২. দুতিযৰগ্গো

১. সনঙ্কুমারসুত্তৰণ্ণনা

১৮২. দুতিযৰগ্গস্স পঠমে সপ্পিনীতীরেতি সপ্পিনীনামিকায নদিযা তীরে. সনঙ্কুমারোতি সো কির পঞ্চসিখকুমারককালে ঝানং ভাৰেত্ৰা ব্রহ্মলোকে নিব্বত্তো কুমারকৰণ্ণেনেৰ ৰিচরতি. তেন নং ‘‘কুমারো’’তি সঞ্জানন্তি, পোরাণকত্তা পন ‘‘সনঙ্কুমারো’’তি ৰুচ্চতি. জনেতস্মিন্তি জনিতস্মিং, পজাযাতি অত্থো. যে গোত্তপটিসারিনোতি যে জনেতস্মিং গোত্তং পটিসরন্তি তেসু লোকে গোত্তপটিসারীসু খত্তিযো সেট্ঠো. ৰিজ্জাচরণসম্পন্নোতি ভযভেরৰসুত্তপরিযাযেন (ম. নি. ১.৩৪ আদযো) পুব্বেনিৰাসাদীহি ৰা তীহি, অম্বট্ঠসুত্তপরিযাযেন (দী. নি. ১.২৭৮ আদযো) ৰিপস্সনাঞাণং মনোমযিদ্ধি ছ অভিঞ্ঞাযোতি ইমাহি ৰা অট্ঠহি ৰিজ্জাহি, সীলেসু পরিপূরকারিতা ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারতা ভোজনে মত্তঞ্ঞুতা জাগরিযানুযোগো সত্ত সদ্ধম্মা চত্তারি রূপাৰচরজ্ঝানানীতি এৰং পন্নরসধম্মভেদেন চরণেন চ সমন্নাগতো. সো সেট্ঠো দেৰমানুসেতি সো খীণাসৰব্রাহ্মণো দেৰেসু চ মনুস্সেসু চ সেট্ঠো উত্তমোতি. পঠমং.

২. দেৰদত্তসুত্তৰণ্ণনা

১৮৩. দুতিযে অচিরপক্কন্তেতি সঙ্ঘং ভিন্দিত্ৰা নচিরস্সেৰ ৰেল়ুৰনতো গযাসীসং গতে. অস্সতরিন্তি গদ্রভস্স ৰল়ৰায জাতং. দুতিযং.

৩. অন্ধকৰিন্দসুত্তৰণ্ণনা

১৮৪. ততিযে অন্ধকৰিন্দন্তি এৰংনামকং গামং. উপসঙ্কমীতি ‘‘সত্থা ইদানিপি ৰীরিযং করোতি পধানমনুযুঞ্জতি, গচ্ছামিস্স সন্তিকে ঠত্ৰা সাসনানুচ্ছৰিকং ৰীরিযপটিসংযুত্তং গাথং ৰক্খামী’’তি উপসঙ্কমি.

পন্তানীতি জনতং অতিক্কমিত্ৰা মনুস্সানং অনুপচারে ঠিতানি. সংযোজনৰিপ্পমোক্খাতি তানি চ সেনাসনানি সেৰমানো ন চীৰরাদীনং অত্থায সেৰেয্য, অথ খো দসসংযোজনৰিপ্পমোক্খত্থায চরেয্য. সঙ্ঘে ৰসেতি তেসু সেনাসনেসু রতিং অলভন্তো উপট্ঠাকাদীনং চিত্তানুরক্খণত্থং গদ্রভপিট্ঠে রজং ৰিয উপ্পতন্তো অরঞ্ঞে অচরিত্ৰা সঙ্ঘমজ্ঝে ৰসেয্য. রক্খিতত্তো সতীমাতি তত্থ চ ৰসন্তো সগৰচণ্ডো গোণো ৰিয সব্রহ্মচারিনো অৰিজ্ঝন্তো অঘট্টেন্তো রক্খিতত্তো সতিপট্ঠানপরাযণো হুত্ৰা ৰসেয্য.

