৫. ভিক্খুনীসংযুত্তং
১. আল়ৰিকাসুত্তৰণ্ণনা
১৬২. ভিক্খুনীসংযুত্তস্স পঠমে আল়ৰিকাতি আল়ৰিযং জাতা আল়ৰিনগরতোযেৰ চ নিক্খম্ম পব্বজিতা. অন্ধৰনন্তি কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধস্স চেতিযে নৰকম্মত্থায ধনং সমাদপেত্ৰা আগচ্ছন্তস্স যসোধরস্স নাম ধম্মভাণকস্স অরিযপুগ্গলস্স অক্খীনি উপ্পাটেত্ৰা তত্থেৰ অক্খিভেদপ্পত্তেহি পঞ্চহি চোরসতেহি নিৰুত্থত্তা ততো পট্ঠায ‘‘অন্ধৰন’’ন্তি সঙ্খং গতং ৰনং. তং কির সাৰত্থিতো দক্খিণপস্সে গাৰুতমত্তে হোতি রাজারক্খায গুত্তং. তত্থ পৰিৰেককামা ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ গচ্ছন্তি. তস্মা অযম্পি কাযৰিৰেকত্থিনী যেন তং ৰনং, তেনুপসঙ্কমি. নিস্সরণন্তি নিব্বানং. পঞ্ঞাযাতি পচ্চৰেক্খণঞাণেন. ন ত্ৰং জানাসি তং পদন্তি ত্ৰং এতং নিব্বানপদং ৰা নিব্বানগামিমগ্গপদং ৰা ন জানাসি. সত্তিসূলূপমাতি ৰিনিৰিজ্ঝনত্থেন সত্তিসূলসদিসা. খন্ধাসং অধিকুট্টনাতি খন্ধা তেসং অধিকুট্টনভণ্ডিকা. পঠমং.
২. সোমাসুত্তৰণ্ণনা
১৬৩. দুতিযে ঠানন্তি অরহত্তং. দুরভিসম্ভৰন্তি দুপ্পসহং. দ্ৰঙ্গুলপঞ্ঞাযাতি পরিত্তপঞ্ঞায. যস্মা ৰা দ্ৰীহি অঙ্গুলেহি কপ্পাসৰট্টিং গহেত্ৰা সুত্তং কন্তন্তি, তস্মা ইত্থী ‘‘দ্ৰঙ্গুলপঞ্ঞা’’তি ৰুচ্চতি. ঞাণম্হি ৰত্তমানম্হীতি ফলসমাপত্তিঞাণে পৰত্তমানে. ধম্মং ৰিপস্সতোতি চতুসচ্চধম্মং ৰিপস্সন্তস্স, পুব্বভাগে ৰা ৰিপস্সনায আরম্মণভূতং খন্ধপঞ্চকমেৰ. কিঞ্চি ৰা পন অঞ্ঞস্মীতি অঞ্ঞং ৰা কিঞ্চি ‘‘অহং অস্মী’’তি তণ্হামানদিট্ঠিৰসেন যস্স সিযা. দুতিযং.
