৭. সমযসুত্তৰণ্ণনা

৩৭. সত্তমে সক্কেসূতি ‘‘সক্যা ৰত, ভো কুমারা’’তি (দী. নি. ১.২৬৭) উদানং পটিচ্চ সক্কাতি লদ্ধনামানং রাজকুমারানং নিৰাসো একোপি জনপদো রূল়্হীসদ্দেন সক্কাতি ৰুচ্চতি. তস্মিং সক্কেসু জনপদে. মহাৰনেতি সযংজাতে অরোপিমে হিমৰন্তেন সদ্ধিং একাবদ্ধে মহতি ৰনে. সব্বেহেৰ অরহন্তেহীতি ইমং সুত্তং কথিতদিৰসেযেৰ পত্তঅরহন্তেহি.

তত্রাযং অনুপুব্বিকথা – সাকিযকোলিযা হি কির কপিলৰত্থুনগরস্স চ কোলিযনগরস্স চ অন্তরে রোহিণিং নাম নদিং একেনেৰ আৰরণেন বন্ধাপেত্ৰা সস্সানি কারেন্তি. অথ জেট্ঠমূলমাসে সস্সেসু মিলাযন্তেসু উভযনগরৰাসীনম্পি কম্মকারা সন্নিপতিংসু. তত্থ কোলিযনগরৰাসিনো আহংসু – ‘‘ইদং উদকং উভযতো আহরিযমানং ন তুম্হাকং, ন অম্হাকং পহোস্সতি, অম্হাকং পন সস্সং একেন উদকেনেৰ নিপ্ফজ্জিস্সতি, ইদং উদকং অম্হাকং দেথা’’তি. কপিলৰত্থুৰাসিনো আহংসু – ‘‘তুম্হেসু কোট্ঠে পূরেত্ৰা ঠিতেসু মযং রত্তসুৰণ্ণনীলমণিকাল়কহাপণে চ গহেত্ৰা পচ্ছিপসিব্বকাদিহত্থা ন সক্খিস্সাম তুম্হাকং ঘরদ্ৰারে ৰিচরিতুং, অম্হাকম্পি সস্সং একেনেৰ উদকেন নিপ্ফজ্জিস্সতি, ইদং উদকং অম্হাকং দেথা’’তি. ‘‘ন মযং দস্সামা’’তি. ‘‘মযম্পি ন দস্সামা’’তি. এৰং কথং ৰড্ঢেত্ৰা একো উট্ঠায একস্স পহারং অদাসি, সোপি অঞ্ঞস্সাতি এৰং অঞ্ঞমঞ্ঞং পহরিত্ৰা রাজকুলানং জাতিং ঘট্টেত্ৰা কলহং ৰড্ঢযিংসু.

কোলিযকম্মকারা ৰদন্তি – ‘‘তুম্হে কপিলৰত্থুৰাসিকে গহেত্ৰা গজ্জথ, যে সোণসিঙ্গালাদযো ৰিয অত্তনো ভগিনীহি সদ্ধিং সংৰসিংসু, এতেসং হত্থিনো চ অস্সা চ ফলকাৰুধানি চ অম্হাকং কিং করিস্সন্তী’’তি? সাকিযকম্মকারা ৰদন্তি – ‘‘তুম্হে দানি কুট্ঠিনো দারকে গহেত্ৰা গজ্জথ, যে অনাথা নিগ্গতিকা তিরচ্ছানা ৰিয কোলরুক্খে ৰসিংসু, এতেসং হত্থিনো চ অস্সা চ ফলকাৰুধানি চ অম্হাকং কিং করিস্সন্তী’’তি? তে গন্ত্ৰা তস্মিং কম্মে নিযুত্তঅমচ্চানং কথেসুং, অমচ্চা রাজকুলানং কথেসুং. ততো সাকিযা – ‘‘ভগিনীহি সদ্ধিং সংৰসিতকানং থামঞ্চ বলঞ্চ দস্সেস্সামা’’তি যুদ্ধসজ্জা নিক্খমিংসু. কোলিযাপি – ‘‘কোলরুক্খৰাসীনং থামঞ্চ বলঞ্চ দস্সেস্সামা’’তি যুদ্ধসজ্জা নিক্খমিংসু.

