৫. নগরসুত্তৰণ্ণনা

৬৫. পঞ্চমে নামরূপে খো সতি ৰিঞ্ঞাণন্তি এত্থ ‘‘সঙ্খারেসু সতি ৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি চ ‘‘অৰিজ্জায সতি সঙ্খারা’’তি চ ৰত্তব্বং ভৰেয্য, তদুভযম্পি ন ৰুত্তং. কস্মা? অৰিজ্জাসঙ্খারা হি ততিযো ভৰো, তেহি সদ্ধিং অযং ৰিপস্সনা ন ঘটীযতি. মহাপুরিসো হি পচ্চুপ্পন্নপঞ্চৰোকারৰসেন অভিনিৰিট্ঠোতি.

ননু চ অৰিজ্জাসঙ্খারেসু অদিট্ঠেসু ন সক্কা বুদ্ধেন ভৰিতুন্তি. সচ্চং ন সক্কা, ইমিনা পন তে ভৰউপাদানতণ্হাৰসেন দিট্ঠাৰ. তস্মা যথা নাম গোধং অনুবন্ধন্তো পুরিসো তং কূপং পৰিট্ঠং দিস্ৰা ওতরিত্ৰা পৰিট্ঠট্ঠানং খণিত্ৰা গোধং গহেত্ৰা পক্কমেয্য, ন পরভাগং খনেয্য, কস্মা? কস্সচি নত্থিতায. এৰং মহাপুরিসোপি গোধং অনুবন্ধন্তো পুরিসো ৰিয বোধিপল্লঙ্কে নিসিন্নো জরামরণতো পট্ঠায ‘‘ইমস্স অযং পচ্চযো, ইমস্স অযং পচ্চযো’’তি পরিযেসন্তো যাৰ নামরূপধম্মানং পচ্চযং দিস্ৰা তস্সপি পচ্চযং পরিযেসন্তো ৰিঞ্ঞাণমেৰ অদ্দস. ততো ‘‘এত্তকো পঞ্চৰোকারভৰৰসেন সম্মসনচারো’’তি ৰিপস্সনং পটিনিৰত্তেসি, পরতো তুচ্ছকূপস্স অভিন্নট্ঠানং ৰিয অৰিজ্জাসঙ্খারদ্ৰযং অত্থি, তদেতং হেট্ঠা ৰিপস্সনায গহিতত্তা পাটিযেক্কং সম্মসনূপগং ন হোতীতি ন অগ্গহেসি.

পচ্চুদাৰত্ততীতি পটিনিৰত্ততি. কতমং পনেত্থ ৰিঞ্ঞাণং পচ্চুদাৰত্ততীতি? পটিসন্ধিৰিঞ্ঞাণম্পি ৰিপস্সনাৰিঞ্ঞাণম্পি. তত্থ পটিসন্ধিৰিঞ্ঞাণং পচ্চযতো পটিনিৰত্ততি, ৰিপস্সনাৰিঞ্ঞাণং আরম্মণতো. উভযম্পি নামরূপং নাতিক্কমতি, নামরূপতো পরং ন গচ্ছতি. এত্তাৰতা জাযেথ ৰাতিআদীসু ৰিঞ্ঞাণে নামরূপস্স পচ্চযে হোন্তে, নামরূপে ৰিঞ্ঞাণস্স পচ্চযে হোন্তে, দ্ৰীসুপি অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযেসু হোন্তেসু এত্তকেন জাযেথ ৰা উপপজ্জেথ ৰা. ইতো হি পরং কিমঞ্ঞং জাযেথ ৰা উপপজ্জেথ ৰা, ননু এতদেৰ জাযতি চ উপপজ্জতি চাতি?

এৰং সদ্ধিং অপরাপরচুতিপটিসন্ধীহি পঞ্চ পদানি দস্সেত্ৰা পুন তং এত্তাৰতাতি ৰুত্তমত্থং নিয্যাতেন্তো যদিদং নামরূপপচ্চযা ৰিঞ্ঞাণং, ৰিঞ্ঞাণপচ্চযা নামরূপন্তি ৰত্ৰা ততো পরং অনুলোমপচ্চযাকারৰসেন ৰিঞ্ঞাণপচ্চযা নামরূপমূলকং আযতিজরামরণং দস্সেতুং নামরূপপচ্চযা সল়াযতনন্তিআদিমাহ.

