৪. বাকুলসুত্তৰণ্ণনা
২০৯. এৰং মে সুতন্তি বাকুলসুত্তং. তত্থ বাকুলোতি যথা দ্ৰাৰীসতি দ্ৰত্তিংসাতিআদিম্হি ৰত্তব্বে বাৰীসতি বাত্তিংসাতিআদীনি ৰুচ্চন্তি, এৰমেৰ দ্ৰিকুলোতি ৰত্তব্বে বাকুলোতি ৰুত্তং. তস্স হি থেরস্স দ্ৰে কুলানি অহেসুং. সো কির দেৰলোকো চৰিত্ৰা কোসম্বিনগরে নাম মহাসেট্ঠিকুলে নিব্বত্তো, তমেনং পঞ্চমে দিৰসে সীসং ন্হাপেত্ৰা গঙ্গাকীল়ং অকংসু. ধাতিযা দারকং উদকে নিমুজ্জনুম্মুজ্জনৰসেন কীল়াপেন্তিযা একো মচ্ছো দারকং দিস্ৰা ‘‘ভক্খো মে অয’’ন্তি মঞ্ঞমানো মুখং ৰিৰরিত্ৰা উপগতো. ধাতী দারকং ছড্ডেত্ৰা পলাতা. মচ্ছো তং গিলি. পুঞ্ঞৰা সত্তো দুক্খং ন পাপুণি, সযনগব্ভং পৰিসিত্ৰা নিপন্নো ৰিয অহোসি. মচ্ছো দারকস্স তেজেন তত্তকপল্লং গিলিত্ৰা দয্হমানো ৰিয ৰেগেন তিংসযোজনমগ্গং গন্ত্ৰা বারাণসিনগরৰাসিনো মচ্ছবন্ধস্স জালং পাৰিসি, মহামচ্ছা নাম জালবদ্ধা পহরিযমানা মরন্তি. অযং পন দারকস্স তেজেন জালতো নীহটমত্তোৰ মতো. মচ্ছবন্ধা চ মহন্তং মচ্ছং লভিত্ৰা ফালেত্ৰা ৰিক্কিণন্তি. তং পন দারকস্স আনুভাৰেন অফালেত্ৰা সকলমেৰ কাজেন হরিত্ৰা সহস্সেন দেমাতি ৰদন্তা নগরে ৰিচরিংসু. কোচি ন গণ্হাতি.
তস্মিং পন নগরে অপুত্তকং অসীতিকোটিৰিভৰং সেট্ঠিকুলং অত্থি, তস্স দ্ৰারমূলং পত্ৰা ‘‘কিং গহেত্ৰা দেথা’’তি ৰুত্তা কহাপণন্তি আহংসু. তেহি কহাপণং দত্ৰা গহিতো. সেট্ঠিভরিযাপি অঞ্ঞেসু দিৰসেসু মচ্ছে ন কেলাযতি, তং দিৰসং পন মচ্ছং ফলকে ঠপেত্ৰা সযমেৰ ফালেসি. মচ্ছঞ্চ নাম কুচ্ছিতো ফালেন্তি, সা পন পিট্ঠিতো ফালেন্তী মচ্ছকুচ্ছিযং সুৰণ্ণৰণ্ণং দারকং দিস্ৰা – ‘‘মচ্ছকুচ্ছিযং মে পুত্তো লদ্ধো’’তি নাদং নদিত্ৰা দারকং আদায সামিকস্স সন্তিকং অগমাসি. সেট্ঠি তাৰদেৰ ভেরিং চরাপেত্ৰা দারকং আদায রঞ্ঞো সন্তিকং গন্ত্ৰা – ‘‘মচ্ছকুচ্ছিযং মে দেৰ দারকো লদ্ধো, কিং করোমী’’তি আহ. পুঞ্ঞৰা এস, যো মচ্ছকুচ্ছিযং অরোগো ৰসি, পোসেহি নন্তি.
