৮. ৰাসেট্ঠসুত্তৰণ্ণনা
৪৫৪. এৰং মে সুতন্তি ৰাসেট্ঠসুত্তং. তত্থ ইচ্ছানঙ্গলৰনসণ্ডেতি ইচ্ছানঙ্গলগামস্স অৰিদূরে ৰনসণ্ডে. চঙ্কীতি আদযো পঞ্চপি জনা রঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স পুরোহিতা এৰ. অঞ্ঞে চ অভিঞ্ঞাতাতি অঞ্ঞে চ বহূ অভিঞ্ঞাতা ব্রাহ্মণা. তে কির ছট্ঠে ছট্ঠে মাসে দ্ৰীসু ঠানেসু সন্নিপতন্তি. যদা জাতিং সোধেতুকামা হোন্তি, তদা পোক্খরসাতিস্স সন্তিকে জাতিসোধনত্থং উক্কট্ঠায সন্নিপতন্তি. যদা মন্তে সোধেতুকামা হোন্তি, তদা ইচ্ছানঙ্গলে সন্নিপতন্তি. ইমস্মিং কালে মন্তসোধনত্থং সন্নিপতিংসু. অযমন্তরা কথাতি যং অত্তনো সহাযকভাৰানুরূপং কথং কথেন্তা অনুৰিচরিংসু, তস্সা কথায অন্তরা অযমঞ্ঞা কথা উদপাদি. সীলৰাতি গুণৰা. ৰত্তসম্পন্নোতি আচারসম্পন্নো.
৪৫৫. অনুঞ্ঞাতপটিঞ্ঞাতাতি সিক্খিতা তুম্হেতি এৰং আচরিযেহি অনুঞ্ঞাতা, আম আচরিয সিক্খিতম্হাতি এৰং সযঞ্চ পটিঞ্ঞাতা. অস্মাতি ভৰাম. অহং পোক্খরসাতিস্স, তারুক্খস্সাযং মাণৰোতি অহং পোক্খরসাতিস্স জেট্ঠন্তেৰাসী অগ্গসিস্সো, অযং তারুক্খস্সাতি দীপেতি.
তেৰিজ্জানন্তি তিৰেদানং ব্রাহ্মণানং. যদক্খাতন্তি যং অত্থতো চ ব্যঞ্জনতো চ একং পদম্পি অক্খাতং. তত্র কেৰলিনোস্মসেতি তং সকলং জাননতো তত্থ নিট্ঠাগতম্হাতি অত্থো. ইদানি তং কেৰলিভাৰং আৰিকরোন্তো পদকস্মাতিআদিমাহ. তত্থ জপ্পে আচরিযসাদিসাতি কথনট্ঠানে মযং আচরিযসদিসাযেৰ.
কম্মুনাতি দসকুসলকম্মপথকম্মুনা. অযঞ্হি পুব্বে সত্তৰিধং কাযৰচীকম্মং সন্ধায ‘‘যতো খো, ভো, সীলৰা হোতী’’তি আহ, তিৰিধং মনোকম্মং সন্ধায ‘‘ৰত্তসম্পন্নো’’তি. তেন সমন্নাগতো হি আচারসম্পন্নো হোতি. চক্খুমাতি পঞ্চহি চক্খূহি চক্খুমন্তভাৰেন ভগৰন্তং আলপতি.
খযাতীতন্তি ঊনভাৰং অতীতং, পরিপুণ্ণন্তি অত্থো. পেচ্চাতি উপগন্ত্ৰা. নমস্সন্তীতি নমো করোন্তি.
চক্খুং লোকে সমুপ্পন্নন্তি অৰিজ্জন্ধকারে লোকে তং অন্ধকারং ৰিধমিত্ৰা লোকস্স দিট্ঠধম্মিকাদিঅত্থদস্সনেন চক্খু হুত্ৰা সমুপ্পন্নং.