ইদানি সঙ্ঘে ৰসমানস্স ভিক্খুনো ভিক্খাচারৰত্তং আচিক্খন্তো কুলাকুলন্তিআদিমাহ. তত্থ পিণ্ডিকায চরন্তোতি পিণ্ডত্থায চরমানো. সেৰেথ পন্তানি সেনাসনানীতি সঙ্ঘমজ্ঝং ওতরিত্ৰা ৰসমানোপি ধুরপরিৰেণে তালনাল়িকেরআদীনি রোপেত্ৰা উপট্ঠাকাদিসংসট্ঠো ন ৰসেয্য, চিত্তকল্লতং পন জনেত্ৰা চিত্তং হাসেত্ৰা তোসেত্ৰা পুন পন্তসেনাসনে ৰসেয্যাতি অরঞ্ঞস্সেৰ ৰণ্ণং কথেতি. ভযাতি ৰট্টভযতো. অভযেতি নিব্বানে. ৰিমুত্তোতি অধিমুত্তো হুত্ৰা ৰসেয্য.

যত্থ ভেরৰাতি যস্মিং ঠানে ভযজনকা সৰিঞ্ঞাণকা সীহব্যগ্ঘাদযো, অৰিঞ্ঞাণকা রত্তিভাগে খাণুৰল্লিআদযো বহূ অত্থি. সরীসপাতি দীঘজাতিকাদিসরীসপা. নিসীদি তত্থ ভিক্খূতি তাদিসে ঠানে ভিক্খু নিসিন্নো. ইমিনা ইদং দীপেতি – ভগৰা যথা তুম্হে এতরহি তত্রট্ঠকভেরৰারম্মণানি চেৰ সরীসপে চ ৰিজ্জুনিচ্ছারণাদীনি চ অমনসিকত্ৰা নিসিন্না, এৰমেৰং পধানমনুযুত্তা ভিক্খূ নিসীদন্তীতি.

জাতু মে দিট্ঠন্তি একংসেন মযা দিট্ঠং. ন যিদং ইতিহীতিহন্তি ইদং ইতিহ ইতিহাতি ন তক্কহেতু ৰা নযহেতু ৰা পিটকসম্পদানেন ৰা অহং ৰদামি. একস্মিং ব্রহ্মচরিযস্মিন্তি একায ধম্মদেসনায. ধম্মদেসনা হি ইধ ব্রহ্মচরিযন্তি অধিপ্পেতা. মচ্চুহাযিনন্তি মরণপরিচ্চাগিনং খীণাসৰানং.

দসা চ দসধা দসাতি এত্থ দসাতি দসেৰ, দসধা দসাতি সতং, অঞ্ঞে চ দসুত্তরং সেখসতং পস্সামীতি ৰদতি. সোতসমাপন্নাতি মগ্গসোতং সমাপন্না. অতিরচ্ছানগামিনোতি দেসনামত্তমেতং, অৰিনিপাতধম্মাতি অত্থো. সঙ্খাতুং নোপি সক্কোমীতি মুসাৰাদভযেন এত্তকা নাম পুঞ্ঞভাগিনো সত্তাতি গণেতুং ন সক্কোমীতি বহুং ব্রহ্মধম্মদেসনং সন্ধায এৰমাহ. ততিযং.