ভগৰাপি রত্তিযা পচ্চূসসমযেৰ মহাকরুণাসমাপত্তিতো উট্ঠায লোকং ৰোলোকেন্তো ইমে এৰং যুদ্ধসজ্জে নিক্খমন্তে অদ্দস. দিস্ৰা – ‘‘মযি গতে অযং কলহো ৰূপসম্মিস্সতি নু খো উদাহু নো’’তি উপধারেন্তো – ‘‘অহমেত্থ গন্ত্ৰা কলহৰূপসমনত্থং তীণি জাতকানি কথেস্সামি, ততো কলহো ৰূপসম্মিস্সতি. অথ সামগ্গিদীপনত্থায দ্ৰে জাতকানি কথেত্ৰা অত্তদণ্ডসুত্তং দেসেস্সামি. দেসনং সুত্ৰা উভযনগরৰাসিনোপি অড্ঢতিযানি অড্ঢতিযানি কুমারসতানি দস্সন্তি, অহং তে পব্বাজেস্সামি, তদা মহাসমাগমো ভৰিস্সতী’’তি সন্নিট্ঠানং অকাসি. তস্মা ইমেসু যুদ্ধসজ্জেসু নিক্খমন্তেসু কস্সচি অনারোচেত্ৰা সযমেৰ পত্তচীৰরমাদায গন্ত্ৰা দ্ৰিন্নং সেনানং অন্তরে আকাসে পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা ছব্বণ্ণরস্মিযো ৰিস্সজ্জেত্ৰা নিসীদি.

কপিলৰত্থুৰাসিনো ভগৰন্তং দিস্ৰাৰ, ‘‘অম্হাকং ঞাতিসেট্ঠো সত্থা আগতো. দিট্ঠো নু খো তেন অম্হাকং কলহকরণভাৰো’’তি চিন্তেত্ৰা, ‘‘ন খো পন সক্কা ভগৰতি আগতে অম্হেহি পরস্স সরীরে সত্থং পাতেতুং. কোলিযনগরৰাসিনো অম্হে হনন্তু ৰা বজ্ঝন্তু ৰা’’তি. আৰুধানি ছড্ডেত্ৰা, ভগৰন্তং ৰন্দিত্ৰা, নিসীদিংসু. কোলিযনগরৰাসিনোপি তথেৰ চিন্তেত্ৰা আৰুধানি ছড্ডেত্ৰা, ভগৰন্তং ৰন্দিত্ৰা, নিসীদিংসু.

ভগৰা জানন্তোৰ, ‘‘কস্মা আগতত্থ, মহারাজা’’তি পুচ্ছি? ‘‘ন, ভগৰা, তিত্থকীল়ায ন পব্বতকীল়ায, ন নদীকীল়ায, ন গিরিদস্সনত্থং, ইমস্মিং পন ঠানে সঙ্গামং পচ্চুপট্ঠপেত্ৰা আগতম্হা’’তি. ‘‘কিং নিস্সায ৰো কলহো, মহারাজাতি? উদকং, ভন্তেতি. উদকং কিং অগ্ঘতি, মহারাজাতি? অপ্পং, ভন্তেতি. পথৰী নাম কিং অগ্ঘতি, মহারাজাতি? অনগ্ঘা, ভন্তেতি. খত্তিযা কিং অগ্ঘন্তীতি? খত্তিযা নাম অনগ্ঘা, ভন্তেতি. অপ্পমূলং উদকং নিস্সায কিমত্থং অনগ্ঘে খত্তিযে নাসেথ, মহারাজ, কলহে অস্সাদো নাম নত্থি, কলহৰসেন, মহারাজ, অট্ঠানে ৰেরং কত্ৰা একায রুক্খদেৰতায কাল়সীহেন সদ্ধিং বদ্ধাঘাতো সকলম্পি ইমং কপ্পং অনুপ্পত্তোযেৰাতি ৰত্ৰা ফন্দনজাতকং (জা. ১.১৩.১৪ আদযো) কথেসি’’. ততো ‘‘পরপত্তিযেন নাম, মহারাজ, ন ভৰিতব্বং. পরপত্তিযা হুত্ৰা হি একস্স সসকস্স কথায তিযোজনসহস্সৰিত্থতে হিমৰন্তে চতুপ্পদগণা মহাসমুদ্দং পক্খন্দিনো অহেসুং. তস্মা পরপত্তিযেন ন ভৰিতব্ব’’ন্তি ৰত্ৰা, পথৰীউন্দ্রিযজাতকং কথেসি. ততো ‘‘কদাচি, মহারাজ, দুব্বলোপি মহাবলস্স রন্ধং ৰিৰরং পস্সতি, কদাচি মহাবলো দুব্বলস্স. লটুকিকাপি হি সকুণিকা হত্থিনাগং ঘাতেসী’’তি লটুকিকজাতকং (জা. ১.৫.৩৯ আদযো) কথেসি. এৰং কলহৰূপসমনত্থায তীণি জাতকানি কথেত্ৰা সামগ্গিপরিদীপনত্থায দ্ৰে জাতকানি কথেসি. কথং? ‘‘সমগ্গানঞ্হি, মহারাজ, কোচি ওতারং নাম পস্সিতুং ন সক্কোতীতি ৰত্ৰা, রুক্খধম্মজাতকং (জা. ১.১.৭৪) কথেসি. ততো ‘‘সমগ্গানং, মহারাজ, কোচি ৰিৰরং দস্সিতুং ন সক্খি. যদা পন অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰিৰাদমকংসু, অথ তে নেসাদপুত্তো জীৰিতা ৰোরোপেত্ৰা আদায গতোতি ৰিৰাদে অস্সাদো নাম নত্থী’’তি ৰত্ৰা, ৰট্টকজাতকং (জা. ১.১.১১৮) কথেসি. এৰং ইমানি পঞ্চ জাতকানি কথেত্ৰা অৰসানে অত্তদণ্ডসুত্তং (সু. নি. ৯৪১ আদযো) কথেসি.