৪৫৬. এৰং ৰাসেট্ঠেন থোমেত্ৰা যাচিতো ভগৰা দ্ৰেপি জনে সঙ্গণ্হন্তো তেসং ৰো অহং ব্যক্খিস্সন্তিআদিমাহ. তত্থ ব্যক্খিস্সন্তি ব্যাকরিস্সামি. অনুপুব্বন্তি তিট্ঠতু তাৰ ব্রাহ্মণচিন্তা, তিণরুক্খকীটপটঙ্গতো পট্ঠায অনুপটিপাটিযা আচিক্খিস্সামীতি অত্থো. জাতিৰিভঙ্গন্তি জাতিৰিত্থারং. অঞ্ঞমঞ্ঞা হি জাতিযোতি তেসং তেসঞ্হি পাণানং জাতিযো অঞ্ঞমঞ্ঞা নানপ্পকারাতি অত্থো.
তিণরুক্খেতি অনুপাদিন্নকজাতিং কত্ৰা পচ্ছা উপাদিন্নকজাতিং কথেস্সামি, এৰং তস্স জাতিভেদো পাকটো ভৰিস্সতীতি ইমং দেসনং আরভি. মহাসীৰত্থেরো পন ‘‘কিং, ভন্তে, অনুপাদিন্নকং বীজনানতায নানং, উপাদিন্নং কম্মনানতাযাতি? এৰং ৰত্তুং ন ৰট্টতী’’তি পুচ্ছিতো আম ন ৰট্টতি. কম্মঞ্হি যোনিযং খিপতি. যোনিসিদ্ধা ইমে সত্তা নানাৰণ্ণা হোন্তীতি. তিণরুক্খেতি এত্থ অন্তোফেগ্গূ বহিসারা অন্তমসো তালনাল়িকেরাদযোপি তিণানেৰ, অন্তোসারা পন বহিফেগ্গূ সব্বে রুক্খা নাম. ন চাপি পটিজানরেতি মযং তিণা মযং রুক্খাতি ৰা, অহং তিণং, অহং রুক্খোতি ৰা এৰং ন জানন্তি. লিঙ্গং জাতিমযন্তি অজানন্তানম্পি চ তেসং জাতিমযমেৰ সণ্ঠানং অত্তনো মূলভূততিণাদিসদিসমেৰ হোতি. কিং কারণা? অঞ্ঞমঞ্ঞা হি জাতিযো. যস্মা অঞ্ঞা তিণজাতি, অঞ্ঞা রুক্খজাতি. তিণেসুপি অঞ্ঞা তালজাতি, অঞ্ঞা নাল়িকেরজাতি, এৰং ৰিত্থারেতব্বং. ইমিনা ইদং দস্সেতি – যং জাতিৰসেন নানা হোতি, তং অত্তনো পটিঞ্ঞং পরেসং ৰা উপদেসং ৰিনাপি অঞ্ঞজাতিতো ৰিসেসেন গয্হতি. যদি চ জাতিযা ব্রাহ্মণো ভৰেয্য, সোপি অত্তনো পটিঞ্ঞং পরেসং ৰা উপদেসং ৰিনা খত্তিযতো ৰেস্সতো সুদ্দতো ৰা ৰিসেসেন গয্হেয্য, ন চ গয্হতি. তস্মা ন জাতিযা ব্রাহ্মণোতি. পরতো পন ‘‘যথা এতাসু জাতীসূ’’তি গাথায এতমত্থং ৰচীভেদেনেৰ আৰিকরিস্সতি.
এৰং অনুপাদিন্নকেসু জাতিং দস্সেত্ৰা উপাদিন্নকেসু দস্সেন্তো ততো কীটেতিআদিমাহ. যাৰ কুন্থকিপিল্লিকেতি কুন্থকিপিল্লিকং পরিযন্তং কত্ৰাতি অত্থো. এত্থ চ যে উপ্পতিত্ৰা গচ্ছন্তি, তে পটঙ্গা নাম. অঞ্ঞমঞ্ঞা হি জাতিযোতি তেসম্পি নীলরত্তাদিৰণ্ণৰসেন জাতিযো নানপ্পকারাৰ হোন্তি.
খুদ্দকেতি কাল়কাদযো. মহল্লকেতি সসবিল়ারাদযো.
পাদূদরেতি উদরপাদে, উদরংযেৰ নেসং পাদাতি ৰুত্তং হোতি. দীঘপিট্ঠিকেতি সপ্পানঞ্হি সীসতো যাৰ নঙ্গুট্ঠা পিট্ঠিযেৰ হোতি, তেন তে ‘‘দীঘপিট্ঠিকা’’তি ৰুচ্চন্তি.