অস্সোসি খো ইতরং কুলং – ‘‘বারাণসিযং কির একং সেট্ঠিকুলং মচ্ছকুচ্ছিযং দারকং লভতী’’তি, তে তত্থ অগমংসু. অথস্স মাতা দারকং অলঙ্করিত্ৰা কীল়াপিযমানং দিস্ৰাৰ ‘‘মনাপো ৰতাযং দারকো’’তি গন্ত্ৰা পৰতিং আচিক্খি. ইতরা ময্হং পুত্তোতিআদিমাহ. কহং তে লদ্ধোতি? মচ্ছকুচ্ছিযন্তি. নো তুয্হং পুত্তো, ময্হং পুত্তোতি. কহং তে লদ্ধোতি? মযা দসমাসে কুচ্ছিযা ধারিতো, অথ নং নদিযা কীল়াপিযমানং মচ্ছো গিলীতি. তুয্হং পুত্তো অঞ্ঞেন মচ্ছেন গিলিতো ভৰিস্সতি, অযং পন মযা মচ্ছকুচ্ছিযং লদ্ধোতি, উভোপি রাজকুলং অগমংসু. রাজা আহ – ‘‘অযং দস মাসে কুচ্ছিযা ধারিতত্তা অমাতা কাতুং ন সক্কা, মচ্ছং গণ্হন্তাপি ৰক্কযকনাদীনি বহি কত্ৰা গণ্হন্তা নাম নত্থীতি মচ্ছকুচ্ছিযং লদ্ধত্তা অযম্পি অমাতা কাতুং ন সক্কা, দারকো উভিন্নম্পি কুলানং দাযাদো হোতু, উভোপি নং জগ্গথা’’তি উভোপি জগ্গিংসু.
ৰিঞ্ঞুতং পত্তস্স দ্ৰীসুপি নগরেসু পাসাদং কারেত্ৰা নাটকানি পচ্চুপট্ঠাপেসুং. একেকস্মিং নগরে চত্তারো চত্তারো মাসে ৰসতি, একস্মিং নগরে চত্তারো মাসে ৰুট্ঠস্স সঙ্ঘাটনাৰায মণ্ডপং কারেত্ৰা তত্থ নং সদ্ধিং নাটকাহি আরোপেন্তি. সো সম্পত্তিং অনুভৰমানো ইতরং নগরং গচ্ছতি. তংনগরৰাসিনো নাটকানি উপড্ঢমগ্গং অগমংসু. তে পচ্চুগ্গন্ত্ৰা তং পরিৰারেত্ৰা অত্তনো পাসাদং নযন্তি. ইতরানি নাটকানি নিৰত্তিত্ৰা অত্তনো নগরমেৰ গচ্ছন্তি. তত্থ চত্তারো মাসে ৰসিত্ৰা তেনেৰ নিযামেন পুন ইতরং নগরং গচ্ছতি. এৰমস্স সম্পত্তিং অনুভৰন্তস্স অসীতি ৰস্সানি পরিপুণ্ণানি.
অথ ভগৰা চারিকং চরমানো বারাণসিং পত্তো. সো ভগৰতো সন্তিকে ধম্মং সুত্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিতো. পব্বজিত্ৰা সত্তাহমেৰ পুথুজ্জনো অহোসি, অট্ঠমে পন সো সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণীতি এৰমস্স দ্ৰে কুলানি অহেসুং. তস্মা বাকুলোতি সঙ্খং অগমাসীতি.
পুরাণগিহিসহাযোতি পুব্বে গিহিকালে সহাযো. অযম্পি দীঘাযুকোৰ থেরং পব্বজিতং পস্সিতুং গচ্ছন্তো অসীতিমে ৰস্সে গতো. মেথুনো ধম্মোতি বালো নগ্গসমণকো বালপুচ্ছং পুচ্ছতি, ন সাসনৰচনং, ইদানি থেরেন দিন্ননযে ঠিতো ইমেহি পন তেতি পুচ্ছি.
২১০. যংপাযস্মাতিআদীনি পদানি সব্বৰারেসু ধম্মসঙ্গাহকত্থেরেহি নিযমেত্ৰা ঠপিতানি. তত্থ সঞ্ঞা উপ্পন্নমত্তাৰ, ৰিতক্কো কম্মপথভেদকোতি. থেরো পনাহ – ‘‘কস্মা ৰিসুং করোথ, উভযম্পেতং কম্মপথভেদকমেৰা’’তি.