৪. অরুণৰতীসুত্তৰণ্ণনা

১৮৫. চতুত্থে অভিভূসম্ভৰন্তি অভিভূ চ সম্ভৰো চ. তেসু অভিভূথেরো সারিপুত্তত্থেরো ৰিয পঞ্ঞায অগ্গো, সম্ভৰত্থেরো মহামোগ্গল্লানো ৰিয সমাধিনা অগ্গো. উজ্ঝাযন্তীতি অৰজ্ঝাযন্তি, লামকতো ৰা চিন্তেন্তি. খিয্যন্তীতি, কিন্নামেতং কিন্নামেতন্তি? অঞ্ঞমঞ্ঞং কথেন্তি. ৰিপাচেন্তীতি ৰিত্থারযন্তা পুনপ্পুনং কথেন্তি. হেট্ঠিমেন উপড্ঢকাযেনাতি নাভিতো পট্ঠায হেট্ঠিমকাযেন. পাল়িযং এত্তকমেৰ আগতং. থেরো পন ‘‘পকতিৰণ্ণং ৰিজহিত্ৰা নাগৰণ্ণং গহেত্ৰা দস্সেতি, সুপণ্ণৰণ্ণং গহেত্ৰা ৰা দস্সেতী’’তিআদিনা (পটি. ম. ৩.১৩) নযেন আগতং অনেকপ্পকারং ইদ্ধিৰিকুব্বনং দস্সেসি. ইমা গাথাযো অভাসীতি থেরো কির চিন্তেসি – ‘‘কথং দেসিতা নু খো ধম্মদেসনা সব্বেসং পিযা অস্স মনাপা’’তি. ততো আৰজ্জেন্তো – ‘‘সব্বেপি পাসণ্ডা সব্বে দেৰমনুস্সা অত্তনো অত্তনো সমযে পুরিসকারং ৰণ্ণযন্তি, ৰীরিযস্স অৰণ্ণৰাদী নাম নত্থি, ৰীরিযপটিসংযুত্তং কত্ৰা দেসেস্সামি, এৰং অযং ধম্মদেসনা সব্বেসং পিযা ভৰিস্সতি মনাপা’’তি ঞত্ৰা তীসু পিটকেসু ৰিচিনিত্ৰা ইমা গাথা অভাসি.

তত্থ আরম্ভথাতি আরম্ভৰীরিযং করোথ. নিক্কমথাতি নিক্কমৰীরিযং করোথ. যুঞ্জথাতি পযোগং করোথ পরক্কমথ. মচ্চুনো সেনন্তি মচ্চুনো সেনা নাম কিলেসসেনা, তং ধুনাথ. জাতিসংসারন্তি জাতিঞ্চ সংসারঞ্চ, জাতিসঙ্খাতং ৰা সংসারং. দুক্খস্সন্তং করিস্সতীতি ৰট্টদুক্খস্স পরিচ্ছেদং করিস্সতি. কিং পন কত্ৰা থেরো সহস্সিলোকধাতুং ৰিঞ্ঞাপেসীতি? নীলকসিণং তাৰ সমাপজ্জিত্ৰা সব্বত্থ আলোকট্ঠানে অন্ধকারং ফরি, ওদাতকসিণং সমাপজ্জিত্ৰা অন্ধকারট্ঠানে ওভাসং. ততো ‘‘কিমিদং অন্ধকার’’ন্তি? সত্তানং আভোগে উপ্পন্নে আলোকং দস্সেসি. আলোকট্ঠানে আলোককিচ্চং নত্থি, ‘‘কিং আলোকো অয’’ন্তি? ৰিচিনন্তানং অত্তানং দস্সেসি. অথ তেসং থেরোতি ৰদন্তানং ইমা গাথাযো অভাসি, সব্বে ওসটায পরিসায মজ্ঝে নিসীদিত্ৰা ধম্মং দেসেন্তস্স ৰিয সদ্দং সুণিংসু. অত্থোপি নেসং পাকটো অহোসি. চতুত্থং.