উদকেতি ওদকে, উদকম্হি জাতে.
পক্খীতি সকুণে. তে হি পত্তেহি যন্তীতি পত্তযানা, ৰেহাসং গচ্ছন্তীতি ৰিহঙ্গমা.
এৰং থলজলাকাসগোচরানং পাণানং জাতিভেদং দস্সেত্ৰা ইদানি যেনাধিপ্পাযেন তং দস্সেতি, তং আৰিকরোন্তো যথা এতাসূতি গাথমাহ. তস্সত্থো সঙ্খেপেন ৰুত্তোৰ. ৰিত্থারতো পনেত্থ যং ৰত্তব্বং, তং সযমেৰ দস্সেন্তো ন কেসেহীতিআদিমাহ. তত্রাযং যোজনা – যং ৰুত্তং ‘‘নত্থি মনুস্সেসু লিঙ্গজাতিমযং পুথূ’’তি, তং এৰং নত্থীতি ৰেদিতব্বং. সেয্যথিদং? ন কেসেহীতি. ন হি – ‘‘ব্রাহ্মণানং এদিসা কেসা হোন্তি, খত্তিযানং এদিসা’’তি নিযমো অত্থি যথা হত্থিঅস্সমিগাদীনন্তি ইমিনা নযেন সব্বং যোজেতব্বং.
লিঙ্গং জাতিমযং নেৰ, যথা অঞ্ঞাসু জাতিসূতি ইদং পন ৰুত্তস্সেৰত্থস্স নিগমনন্তি ৰেদিতব্বং. তস্সাযং যোজনা – এৰং যস্মা ইমেহি কেসাদীহি নত্থি মনুস্সেসু লিঙ্গং জাতিমযং পুথু, তস্মা ৰেদিতব্বমেতং ‘‘ব্রাহ্মণাদিভেদেসু মনুস্সেসু লিঙ্গং জাতিমযং নেৰ, যথা অঞ্ঞাসু জাতিসূ’’তি.
৪৫৭. ইদানি এৰং জাতিভেদে অসতিপি ‘‘ব্রাহ্মণো খত্তিযো’’তি ইদং নানত্তং যথা জাতং, তং দস্সেতুং পচ্চত্তন্তি গাথমাহ. তত্থ ৰোকারন্তি নানত্তং. অযং পনেত্থ সঙ্খেপত্থো – যথা হি তিরচ্ছানানং যোনিসিদ্ধমেৰ কেসাদিসণ্ঠানেন নানত্তং, তথা ব্রাহ্মণাদীনং অত্তনো অত্তনো সরীরে তং নত্থি. এৰং সন্তেপি যদেতং ‘‘ব্রাহ্মণো খত্তিযো’’তি ৰোকারং, তং ৰোকারঞ্চ মনুস্সেসু সমঞ্ঞায পৰুচ্চতি, ৰোহারমত্তেনেৰ পৰুচ্চতীতি.
এত্তাৰতা ভগৰা ভারদ্ৰাজস্স ৰাদং নিগ্গণ্হিত্ৰা ইদানি যদি জাতিযা ব্রাহ্মণো ভৰেয্য, আজীৰসীলাচারৰিপন্নোপি ব্রাহ্মণো ভৰেয্য. যস্মা পন পোরাণা ব্রাহ্মণা তস্স ব্রাহ্মণভাৰং ন ইচ্ছন্তি, লোকে চ অঞ্ঞেপি পণ্ডিতমনুস্সা, তস্মা ৰাসেট্ঠস্স ৰাদং পগ্গণ্হন্তো যো হি কোচি মনুস্সেসূতি অট্ঠ গাথা আহ. তত্থ গোরক্খন্তি খেত্তরক্খং, কসিকম্মন্তি ৰুত্তং হোতি. গোতি হি পথৰিযা নামং, তস্মা এৰমাহ. পুথুসিপ্পেনাতি তন্তৰাযকম্মাদিনানাসিপ্পেন. ৰোহারন্তি ৰণিজ্জং. পরপেস্সেনাতি পরেসং ৰেয্যাৰচ্চকম্মেন. ইস্সত্থন্তি আৰুধজীৰিকং, উসুঞ্চ সত্তিং চাতি ৰুত্তং হোতি. পোরোহিচ্চেনাতি পুরোহিতকম্মেন.