রাজানো পসন্না – ‘‘সচে সত্থা নাগমিস্স, মযং সহত্থা অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰধিত্ৰা লোহিতনদিং পৰত্তযিস্সাম. অম্হাকং পুত্তভাতরো চ গেহদ্ৰারে ন পস্সেয্যাম, সাসনপটিসাসনম্পি নো আহরণকো নাভৰিস্স. সত্থারং নিস্সায নো জীৰিতং লদ্ধং. সচে পন সত্থা আগারং অজ্ঝাৰসিস্স দীপসহস্সদ্ৰযপরিৰারং চতুমহাদীপরজ্জমস্স হত্থগতং অভৰিস্স, অতিরেকসহস্সং খো পনস্স পুত্তা অভৰিস্সংসু, ততো খত্তিযপরিৰারো অৰিচরিস্স. তং খো পনেস সম্পত্তিং পহায নিক্খমিত্ৰা সম্বোধিং পত্তো. ইদানিপি খত্তিযপরিৰারোযেৰ ৰিচরতূ’’তি উভযনগরৰাসিনো অড্ঢতিযানি অড্ঢতিযানি কুমারসতানি অদংসু. ভগৰাপি তে পব্বাজেত্ৰা মহাৰনং অগমাসি. তেসং গরুগারৰেন ন অত্তনো রুচিযা পব্বজিতানং অনভিরতি উপ্পজ্জি. পুরাণদুতিযিকাযোপি তেসং – ‘‘অয্যপুত্তা উক্কণ্ঠন্তু, ঘরাৰাসো ন সণ্ঠাতী’’তিআদীনি ৰত্ৰা সাসনং পেসেন্তি. তে চ অতিরেকতরং উক্কণ্ঠিংসু.

ভগৰা আৰজ্জেন্তো তেসং অনভিরতিভাৰং ঞত্ৰা – ‘‘ইমে ভিক্খূ মাদিসেন বুদ্ধেন সদ্ধিং একতো ৰসন্তা উক্কণ্ঠন্তি, হন্দ নেসং কুণালদহস্স ৰণ্ণং কথেত্ৰা তত্থ নেত্ৰা অনভিরতিং ৰিনোদেমী’’তি কুণালদহস্স ৰণ্ণং কথেসি. তে তং দট্ঠুকামা অহেসুং. দট্ঠুকামত্থ, ভিক্খৰে, কুণালদহন্তি? আম ভগৰাতি. যদি এৰং এথ গচ্ছামাতি. ইদ্ধিমন্তানং ভগৰা গমনট্ঠানং মযং কথং গমিস্সামাতি. তুম্হে গন্তুকামা হোথ, অহং মমানুভাৰেন গহেত্ৰা গমিস্সামীতি. সাধু, ভন্তেতি. ভগৰা পঞ্চ ভিক্খুসতানি গহেত্ৰা আকাসে উপ্পতিত্ৰা কুণালদহে পতিট্ঠায তে ভিক্খূ আহ – ‘‘ভিক্খৰে, ইমস্মিং কুণালদহে যেসং মচ্ছানং নামং ন জানাথ মমং পুচ্ছথা’’তি.

