৫. পরিনিব্বানসুত্তৰণ্ণনা
১৮৬. পঞ্চমে উপৰত্তনে মল্লানং সালৰনেতি যথেৰ হি কদম্বনদীতীরতো রাজমাতুৰিহারদ্ৰারেন থূপারামং গন্তব্বং হোতি, এৰং হিরঞ্ঞৰতিকায নাম নদিযা পারিমতীরতো সালৰনং উয্যানং. যথা অনুরাধপুরস্স থূপারামো, এৰং তং কুসিনারায হোতি. যথা থূপারামতো দক্খিণদ্ৰারেন নগরং পৰিসনমগ্গো পাচীনমুখো গন্ত্ৰা উত্তরেন নিৰত্ততি, এৰং উয্যানতো সালপন্তি পাচীনমুখা গন্ত্ৰা উত্তরেন নিৰত্তা. তস্মা তং ‘‘উপৰত্তন’’ন্তি ৰুচ্চতি. তস্মিং উপৰত্তনে মল্লানং সালৰনে. অন্তরেন যমকসালানন্তি মূলক্খন্ধৰিটপপত্তেহি অঞ্ঞমঞ্ঞং সংসিব্বিত্ৰা ঠিতসালানং অন্তরিকায. অপ্পমাদেন সম্পাদেথাতি সতিঅৰিপ্পৰাসেন কত্তব্বকিচ্চানি সম্পাদযথ. ইতি ভগৰা যথা নাম মরণমঞ্চে নিপন্নো মহদ্ধনো কুটুম্বিকো পুত্তানং ধনসারং আচিক্খেয্য, এৰমেৰং পরিনিব্বানমঞ্চে নিপন্নো পঞ্চচত্তালীস ৰস্সানি দিন্নং ওৰাদং সব্বং একস্মিং অপ্পমাদপদেযেৰ পক্খিপিত্ৰা অভাসি. অযং তথাগতস্স পচ্ছিমা ৰাচাতি ইদং পন সঙ্গীতিকারানং ৰচনং.
ইতো পরং যং পরিনিব্বানপরিকম্মং কত্ৰা ভগৰা পরিনিব্বুতো, তং দস্সেতুং, অথ খো ভগৰা পঠমং ঝানন্তিআদি ৰুত্তং. তত্থ সঞ্ঞাৰেদযিতনিরোধং সমাপন্নে ভগৰতি অস্সাসপস্সাসানং অপ্পৰত্তিং দিস্ৰা, ‘‘পরিনিব্বুতো সত্থা’’তি সঞ্ঞায দেৰমনুস্সা একপ্পহারেন ৰিরৰিংসু, আনন্দত্থেরোপি – ‘‘পরিনিব্বুতো নু খো, ভন্তে, অনুরুদ্ধ ভগৰা’’তি থেরং পুচ্ছি. থেরো ‘‘ন খো, আৰুসো আনন্দ, তথাগতো পরিনিব্বুতো, অপিচ সঞ্ঞাৰেদযিতনিরোধং সমাপন্নো’’তি আহ. কথং পন সো অঞ্ঞাসি? থেরো কির সত্থারা সদ্ধিংযেৰ তং তং সমাপত্তিং সমাপজ্জন্তো যাৰ নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনৰুট্ঠানং, তাৰ গন্ত্ৰা, ‘‘ইদানি ভগৰা নিরোধং সমাপন্নো, অন্তোনিরোধে চ কালংকিরিযা নাম নত্থী’’তি অঞ্ঞাসি.
অথ খো ভগৰা সঞ্ঞাৰেদযিতনিরোধসমাপত্তিতো ৰুট্ঠহিত্ৰা নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপজ্জি…পে… ততিযজ্ঝানা ৰুট্ঠহিত্ৰা চতুত্থং ঝানং সমাপজ্জীতি এত্থ পন ভগৰা চতুৰীসতিযা ঠানেসু পঠমং ঝানং সমাপজ্জি, তেরসসু ঠানেসু দুতিযং ঝানং… তথা ততিযং… পন্নরসসু ঠানেসু চতুত্থং ঝানং সমাপজ্জি. কথং? দসসু অসুভেসু দ্ৰত্তিংসাকারে অট্ঠসু কসিণেসু মেত্তাকরুণামুদিতেসু আনাপানে পরিচ্ছেদাকাসেতি ইমেসু তাৰ চতুৰীসতিযা ঠানেসু পঠমং ঝানং সমাপজ্জি. ঠপেত্ৰা পন দ্ৰত্তিংসাকারঞ্চ দস চ অসুভানি সেসেসু তেরসসু দুতিযং ঝানং… তেসুযেৰ ততিযং ঝানং সমাপজ্জি. অট্ঠসু পন কসিণেসু উপেক্খাব্রহ্মৰিহারে আনাপানে পরিচ্ছেদাকাসে চতূসু অরূপেসূতি ইমেসু পন্নরসসু ঠানেসু চতুত্থং ঝানং সমাপজ্জি. অযম্পি চ সঙ্খেপকথাৰ. নিব্বানপুরং পৰিসন্তো পন ভগৰা ধম্মস্সামি সব্বাপি চতুৰীসতিকোটিসতসহস্সসঙ্খা সমাপত্তিযো পৰিসিত্ৰা ৰিদেসং গচ্ছন্তো ঞাতিজনং আলিঙ্গেত্ৰা ৰিয সব্বসমাপত্তিসুখং অনুভৰিত্ৰা পৰিট্ঠো.
