২. কল়ারসুত্তৰণ্ণনা

৩২. দুতিযে কল়ারখত্তিযোতি তস্স থেরস্স নামং. দন্তা পনস্স কল়ারা ৰিসমসণ্ঠানা, তস্মা ‘‘কল়ারো’’তি ৰুচ্চতি. হীনাযাৰত্তোতি হীনস্স গিহিভাৰস্স অত্থায নিৰত্তো. অস্সাসমলত্থাতি অস্সাসং অৰস্সযং পতিট্ঠং ন হি নূন অলত্থ, তযো মগ্গে তীণি চ ফলানি নূন নালত্থাতি দীপেতি. যদি হি তানি লভেয্য, ন সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৰত্তেয্যাতি অযং থেরস্স অধিপ্পাযো. ন খ্ৰাহং, আৰুসোতি অহং খো, আৰুসো, ‘‘অস্সাসং পত্তো, ন পত্তো’’তি ন কঙ্খামি. থেরস্স হি সাৰকপারমীঞাণং অৰস্সযো, তস্মা সো ন কঙ্খতি. আযতিং পনাৰুসোতি ইমিনা ‘‘আযতিং পটিসন্ধি তুম্হাকং উগ্ঘাটিতা, ন উগ্ঘাটিতা’’তি অরহত্তপ্পত্তিং পুচ্ছতি. ন খ্ৰাহং, আৰুসো, ৰিচিকিচ্ছামীতি ইমিনা থেরো তত্থ ৰিচিকিচ্ছাভাৰং দীপেতি.

যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমীতি ‘‘ইমং সুতকারণং ভগৰতো আরোচেস্সামী’’তি উপসঙ্কমি. অঞ্ঞা ব্যাকতাতি অরহত্তং ব্যাকতং. খীণা জাতীতি ন থেরেন এৰং ব্যাকতা, অযং পন থেরো তুট্ঠো পসন্নো এৰং পদব্যঞ্জনানি আরোপেত্ৰা আহ. অঞ্ঞতরং ভিক্খুং আমন্তেসীতি তং সুত্ৰা সত্থা চিন্তেসি – ‘‘সারিপুত্তো ধীরো গম্ভীরো. ন সো কেনচি কারণেন এৰং ব্যাকরিস্সতি. সংখিত্তেন পন পঞ্হো ব্যাকতো ভৰিস্সতি. পক্কোসাপেত্ৰা নং পঞ্হং ব্যাকরাপেস্সামী’’তি অঞ্ঞতরং ভিক্খুং আমন্তেসি.

সচে তং সারিপুত্তাতি ইদং ভগৰা ‘‘ন এস অত্তনো ধম্মতায অঞ্ঞং ব্যাকরিস্সতি, পঞ্হমেতং পুচ্ছিস্সামি, তং কথেন্তোৰ অঞ্ঞং ব্যাকরিস্সতী’’তি অঞ্ঞং ব্যাকরাপেতুং এৰং পুচ্ছি. যংনিদানাৰুসো, জাতীতি, আৰুসো, অযং জাতি নাম যংপচ্চযা, তস্স পচ্চযস্স খযা খীণস্মিং জাতিযা পচ্চযে জাতিসঙ্খাতং ফলং খীণন্তি ৰিদিতং. ইধাপি চ থেরো পঞ্হে অকঙ্খিত্ৰা অজ্ঝাসযে কঙ্খতি. এৰং কিরস্স অহোসি – ‘‘অঞ্ঞা নাম তণ্হা খীণা, উপাদানং খীণং, ভৰো খীণো, পচ্চযো খীণো, কিলেসা খীণাতিআদীহি বহূহি কারণেহি সক্কা ব্যাকাতুং, কথং কথেন্তো পন সত্থু অজ্ঝাসযং গহেতুং সক্খিস্সামী’’তি.