তে পুচ্ছিংসু. ভগৰা পুচ্ছিতং পুচ্ছিতং কথেসি. ন কেৰলঞ্চ, মচ্ছানংযেৰ, তস্মিং ৰনসণ্ডে রুক্খানম্পি পব্বতপাদে দ্ৰিপদচতুপ্পদসকুণানম্পি নামানি পুচ্ছাপেত্ৰা কথেসি. অথ দ্ৰীহি সকুণেহি মুখতুণ্ডকেন ডংসিত্ৰা গহিতদণ্ডকে নিসিন্নো কুণালসকুণরাজা পুরতো পচ্ছতো উভোসু চ পস্সেসু সকুণসঙ্ঘপরিৰুতো আগচ্ছতি. ভিক্খূ তং দিস্ৰা – ‘‘এস, ভন্তে, ইমেসং সকুণানং রাজা ভৰিস্সতি, পরিৰারা এতে এতস্সা’’তি মঞ্ঞামাতি. এৰমেতং, ভিক্খৰে, অযম্পি মমেৰ ৰংসো মম পৰেণীতি. ইদানি তাৰ মযং, ভন্তে, এতে সকুণে পস্সাম. যং পন ভগৰা ‘‘অযম্পি মমেৰ ৰংসো মম পৰেণী’’তি আহ, তং সোতুকামম্হাতি. সোতুকামত্থ, ভিক্খৰেতি? আম ভগৰাতি. তেন হি সুণাথাতি তীহি গাথাসতেহি মণ্ডেত্ৰা কুণালজাতকং (জা. ২.২১.কুণালজাতক) কথেন্তো অনভিরতিং ৰিনোদেসি. দেসনাপরিযোসানে সব্বেপি সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিংসু, মগ্গেনেৰ চ নেসং ইদ্ধিপি আগতা. ভগৰা ‘‘হোতু তাৰ এত্তকং তেসং ভিক্খূন’’ন্তি আকাসে উপ্পতিত্ৰা মহাৰনমেৰ অগমাসি. তেপি ভিক্খূ গমনকালে দসবলস্স আনুভাৰেন গন্ত্ৰা আগমনকালে অত্তনো আনুভাৰেন ভগৰন্তং পরিৰারেত্ৰা মহাৰনে ওতরিংসু.

ভগৰা পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদিত্ৰা তে ভিক্খূ আমন্তেত্ৰা – ‘‘এথ, ভিক্খৰে, নিসীদথ. উপরিমগ্গত্তযৰজ্ঝানং ৰো কিলেসানং কম্মট্ঠানং কথেস্সামী’’তি কম্মট্ঠানং কথেসি. ভিক্খূ চিন্তযিংসু – ‘‘ভগৰা অম্হাকং অনভিরতভাৰং ঞত্ৰা কুণালদহং নেত্ৰা অনভিরতিং ৰিনোদেসি, তত্থ সোতাপত্তিফলং পত্তানং নো ইদানি ইধ তিণ্ণং মগ্গানং কম্মট্ঠানং অদাসি, ন খো পন অম্হেহি ‘সোতাপন্না ময’ন্তি ৰীতিনামেতুং ৰট্টতি, পুরিসপুরিসেহি নো ভৰিতুং ৰট্টতী’’তি তে দসবলস্স পাদে ৰন্দিত্ৰা উট্ঠায নিসীদনং পপ্ফোটেত্ৰা ৰিসুং ৰিসুং পব্ভাররুক্খমূলেসু নিসীদিংসু.

ভগৰা চিন্তেসি – ‘‘ইমে ভিক্খূ পকতিযাপি অৰিস্সট্ঠকম্মট্ঠানা, লদ্ধুপাযস্স পন ভিক্খুনো কিলমনকারণং নাম নত্থি. গচ্ছন্তা গচ্ছন্তা চ ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পত্ৰা ‘অত্তনা পটিৰিদ্ধগুণং আরোচেস্সামা’তি মম সন্তিকং আগমিস্সন্তি. এতেসু আগতেসু দসসহস্সচক্কৰাল়দেৰতা একচক্কৰাল়ে সন্নিপতিস্সন্তি, মহাসমযো ভৰিস্সতি, ৰিৰিত্তে ওকাসে মযা নিসীদিতুং ৰট্টতী’’তি ততো ৰিৰিত্তে ওকাসে বুদ্ধাসনং পঞ্ঞাপেত্ৰা নিসীদি.