৩. কিসাগোতমীসুত্তৰণ্ণনা
১৬৪. ততিযে কিসাগোতমীতি অপ্পমংসলোহিততায কিসা, গোতমীতি পনস্সা নামং. পুব্বে কির সাৰত্থিযং একস্মিং কুলে অসীতিকোটিধনং সব্বং অঙ্গারাৰ জাতং. কুটুম্বিকো অঙ্গারজাতানি অনীহরিত্ৰা – ‘‘অৰস্সং কোচি পুঞ্ঞৰা ভৰিস্সতি, তস্স পুঞ্ঞেন পুন পাকতিকং ভৰিস্সতী’’তি সুৰণ্ণহিরঞ্ঞস্স চাটিযো পূরেত্ৰা আপণে ঠপেত্ৰা সমীপে নিসীদি. অথেকা দুগ্গতকুলস্স ধীতা – ‘‘অড্ঢমাসকং গহেত্ৰা দারুসাকং আহরিস্সামী’’তি ৰীথিং গতা তং দিস্ৰা কুটুম্বিকং আহ – ‘‘আপণে তাৰ ধনং এত্তকং, গেহে কিত্তকং ভৰিস্সতী’’তি. কিং দিস্ৰা অম্ম এৰং কথেসীতি? ইমং হিরঞ্ঞসুৰণ্ণন্তি. সো ‘‘পুঞ্ঞৰতী এসা ভৰিস্সতী’’তি তস্সা ৰসনট্ঠানং পুচ্ছিত্ৰা আপণে ভণ্ডং পটিসামেত্ৰা তস্সা মাতাপিতরো উপসঙ্কমিত্ৰা এৰমাহ – ‘‘অম্হাকং গেহে ৰযপ্পত্তো দারকো অত্থি, তস্সেতং দারিকং দেথা’’তি. কিং সামি দুগ্গতেহি সদ্ধিং কেল়িং করোসীতি? মিত্তসন্থৰো নাম দুগ্গতেহিপি সদ্ধিং হোতি, দেথ নং, কুটুম্বসামিনী ভৰিস্সতীতি নং গহেত্ৰা ঘরং আনেসি. সা সংৰাসমন্ৰায পুত্তং ৰিজাতা. পুত্তো পদসা আহিণ্ডনকালে কালমকাসি. সা দুগ্গতকুলে উপ্পজ্জিত্ৰা মহাকুলং গন্ত্ৰাপি ‘‘পুত্তৰিনাসং পত্তাম্হী’’তি উপ্পন্নবলৰসোকা পুত্তস্স সরীরকিচ্চং ৰারেত্ৰা তং মতকল়েৰরং আদায নগরে ৰিপ্পলপন্তী চরতি.
একদিৰসং মহতিযা বুদ্ধৰীথিযা দসবলস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা – ‘‘পুত্তস্স মে অরোগভাৰত্থায ভেসজ্জং দেথ ভগৰা’’তি আহ. গচ্ছ সাৰত্থিং আহিণ্ডিত্ৰা যস্মিং গেহে মতপুব্বো নত্থি, ততো সিদ্ধত্থকং আহর, পুত্তস্স তে ভেসজ্জং ভৰিস্সতীতি. সা নগরং পৰিসিত্ৰা ধুরগেহতো পট্ঠায ভগৰতা ৰুত্তনযেন গন্ত্ৰা সিদ্ধত্থকং যাচন্তী ঘরে ঘরে, ‘‘কুতো ত্ৰং এৰরূপং ঘরং পস্সিস্সসী’’তি ৰুত্তা কতিপযানি গেহানি আহিণ্ডিত্ৰা – ‘‘সব্বেসম্পি কিরাযং ধম্মতা, ন ময্হং পুত্তস্সেৰা’’তি সালাযং ছৰং ছড্ডেত্ৰা পব্বজ্জং যাচি. সত্থা ‘‘ইমং পব্বাজেতূ’’তি ভিক্খুনিউপস্সযং পেসেসি. সা খুরগ্গেযেৰ অরহত্তং পাপুণি. ইমং থেরিং সন্ধায ‘‘অথ খো কিসাগোতমী’’তি ৰুত্তং.
একমাসীতি একা আসি. রুদম্মুখীতি রুদমানমুখী ৰিয. অচ্চন্তং মতপুত্তাম্হীতি এত্থ অন্তং অতীতং অচ্চন্তং, ভাৰনপুংসকমেতং. ইদং ৰুত্তং হোতি – যথা পুত্তমরণং অন্তং অতীতং হোতি, এৰং মতপুত্তা অহং, ইদানি মম পুন পুত্তমরণং নাম নত্থি. পুরিসা এতদন্তিকাতি পুরিসাপি মে এতদন্তিকাৰ. যো মে পুত্তমরণস্স অন্তো, পুরিসানম্পি মে এসেৰন্তো, অভব্বা অহং ইদানি পুরিসং গৰেসিতুন্তি. সব্বত্থ ৰিহতা নন্দীতি সব্বেসু খন্ধাযতনধাতুভৰযোনিগতিঠিতিনিৰাসেসু মম তণ্হানন্দী ৰিহতা. তমোক্খন্ধোতি অৰিজ্জাক্খন্ধো. পদালিতোতি ঞাণেন ভিন্নো. ততিযং.