অঞ্জসন্তি মগ্গস্সেৰ ৰেৰচনং. উদ্ধাপৰন্তন্তি আপতো উগ্গতত্তা উদ্ধাপন্তি লদ্ধৰোহারেন পাকারৰত্থুনা সমন্নাগতং. রমণীযন্তি সমন্তা চতুন্নং দ্ৰারানং অব্ভন্তরে চ নানাভণ্ডানং সম্পত্তিযা রমণীযং. মাপেহীতি মহাজনং পেসেত্ৰা ৰাসং কারেহি. মাপেয্যাতি ৰাসং কারেয্য. কারেন্তো চ পঠমং অট্ঠারস মনুস্সকোটিযো পেসেত্ৰা ‘‘সম্পুণ্ণ’’ন্তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ন তাৰ সম্পুণ্ণ’’ন্তি ৰুত্তে অপরানি পঞ্চকুলানি পেসেয্য. পুন পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ন তাৰ সম্পুণ্ণ’’ন্তি ৰুত্তে অপরানি পঞ্চপঞ্ঞাসকুলানি পেসেয্য. পুন পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ন তাৰ সম্পুণ্ণ’’ন্তি ৰুত্তে অপরানি তিংস কুলানি পেসেয্য. পুন পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ন তাৰ সম্পুণ্ণ’’ন্তি ৰুত্তে অপরং কুলসহস্সং পেসেয্য. পুন পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ন তাৰ সম্পুণ্ণ’’ন্তি ৰুত্তে অপরানি একাদসনহুতানি কুলানি পেসেয্য. পুন পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ন তাৰ সম্পুণ্ণ’’ন্তি ৰুত্তে অপরানি চতুরাসীতিকুলসহস্সানি পেসেয্য. পুন ‘‘সম্পুণ্ণ’’ন্তি পুচ্ছিতে, ‘‘মহারাজ, কিং ৰদেসি? মহন্তং নগরং অসম্বাধং, ইমিনা নযেন কুলানি পেসেত্ৰা ন সক্কা পূরেতুং, ভেরিং পন চরাপেত্ৰা ‘অম্হাকং নগরং ইমায চ ইমায চ সম্পত্তিযা সম্পন্নং, যে তত্থ ৰসিতুকামা, যথাসুখং গচ্ছন্তু, ইমঞ্চিমঞ্চ পরিহারং লভিস্সন্তী’তি নগরস্স চেৰ ৰণ্ণং লোকস্স চ পরিহারলাভং ঘোসাপেথা’’তি ৰদেয্য. সো এৰং করেয্য. ততো মনুস্সা নগরগুণঞ্চেৰ পরিহারলাভঞ্চ সুত্ৰা সব্বদিসাহি সমোসরিত্ৰা নগরং পূরেয্যুং. তং অপরেন সমযেন ইদ্ধঞ্চেৰ অস্স ফীতঞ্চ. তং সন্ধায তদস্স নগরং অপরেন সমযেন ইদ্ধঞ্চেৰ ফীতঞ্চাতিআদি ৰুত্তং.

তত্থ ইদ্ধন্তি সমিদ্ধং সুভিক্খং. ফীতন্তি সব্বসম্পত্তীহি পুপ্ফিতং. বাহুজঞ্ঞন্তি বহূহি ঞাতব্বং, বহুজনানং হিতং ৰা. ‘‘বহুজন’’ন্তিপি পাঠো. আকিণ্ণমনুস্সন্তি মনুস্সেহি আকিণ্ণং নিরন্তরং ফুট্ঠং. ৰুড্ঢিৰেপুল্লপ্পত্তন্তি ৰুড্ঢিপ্পত্তঞ্চেৰ ৰেপুল্লপ্পত্তঞ্চ, সেট্ঠভাৰঞ্চেৰ ৰিপুলভাৰঞ্চ পত্তং, দসসহস্সচক্কৰাল়ে অগ্গনগরং জাতন্তি অত্থো.