২১১. গহপতিচীৰরন্তি ৰস্সাৰাসিকং চীৰরং. সত্থেনাতি পিপ্ফলকেন. সূচিযাতি সূচিং গহেত্ৰা সিব্বিতভাৰং ন সরামীতি অত্থো. কথিনে চীৰরন্তি কথিনচীৰরং, কথিনচীৰরম্পি হি ৰস্সাৰাসিকগতিকমেৰ. তস্মা তত্থ ‘‘সিব্বিতা নাভিজানামী’’তি আহ.
এত্তকং পনস্স কালং গহপতিচীৰরং অসাদিযন্তস্স ছিন্দনসিব্বনাদীনি অকরোন্তস্স কুতো চীৰরং উপ্পজ্জতীতি. দ্ৰীহি নগরেহি. থেরো হি মহাযসস্সী, তস্স পুত্তধীতরো নত্তপনত্তকা সুখুমসাটকেহি চীৰরানি কারেত্ৰা রজাপেত্ৰা সমুগ্গে পক্খিপিত্ৰা পহিণন্তি. থেরস্স ন্হানকালে ন্হানকোট্ঠকে ঠপেন্তি. থেরো তানি নিৰাসেতি চেৰ পারুপতি চ, পুরাণচীৰরানি সম্পত্তপব্বজিতানং দেতি. থেরো তানি নিৰাসেত্ৰা চ পারুপিত্ৰা চ নৰকম্মং ন করোতি, কিঞ্চি আযূহনকম্মং নত্থি. ফলসমাপত্তিং অপ্পেত্ৰা অপ্পেত্ৰা নিসীদতি. চতূসু মাসেসু পত্তেসু লোমকিলিট্ঠানি হোন্তি, অথস্স পুন তেনেৰ নিযামেন পহিণিত্ৰা দেন্তি. অড্ঢমাসে অড্ঢমাসে পরিৰত্ততীতিপি ৰদন্তিযেৰ.
অনচ্ছরিযঞ্চেতং থেরস্স মহাপুঞ্ঞস্স মহাভিঞ্ঞস্স সতসহস্সকপ্পে পূরিতপারমিস্স, অসোকধম্মরঞ্ঞো কুলূপকো নিগ্রোধত্থেরো দিৰসস্স নিক্খত্তুং চীৰরং পরিৰত্তেসি. তস্স হি তিচীৰরং হত্থিক্খন্ধে ঠপেত্ৰা পঞ্চহি চ গন্ধসমুগ্গসতেহি পঞ্চহি চ মালাসমুগ্গসতেহি সদ্ধিং পাতোৰ আহরিযিত্থ, তথা দিৰা চেৰ সাযঞ্চ. রাজা কির দিৰসস্স নিক্খত্তুং সাটকে পরিৰত্তেন্তো ‘‘থেরস্স চীৰরং নীত’’ন্তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘আম নীত’’ন্তি সুত্ৰাৰ পরিৰত্তেসি. থেরোপি ন ভণ্ডিকং বন্ধিত্ৰা ঠপেসি, সম্পত্তসব্রহ্মচারীনং অদাসি. তদা কির জম্বুদীপে ভিক্খুসঙ্ঘস্স যেভুয্যেন নিগ্রোধস্সেৰ সন্তকং চীৰরং অহোসি.
