৫. চঙ্কীসুত্তৰণ্ণনা

৪২২. এৰং মে সুতন্তি চঙ্কীসুত্তং. তত্থ দেৰৰনে সালৰনেতি তস্মিং কির দেৰতানং বলিকম্মং করীযতি, তেন তং দেৰৰনন্তিপি সালৰনন্তিপি ৰুচ্চতি. ওপাসাদং অজ্ঝাৰসতীতি ওপাসাদনামকে ব্রাহ্মণগামে ৰসতি, অভিভৰিত্ৰা ৰা আৰসতি, তস্স সামী হুত্ৰা যায মরিযাদায তত্থ ৰসিতব্বং, তায মরিযাদায ৰসতি. উপসগ্গৰসেন পনেত্থ ভুম্মত্থে উপযোগৰচনং ৰেদিতব্বং, তথস্স অনুপ্পযোগত্তাৰ সেসপদেসু. তত্থ লক্খণং সদ্দসত্থতো পরিযেসিতব্বং. সত্তুস্সদন্তি সত্তেহি উস্সদং উস্সন্নং, বহুজনং আকিণ্ণমনুস্সং পোসাৰনিযহত্থিঅস্সমোরমিগাদিঅনেকসত্তসমাকিণ্ণঞ্চাতি অত্থো. যস্মা পন সো গামো বহি আৰিজ্ঝিত্ৰা জাতেন হত্থিঅস্সাদীনং ঘাসতিণেন চেৰ গেহচ্ছদনতিণেন চ সম্পন্নো, তথা দারুকট্ঠেহি চেৰ গেহসম্ভারকট্ঠেহি চ, যস্মা চস্স অব্ভন্তরে ৰট্টচতুরস্সাদিসণ্ঠানা বহূ পোক্খরণিযো, জলজকুসুমৰিচিত্তানি চ বহি অনেকানি তল়াকানি ৰা উদকস্স নিচ্চভরিতানেৰ হোন্তি, তস্মা সতিণকট্ঠোদকন্তি ৰুত্তং.

সহ ধঞ্ঞেন সধঞ্ঞং, পুব্বণ্ণাপরণ্ণাদিভেদং বহুধঞ্ঞসন্নিচযন্তি অত্থো. এত্তাৰতা যস্মিং গামে ব্রাহ্মণো সেতচ্ছত্তং উস্সাপেত্ৰা রাজলীলায ৰসতি. তস্স সমিদ্ধিসম্পত্তি দীপিতা হোতি. রাজতো লদ্ধং ভোগ্গং রাজভোগ্গং. কেন দিন্নন্তি চে, রঞ্ঞা পসেনদিনা কোসলেন দিন্নং. রাজদাযন্তি রঞ্ঞো দাযভূতং, দাযজ্জন্তি অত্থো. ব্রহ্মদেয্যন্তি সেট্ঠদেয্যং, ছত্তং উস্সাপেত্ৰা রাজসঙ্খেপেন ভুঞ্জিতব্বন্তি অত্থো. অথ ৰা রাজভোগ্গন্তি সব্বং ছেজ্জভেজ্জং অনুসাসন্তেন তিত্থপব্বতাদীসু সুঙ্কং গণ্হন্তেন সেতচ্ছত্তং উস্সাপেত্ৰা রঞ্ঞা হুত্ৰা ভুঞ্জিতব্বং. তত্থ রঞ্ঞা পসেনদিনা কোসলেন দিন্নং রাজদাযন্তি. এত্থ রঞ্ঞা দিন্নত্তা রাজদাযং, দাযকরাজদীপনত্থং পনস্স ‘‘রঞ্ঞা পসেনদিনা কোসলেন দিন্ন’’ন্তি ইদং ৰুত্তং. ব্রহ্মদেয্যন্তি সেট্ঠদেয্যং, যথা দিন্নং ন পুন গহেতব্বং হোতি নিস্সট্ঠপরিচ্চত্তং, এৰং দিন্নন্তি অত্থো.

৪২৩. বহূ বহূ হুত্ৰা সংহতাতি সঙ্ঘা. একেকিস্সা দিসায সঙ্ঘো তেসং অত্থীতি সঙ্ঘী. পুব্বে গামস্স অন্তো অগণা বহি নিক্খমিত্ৰা গণা সম্পন্নাতি গণীভূতা. উত্তরেনমুখাতি উত্তরদিসাভিমুখা. খত্তং আমন্তেসীতি খত্তা ৰুচ্চতি পুচ্ছিতপঞ্হব্যাকরণসমত্থো মহামত্তো, তং আমন্তেসি. আগমেন্তূতি মুহুত্তং পটিমানেন্তু, অচ্ছন্তূতি ৰুত্তং হোতি.