এৰমেৰ খোতি এত্থ ইদং ওপম্মসংসন্দনং – অরঞ্ঞপৰনে চরমানপুরিসো ৰিয হি দীপঙ্করপাদমূলতো পট্ঠায পারমিযো পূরযমানো মহাপুরিসো দট্ঠব্বো, তস্স পুরিসস্স পুব্বকেহি মনুস্সেহি অনুযাতমগ্গদস্সনং ৰিয মহাসত্তস্স অনুপুব্বেন বোধিপল্লঙ্কে নিসিন্নস্স পুব্বভাগে অট্ঠঙ্গিকস্স ৰিপস্সনামগ্গস্স দস্সনং, পুরিসস্স তং একপদিকমগ্গং অনুগচ্ছতো অপরভাগে মহামগ্গদস্সনং ৰিয মহাসত্তস্স উপরিৰিপস্সনায চিণ্ণন্তে লোকুত্তরমগ্গদস্সনং, পুরিসস্স তেনেৰ মগ্গেন গচ্ছতো পুরতো নগরদস্সনং ৰিয তথাগতস্স নিব্বাননগরদস্সনং, বহিনগরং পনেত্থ অঞ্ঞেন দিট্ঠং, অঞ্ঞেন মনুস্সৰাসং কতং, নিব্বাননগরং সত্থা সযমেৰ পস্সি, সযং ৰাসমকাসি. তস্স পুরিসস্স চতুন্নং দ্ৰারানং দিট্ঠকালো ৰিয তথাগতস্স চতুন্নং মগ্গানং দিট্ঠকালো, তস্স চতূহি দ্ৰারেহি নগরং পৰিট্ঠকালো ৰিয তথাগতস্স চতূহি মগ্গেহি নিব্বানং পৰিট্ঠকালো, তস্স নগরব্ভন্তরে ভণ্ডৰৰত্থানকালো ৰিয তথাগতস্স পচ্চৰেক্খণঞাণেন পরোপণ্ণাসকুসলধম্মৰৰত্থানকালো. নগরস্স অগারকরণত্থং কুলপরিযেসনকালো ৰিয সত্থু ফলসমাপত্তিতো ৰুট্ঠায ৰেনেয্যসত্তে ৰোলোকনকালো, তেন পুরিসেন যাচিতস্স রঞ্ঞো একং মহাকুটুম্বিকং দিট্ঠকালো ৰিয মহাব্রহ্মুনা যাচিতস্স ভগৰতো অঞ্ঞাসিকোণ্ডঞ্ঞত্থেরং দিট্ঠকালো, রঞ্ঞো মহাকুটুম্বিকং পক্কোসাপেত্ৰা ‘‘নগরৰাসং করোহী’’তি পহিতকালো ৰিয ভগৰতো একস্মিং পচ্ছাভত্তে অট্ঠারসযোজনমগ্গং গন্ত্ৰা আসাল়্হিপুণ্ণমদিৰসে বারাণসিযং ইসিপতনং পৰিসিত্ৰা থেরং কাযসক্খিং কত্ৰা ধম্মং দেসিতকালো, মহাকুটুম্বিকেন অট্ঠারস পুরিসকোটিযো গহেত্ৰা নগরং অজ্ঝাৰুট্ঠকালো ৰিয তথাগতেন ধম্মচক্কে পৰত্তিতে থেরস্স অট্ঠারসহি ব্রহ্মকোটীহি সদ্ধিং সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠিতকালো, এৰং নিব্বাননগরং পঠমং আৰাসিতং, ততো সম্পুণ্ণং নগরন্তি পুচ্ছিত্ৰা ন তাৰাতি ৰুত্তে পঞ্চ কুলানি আদিং কত্ৰা যাৰ চতুরাসীতিকুলসহস্সপেসনং ৰিয তথাগতস্স পঞ্চমদিৰসতো পট্ঠায অনত্তলক্খণসুত্তাদীনি দেসেত্ৰা পঞ্চৰগ্গিযে আদিং কত্ৰা যসপমুখা পঞ্চপণ্ণাস কুলপুত্তা, তিংস ভদ্দৰগ্গিযা, সহস্সপুরাণজটিলা, বিম্বিসারপমুখানি একাদসপুরিসনহুতানি, তিরোকুট্টানুমোদনে চতুরাসীতিসহস্সানীতি এত্তকস্স জনস্স অরিযমগ্গং ওতারেত্ৰা নিব্বাননগরং পেসিতকালো, অথ তেন নযেন নগরে অপূরিযমানে ভেরিং চরাপেত্ৰা নগরস্স ৰণ্ণঘোসনং কুলানং পরিহারলাভঘোসনং ৰিয চ মাসস্স অট্ঠ দিৰসে তত্থ তত্থ নিসীদিত্ৰা ধম্মকথিকানং নিব্বানৰণ্ণস্স চেৰ নিব্বানপ্পত্তানং জাতিকন্তারাদিনিত্থরণানিসংসস্স চ ঘোসনং, ততো সব্বদিসাহি আগন্ত্ৰা মনুস্সানং নগরসমোসরণং ৰিয তত্থ তত্থ ধম্মকথং সুত্ৰা ততো ততো নিক্খমিত্ৰা পব্বজ্জং আদিং কত্ৰা অনুলোমপটিপদং পটিপন্নানং অপরিমাণানং কুলপুত্তানং নিব্বানসমোসরণং দট্ঠব্বং.

পুরাণং মগ্গন্তি অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং. অযঞ্হি অরিযমগ্গো পৰারণসুত্তে (সং. নি. ১.২১৫) অৰত্তমানকট্ঠেন ‘‘অনুপ্পন্নমগ্গো’’তি ৰুত্তো, ইমস্মিং সুত্তে অৰল়ঞ্জনট্ঠেন ‘‘পুরাণমগ্গো’’তি. ব্রহ্মচরিযন্তি সিক্খত্তযসঙ্গহং সকলসাসনং. ইদ্ধন্তি ঝানস্সাদেন সমিদ্ধং সুভিক্খং. ফীতন্তি অভিঞ্ঞাভরণেহি পুপ্ফিতং. ৰিত্থারিকন্তি ৰিত্থিণ্ণং. বাহুজঞ্ঞন্তি বহুজনৰিঞ্ঞেয্যং. যাৰ দেৰমনুস্সেহি সুপ্পকাসিতন্তি যাৰ দসসহস্সচক্কৰাল়ে দেৰমনুস্সেহি পরিচ্ছেদো অত্থি, এতস্মিং অন্তরে সুপ্পকাসিতং সুদেসিতং তথাগতেনাতি. পঞ্চমং.