৪. ৰিজযাসুত্তৰণ্ণনা
১৬৫. চতুত্থে পঞ্চঙ্গিকেনাতি আততং ৰিততং আততৰিততং ঘনং সুসিরন্তি এৰং পঞ্চঙ্গসমন্নাগতেন. নিয্যাতযামি তুয্হেৰাতি সব্বে তুয্হংযেৰ দেমি. নাহং তেনত্থিকাতি নাহং তেন অত্থিকা. পূতিকাযেনাতি সুৰণ্ণৰণ্ণোপি কাযো নিচ্চং উগ্ঘরিতপগ্ঘরিতট্ঠেন পূতিকাযোৰ, তস্মা এৰমাহ. ভিন্দনেনাতি ভিজ্জনসভাৰেন. পভঙ্গুনাতি চুণ্ণৰিচুণ্ণং আপজ্জনধম্মেন. অট্টীযামীতি অট্টা পীল়িতা হোমি. হরাযামীতি লজ্জামি. সন্তা সমাপত্তীতি অট্ঠৰিধা লোকিযসমাপত্তি আরম্মণসন্ততায অঙ্গসন্ততায চ সন্তাতি ৰুত্তা. সব্বত্থাতি সব্বেসু রূপারূপভৰেসু, তেসং দ্ৰিন্নং ভৰানং গহিতত্তা গহিতে কামভৰে অট্ঠসু চ সমাপত্তীসূতি এতেসু সব্বেসু ঠানেসু ময্হং অৰিজ্জাতমো ৰিহতোতি ৰদতি. চতুত্থং.
৫. উপ্পলৰণ্ণাসুত্তৰণ্ণনা
১৬৬. পঞ্চমে সুপুপ্ফিতগ্গন্তি অগ্গতো পট্ঠায সুট্ঠু পুপ্ফিতং সালরুক্খং. ন চত্থি তে দুতিযা ৰণ্ণধাতূতি তৰ ৰণ্ণধাতুসদিসা দুতিযা ৰণ্ণধাতু নত্থি, তযা সদিসা অঞ্ঞা ভিক্খুনী নত্থীতি ৰদতি. ইধাগতা তাদিসিকা ভৰেয্যুন্তি যথা ত্ৰং ইধাগতা কিঞ্চি সন্থৰং ৰা সিনেহং ৰা ন লভসি, এৰমেৰং তেপি তযাৰ সদিসা ভৰেয্যুং. পখুমন্তরিকাযন্তি দ্ৰিন্নং অক্খীনং মজ্ঝে নাসৰংসেপি তিট্ঠন্তিং মং ন পস্সসি. ৰসীভূতম্হীতি ৰসীভূতা অস্মি. পঞ্চমং.
৬. চালাসুত্তৰণ্ণনা
১৬৭. ছট্ঠে কো নু তং ইদমাদপযীতি কো নু মন্দবুদ্ধি বালো তং এৰং গাহাপেসি? পরিক্লেসন্তি অঞ্ঞম্পি নানপ্পকারং উপদ্দৰং. ইদানি যং মারো আহ – ‘‘কো নু তং ইদমাদপযী’’তি, তং মদ্দন্তী – ‘‘ন মং অন্ধবালো আদপেসি, লোকে পন অগ্গপুগ্গলো সত্থা ধম্মং দেসেসী’’তি দস্সেতুং, বুদ্ধোতিআদিমাহ. তত্থ সচ্চে নিৰেসযীতি পরমত্থসচ্চে নিব্বানে নিৰেসেসি. নিরোধং অপ্পজানন্তাতি নিরোধসচ্চং অজানন্তা. ছট্ঠং.