সব্বপঠমং কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা গতত্থেরো সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণি. ততো অপরো ততো অপরোতি পঞ্চসতাপি পদুমিনিযং পদুমানি ৰিয ৰিকসিংসু. সব্বপঠমং অরহত্তং পত্তভিক্খু ‘‘ভগৰতো আরোচেস্সামী’’তি পল্লঙ্কং ৰিনিব্ভুজিত্ৰা নিসীদনং পপ্ফোটেত্ৰা উট্ঠায দসবলাভিমুখো অহোসি. এৰং অপরোপি অপরোপীতি পঞ্চসতা ভত্তসালং পৰিসন্তা ৰিয পটিপাটিযাৰ আগমিংসু. পঠমং আগতো ৰন্দিত্ৰা নিসীদনং পঞ্ঞাপেত্ৰা, একমন্তং নিসীদিত্ৰা, পটিৰিদ্ধগুণং আরোচেতুকামো ‘‘অত্থি নু খো অঞ্ঞো কোচি? নত্থী’’তি নিৰত্তিত্ৰা আগতমগ্গং ওলোকেন্তো অপরম্পি অদ্দস অপরম্পি অদ্দসযেৰাতি সব্বেপি তে আগন্ত্ৰা একমন্তং নিসীদিত্ৰা, অযং ইমস্স হরাযমানো ন কথেসি, অযং ইমস্স হরাযমানো ন কথেসি. খীণাসৰানং কির দ্ৰে আকারা হোন্তি – ‘‘অহো ৰত মযা পটিৰিদ্ধগুণং সদেৰকো লোকো খিপ্পমেৰ পটিৰিজ্ঝেয্যা’’তি চিত্তং উপ্পজ্জতি. পটিৰিদ্ধভাৰং পন নিধিলদ্ধপুরিসো ৰিয ন অঞ্ঞস্স আরোচেতুকামা হোন্তি.

এৰং ওসটমত্তে পন তস্মিং অরিযমণ্ডলে পাচীনযুগন্ধরপরিক্খেপতো অব্ভা মহিকা ধূমো রজো রাহূতি, ইমেহি উপক্কিলেসেহি ৰিপ্পমুত্তং বুদ্ধুপ্পাদপটিমণ্ডিতস্স লোকস্স রামণেয্যকদস্সনত্থং পাচীনদিসায উক্খিত্তরজতমযমহাআদাসমণ্ডলং ৰিয, নেমিৰট্টিযং গহেত্ৰা, পরিৰত্তিযমানরজতচক্কসস্সিরিকং পুণ্ণচন্দমণ্ডলং উল্লঙ্ঘিত্ৰা, অনিলপথং পটিপজ্জিত্থ. ইতি এৰরূপে খণে লযে মুহুত্তে ভগৰা সক্কেসু ৰিহরতি কপিলৰত্থুস্মিং মহাৰনে মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি সব্বেহেৰ অরহন্তেহি.

তত্থ ভগৰাপি মহাসম্মতস্স ৰংসে উপ্পন্নো, তেপি পঞ্চসতা ভিক্খূ মহাসম্মতস্স কুলে উপ্পন্না. ভগৰাপি খত্তিযগব্ভে জাতো, তেপি খত্তিযগব্ভে জাতা. ভগৰাপি রাজপব্বজিতো, তেপি রাজপব্বজিতা. ভগৰাপি সেতচ্ছত্তং পহায হত্থগতং চক্কৰত্তিরজ্জং নিস্সজ্জিত্ৰা পব্বজিতো, তেপি সেতচ্ছত্তং পহায হত্থগতানি রজ্জানি ৰিস্সজ্জিত্ৰা পব্বজিতা. ইতি ভগৰা পরিসুদ্ধে ওকাসে, পরিসুদ্ধে রত্তিভাগে, সযং পরিসুদ্ধো পরিসুদ্ধপরিৰারো, ৰীতরাগো ৰীতরাগপরিৰারো, ৰীতদোসো ৰীতদোসপরিৰারো, ৰীতমোহো ৰীতমোহপরিৰারো, নিত্তণ্হো নিত্তণ্হপরিৰারো, নিক্কিলেসো নিক্কিলেসপরিৰারো, সন্তো সন্তপরিৰারো, দন্তো দন্তপরিৰারো, মুত্তো মুত্তপরিৰারো, অতিৰিয ৰিরোচতীতি. ৰণ্ণভূমি নামেসা, যত্তকং সক্কোতি, তত্তকং ৰত্তব্বং. ইতি ইমে ভিক্খূ সন্ধায ৰুত্তং, ‘‘পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি সব্বেহেৰ অরহন্তেহী’’তি.

