৩. ততিযৰগ্গো

১. সম্বহুলসুত্তৰণ্ণনা

১৫৭. ততিযৰগ্গস্স পঠমে জটণ্ডুৰেনাতি জটাচুম্বটকেন. অজিনক্খিপনিৰত্থোতি সখুরং অজিনচম্মং একং নিৰত্থো একং পারুতো. উদুম্বরদণ্ডন্তি অপ্পিচ্ছভাৰপ্পকাসনত্থং ঈসকং ৰঙ্কং উদুম্বরদণ্ডং গহেত্ৰা. এতদৰোচাতি লোকে ব্রাহ্মণস্স ৰচনং নাম সুস্সূসন্তি, ব্রাহ্মণেসুপি পব্বজিতস্স, পব্বজিতেসুপি মহল্লকস্সাতি মহল্লকব্রাহ্মণস্স পব্বজিতৰেসং গহেত্ৰা পধানভূমিযং কম্মং করোন্তে তে ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৰা হত্থং উক্খিপিত্ৰা এতং ‘‘দহরা ভৰন্তো’’তিআদিৰচনং অৰোচ. ওকম্পেত্ৰাতি হনুকেন উরং পহরন্তো অধোনতং কত্ৰা. জিৰ্হং নিল্লালেত্ৰাতি কবরমহাজিৰ্হং নীহরিত্ৰা উদ্ধমধো উভযপস্সেসু চ লালেত্ৰা. তিৰিসাখন্তি তিসাখং. নলাটিকন্তি ভকুটিং, নলাটে উট্ঠিতং ৰলিত্তযন্তি অত্থো. পক্কামীতি তুম্হে জানন্তানং ৰচনং অকত্ৰা অত্তনোৰ তেলে পচ্চিস্সথাতি ৰত্ৰা একং মগ্গং গহেত্ৰা গতো. পঠমং.

২. সমিদ্ধিসুত্তৰণ্ণনা

১৫৮. দুতিযে লাভা ৰত মে, সুলদ্ধং ৰত মেতি এৰরূপস্স সত্থু চেৰ ধম্মস্স চ সব্রহ্মচারীনঞ্চ লদ্ধত্তা ময্হং লাভা ময্হং সুলদ্ধন্তি. সো কিরাযস্মা পচ্ছা মূলকম্মট্ঠানং সম্মসিত্ৰা ‘‘অরহত্তং গহেস্সামী’’তি পাসাদিকং তাৰ কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা বুদ্ধধম্মসঙ্ঘগুণে আৰজ্জেত্ৰা চিত্তকল্লতং উপ্পাদেত্ৰা চিত্তং হাসেত্ৰা তোসেত্ৰা নিসিন্নো. তেনস্স এৰমহোসি. উপসঙ্কমীতি ‘‘অযং সমিদ্ধি ভিক্খু পাসাদিকং কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা নিসিন্নসদিসো, যাৰ মূলকম্মট্ঠানং গহেত্ৰা অরহত্তং ন গণ্হাতি, তাৰস্স অন্তরাযং করিস্সামী’’তি উপসঙ্কমি. গচ্ছ ত্ৰন্তি সত্থা সকলজম্বুদীপং ওলোকেন্তো ‘‘তস্মিংযেৰ ঠানে তস্স কম্মট্ঠানং সপ্পাযং ভৰিস্সতী’’তি অদ্দস, তস্মা এৰমাহ. সতিপঞ্ঞা চ মে বুদ্ধাতি মযা সতি চ পঞ্ঞা চ ঞাতা. করস্সু রূপানীতি বহূনিপি ৰিভিংসকারহানি রূপানি করস্সু. নেৰ মং ব্যাধযিস্সসীতি মং নেৰ ৰেধযিস্সসি ন কম্পস্সেসি. দুতিযং.

৩. গোধিকসুত্তৰণ্ণনা

১৫৯. ততিযে ইসিগিলিপস্সেতি ইসিগিলিস্স নাম পব্বতস্স পস্সে. কাল়সিলাযন্তি কাল়ৰণ্ণায সিলাযং. সামযিকং চেতোৰিমুত্তিন্তি অপ্পিতপ্পিতক্খণে পচ্চনীকধম্মেহি ৰিমুচ্চতি, আরম্মণে চ অধিমুচ্চতীতি লোকিযসমাপত্তি সামযিকা চেতোৰিমুত্তি নাম. ফুসীতি পটিলভি. পরিহাযীতি কস্মা যাৰ ছট্ঠং পরিহাযি? সাবাধত্তা. থেরস্স কির ৰাতপিত্তসেম্হৰসেন অনুসাযিকো আবাধো অত্থি, তেন সমাধিস্স সপ্পাযে উপকারকধম্মে পূরেতুং ন সক্কোতি, অপ্পিতপ্পিতায সমাপত্তিযা পরিহাযতি.

