৪. ৰিপস্সীসুত্তৰণ্ণনা

৪. চতুত্থে ৰিপস্সিস্সাতি তস্স কির বোধিসত্তস্স যথা লোকিযমনুস্সানং কিঞ্চিদেৰ পস্সন্তানং পরিত্তকম্মাভিনিব্বত্তস্স কম্মজপসাদস্স দুব্বলত্তা অক্খীনি ৰিপ্ফন্দন্তি, ন এৰং ৰিপ্ফন্দিংসু. বলৰকম্মনিব্বত্তস্স পন কম্মজপসাদস্স বলৰত্তা অৰিপ্ফন্দন্তেহি অনিমিসেহি এৰ অক্খীহি পস্সি সেয্যথাপি দেৰা তাৰতিংসা. তেন ৰুত্তং – ‘‘অনিমিসন্তো কুমারো পেক্খতীতি খো, ভিক্খৰে, ৰিপস্সিস্স কুমারস্স ‘ৰিপস্সী ৰিপস্সী’ত্ৰেৰ সমঞ্ঞা উদপাদী’’তি (দী. নি. ২.৪০). অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – অন্তরন্তরা নিমিসজনিতন্ধকারৰিরহেন ৰিসুদ্ধং পস্সতি, ৰিৰটেহি ৰা অক্খীহি পস্সতীতি ৰিপস্সী. এত্থ চ কিঞ্চাপি পচ্ছিমভৰিকানং সব্ববোধিসত্তানং বলৰকম্মনিব্বত্তস্স কম্মজপসাদস্স বলৰত্তা অক্খীনি ন ৰিপ্ফন্দন্তি, সো পন বোধিসত্তো এতেনেৰ নামং লভি.

অপিচ ৰিচেয্য ৰিচেয্য পস্সতীতি ৰিপস্সী, ৰিচিনিত্ৰা ৰিচিনিত্ৰা পস্সতীতি অত্থো. একদিৰসং কির ৰিনিচ্ছযট্ঠানে নিসীদিত্ৰা অত্থে অনুসাসন্তস্স রঞ্ঞো অলঙ্কতপটিযত্তং মহাপুরিসং আহরিত্ৰা অঙ্কে ঠপযিংসু. তস্স তং অঙ্কে কত্ৰা পলাল়যমানস্সেৰ অমচ্চা সামিকং অস্সামিকং অকংসু. বোধিসত্তো অনত্তমনসদ্দং নিচ্ছারেসি. রাজা ‘‘কিমেতং উপধারেথা’’তি আহ. উপধারযমানা অঞ্ঞং অদিস্ৰা ‘‘অট্টস্স দুব্বিনিচ্ছিতত্তা এৰং কতং ভৰিস্সতী’’তি পুন সামিকমেৰ সামিকং কত্ৰা ‘‘ঞত্ৰা নু খো কুমারো এৰং করোতী’’তি? ৰীমংসন্তা পুন সামিকং অস্সামিকমকংসু. পুন বোধিসত্তো তথেৰ সদ্দং নিচ্ছারেসি. অথ রাজা ‘‘জানাতি মহাপুরিসো’’তি ততো পট্ঠায অপ্পমত্তো অহোসি. তেন ৰুত্তং ‘‘ৰিচেয্য ৰিচেয্য কুমারো অত্থে পনাযতি ঞাযেনাতি খো, ভিক্খৰে, ৰিপস্সিস্স কুমারস্স ভিয্যোসোমত্তায ‘ৰিপস্সী ৰিপস্সী’ত্ৰেৰ সমঞ্ঞা উদপাদী’’তি (দী. নি. ২.৪১).