যেভুয্যেনাতি বহুতরা সন্নিপতিতা, মন্দা ন সন্নিপতিতা অসঞ্ঞী অরূপাৰচরদেৰতা সমাপন্নদেৰতাযো চ. তত্রাযং সন্নিপাতক্কমো – মহাৰনস্স কির সামন্তা দেৰতা চলিংসু, ‘‘আযাম ভো! বুদ্ধদস্সনং নাম বহূপকারং, ধম্মস্সৰনং বহূপকারং, ভিক্খুসঙ্ঘদস্সনং বহূপকারং. আযাম আযামা’’তি! মহাসদ্দং কুরুমানা আগন্ত্ৰা ভগৰন্তঞ্চ তংমুহুত্তং অরহত্তপ্পত্তখীণাসৰে চ ৰন্দিত্ৰা একমন্তং অট্ঠংসু. এতেনেৰ উপাযেন তাসং তাসং সদ্দং সুত্ৰা সদ্দন্তরঅড্ঢগাৰুতগাৰুতঅড্ঢযোজনযোজনাদিৰসেন তিযোজনসহস্সৰিত্থতে হিমৰন্তে, তিক্খত্তুং তেসট্ঠিযা নগরসহস্সেসু, নৰনৰুতিযা দোণমুখসতসহস্সেসু, ছনৰুতিযা পট্টনকোটিসতসহস্সেসু, ছপণ্ণাসায রতনাকরেসূতি সকলজম্বুদীপে, পুব্বৰিদেহে, অপরগোযানে, উত্তরকুরুম্হি, দ্ৰীসু পরিত্তদীপসহস্সেসূতি সকলচক্কৰাল়ে, ততো দুতিযততিযচক্কৰাল়েতি এৰং দসসহস্সচক্কৰাল়েসু দেৰতা সন্নিপতিতাতি ৰেদিতব্বা. দসসহস্সচক্কৰাল়ঞ্হি ইধ দসলোকধাতুযোতি অধিপ্পেতং. তেন ৰুত্তং – ‘‘দসহি চ লোকধাতূহি দেৰতা যেভুয্যেন সন্নিপতিতা হোন্তী’’তি.

এৰং সন্নিপতিতাহি দেৰতাহি সকলচক্কৰাল়গব্ভং যাৰ ব্রহ্মলোকা সূচিঘরে নিরন্তরং পক্খিত্তসূচীহি ৰিয পরিপুণ্ণং হোতি. তত্থ ব্রহ্মলোকস্স এৰং উচ্চত্তনং ৰেদিতব্বং – লোহপাসাদে কির সত্তকূটাগারসমো পাসাণো ব্রহ্মলোকে ঠত্ৰা অধো খিত্তো চতূহি মাসেহি পথৰিং পাপুণাতি. এৰং মহন্তে ওকাসে যথা হেট্ঠা ঠত্ৰা খিত্তানি পুপ্ফানি ৰা ধূমো ৰা উপরি গন্তুং, উপরি ৰা ঠত্ৰা খিত্তসাসপা হেট্ঠা ওতরিতুং অন্তরং ন লভন্তি, এৰং নিরন্তরা দেৰতা অহেসুং. যথা খো পন চক্কৰত্তিরঞ্ঞো নিসিন্নট্ঠানং অসম্বাধং হোতি, আগতাগতা মহেসক্খা খত্তিযা ওকাসং লভন্তিযেৰ, পরতো পরতো পন অতিসম্বাধং হোতি. এৰমেৰ ভগৰতো নিসিন্নট্ঠানং অসম্বাধং, আগতাগতা মহেসক্খা দেৰা চ ব্রহ্মানো চ ওকাসং লভন্তিযেৰ. অপি সুদং ভগৰতো আসন্নাসন্নট্ঠানে ৰালগ্গনিত্তুদনমত্তে পদেসে দসপি ৰীসতিপি দেৰা সুখুমে অত্তভাৰে মাপেত্ৰা অট্ঠংসু. সব্বপরতো সট্ঠি সট্ঠি দেৰতা অট্ঠংসু.