এৰং ব্রাহ্মণসমযেন চ লোকৰোহারেন চ আজীৰসীলাচারৰিপন্নস্স অব্রাহ্মণভাৰং সাধেত্ৰা এৰং সন্তে ন জাতিযা ব্রাহ্মণো, গুণেহি পন ব্রাহ্মণো হোতি. তস্মা যত্থ কত্থচি কুলে জাতো যো গুণৰা, সো ব্রাহ্মণো, অযমেত্থ ঞাযোতি এৰমেতং ঞাযং অত্থতো আপাদেত্ৰা ইদানি নং ৰচীভেদেন পকাসেন্তো ন চাহং ব্রাহ্মণন্তিআদিমাহ. তস্সত্থো – অহঞ্হি য্ৰাযং চতুন্নং যোনীনং যত্থ কত্থচি জাতো, তত্রাপি ৰিসেসেন যো ব্রাহ্মণস্স সংৰণ্ণিতায মাতরি সম্ভূতো, তং যোনিজং মত্তিসম্ভৰং, যা চাযং উভতো সুজাতোতিআদিনা নযেন ব্রাহ্মণেহি ব্রাহ্মণস্স পরিসুদ্ধউপ্পত্তিমগ্গসঙ্খাতা যোনি ৰুত্তা, সংসুদ্ধগহণিকোতি ইমিনা চ মাতিসম্পত্তি, ততোপি জাতসম্ভূতত্তা যোনিজো মত্তিসম্ভৰোতি ৰুচ্চতি, তং যোনিজং মত্তিসম্ভৰং ইমিনা চ যোনিজমত্তিসম্ভৰমত্তেন ন ব্রাহ্মণং ব্রূমি. কস্মা? যস্মা, ভো ভোতি, ৰচনমত্তেন অঞ্ঞেহি সকিঞ্চনেহি ৰিসিট্ঠত্তা ভোৰাদি নাম সো হোতি, সচে হোতি সকিঞ্চনো সপলিবোধো. যো পনাযং যত্থ কত্থচি জাতোপি রাগাদিকিঞ্চনাভাৰেন অকিঞ্চনো, সব্বগহণপটিনিস্সগ্গেন অনাদানো, অকিঞ্চনং অনাদানং, তমহং ব্রূমি ব্রাহ্মণং. কস্মা? যস্মা বাহিতপাপোতি.
৪৫৮. কিঞ্চভিয্যো সব্বসংযোজনং ছেত্ৰাতিআদি সত্তৰীসতি গাথা. তত্থ সব্বসংযোজনন্তি দসৰিধসংযোজনং. ন পরিতস্সতীতি তণ্হাপরিতস্সনায ন পরিতস্সতি. সঙ্গাতিগন্তি রাগসঙ্গাদযো অতিক্কন্তং. ৰিসংযুত্তন্তি চতূহি যোনীহি সব্বকিলেসেহি ৰা ৰিসংযুত্তং.
নদ্ধিন্তি উপনাহং. ৰরত্তন্তি তণ্হং. সন্দানন্তি যুত্তপাসং, দিট্ঠিপরিযুট্ঠানস্সেতং অধিৰচনং. সহনুক্কমন্তি অনুক্কমো ৰুচ্চতি পাসে পৰেসনগণ্ঠি, দিট্ঠানুসযস্সেতং নামং. উক্খিত্তপলিঘন্তি এত্থ পলিঘোতি অৰিজ্জা. বুদ্ধন্তি চতুসচ্চবুদ্ধং. তিতিক্খতীতি খমতি.
খন্তিবলন্তি অধিৰাসনখন্তিবলং. সা পন সকিং উপ্পন্না বলানীকং নাম ন হোতি, পুনপ্পুনং উপ্পন্না পন হোতি. তস্সা অত্থিতায বলানীকং.