কিঞ্চাপি এৰং অজ্ঝাসযে কঙ্খতি, পঞ্হং পন অট্ঠপেত্ৰাৰ পচ্চযাকারৰসেন ব্যাকাসি. সত্থাপি পচ্চযাকারৰসেনেৰ ব্যাকরাপেতুকামো, তস্মা এস ব্যাকরোন্তোৰ অজ্ঝাসযং গণ্হি. তাৰদেৰ ‘‘গহিতো মে সত্থু অজ্ঝাসযো’’তি অঞ্ঞাসি. অথস্স নযসতেন নযসহস্সেন পঞ্হব্যাকরণং উপট্ঠাসি. যস্মা পন ভগৰা উত্তরি পঞ্হং পুচ্ছতি, তস্মা তেন তং ব্যাকরণং অনুমোদিতন্তি ৰেদিতব্বং.

কথং জানতো পন তেতি ইদং কস্মা আরভি? সৰিসযে সীহনাদং নদাপেতুং. থেরো কির সূকরনিখাতলেণদ্ৰারে দীঘনখপরিব্বাজকস্স ৰেদনাপরিগ্গহসুত্তে কথিযমানে তালৰণ্টং গহেত্ৰা সত্থারং বীজযমানো ঠিতো তিস্সো ৰেদনা পরিগ্গহেত্ৰা সাৰকপারমীঞাণং অধিগতো, অযমস্স সৰিসযো. ইমস্মিং সৰিসযে ঠিতো সীহনাদং নদিস্সতীতি নং সন্ধায সত্থা ইদং পঞ্হং পুচ্ছি. অনিচ্চাতি হুত্ৰা অভাৰট্ঠেন অনিচ্চা. যদনিচ্চং তং দুক্খন্তি এত্থ কিঞ্চাপি সুখা ৰেদনা ঠিতিসুখা ৰিপরিণামদুক্খা, দুক্খা ৰেদনা ঠিতিদুক্খা ৰিপরিণামসুখা, অদুক্খমসুখা ঞাণসুখা অঞ্ঞাণদুক্খা, ৰিপরিণামকোটিযা পন সব্বাৰ দুক্খা নাম জাতা. ৰিদিতন্তি যস্মা এৰং ৰেদনাত্তযং দুক্খন্তি ৰিদিতং, তস্মা যা তত্থ তণ্হা, সা ন উপট্ঠাসীতি দস্সেতি.

সাধু সাধূতি থেরস্স ৰেদনাপরিচ্ছেদজাননে সম্পহংসনং. থেরো হি ৰেদনা একাতি ৰা দ্ৰে তিস্সো চতস্সোতি ৰা অৰুত্তেপি ৰুত্তনযেন তাসং তিস্সোতি পরিচ্ছেদং অঞ্ঞাসি, তেন তং ভগৰা সম্পহংসন্তো এৰমাহ. দুক্খস্মিন্তি ইদং ভগৰা ইমিনা অধিপ্পাযেন আহ – ‘‘সারিপুত্ত, যং তযা ‘ইমিনা কারণেন ৰেদনাসু তণ্হা ন উপট্ঠাসী’তি ব্যাকতং, তং সুব্যাকতং. ‘তিস্সো ৰেদনা’তি ৰিভজন্তেন পন তে অতিপ্পপঞ্চো কতো, তং ‘দুক্খস্মি’ন্তি ব্যাকরোন্তেনপি হি তে সুব্যাকতমেৰ ভৰেয্য. যংকিঞ্চি ৰেদযিতং, তং দুক্খন্তি ঞাতমত্তেপি হি ৰেদনাসু তণ্হা ন তিট্ঠতি’’.