অহো ৰত মং কোচি নিমন্তেয্যাতি কিং পন চিত্তস্স অনুপ্পাদনং ভারিযং, উপ্পন্নস্স পহানন্তি. চিত্তং নাম লহুকপরিৰত্তং, তস্মা অনুপ্পাদনং ভারিযং, উপ্পন্নস্স পহানম্পি ভারিযমেৰ. অন্তরঘরেতি মহাসকুলুদাযিসুত্তে (ম. নি. ২.২৩৭) ইন্দখীলতো পট্ঠায অন্তরঘরং নাম ইধ নিম্বোদকপতনট্ঠানং অধিপ্পেতং. কুতো পনস্স ভিক্খা উপ্পজ্জিত্থাতি. থেরো দ্ৰীসু নগরেসু অভিঞ্ঞাতো, গেহদ্ৰারং আগতস্সেৰস্স পত্তং গহেত্ৰা নানারসভোজনস্স পূরেত্ৰা দেন্তি. সো লদ্ধট্ঠানতো নিৰত্ততি, ভত্তকিচ্চকরণট্ঠানং পনস্স নিবদ্ধমেৰ অহোসি. অনুব্যঞ্জনসোতি থেরেন কির রূপে নিমিত্তং গহেত্ৰা মাতুগামো ন ওলোকিতপুব্বো. মাতুগামস্স ধম্মন্তি মাতুগামস্স ছপ্পঞ্চৰাচাহি ধম্মং দেসেতুং ৰট্টতি, পঞ্হং পুট্ঠেন গাথাসহস্সম্পি ৰত্তুং ৰট্টতিযেৰ. থেরো পন কপ্পিযমেৰ ন অকাসি. যেভুয্যেন হি কুলূপকথেরানমেতং কম্মং হোতি. ভিক্খুনুপস্সযন্তি ভিক্খুনিউপস্সযং. তং পন গিলানপুচ্ছকেন গন্তুং ৰট্টতি, থেরো পন কপ্পিযমেৰ ন অকাসি. এস নযো সব্বত্থ. চুণ্ণেনাতি কোসম্বচুণ্ণাদিনা. গত্তপরিকম্মেতি সরীরসম্বাহনকম্মে. ৰিচারিতাতি পযোজযিতা. গদ্দূহনমত্তন্তি গাৰিং থনে গহেত্ৰা একং খীরবিন্দুং দূহনকালমত্তম্পি.
কেন পন কারণেন থেরো নিরাবাধো অহোসি. পদুমুত্তরে কির ভগৰতি সতসহস্সভিক্খুপরিৰারে চারিকং চরমানে হিমৰতি ৰিসরুক্খা পুপ্ফিংসু. ভিক্খুসতসহস্সানম্পি তিণপুপ্ফকরোগো উপ্পজ্জতি. থেরো তস্মিং সমযে ইদ্ধিমা তাপসো হোতি, সো আকাসেন গচ্ছন্তো ভিক্খুসঙ্ঘং দিস্ৰা ওতরিত্ৰা রোগং পুচ্ছিত্ৰা হিমৰন্ততো ওসধং আহরিত্ৰা অদাসি. উপসিঙ্ঘনমত্তেনেৰ রোগো ৰূপসমি. কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধকালেপি পঠমৰপ্পদিৰসে ৰপ্পং ঠপেত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘস্স পরিভোগং অগ্গিসালঞ্চেৰ ৰচ্চকুটিঞ্চ কারেত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘস্স ভেসজ্জৰত্তং নিবন্ধি, ইমিনা কম্মেন নিরাবাধো অহোসি. উক্কট্ঠনেসজ্জিকো পনেস উক্কট্ঠারঞ্ঞকো চ তস্মা ‘‘নাভিজানামি অপস্সেনকং অপস্সযিতা’’তিআদিমাহ.
সরণোতি সকিলেসো. অঞ্ঞা উদপাদীতি অনুপসম্পন্নস্স অঞ্ঞং ব্যাকাতুং ন ৰট্টতি. থেরো কস্মা ব্যাকাসি? ন থেরো অহং অরহাতি আহ, অঞ্ঞা উদপাদীতি পনাহ. অপিচ থেরো অরহাতি পাকটো, তস্মা এৰমাহ.
২১২. পব্বজ্জন্তি থেরো সযং নেৰ পব্বাজেসি, ন উপসম্পাদেসি অঞ্ঞেহি পন ভিক্খূহি এৰং কারাপেসি. অৰাপুরণং আদাযাতি কুঞ্চিকং গহেত্ৰা.
নিসিন্নকোৰ পরিনিব্বাযীতি অহং ধরমানোপি ন অঞ্ঞস্স ভিক্খুস্স ভারো অহোসিং, পরিনিব্বুতস্সাপি মে সরীরং ভিক্খুসঙ্ঘস্স পলিবোধো মা অহোসীতি তেজোধাতুং সমাপজ্জিত্ৰা পরিনিব্বাযি. সরীরতো জালা উট্ঠহি, ছৰিমংসলোহিতং সপ্পি ৰিয ঝাযমানং পরিক্খযং গতং, সুমনমকুলসদিসা ধাতুযোৰ অৰসেসিংসু. সেসং সব্বত্থ পাকটমেৰ. ইদং পন সুত্তং দুতিযসঙ্গহে সঙ্গীতন্তি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
বাকুলসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.