সুদ্ধাৰাসকাযিকানন্তি সুদ্ধাৰাসৰাসীনং. সুদ্ধাৰাসা নাম সুদ্ধানং অনাগামিখীণাসৰানং আৰাসা পঞ্চ ব্রহ্মলোকা. এতদহোসীতি কস্মা অহোসি? তে কির ব্রহ্মানো সমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৰা যথা পরিচ্ছেদেন ৰুট্ঠিতা ব্রহ্মভৰনং ওলোকেন্তা পচ্ছাভত্তে ভত্তগেহং ৰিয সুঞ্ঞতং অদ্দসংসু. ততো ‘‘কুহিং ব্রহ্মানো গতা’’তি আৰজ্জন্তা মহাসমাগমং ঞত্ৰা – ‘‘অযং সমাগমো মহা, মযং ওহীনা, ওহীনকানং পন ওকাসো দুল্লভো হোতি, তস্মা গচ্ছন্তা অতুচ্ছহত্থা হুত্ৰা একেকং গাথং অভিসঙ্খরিত্ৰা গচ্ছাম. তায মহাসমাগমে চ অত্তনো আগতভাৰং জানাপেস্সাম, দসবলস্স চ ৰণ্ণং ভাসিস্সামা’’তি. ইতি তেসং সমাপত্তিতো উট্ঠায আৰজ্জিতত্তা এতদহোসি.

ভগৰতো পুরতো পাতুরহেসুন্তি পাল়িযং ভগৰতো সন্তিকে অভিমুখট্ঠানেযেৰ ওতিণ্ণা ৰিয কত্ৰা ৰুত্তা, ন খো পনেত্থ এৰং অত্থো ৰেদিতব্বো. তে পন ব্রহ্মলোকে ঠিতাযেৰ গাথা অভিসঙ্খরিত্ৰা একো পুরত্থিমচক্কৰাল়মুখৰট্টিযং ওতরি, একো দক্খিণচক্কৰাল়মুখৰট্টিযং, একো পচ্ছিমচক্কৰাল়মুখৰট্টিযং, একো উত্তরচক্কৰাল়মুখৰট্টিযং ওতরি. ততো পুরত্থিমচক্কৰাল়মুখৰট্টিযং ওতিণ্ণব্রহ্মা নীলকসিণং সমাপজ্জিত্ৰা নীলরস্মিযো ৰিস্সজ্জেত্ৰা দসসহস্সচক্কৰাল়দেৰতানং মণিৰম্মং পটিমুঞ্চন্তো ৰিয অত্তনো আগতভাৰং জানাপেত্ৰা বুদ্ধৰীথি নাম কেনচি উত্তরিতুং ন সক্কা, তস্মা মহতিযা বুদ্ধৰীথিযাৰ আগন্ত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো অত্তনা অভিসঙ্খতং গাথং অভাসি.

দক্খিণচক্কৰাল়মুখৰট্টিযং ওতিণ্ণব্রহ্মা পীতকসিণং সমাপজ্জিত্ৰা সুৰণ্ণপভং মুঞ্চিত্ৰা দসসহস্সচক্কৰাল়দেৰতানং সুৰণ্ণপটং পারুপন্তো ৰিয অত্তনো আগতভাৰং জানাপেত্ৰা তথেৰ অকাসি. পচ্ছিমচক্কৰাল়মুখৰট্টিযং ওতিণ্ণব্রহ্মা লোহিতকসিণং সমাপজ্জিত্ৰা লোহিতকরস্মিযো মুঞ্চিত্ৰা দসসহস্সচক্কৰাল়দেৰতানং রত্তৰরকম্বলেন পরিক্খিপন্তো ৰিয অত্তনো আগতভাৰং জানাপেত্ৰা তথেৰ অকাসি. উত্তরচক্কৰাল়মুখৰট্টিযং ওতিণ্ণব্রহ্মা ওদাতকসিণং সমাপজ্জিত্ৰা ওদাতরস্মিযো ৰিস্সজ্জেত্ৰা দসসহস্সচক্কৰাল়দেৰতানং সুমনকুসুমপটং পারুপন্তো ৰিয অত্তনো আগতভাৰং জানাপেত্ৰা তথেৰ অকাসি.

পাল়িযং পন ভগৰতো পুরতো পাতুরহেসুং. অথ খো তা দেৰতা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠংসূতি এৰং একক্খণে ৰিয পুরতো পাতুভাৰো চ অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং ঠিতভাৰো চ ৰুত্তো, সো ইমিনা অনুক্কমেন অহোসি, একতো কত্ৰা পন দস্সিতো. গাথাভাসনং পন পাল়িযম্পি ৰিসুং ৰিসুংযেৰ ৰুত্তং.