কথং ৰিমোক্খাতি কতরা ৰিমোক্খা, কতরেন ৰিমোক্খেন তযা অঞ্ঞা ব্যাকতাতি অত্থো? অজ্ঝত্তং ৰিমোক্খাতি অজ্ঝত্তৰিমোক্খেন, অজ্ঝত্তসঙ্খারে পরিগ্গহেত্ৰা পত্তঅরহত্তেনাতি অত্থো. তত্থ চতুক্কং ৰেদিতব্বং – অজ্ঝত্তং অভিনিৰেসো অজ্ঝত্তং ৰুট্ঠানং, অজ্ঝত্তং অভিনিৰেসো বহিদ্ধা ৰুট্ঠানং, বহিদ্ধা অভিনিৰেসো বহিদ্ধা ৰুট্ঠানং, বহিদ্ধা অভিনিৰেসো অজ্ঝত্তং ৰুট্ঠানন্তি. অজ্ঝত্তঞ্হি অভিনিৰেসিত্ৰা বহিদ্ধাধম্মাপি দট্ঠব্বাযেৰ, বহিদ্ধা অভিনিৰেসিত্ৰা অজ্ঝত্তধম্মাপি. তস্মা কোচি ভিক্খু অজ্ঝত্তং সঙ্খারেসু ঞাণং ওতারেত্ৰা তে ৰৰত্থপেত্ৰা বহিদ্ধা ওতারেতি, বহিদ্ধাপি পরিগ্গহেত্ৰা পুন অজ্ঝত্তং ওতারেতি, তস্স অজ্ঝত্ত সঙ্খারে সম্মসনকালে মগ্গৰুট্ঠানং হোতি. ইতি অজ্ঝত্তং অভিনিৰেসো অজ্ঝত্তং ৰুট্ঠানং নাম. কোচি অজ্ঝত্তং সঙ্খারেসু ঞাণং ওতারেত্ৰা তে ৰৰত্থপেত্ৰা বহিদ্ধা ওতারেতি, তস্স বহিদ্ধা সঙ্খারে সম্মসনকালে মগ্গৰুট্ঠানং হোতি. ইতি অজ্ঝত্তং অভিনিৰেসো বহিদ্ধা ৰুট্ঠানং নাম. কোচি বহিদ্ধা সঙ্খারেসু ঞাণং ওতারেত্ৰা, তে ৰৰত্থপেত্ৰা অজ্ঝত্তং ওতারেতি, অজ্ঝত্তম্পি পরিগ্গহেত্ৰা পুন বহিদ্ধা ওতারেতি, তস্স বহিদ্ধা সঙ্খারে সম্মসনকালে মগ্গৰুট্ঠানং হোতি. ইতি বহিদ্ধা অভিনিৰেসো বহিদ্ধা ৰুট্ঠানং নাম. কোচি বহিদ্ধা সঙ্খারেসু ঞাণং ওতারেত্ৰা তে ৰৰত্থপেত্ৰা অজ্ঝত্তং ওতারেতি, তস্স অজ্ঝত্তসঙ্খারে সম্মসনকালে মগ্গৰুট্ঠানং হোতি. ইতি বহিদ্ধা অভিনিৰেসো অজ্ঝত্তং ৰুট্ঠানং নাম. তত্র থেরো ‘‘অজ্ঝত্তসঙ্খারে পরিগ্গহেত্ৰা তেসং ৰৰত্থানকালে মগ্গৰুট্ঠানেন অরহত্তং পত্তোস্মী’’তি দস্সেন্তো অজ্ঝত্তং ৰিমোক্খা খ্ৰাহং, আৰুসোতি আহ.

সব্বুপাদানক্খযাতি সব্বেসং চতুন্নম্পি উপাদানানং খযেন. তথা সতো ৰিহরামীতি তেনাকারেন সতিযা সমন্নাগতো ৰিহরামি. যথা সতং ৰিহরন্তন্তি যেনাকারেন মং সতিযা সমন্নাগতং ৰিহরন্তং. আসৰা নানুস্সৰন্তীতি চক্খুতো রূপে সৰন্তি আসৰন্তি সন্দন্তি পৰত্তন্তীতি এৰং ছহি দ্ৰারেহি ছসু আরম্মণেসু সৰনধম্মা কামাসৰাদযো আসৰা নানুস্সৰন্তি নানুপ্পৰড্ঢন্তি, যথা মে ন উপ্পজ্জন্তীতি অত্থো. অত্তানঞ্চ নাৰজানামীতি অত্তানঞ্চ ন অৰজানামি. ইমিনা ওমানপহানং কথিতং. এৰঞ্হি সতি পজাননা পসন্না হোতি.