যংনূনাহং সত্থং আহরেয্যন্তি সো কির চিন্তেসি, যস্মা পরিহীনজ্ঝানস্স কালঙ্করোতো অনিবদ্ধা গতি হোতি, অপরিহীনজ্ঝানস্স নিবদ্ধা গতি হোতি, ব্রহ্মলোকে নিব্বত্ততি, তস্মা সত্থং আহরিতুকামো অহোসি. উপসঙ্কমীতি – ‘‘অযং সমণো সত্থং আহরিতুকামো, সত্থাহরণঞ্চ নামেতং কাযে চ জীৰিতে চ অনপেক্খস্স হোতি. যো এৰং কাযে চ জীৰিতে চ অনপেক্খো হোতি, সো মূলকম্মট্ঠানং সম্মসিত্ৰা অরহত্তম্পি গহেতুং সমত্থো হোতি, মযা পন পটিবাহিতোপি এস ন ওরমিস্সতি, সত্থারা পটিবাহিতো ওরমিস্সতী’’তি থেরস্স অত্থকামো ৰিয হুত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি.

জলাতি জলমানা. পাদে ৰন্দামি চক্খুমাতি পঞ্চহি চক্খূহি চক্খুমা তৰ পাদে ৰন্দামি. জুতিন্ধরাতি আনুভাৰধরা. অপ্পত্তমানসোতি অপ্পত্তঅরহত্তো. সেখোতি সীলাদীনি সিক্খমানো সকরণীযো. জনে সুতাতি জনে ৰিস্সুতা. সত্থং আহরিতং হোতীতি থেরো কির ‘‘কিং ময্হং ইমিনা জীৰিতেনা’’তি? উত্তানো নিপজ্জিত্ৰা সত্থেন গলনাল়িং ছিন্দি, দুক্খা ৰেদনা উপ্পজ্জিংসু. থেরো ৰেদনং ৰিক্খম্ভেত্ৰা তংযেৰ ৰেদনং পরিগ্গহেত্ৰা সতিং উপট্ঠপেত্ৰা মূলকম্মট্ঠানং সম্মসন্তো অরহত্তং পত্ৰা সমসীসী হুত্ৰা পরিনিব্বাযি. সমসীসী নাম তিৰিধো হোতি ইরিযাপথসমসীসী, রোগসমসীসী, জীৰিতসমসীসীতি.

তত্থ যো ঠানাদীসু ইরিযাপথেসু অঞ্ঞতরং অধিট্ঠায – ‘‘ইমং অকোপেত্ৰাৰ অরহত্তং পাপুণিস্সামী’’তি ৰিপস্সনং পট্ঠপেতি, অথস্স অরহত্তপ্পত্তি চ ইরিযাপথকোপনঞ্চ একপ্পহারেনেৰ হোতি. অযং ইরিযাপথসমসীসী নাম. যো পন চক্খুরোগাদীসু অঞ্ঞতরস্মিং সতি – ‘‘ইতো অনুট্ঠিতোৰ অরহত্তং পাপুণিস্সামী’’তি ৰিপস্সনং পট্ঠপেতি, অথস্স অরহত্তপ্পত্তি চ রোগতো ৰুট্ঠানঞ্চ একপ্পহারেনেৰ হোতি. অযং রোগসমসীসী নাম. কেচি পন তস্মিংযেৰ ইরিযাপথে তস্মিঞ্চ রোগে পরিনিব্বানৰসেনেত্থ সমসীসিতং পঞ্ঞাপেন্তি. যস্স পন আসৰক্খযো চ জীৰিতক্খযো চ একপ্পহারেনেৰ হোতি. অযং জীৰিতসমসীসী নাম. ৰুত্তম্পি চেতং – ‘‘যস্স পুগ্গলস্স অপুব্বং অচরিমং আসৰপরিযাদানঞ্চ হোতি জীৰিতপরিযাদানঞ্চ, অযং ৰুচ্চতি পুগ্গলো সমসীসী’’তি (পু. প. ১৬).