চতুত্থজ্ঝানা ৰুট্ঠহিত্ৰা সমনন্তরা ভগৰা পরিনিব্বাযীতি এত্থ চ ঝানসমনন্তরং পচ্চৰেক্খণসমনন্তরন্তি, দ্ৰে সমনন্তরানি. চতুত্থজ্ঝানা ৰুট্ঠায ভৰঙ্গং ওতিণ্ণস্স তত্থেৰ পরিনিব্বানং ঝানসমনন্তরং নাম, চতুত্থজ্ঝানা ৰুট্ঠহিত্ৰা পুন ঝানঙ্গানি পচ্চৰেক্খিত্ৰা ভৰঙ্গং ওতিণ্ণস্স তত্থেৰ পরিনিব্বানং পচ্চৰেক্খণসমনন্তরং নাম. ইমানি দ্ৰেপি সমনন্তরানেৰ. ভগৰা পন ঝানং সমাপজ্জিত্ৰা ঝানা ৰুট্ঠায ঝানঙ্গানি পচ্চৰেক্খিত্ৰা ভৰঙ্গচিত্তেন অব্যাকতেন দুক্খসচ্চেন পরিনিব্বাযি. যে হি কেচি বুদ্ধা ৰা পচ্চেকবুদ্ধা ৰা অরিযসাৰকা ৰা অন্তমসো কুন্থকিপিল্লিকং উপাদায সব্বে ভৰঙ্গচিত্তেনেৰ অব্যাকতেন দুক্খসচ্চেন কালং করোন্তি.
ভূতাতি সত্তা. অপ্পটিপুগ্গলোতি পটিভাগপুগ্গলৰিরহিতো. বলপ্পত্তোতি দসৰিধং ঞাণবলং পত্তো. উপ্পাদৰযধম্মিনোতি উপ্পাদৰযসভাৰা. তেসং ৰূপসমোতি তেসং সঙ্খারানং ৰূপসমো. সুখোতি অসঙ্খতং নিব্বানমেৰ সুখন্তি অত্থো. তদাসীতি ‘‘সহ পরিনিব্বানা মহাভূমিচালো অহোসী’’তি এৰং মহাপরিনিব্বানে (দী. নি. ২.২২০) ৰুত্তং ভূমিচালং সন্ধাযাহ. সো হি লোমহংসনকো চ ভিংসনকো চ আসি. সব্বাকারৰরূপেতেতি সব্বাকারৰরগুণূপেতে. নাহু অস্সাসপস্সাসোতি ন জাতো অস্সাসপস্সাসো. অনেজোতি তণ্হাসঙ্খাতায এজায অভাৰেন অনেজো. সন্তিমারব্ভাতি অনুপাদিসেসং নিব্বানং আরব্ভ পটিচ্চ সন্ধায. চক্খুমাতি পঞ্চহি চক্খূহি চক্খুমা. পরিনিব্বুতোতি খন্ধপরিনিব্বানেন পরিনিব্বুতো. অসল্লীনেনাতি অনল্লীনেন অসঙ্কুটিতেন সুৰিকসিতেনেৰ চিত্তেন. ৰেদনং অজ্ঝৰাসযীতি ৰেদনং অধিৰাসেসি, ন ৰেদনানুৰত্তী হুত্ৰা ইতো চিতো সম্পরিৰত্তি. ৰিমোক্খোতি কেনচি ধম্মেন অনাৰরণৰিমোক্খো সব্বসো অপঞ্ঞত্তিভাৰূপগমো পজ্জোতনিব্বানসদিসো জাতোতি. পঞ্চমং.
দুতিযো ৰগ্গো.
ইতি সারত্থপ্পকাসিনিযা
সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায
ব্রহ্মসংযুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.