সমণেনাতি বুদ্ধসমণেন. তেস্ৰাহং ন কঙ্খামীতি তেসু অহং ‘‘কতরো কামাসৰো, কতরো ভৰাসৰো, কতরো দিট্ঠাসৰো, কতরো অৰিজ্জাসৰো’’তি এৰং সরূপভেদতোপি, ‘‘চত্তারো আসৰা’’তি এৰং গণনপরিচ্ছেদতোপি ন কঙ্খামি. তে মে পহীনাতি ন ৰিচিকিচ্ছামীতি তে ময্হং পহীনাতি ৰিচিকিচ্ছং ন উপ্পাদেমি. ইদং ভগৰা ‘‘এৰং ব্যাকরোন্তেনপি তযা সুব্যাকতং ভৰেয্য ‘অজ্ঝত্তং ৰিমোক্খা খ্ৰাহং, আৰুসো’তিআদীনি পন তে ৰদন্তেন অতিপ্পপঞ্চো কতো’’তি দস্সেন্তো আহ.

উট্ঠাযাসনা ৰিহারং পাৰিসীতি পঞ্ঞত্তৰরবুদ্ধাসনতো উট্ঠহিত্ৰা ৰিহারং অন্তোমহাগন্ধকুটিং পাৰিসি অসম্ভিন্নায এৰ পরিসায. কস্মা? বুদ্ধা হি অনিট্ঠিতায দেসনায অসম্ভিন্নায পরিসায উট্ঠাযাসনা গন্ধকুটিং পৰিসন্তা পুগ্গলথোমনত্থং ৰা পৰিসন্তি ধম্মথোমনত্থং ৰা. তত্থ পুগ্গলথোমনত্থং পৰিসন্তো সত্থা এৰং চিন্তেসি – ‘‘ইমং মযা সংখিত্তেন উদ্দেসং উদ্দিট্ঠং ৰিত্থারেন চ অৰিভত্তং ধম্মপটিগ্গাহকা ভিক্খূ উগ্গহেত্ৰা আনন্দং ৰা কচ্চাযনং ৰা উপসঙ্কমিত্ৰা পুচ্ছিস্সন্তি, তে ময্হং ঞাণেন সংসন্দেত্ৰা কথেস্সন্তি, ততোপি ধম্মপটিগ্গাহকা পুন মং পুচ্ছিস্সন্তি. তেসমহং ‘সুকথিতং, ভিক্খৰে, আনন্দেন, সুকথিতং কচ্চাযনেন, মং চেপি তুম্হে এতমত্থং পুচ্ছেয্যাথ, অহম্পি নং এৰমেৰ ব্যাকরেয্য’ন্তি এৰং তে পুগ্গলে থোমেস্সামি. ততো তেসু গারৰং জনেত্ৰা ভিক্খূ উপসঙ্কমিস্সন্তি, তেপি ভিক্খূ অত্থে চ ধম্মে চ নিযোজেস্সন্তি, তে তেহি নিযোজিতা তিস্সো সিক্খা পরিপূরেত্ৰা দুক্খস্সন্তং করিস্সন্তী’’তি.

অথ ৰা পনস্স এৰং হোতি – ‘‘এস মযি পক্কন্তে অত্তনো আনুভাৰং করিস্সতি, অথ নং অহম্পি তথেৰ থোমেস্সামি, তং মম থোমনং সুত্ৰা গারৰজাতা ভিক্খূ ইমং উপসঙ্কমিতব্বং, ৰচনঞ্চস্স সোতব্বং সদ্ধাতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি, তং তেসং ভৰিস্সতি দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’’তি ধম্মথোমনত্থং পৰিসন্তো এৰং চিন্তেসি যথা ধম্মদাযাদসুত্তে চিন্তেসি. তত্র হিস্স এৰং অহোসি – ‘‘মযি ৰিহারং পৰিট্ঠে আমিসদাযাদং গরহন্তো ধম্মদাযাদঞ্চ থোমেন্তো ইমিস্সংযেৰ পরিসতি নিসিন্নো সারিপুত্তো ধম্মং দেসেস্সতি, এৰং দ্ৰিন্নম্পি অম্হাকং একজ্ঝাসযায মতিযা দেসিতা অযং দেসনা অগ্গা চ গরুকা চ ভৰিস্সতি পাসাণচ্ছত্তসদিসা’’তি.