তত্থ মহাসমযোতি মহাসমূহো. পৰনং ৰুচ্চতি ৰনসণ্ডো. উভযেনপি ভগৰা ‘‘ইমস্মিং পন ৰনসণ্ডে অজ্জ মহাসমূহো সন্নিপাতো’’তি আহ. ততো যেসং সো সন্নিপাতো, তে দস্সেতুং দেৰকাযা সমাগতাতি আহ. তত্থ দেৰকাযাতি দেৰঘটা. আগতম্হ ইমং ধম্মসমযন্তি এৰং সমাগতে দেৰকাযে দিস্ৰা মযম্পি ইমং ধম্মসমূহং আগতা. কিং কারণা? দক্খিতাযে অপরাজিতসঙ্ঘন্তি কেনচি অপরাজিতং অজ্জেৰ তযো মারে মদ্দিত্ৰা ৰিজিতসঙ্গামং ইমং অপরাজিতসঙ্ঘং দস্সনত্থায আগতম্হাতি অত্থো. সো পন, ব্রহ্মা, ইমং গাথং ভাসিত্ৰা, ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা, পুরত্থিমচক্কৰাল়মুখৰট্টিযংযেৰ অট্ঠাসি.

অথ দুতিযো ৰুত্তনযেনেৰ আগন্ত্ৰা অভাসি. তত্থ তত্র ভিক্খৰোতি তস্মিং সন্নিপাতট্ঠানে ভিক্খূ. সমাদহংসূতি সমাধিনা যোজেসুং. চিত্তমত্তনো উজুকং অকংসূতি অত্তনো চিত্তে সব্বে ৰঙ্ককুটিলজিম্হভাৰে হরিত্ৰা উজুকং অকরিংসু. সারথীৰ নেত্তানি গহেত্ৰাতি যথা সমপ্পৰত্তেসু সিন্ধৰেসু ওধস্তপতোদো সারথী সব্বযোত্তানি গহেত্ৰা অচোদেন্তো অৰারেন্তো তিট্ঠতি, এৰং ছল়ঙ্গুপেক্খায সমন্নাগতা গুত্তদ্ৰারা সব্বেপেতে পঞ্চসতা ভিক্খূ ইন্দ্রিযানি রক্খন্তি পণ্ডিতা, এতে দট্ঠুং ইধাগতম্হা ভগৰাতি, সোপি গন্ত্ৰা যথাঠানেযেৰ অট্ঠাসি.

অথ ততিযো ৰুত্তনযেনেৰ আগন্ত্ৰা অভাসি. তত্থ ছেত্ৰা খীলন্তি রাগদোসমোহখীলং ছিন্দিত্ৰা. পলিঘন্তি রাগদোসমোহপলিঘমেৰ. ইন্দখীলন্তি রাগদোসমোহইন্দখীলমেৰ. ঊহচ্চ মনেজাতি এতে তণ্হাএজায অনেজা ভিক্খূ ইন্দখীলং ঊহচ্চ সমূহনিত্ৰা চতূসু দিসাসু অপ্পটিহতচারিকং চরন্তি. সুদ্ধাতি নিরুপক্কিলেসা. ৰিমলাতি নিম্মলা. ইদং তস্সেৰ ৰেৰচনং. চক্খুমতাতি পঞ্চহি চক্খূহি চক্খুমন্তেন. সুদন্তাতি চক্খুতোপি দন্তা সোততোপি ঘানতোপি জিৰ্হাতোপি কাযতোপি মনতোপি দন্তা. সুসুনাগাতি তরুণনাগা. তত্রাযং ৰচনত্থো – ছন্দাদীহি ন গচ্ছন্তীতি নাগা, তেন তেন মগ্গেন পহীনে কিলেসে ন আগচ্ছন্তীতি নাগা, নানপ্পকারং আগুং ন করোন্তীতি নাগা. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৰিত্থারো পন মহানিদ্দেসে (মহানি. ৮০) ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো.

অপিচ –

‘‘আগুং ন করোতি কিঞ্চি লোকে,

সব্বসংযোগ ৰিসজ্জ বন্ধনানি;

সব্বত্থ ন সজ্জতী ৰিমুত্তো,

নাগো তাদি পৰুচ্চতে তথত্তা’’তি. –

এৰমেত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো. সুসুনাগাতি সুসূ নাগা, সুসুনাগভাৰসম্পত্তিং পত্তাতি অত্থো. তে এৰরূপে অনুত্তরেন যোগ্গাচরিযেন দমিতে তরুণনাগে দস্সনায আগতম্হ ভগৰাতি. সোপি গন্ত্ৰা যথাঠানেযেৰ অট্ঠাসি.

অথ চতুত্থো ৰুত্তনযেনেৰ আগন্ত্ৰা অভাসি. তত্থ গতাসেতি নিব্বেমতিকসরণগমনেন গতা. সোপি গন্ত্ৰা যথাঠানেযেৰ অট্ঠাসীতি. সত্তমং.