৫. পরিনিব্বানসুত্তৰণ্ণনা

১৮৬. পঞ্চমে উপৰত্তনে মল্লানং সালৰনেতি যথেৰ হি কদম্বনদীতীরতো রাজমাতুৰিহারদ্ৰারেন থূপারামং গন্তব্বং হোতি, এৰং হিরঞ্ঞৰতিকায নাম নদিযা পারিমতীরতো সালৰনং উয্যানং. যথা অনুরাধপুরস্স থূপারামো, এৰং তং কুসিনারায হোতি. যথা থূপারামতো দক্খিণদ্ৰারেন নগরং পৰিসনমগ্গো পাচীনমুখো গন্ত্ৰা উত্তরেন নিৰত্ততি, এৰং উয্যানতো সালপন্তি পাচীনমুখা গন্ত্ৰা উত্তরেন নিৰত্তা. তস্মা তং ‘‘উপৰত্তন’’ন্তি ৰুচ্চতি. তস্মিং উপৰত্তনে মল্লানং সালৰনে. অন্তরেন যমকসালানন্তি মূলক্খন্ধৰিটপপত্তেহি অঞ্ঞমঞ্ঞং সংসিব্বিত্ৰা ঠিতসালানং অন্তরিকায. অপ্পমাদেন সম্পাদেথাতি সতিঅৰিপ্পৰাসেন কত্তব্বকিচ্চানি সম্পাদযথ. ইতি ভগৰা যথা নাম মরণমঞ্চে নিপন্নো মহদ্ধনো কুটুম্বিকো পুত্তানং ধনসারং আচিক্খেয্য, এৰমেৰং পরিনিব্বানমঞ্চে নিপন্নো পঞ্চচত্তালীস ৰস্সানি দিন্নং ওৰাদং সব্বং একস্মিং অপ্পমাদপদেযেৰ পক্খিপিত্ৰা অভাসি. অযং তথাগতস্স পচ্ছিমা ৰাচাতি ইদং পন সঙ্গীতিকারানং ৰচনং.

ইতো পরং যং পরিনিব্বানপরিকম্মং কত্ৰা ভগৰা পরিনিব্বুতো, তং দস্সেতুং, অথ খো ভগৰা পঠমং ঝানন্তিআদি ৰুত্তং. তত্থ সঞ্ঞাৰেদযিতনিরোধং সমাপন্নে ভগৰতি অস্সাসপস্সাসানং অপ্পৰত্তিং দিস্ৰা, ‘‘পরিনিব্বুতো সত্থা’’তি সঞ্ঞায দেৰমনুস্সা একপ্পহারেন ৰিরৰিংসু, আনন্দত্থেরোপি – ‘‘পরিনিব্বুতো নু খো, ভন্তে, অনুরুদ্ধ ভগৰা’’তি থেরং পুচ্ছি. থেরো ‘‘ন খো, আৰুসো আনন্দ, তথাগতো পরিনিব্বুতো, অপিচ সঞ্ঞাৰেদযিতনিরোধং সমাপন্নো’’তি আহ. কথং পন সো অঞ্ঞাসি? থেরো কির সত্থারা সদ্ধিংযেৰ তং তং সমাপত্তিং সমাপজ্জন্তো যাৰ নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনৰুট্ঠানং, তাৰ গন্ত্ৰা, ‘‘ইদানি ভগৰা নিরোধং সমাপন্নো, অন্তোনিরোধে চ কালংকিরিযা নাম নত্থী’’তি অঞ্ঞাসি.

অথ খো ভগৰা সঞ্ঞাৰেদযিতনিরোধসমাপত্তিতো ৰুট্ঠহিত্ৰা নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপজ্জি…পে… ততিযজ্ঝানা ৰুট্ঠহিত্ৰা চতুত্থং ঝানং সমাপজ্জীতি এত্থ পন ভগৰা চতুৰীসতিযা ঠানেসু পঠমং ঝানং সমাপজ্জি, তেরসসু ঠানেসু দুতিযং ঝানং… তথা ততিযং… পন্নরসসু ঠানেসু চতুত্থং ঝানং সমাপজ্জি. কথং? দসসু অসুভেসু দ্ৰত্তিংসাকারে অট্ঠসু কসিণেসু মেত্তাকরুণামুদিতেসু আনাপানে পরিচ্ছেদাকাসেতি ইমেসু তাৰ চতুৰীসতিযা ঠানেসু পঠমং ঝানং সমাপজ্জি. ঠপেত্ৰা পন দ্ৰত্তিংসাকারঞ্চ দস চ অসুভানি সেসেসু তেরসসু দুতিযং ঝানং… তেসুযেৰ ততিযং ঝানং সমাপজ্জি. অট্ঠসু পন কসিণেসু উপেক্খাব্রহ্মৰিহারে আনাপানে পরিচ্ছেদাকাসে চতূসু অরূপেসূতি ইমেসু পন্নরসসু ঠানেসু চতুত্থং ঝানং সমাপজ্জি. অযম্পি চ সঙ্খেপকথাৰ. নিব্বানপুরং পৰিসন্তো পন ভগৰা ধম্মস্সামি সব্বাপি চতুৰীসতিকোটিসতসহস্সসঙ্খা সমাপত্তিযো পৰিসিত্ৰা ৰিদেসং গচ্ছন্তো ঞাতিজনং আলিঙ্গেত্ৰা ৰিয সব্বসমাপত্তিসুখং অনুভৰিত্ৰা পৰিট্ঠো.