ইধ পন আযস্মন্তং সারিপুত্তং উক্কংসেত্ৰা পকাসেত্ৰা ঠপেতুকামো পুগ্গলথোমনত্থং উট্ঠাযাসনা ৰিহারং পাৰিসি. ঈদিসেসু ঠানেসু ভগৰা নিসিন্নাসনেযেৰ অন্তরহিতো চিত্তগতিযা ৰিহারং পৰিসতীতি ৰেদিতব্বো. যদি হি কাযগতিযা গচ্ছেয্য, সব্বা পরিসা ভগৰন্তং পরিৰারেত্ৰা গচ্ছেয্য, সা একৰারং ভিন্না পুন দুস্সন্নিপাতা ভৰেয্যাতি ভগৰা অদিস্সমানেন কাযেন চিত্তগতিযা এৰ পাৰিসি.

এৰং পৰিট্ঠে পন ভগৰতি ভগৰতো অধিপ্পাযানুরূপমেৰ সীহনাদং নদিতুকামো তত্র খো আযস্মা সারিপুত্তো অচিরপক্কন্তস্স ভগৰতো ভিক্খূ আমন্তেসি. পুব্বে অপ্পটিসংৰিদিতন্তি ইদং নাম পুচ্ছিস্সতীতি পুব্বে মযা অৰিদিতং অঞ্ঞাতং. পঠমং পঞ্হন্তি, ‘‘সচে তং, সারিপুত্ত, এৰং পুচ্ছেয্যুং কথং জানতা পন তযা, আৰুসো সারিপুত্ত, কথং পস্সতা অঞ্ঞা ব্যাকতা খীণা জাতী’’তি ইমং পঠমং পঞ্হং. দন্ধাযিতত্তন্তি সত্থু আসযজাননত্থং দন্ধভাৰো অসীঘতা. পঠমং পঞ্হং অনুমোদীতি, ‘‘জাতি পনাৰুসো সারিপুত্ত, কিংনিদানা’’তি ইমং দুতিযং পঞ্হং পুচ্ছন্তো, ‘‘যংনিদানাৰুসো, জাতী’’তি এৰং ৰিস্সজ্জিতং পঠমং পঞ্হং অনুমোদি.

এতদহোসীতি ভগৰতা অনুমোদিতে নযসতেন নযসহস্সেন পঞ্হস্স একঙ্গণিকভাৰেন পাকটীভূতত্তা এতং অহোসি. দিৰসম্পাহং ভগৰতো এতমত্থং ব্যাকরেয্যন্তি সকলদিৰসম্পি অহং ভগৰতো এতং পটিচ্চসমুপ্পাদত্থং পুট্ঠো সকলদিৰসম্পি অঞ্ঞমঞ্ঞেহি পদব্যঞ্জনেহি ব্যাকরেয্যং. যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমীতি এৰং কিরস্স অহোসি – ‘‘থেরো উল়ারসীহনাদং নদতি, সুকারণং এতং, দসবলস্স নং আরোচেস্সামী’’তি. তস্মা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি.

সা হি ভিক্খু সারিপুত্তস্স ধম্মধাতূতি এত্থ ধম্মধাতূতি পচ্চযাকারস্স ৰিৰটভাৰদস্সনসমত্থং সাৰকপারমীঞাণং. সাৰকানঞ্হি সাৰকপারমীঞাণং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণগতিকমেৰ হোতি. যথা বুদ্ধানং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্না ধম্মা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণস্স পাকটা হোন্তি, এৰং থেরস্স সাৰকপারমীঞাণং সব্বেপি সাৰকঞাণস্স গোচরধম্মে জানাতীতি. দুতিযং.