ৰতৰন্তন্তি ধুতঙ্গৰন্তং. সীলৰন্তন্তি গুণৰন্তং. অনুস্সদন্তি রাগাদিউস্সদৰিরহিতং. ‘‘অনুস্সুত’’ন্তিপি পাঠো, অনৰস্সুতন্তি অত্থো. দন্তন্তি নিব্বিসেৰনং.
ন লিম্পতীতি ন অল্লীযতি. কামেসূতি কিলেসকামৰত্থুকামেসু.
দুক্খস্স পজানাতি, ইধেৰ খযন্তি এত্থ অরহত্তফলং দুক্খক্খযোতি অধিপ্পেতং. পজানাতীতি অধিগমৰসেন জানাতি. পন্নভারন্তি ওহিতভারং, খন্ধকিলেসঅভিসঙ্খারকামগুণভারে ওতারেত্ৰা ঠিতং. ৰিসংযুত্তপদং ৰুত্তত্থমেৰ.
গম্ভীরপঞ্ঞন্তি গম্ভীরেসু আরম্মণেসু পৰত্তপঞ্ঞং. মেধাৰিন্তি পকতিপঞ্ঞায পঞ্ঞৰন্তং.
অনাগারেহি চূভযন্তি অনাগারেহি চ ৰিসংসট্ঠং উভযঞ্চ, দ্ৰীহিপি চেতেহি ৰিসংসট্ঠমেৰাতি অত্থো. অনোকসারিন্তি ওকং ৰুচ্চতি পঞ্চকামগুণালযো, তং অনল্লীযমানন্তি অত্থো. অপ্পিচ্ছন্তি অনিচ্ছং.
তসেসূতি সতণ্হেসু. থাৰরেসূতি নিত্তণ্হেসু.
অত্তদণ্ডেসূতি গহিতদণ্ডেসু. নিব্বুতন্তি কিলেসনিব্বানেন নিব্বুতং. সাদানেসূতি সউপাদানেসু.
ওহিতোতি পতিতো.
৪৫৯. অকক্কসন্তি নিদ্দোসং. সদোসো হি রুক্খোপি সকক্কসোতি ৰুচ্চতি. ৰিঞ্ঞাপনিন্তি অত্থৰিঞ্ঞাপনিকং. সচ্চন্তি অৰিসংৰাদিকং. উদীরযেতি ভণতি. যায নাভিসজ্জেতি যায গিরায পরস্স সজ্জনং ৰা লগ্গনং ৰা ন করোতি, তাদিসং অফরুসং গিরং ভাসতীতি অত্থো.
দীঘন্তি সুত্তারুল়্হভণ্ডং. রস্সন্তি ৰিপ্পকিণ্ণভণ্ডং. অণুন্তি খুদ্দকং. থূলন্তি মহন্তং. সুভাসুভন্তি সুন্দরাসুন্দরং. দীঘভণ্ডঞ্হি অপ্পগ্ঘম্পি হোতি মহগ্ঘম্পি. রস্সাদীসুপি এসেৰ নযো. ইতি এত্তাৰতা ন সব্বং পরিযাদিণ্ণং, ‘‘সুভাসুভ’’ন্তি ইমিনা পন পরিযাদিণ্ণং হোতি.
নিরাসযন্তি নিত্তণ্হং.
আলযাতি তণ্হালযা. অঞ্ঞাযাতি জানিত্ৰা. অমতোগধন্তি অমতব্ভন্তরং. অনুপ্পত্তন্তি অনুপৰিট্ঠং.
উভো সঙ্গন্তি উভযম্পেতং সঙ্গং. পুঞ্ঞঞ্হি সগ্গে লগ্গাপেতি, অপুঞ্ঞং অপাযে, তস্মা উভযম্পেতং সঙ্গন্তি আহ. উপচ্চগাতি অতীতো.
অনাৰিলন্তি আৰিলকরণকিলেসৰিরহিতং. নন্দীভৰপরিক্খীণন্তি পরিক্খীণনন্দিং পরিক্খীণভৰং.