এত্থ চ পৰত্তিসীসং কিলেসসীসন্তি দ্ৰে সীসানি. তত্থ পৰত্তিসীসং নাম জীৰিতিন্দ্রিযং, কিলেসসীসং নাম অৰিজ্জা. তেসু জীৰিতিন্দ্রিযং চুতিচিত্তং খেপেতি, অৰিজ্জা মগ্গচিত্তং. দ্ৰিন্নং চিত্তানং একতো উপ্পাদো নত্থি. মগ্গানন্তরং পন ফলং, ফলানন্তরং ভৰঙ্গং, ভৰঙ্গতো ৰুট্ঠায পচ্চৰেক্খণং, তং পরিপুণ্ণং ৰা হোতি অপরিপুণ্ণং ৰা. তিখিণেন অসিনা সীসে ছিজ্জন্তেপি হি একো ৰা দ্ৰে ৰা পচ্চৰেক্খণৰারা অৰস্সং উপ্পজ্জন্তিযেৰ, চিত্তানং পন লহুপরিৰত্তিতায আসৰক্খযো চ জীৰিতপরিযাদানঞ্চ একক্খণে ৰিয পঞ্ঞাযতি.

সমূলং তণ্হমব্বুয্হাতি অৰিজ্জামূলেন সমূলকং তণ্হং অরহত্তমগ্গেন উপ্পাটেত্ৰা. পরিনিব্বুতোতি অনুপাদিসেসনিব্বানেন পরিনিব্বুতো.

ৰিৰত্তক্খন্ধন্তি পরিৰত্তক্খন্ধং. সেমানন্তি উত্তানং হুত্ৰা সযিতং হোতি. থেরো পন কিঞ্চাপি উত্তানকো সযিতো, তথাপিস্স দক্খিণেন পস্সেন পরিচিতসযনত্তা সীসং দক্খিণতোৰ পরিৰত্তিত্ৰা ঠিতং. ধূমাযিতত্তন্তি ধূমাযিতভাৰং. তস্মিং হি খণে ধূমৰলাহকা ৰিয তিমিরৰলাহকা ৰিয চ উট্ঠহিংসু. ৰিঞ্ঞাণং সমন্ৰেসতীতি পটিসন্ধিচিত্তং পরিযেসতি. অপ্পতিট্ঠিতেনাতি পটিসন্ধিৰিঞ্ঞাণেন অপ্পতিট্ঠিতেন, অপ্পতিট্ঠিতকারণাতি অত্থো. বেলুৰপণ্ডুৰীণন্তি বেলুৰপক্কং ৰিয পণ্ডুৰণ্ণং সুৰণ্ণমহাৰীণং. আদাযাতি কচ্ছে ঠপেত্ৰা. উপসঙ্কমীতি ‘‘গোধিকত্থেরস্স নিব্বত্তট্ঠানং ন জানামি, সমণং গোতমং পুচ্ছিত্ৰা নিক্কঙ্খো ভৰিস্সামী’’তি খুদ্দকদারকৰণ্ণী হুত্ৰা উপসঙ্কমি. নাধিগচ্ছামীতি ন পস্সামি. সোকপরেতস্সাতি সোকেন ফুট্ঠস্স. অভস্সথাতি পাদপিট্ঠিযং পতিতা. ততিযং.

৪. সত্তৰস্সানুবন্ধসুত্তৰণ্ণনা

১৬০. চতুত্থে সত্ত ৰস্সানীতি পুরে বোধিযা ছব্বস্সানি, বোধিতো পচ্ছা একং ৰস্সং. ওতারাপেক্খোতি ‘‘সচে সমণস্স গোতমস্স কাযদ্ৰারাদীসু কিঞ্চিদেৰ অননুচ্ছৰিকং পস্সামি, চোদেস্সামি ন’’ন্তি এৰং ৰিৰরং অপেক্খমানো. অলভমানোতি রথরেণুমত্তম্পি অৰক্খলিতং অপস্সন্তো. তেনাহ –

‘‘সত্ত ৰস্সানি ভগৰন্তং, অনুবন্ধিং পদাপদং;

ওতারং নাধিগচ্ছিস্সং, সম্বুদ্ধস্স সতীমতো’’তি. (সু. নি. ৪৪৮);

উপসঙ্কমীতি ‘‘অজ্জ সমণং গোতমং অতিগহেত্ৰা গমিস্সামী’’তি উপসঙ্কমি.

ঝাযসীতি ঝাযন্তো অৰজ্ঝাযন্তো নিসিন্নোসীতি ৰদতি. ৰিত্তং নু জীনোতি সতং ৰা সহস্সং ৰা জিতোসি নু. আগুং নু গামস্মিন্তি, কিং নু অন্তোগামে পমাণাতিক্কন্তং পাপকম্মং অকাসি, যেন অঞ্ঞেসং মুখং ওলোকেতুং অৰিসহন্তো অরঞ্ঞে ৰিচরসি? সক্খিন্তি মিত্তভাৰং.