ভগৰতোতি ভাগ্যসম্পন্নস্স. অরহতোতি রাগাদিঅরীনং হতত্তা, সংসারচক্কস্স ৰা অরানং হতত্তা, পচ্চযানং ৰা অরহত্তা অরহাতি এৰং গুণতো উপ্পন্ননামধেয্যস্স. সম্মাসম্বুদ্ধস্সাতি সম্মা নযেন হেতুনা সামং পচ্চত্তপুরিসকারেন চত্তারি সচ্চানি বুদ্ধস্স. পুব্বেৰ সম্বোধাতি সম্বোধো ৰুচ্চতি চতূসু মগ্গেসু ঞাণং, ততো পুব্বেৰ. বোধিসত্তস্সেৰ সতোতি এত্থ বোধীতি ঞাণং, বোধিমা সত্তো বোধিসত্তো, ঞাণৰা পঞ্ঞৰা পণ্ডিতোতি অত্থো. পুরিমবুদ্ধানঞ্হি পাদমূলে অভিনীহারতো পট্ঠায পণ্ডিতোৰ সো সত্তো, ন অন্ধবালোতি বোধিসত্তো. যথা ৰা উদকতো উগ্গন্ত্ৰা ঠিতং পরিপাকগতং পদুমং সূরিযরস্মিসম্ফস্সেন অৰস্সং বুজ্ঝিস্সতীতি বুজ্ঝনকপদুমন্তি ৰুচ্চতি, এৰং বুদ্ধানং সন্তিকে ব্যাকরণস্স লদ্ধত্তা অৰস্সং অনন্তরাযেন পারমিযো পূরেত্ৰা বুজ্ঝিস্সতীতি বুজ্ঝনকসত্তোতিপি বোধিসত্তো. যা চ এসা চতুমগ্গঞাণসঙ্খাতা বোধি, তং পত্থযমানো পৰত্ততীতি বোধিযং সত্তো আসত্তোতিপি বোধিসত্তো. এৰং গুণতো উপ্পন্ননামৰসেন বোধিসত্তস্সেৰ সতো. কিচ্ছন্তি দুক্খং. আপন্নোতি অনুপ্পত্তো. ইদং ৰুত্তং হোতি – অহো অযং সত্তলোকো দুক্খং অনুপ্পত্তোতি. চৰতি চ উপপজ্জতি চাতি ইদং অপরাপরং চুতিপটিসন্ধিৰসেন ৰুত্তং. নিস্সরণন্তি নিব্বানং. তঞ্হি জরামরণদুক্খতো নিস্সটত্তা তস্স নিস্সরণন্তি ৰুচ্চতি. কুদাস্সু নামাতি কতরস্মিং নু খো কালে.

যোনিসো মনসিকারাতি উপাযমনসিকারেন পথমনসিকারেন. অহু পঞ্ঞায অভিসমযোতি পঞ্ঞায সদ্ধিং জরামরণকারণস্স অভিসমযো সমৰাযো সমাযোগো অহোসি, ‘‘জাতিপচ্চযা জরামরণ’’ন্তি ইদং তেন দিট্ঠন্তি অত্থো. অথ ৰা যোনিসো মনসিকারা অহু পঞ্ঞাযাতি যোনিসো মনসিকারেন চ পঞ্ঞায চ অভিসমযো অহু. ‘‘জাতিযা খো সতি জরামরণ’’ন্তি, এৰং জরামরণকারণস্স পটিৰেধো অহোসীতি অত্থো. এস নযো সব্বত্থ.

ইতি হিদন্তি এৰমিদং. সমুদযো সমুদযোতি একাদসসু ঠানেসু সঙ্খারাদীনং সমুদযং সম্পিণ্ডেত্ৰা নিদ্দিসতি. পুব্বে অননুস্সুতেসূতি ‘‘অৰিজ্জাপচ্চযা সঙ্খারানং সমুদযো হোতী’’তি. এৰং ইতো পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু, চতূসু ৰা অরিযসচ্চধম্মেসু. চক্খুন্তিআদীনি ঞাণৰেৰচনানেৰ. ঞাণমেৰ হেত্থ দস্সনট্ঠেন চক্খু, ঞাতট্ঠেন ঞাণং, পজাননট্ঠেন পঞ্ঞা, পটিৰেধনট্ঠেন ৰিজ্জা, ওভাসনট্ঠেন আলোকোতি ৰুত্তং. তং পনেতং চতূসু সচ্চেসু লোকিযলোকুত্তরমিস্সকং নিদ্দিট্ঠন্তি ৰেদিতব্বং. নিরোধৰারেপি ইমিনাৰ নযেন অত্থো ৰেদিতব্বো. চতুত্থং.