‘‘যো ইম’’ন্তি গাথায অৰিজ্জাযেৰ ৰিসংৰাদকট্ঠেন পলিপথো, মহাৰিদুগ্গতায দুগ্গং, সংসরণট্ঠেন সংসারো, মোহনট্ঠেন মোহোতি ৰুত্তো. তিণ্ণোতি চতুরোঘতিণ্ণো. পারঙ্গতোতি নিব্বানং গতো. ঝাযীতি আরম্মণলক্খণূপনিজ্ঝানৰসেন ঝাযী. অনেজোতি নিত্তণ্হো. অনুপাদায নিব্বুতোতি কিঞ্চি গহণং অগ্গহেত্ৰা সব্বকিলেসনিব্বানেন নিব্বুতো.
কামেতি দুৰিধেপি কামে. অনাগারোতি অনাগারো হুত্ৰা. পরিব্বজেতি পরিব্বজতি. কামভৰপরিক্খীণন্তি খীণকামং খীণভৰং.
মানুসকং যোগন্তি মানুসকং পঞ্চকামগুণযোগং. দিব্বং যোগন্তি দিব্বং পঞ্চকামগুণযোগং. সব্বযোগৰিসংযুত্তন্তি সব্বকিলেসযোগৰিসংযুত্তং.
রতিন্তি পঞ্চকামগুণরতিং. অরতিন্তি কুসলভাৰনায উক্কণ্ঠিতং. ৰীরন্তি ৰীরিযৰন্তং.
সুগতন্তি সুন্দরং ঠানং গতং, সুন্দরায ৰা পটিপত্তিযা গতং.
গতিন্তি নিব্বত্তিং. পুরেতি অতীতে. পচ্ছাতি অনাগতে. মজ্ঝেতি পচ্চুপ্পন্নে. কিঞ্চনন্তি কিঞ্চনকারকো কিলেসো.
মহেসিন্তি মহন্তে গুণে পরিযেসনট্ঠেন মহেসিং. ৰিজিতাৰিনন্তি ৰিজিতৰিজযং.
৪৬০. এৰং ভগৰা গুণতো খীণাসৰংযেৰ ব্রাহ্মণং দস্সেত্ৰা যে জাতিতো ব্রাহ্মণোতি অভিনিৰেসং করোন্তি, তে ইদং অজানন্তা, সাৰ নেসং দিট্ঠি দুদ্দিট্ঠীতি দস্সেন্তো সমঞ্ঞা হেসাতি গাথাদ্ৰযমাহ. তস্সত্থো – যদিদং ব্রাহ্মণো খত্তিযো ভারদ্ৰাজো ৰাসেট্ঠোতি নামগোত্তং পকপ্পিতং কতং অভিসঙ্খতং, সমঞ্ঞা হেসা লোকস্মিং, ৰোহারমত্তন্তি অত্থো. কস্মা? যস্মা সমুচ্চা সমুদাগতং সমঞ্ঞায আগতং. এতঞ্হি তত্থ তত্থ জাতকালেযেৰস্স ঞাতিসালোহিতেহি পকপ্পিতং কতং. নো চে নং এৰং পকপ্পেয্যুং, ন কোচি কিঞ্চি দিস্ৰা অযং ব্রাহ্মণোতি ৰা ভারদ্ৰাজোতি ৰা জানেয্য. এৰং পকপ্পিতং পেতং দীঘরত্তানুসযিতং, দিট্ঠিগতমজানতং, তং পকপ্পিতং নামগোত্তং ‘‘নামগোত্তমত্তমেতং, ৰোহারত্থং পকপ্পিত’’ন্তি, অজানন্তানং সত্তানং হদযে দীঘরত্তং দিট্ঠিগতমনুসযিতং. তস্স অনুসযিতত্তা তং নামগোত্তং অজানন্তা নো পব্রুন্তি, ‘‘জাতিযা হোতি ব্রাহ্মণো’’তি অজানন্তাৰ এৰং ৰদন্তীতি ৰুত্তং হোতি.
এৰং ‘‘যে ‘জাতিতো ব্রাহ্মণো’তি অভিনিৰেসং করোন্তি, তে ইদং ৰোহারমত্তং অজানন্তা, সাৰ নেসং দিট্ঠি দুদ্দিট্ঠী’’তি দস্সেত্ৰা ইদানি নিপ্পরিযাযমেৰ জাতিৰাদং পটিক্খিপন্তো কম্মৰাদঞ্চ পতিট্ঠপেন্তো ন জচ্চাতিআদিমাহ. তত্থ ‘‘কম্মুনা’’তি উপড্ঢগাথায ৰিত্থারণত্থং কস্সকো কম্মুনাতিআদি ৰুত্তং. তত্থ কম্মুনাতি পচ্চুপ্পন্নেন কসিকম্মাদিনিব্বত্তকচেতনাকম্মুনা.