পলিখাযাতি খণিত্ৰা. ভৰলোভজপ্পন্তি ভৰলোভসঙ্খাতং তণ্হং. অনাসৰো ঝাযামীতি নিত্তণ্হো হুত্ৰা দ্ৰীহি ঝানেহি ঝাযামি. পমত্তবন্ধূতি মারং আলপতি. সো হি যেকেচি লোকে পমত্তা, তেসং বন্ধু.

সচে মগ্গং অনুবুদ্ধন্তি যদি তযা মগ্গো অনুবুদ্ধো. অপেহীতি অপযাহি. অমচ্চুধেয্যন্তি মচ্চুনো অনোকাসভূতং নিব্বানং. পারগামিনোতি যেপি পারং গতা, তেপি পারগামিনো. যেপি পারং গচ্ছিস্সন্তি, যেপি পারং গন্তুকামা, তেপি পারগামিনো.

ৰিসূকাযিকানীতি মারৰিসূকানি. ৰিসেৰিতানীতি ৰিরুদ্ধসেৰিতানি, ‘‘অপ্পমাযু মনুস্সানং, অচ্চযন্তি অহোরত্তা’’তি ৰুত্তে. ‘‘দীঘমাযু মনুস্সানং, নাচ্চযন্তি অহোরত্তা’’তিআদীনি পটিলোমকারণানি. ৰিপ্ফন্দিতানীতি, তম্হি তম্হি কালে হত্থিরাজৰণ্ণসপ্পৰণ্ণাদিদস্সনানি. নিব্বেজনীযাতি উক্কণ্ঠনীযা.

অনুপরিযগাতিআদীসু কিঞ্চাপি অতীতৰচনং কতং, অত্থো পন ৰিকপ্পৰসেন ৰেদিতব্বো. ইদং ৰুত্তং হোতি – যথা মেদৰণ্ণং পাসাণং ৰাযসো দিস্ৰা – ‘‘অপি নামেত্থ মুদুং ৰিন্দেয্যাম, অপি অস্সাদো সিযা’’তি অনুপরিগচ্ছেয্য, অথ সো তত্থ অস্সাদং অলভিত্ৰাৰ ৰাযসো এত্তো অপক্কমেয্য, ততো পাসাণা অপগচ্ছেয্য, এৰং মযম্পি সো কাকো ৰিয সেলং গোতমং আসজ্জ অস্সাদং ৰা সন্থৰং ৰা অলভন্তা গোতমা নিব্বিন্দিত্ৰা অপগচ্ছাম. চতুত্থং.

৫. মারধীতুসুত্তৰণ্ণনা

১৬১. পঞ্চমে অভাসিত্ৰাতি এত্থ অ-কারো নিপাতমত্তং, ভাসিত্ৰাতি অত্থো. অভাসযিত্ৰাতিপি পাঠো. উপসঙ্কমিংসূতি ‘‘গোপালকদারকং ৰিয দণ্ডকেন ভূমিং লেখং দত্ৰা অতিৰিয দুম্মনো হুত্ৰা নিসিন্নো. ‘কিন্নু খো কারণ’ন্তি? পুচ্ছিত্ৰা, জানিস্সামা’’তি উপসঙ্কমিংসু.

সোচসীতি চিন্তেসি. আরঞ্ঞমিৰ কুঞ্জরন্তি যথা অরঞ্ঞতো পেসিতগণিকারহত্থিনিযো আরঞ্ঞকং কুঞ্জরং ইত্থিকুত্তদস্সনেন পলোভেত্ৰা বন্ধিত্ৰা আনযন্তি, এৰং আনযিস্সাম. মারধেয্যন্তি তেভূমকৰট্টং.

উপসঙ্কমিংসূতি – ‘‘তুম্হে থোকং অধিৰাসেথ, মযং তং আনেস্সামা’’তি পিতরং সমস্সাসেত্ৰা উপসঙ্কমিংসু. উচ্চাৰচাতি নানাৰিধা. একসতং একসতন্তি একেকং সতং সতং কত্ৰা. কুমারিৰণ্ণসতন্তি ইমিনা নযেন কুমারিঅত্তভাৰানং সতং.

অত্থস্স পত্তিং হদযস্স সন্তিন্তি, দ্ৰীহিপি পদেহি অরহত্তমেৰ কথেসি. সেনন্তি কিলেসসেনং. সা হি পিযরূপসাতরূপা নাম. একাহং ঝাযন্তি একো অহং ঝাযন্তো. সুখমনুবোধিন্তি অরহত্তসুখং অনুবুজ্ঝিং. ইদং ৰুত্তং হোতি – পিযরূপং সাতরূপং সেনং জিনিত্ৰা অহং একো ঝাযন্তো ‘‘অত্থস্স পত্তিং হদযস্স সন্তি’’ন্তি সঙ্খং গতং অরহত্তসুখং অনুবুজ্ঝিং. তস্মা জনেন মিত্তসন্থৰং ন করোমি, তেনেৰ চ মে কারণেন কেনচি সদ্ধিং সক্খী ন সম্পজ্জতীতি.