চতুত্থজ্ঝানা ৰুট্ঠহিত্ৰা সমনন্তরা ভগৰা পরিনিব্বাযীতি এত্থ চ ঝানসমনন্তরং পচ্চৰেক্খণসমনন্তরন্তি, দ্ৰে সমনন্তরানি. চতুত্থজ্ঝানা ৰুট্ঠায ভৰঙ্গং ওতিণ্ণস্স তত্থেৰ পরিনিব্বানং ঝানসমনন্তরং নাম, চতুত্থজ্ঝানা ৰুট্ঠহিত্ৰা পুন ঝানঙ্গানি পচ্চৰেক্খিত্ৰা ভৰঙ্গং ওতিণ্ণস্স তত্থেৰ পরিনিব্বানং পচ্চৰেক্খণসমনন্তরং নাম. ইমানি দ্ৰেপি সমনন্তরানেৰ. ভগৰা পন ঝানং সমাপজ্জিত্ৰা ঝানা ৰুট্ঠায ঝানঙ্গানি পচ্চৰেক্খিত্ৰা ভৰঙ্গচিত্তেন অব্যাকতেন দুক্খসচ্চেন পরিনিব্বাযি. যে হি কেচি বুদ্ধা ৰা পচ্চেকবুদ্ধা ৰা অরিযসাৰকা ৰা অন্তমসো কুন্থকিপিল্লিকং উপাদায সব্বে ভৰঙ্গচিত্তেনেৰ অব্যাকতেন দুক্খসচ্চেন কালং করোন্তি.

ভূতাতি সত্তা. অপ্পটিপুগ্গলোতি পটিভাগপুগ্গলৰিরহিতো. বলপ্পত্তোতি দসৰিধং ঞাণবলং পত্তো. উপ্পাদৰযধম্মিনোতি উপ্পাদৰযসভাৰা. তেসং ৰূপসমোতি তেসং সঙ্খারানং ৰূপসমো. সুখোতি অসঙ্খতং নিব্বানমেৰ সুখন্তি অত্থো. তদাসীতি ‘‘সহ পরিনিব্বানা মহাভূমিচালো অহোসী’’তি এৰং মহাপরিনিব্বানে (দী. নি. ২.২২০) ৰুত্তং ভূমিচালং সন্ধাযাহ. সো হি লোমহংসনকো চ ভিংসনকো চ আসি. সব্বাকারৰরূপেতেতি সব্বাকারৰরগুণূপেতে. নাহু অস্সাসপস্সাসোতি ন জাতো অস্সাসপস্সাসো. অনেজোতি তণ্হাসঙ্খাতায এজায অভাৰেন অনেজো. সন্তিমারব্ভাতি অনুপাদিসেসং নিব্বানং আরব্ভ পটিচ্চ সন্ধায. চক্খুমাতি পঞ্চহি চক্খূহি চক্খুমা. পরিনিব্বুতোতি খন্ধপরিনিব্বানেন পরিনিব্বুতো. অসল্লীনেনাতি অনল্লীনেন অসঙ্কুটিতেন সুৰিকসিতেনেৰ চিত্তেন. ৰেদনং অজ্ঝৰাসযীতি ৰেদনং অধিৰাসেসি, ন ৰেদনানুৰত্তী হুত্ৰা ইতো চিতো সম্পরিৰত্তি. ৰিমোক্খোতি কেনচি ধম্মেন অনাৰরণৰিমোক্খো সব্বসো অপঞ্ঞত্তিভাৰূপগমো পজ্জোতনিব্বানসদিসো জাতোতি. পঞ্চমং.

দুতিযো ৰগ্গো.

ইতি সারত্থপ্পকাসিনিযা

সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায

ব্রহ্মসংযুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.