পটিচ্চসমুপ্পাদদস্সাতি ইমিনা পচ্চযেন এৰং হোতীতি এৰং পটিচ্চসমুপ্পাদদস্সাৰিনো. কম্মৰিপাককোৰিদাতি সম্মানাৰমানারহকুলে কম্মৰসেন উপ্পত্তি হোতি, অঞ্ঞাপি হীনপণীততা হীনপণীতে কম্মে ৰিপচ্চমানে হোতীতি. এৰং কম্মৰিপাককুসলা.
কম্মুনা ৰত্ততীতি গাথায পন লোকোতি ৰা পজাতি ৰা সত্তোতি ৰা একোযেৰত্থো, ৰচনমত্তভেদো. পুরিমপদেন চেত্থ ‘‘অত্থি ব্রহ্মা মহাব্রহ্মা সেট্ঠো সজিতা’’তি দিট্ঠিযা পটিসেধো ৰেদিতব্বো. কম্মুনা হি তাসু তাসু গতীসু ৰত্ততি লোকো, তস্স কো সজিতাতি. দুতিযপদেন ‘‘এৰং কম্মুনা নিব্বত্তোপি চ পৰত্তেপি অতীতপচ্চুপ্পন্নভেদেন কম্মুনা ৰত্ততি, সুখদুক্খানি পচ্চনুভোন্তো হীনপণীতাদিভেদঞ্চ আপজ্জন্তো পৰত্ততী’’তি দস্সেতি. ততিযেন তমেৰত্থং নিগমেতি ‘‘এৰং সব্বথাপি কম্মনিবন্ধনা সত্তা কম্মেনেৰ বদ্ধা হুত্ৰা পৰত্তন্তি, ন অঞ্ঞথা’’তি. চতুত্থেন তমেত্থং উপমায ৰিভাৰেতি. যথা হি রথস্স যাযতো আণি নিবন্ধনং হোতি, ন তায অনিবদ্ধো যাতি, এৰং লোকস্স নিব্বত্ততো চ পৰত্ততো চ কম্মং নিবন্ধনং, ন তেন অনিবদ্ধো নিব্বত্ততি ন পৰত্ততি.
ইদানি যস্মা এৰং কম্মনিবন্ধনো লোকো, তস্মা সেট্ঠেন কম্মুনা সেট্ঠভাৰং দস্সেন্তো তপেনাতি গাথাদ্ৰযমাহ. তত্থ তপেনাতি ধুতঙ্গতপেন. ব্রহ্মচরিযেনাতি মেথুনৰিরতিযা. সংযমেনাতি সীলেন. দমেনাতি ইন্দ্রিযদমেন. এতেনাতি এতেন সেট্ঠেন পরিসুদ্ধেন ব্রহ্মভূতেন কম্মুনা ব্রাহ্মণো হোতি. কস্মা? যস্মা এতং ব্রাহ্মণমুত্তমং, যস্মা এতং কম্মং উত্তমো ব্রাহ্মণগুণোতি ৰুত্তং হোতি. ‘‘ব্রহ্মান’’ন্তিপি পাঠো. অযং পনেত্থ ৰচনত্থো – ব্রহ্মং আনেতীতি ব্রহ্মানং, ব্রাহ্মণভাৰং আৰহতীতি ৰুত্তং হোতি.
দুতিযগাথায সন্তোতি সন্তকিলেসো. ব্রহ্মা সক্কোতি ব্রহ্মা চ সক্কো চ, যো এৰরূপো, সো ন কেৰলং ব্রাহ্মণো, অথ খো ব্রহ্মা চ সক্কো চ সো ৰিজানতং পণ্ডিতানং, এৰং ৰাসেট্ঠ, জানাহীতি ৰুত্তং হোতি. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰাতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
ৰাসেট্ঠসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.