কথংৰিহারীবহুলোতি কতমেন ৰিহারেন বহুলং ৰিহরন্তো. অলদ্ধাতি অলভিত্ৰা. যোতি নিপাতমত্তং. ইদং ৰুত্তং হোতি – কতমেন ঝানেন বহুলং ঝাযন্তং তং পুগ্গলং কামসঞ্ঞা অলভিত্ৰাৰ পরিবাহিরা হোন্তীতি.

পস্সদ্ধকাযোতি চতুত্থজ্ঝানেন অস্সাসপস্সাসকাযস্স পস্সদ্ধত্তা পস্সদ্ধকাযো. সুৰিমুত্তচিত্তোতি অরহত্তফলৰিমুত্তিযা সুট্ঠু ৰিমুত্তচিত্তো. অসঙ্খরানোতি তযো কম্মাভিসঙ্খারে অনভিসঙ্খরোন্তো. অনোকোতি অনালযো. অঞ্ঞায ধম্মন্তি চতুসচ্চধম্মং জানিত্ৰা. অৰিতক্কঝাযীতি অৰিতক্কেন চতুত্থজ্ঝানেন ঝাযন্তো. ন কুপ্পতীতিআদীসু দোসেন ন কুপ্পতি, রাগেন ন সরতি, মোহেন ন থীনো. ইমেসু তীসু মূলকিলেসেসু গহিতেসু দিযড্ঢকিলেসসহস্সং গহিতমেৰ হোতি. পঠমপদেন ৰা ব্যাপাদনীৰরণং গহিতং, দুতিযেন কামচ্ছন্দনীৰরণং, ততিযেন থিনং আদিং কত্ৰা সেসনীৰরণানি. ইতি ইমিনা নীৰরণপ্পহানেন খীণাসৰং দস্সেতি.

পঞ্চোঘতিণ্ণোতি পঞ্চদ্ৰারিকং কিলেসোঘং তিণ্ণো. ছট্ঠন্তি মনোদ্ৰারিকম্পি ছট্ঠং কিলেসোঘং অতরি. পঞ্চোঘগ্গহণেন ৰা পঞ্চোরম্ভাগিযানি সংযোজনানি, ছট্ঠগ্গহণেন পঞ্চুদ্ধম্ভাগিযানি ৰেদিতব্বানি. গণসঙ্ঘচারীতি গণে চ সঙ্ঘে চ চরতীতি সত্থা গণসঙ্ঘচারী নাম. অদ্ধা চরিস্সন্তীতি অঞ্ঞেপি সদ্ধা বহুজনা একংসেন চরিস্সন্তি. অযন্তি অযং সত্থা. অনোকোতি অনালযো.

অচ্ছেজ্জ নেস্সতীতি অচ্ছিন্দিত্ৰা নযিস্সতি, মচ্চুরাজস্স হত্থতো অচ্ছিন্দিত্ৰা নিব্বানপারং নযিস্সতীতি ৰুত্তং হোতি. নযমানানন্তি নযমানেসু.

সেলংৰ সিরসূহচ্চ, পাতালে গাধমেসথাতি মহন্তং কূটাগারপ্পমাণং সিলং সীসে ঠপেত্ৰা পাতালে পতিট্ঠগৰেসনং ৰিয. খাণুংৰ উরসাসজ্জাতি উরসি খাণুং পহরিত্ৰা ৰিয. অপেথাতি অপগচ্ছথ. ইমস্মিং ঠানে সঙ্গীতিকারা ‘‘ইদমৰোচা’’তি দেসনং নিট্ঠপেত্ৰা দদ্দল্লমানাতি গাথং আহংসু. তত্থ দদ্দল্লমানাতি অতিৰিয জলমানা সোভমানা. আগঞ্ছুন্তি আগতা. পনুদীতি নীহরি. তূলং ভট্ঠংৰ মালুতোতি যথা ফলতো ভট্ঠং সিম্বলিতূলং ৰা পোটকিতূলং ৰা ৰাতো পনুদতি নীহরতি, এৰং পনুদীতি. পঞ্চমং.

ততিযো ৰগ্গো.

ইতি সারত্থপ্পকাসিনিযা

সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায

মারসংযুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.