৭. উপচালাসুত্তৰণ্ণনা
১৬৮. সত্তমে এন্তি মারৰসং পুনাতি পুনপ্পুনং মরণমারকিলেসমারদেৰপুত্তমারানং ৰসং আগচ্ছন্তি. পধূপিতোতি সন্তাপিতো. অগতি যত্থ মারস্সাতি যত্থ তুয্হং মারস্স অগতি. তত্থাতি তস্মিং নিব্বানে. সত্তমং.
৮. সীসুপচালাসুত্তৰণ্ণনা
১৬৯. অট্ঠমে সমণী ৰিয দিস্সসীতি সমণিসদিসা দিস্সসি. কিমিৰ চরসি মোমূহাতি কিং কারণা মোমূহা ৰিয চরসি? ইতো বহিদ্ধাতি ইমম্হা সাসনা বহি. পাসং ডেন্তীতি পাসণ্ডা, সত্তানং চিত্তেসু দিট্ঠিপাসং খিপন্তীতি অত্থো. সাসনং পন পাসে মোচেতি, তস্মা পাসণ্ডোতি ন ৰুচ্চতি, ইতো বহিদ্ধাযেৰ পাসণ্ডা হোন্তি. পসীদন্তীতি সংসীদন্তি লগ্গন্তি.
ইদানি ‘‘কং নু উদ্দিস্স মুণ্ডাসী’’তি পঞ্হং কথেন্তী অত্থি সক্যকুলে জাতোতিআদিমাহ. তত্থ সব্বাভিভূতি সব্বানি খন্ধাযতনধাতুভৰযোনিগতিআদীনি অভিভৰিত্ৰা ঠিতো. মরণমারাদযো নুদি নীহরীতি মারনুদো. সব্বত্থমপরাজিতোতি সব্বেসু রাগাদীসু ৰা মারযুদ্ধে ৰা অজিতো. সব্বত্থ মুত্তোতি সব্বেসু খন্ধাদীসু মুত্তো. অসিতোতি তণ্হাদিট্ঠিনিস্সযেন অনিস্সিতো. সব্বকম্মক্খযং পত্তোতি সব্বকম্মক্খযসঙ্খাতং অরহত্তং পত্তো. উপধিসঙ্খযেতি উপধিসঙ্খযসঙ্খাতে নিব্বানে আরম্মণতো ৰিমুত্তো. অট্ঠমং.
৯. সেলাসুত্তৰণ্ণনা
১৭০. নৰমে কেনিদং পকতন্তি কেন ইদং কতং. বিম্বন্তি অত্তভাৰং সন্ধায ৰদতি. অঘন্তি দুক্খপতিট্ঠানত্তা অত্তভাৰমেৰ ৰদতি. হেতুভঙ্গাতি হেতুনিরোধেন পচ্চযৰেকল্লেন. নৰমং.
১০. ৰজিরাসুত্তৰণ্ণনা
১৭১. দসমে নযিধ সত্তুপলব্ভতীতি ইমস্মিং সুদ্ধসঙ্খারপুঞ্জে পরমত্থতো সত্তো নাম ন উপলব্ভতি. খন্ধেসু সন্তেসূতি পঞ্চসু খন্ধেসু ৰিজ্জমানেসু তেন তেনাকারেন ৰৰত্থিতেসু. সম্মুতীতি সত্তোতি সমঞ্ঞামত্তমেৰ হোতি. দুক্খন্তি পঞ্চক্খন্ধদুক্খং. নাঞ্ঞত্র দুক্খাতি ঠপেত্ৰা দুক্খং অঞ্ঞো নেৰ সম্ভোতি ন নিরুজ্ঝতীতি. দসমং.
ইতি সারত্থপ্পকাসিনিযা
সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায
ভিক্খুনীসংযুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.