৪২৪. নানাৰেরজ্জকানন্তি নানাৰিধেসু রজ্জেসু অঞ্ঞেসু কাসিকোসলাদীসু জাতা ৰা নিৰসন্তি ৰা, ততো ৰা আগতাতি নানাৰেরজ্জকা, তেসং নানাৰেরজ্জকানং. কেনচিদেৰাতি অনিযমিতেন যঞ্ঞুপাসনাদিনা কেনচি কিচ্চেন. তে তস্স গমনং সুত্ৰা চিন্তেসুং – ‘‘অযং, চঙ্কী, উগ্গতব্রাহ্মণো, যেভুয্যেন চ অঞ্ঞে ব্রাহ্মণা সমণং গোতমং সরণং গতা, অযমেৰ ন গতো. স্ৰাযং সচে তত্থ গমিস্সতি, অদ্ধা সমণস্স গোতমস্স আৰট্টনিযা মাযায আৰট্টিতো সরণং গমিস্সতি. ততো এতস্সাপি গেহদ্ৰারে ব্রাহ্মণানং অসন্নিপাতো ভৰিস্সতি. হন্দস্স গমনন্তরাযং করোমা’’তি সম্মন্তযিত্ৰা তত্থ অগমংসু. তং সন্ধায ‘‘অথ খো তে ব্রাহ্মণা’’তিআদি ৰুত্তং.

তত্থ উভতোতি দ্ৰীহি পক্খেহি. মাতিতো চ পিতিতো চাতি, ভোতো মাতা ব্রাহ্মণী, মাতুমাতা ব্রাহ্মণী, তস্সাপি মাতা ব্রাহ্মণী. পিতা ব্রাহ্মণো, পিতুপিতা ব্রাহ্মণো, তস্সপি পিতা ব্রাহ্মণোতি. এৰং ভৰং উভতো সুজাতো, মাতিতো চ পিতিতো চ. সংসুদ্ধগহণিকোতি সংসুদ্ধা তে মাতু গহণী, সংসুদ্ধা তে মাতু কুচ্ছীতি অত্থো. যাৰ সত্তমা পিতামহযুগাতি এত্থ পিতু পিতা পিতামহো, পিতামহস্স যুগং পিতামহযুগং. যুগন্তি আযুপ্পমাণং ৰুচ্চতি. অভিলাপমত্তমেৰ চেতং, অত্থতো পন পিতামহোৰ পিতামহযুগং. ততো উদ্ধং সব্বেপি পুব্বপুরিসা পিতামহগ্গহণেনেৰ গহিতা. এৰং যাৰ সত্তমো পুরিসো, তাৰ সংসুদ্ধগহণিকো. অথ ৰা অক্খিত্তো অনুপকুট্ঠো জাতিৰাদেনাতি দস্সেতি. অক্খিত্তোতি অপনেথ এতং, কিং ইমিনাতি এৰং অক্খিত্তো অনৰক্খিত্তো. অনুপক্কুট্ঠোতি ন উপকুট্ঠো, ন অক্কোসং ৰা নিন্দং ৰা পত্তপুব্বো. কেন কারণেনাতি. জাতিৰাদেন, ইতিপি হীনজাতিকো এসোতি এৰরূপেন ৰচনেনাতি অত্থো. ইমিনাপঙ্গেনাতি ইমিনাপি কারণেন.

অড্ঢোতি ইস্সরো. মহদ্ধনোতি মহতা ধনেন সমন্নাগতো. ভোতো হি গেহে পথৰিযং পংসুৰালিকা ৰিয বহু ধনং, সমণো পন গোতমো অধনো ভিক্খায উদরং পূরেত্ৰা যাপেতীতি দস্সেন্তি. মহাভোগোতি পঞ্চকামগুণৰসেন মহাউপভোগো. এৰং যং যং গুণং ৰদন্তি, তস্স তস্স পটিপক্খৰসেন ভগৰতো অগুণংযেৰ দস্সেমাতি মঞ্ঞমানা ৰদন্তি.

অভিরূপোতি অঞ্ঞেহি মনুস্সেহি অধিকরূপো. দস্সনীযোতি দিৰসম্পি পস্সন্তানং অতিত্তিকরণতো দস্সনযোগ্গো, দস্সনেনেৰ চিত্তপসাদজননতো পাসাদিকো. পোক্খরতা ৰুচ্চতি সুন্দরভাৰো, ৰণ্ণস্স পোক্খরতা ৰণ্ণপোক্খরতা, তায ৰণ্ণপোক্খরতায, ৰণ্ণসম্পত্তিযাতি অত্থো. পোরাণা পন পোক্খরন্তি সরীরং ৰদন্তি, ৰণ্ণং ৰণ্ণমেৰ. তেসং মতেন ৰণ্ণো চ পোক্খরঞ্চ ৰণ্ণপোক্খরানি, তেসং ভাৰো ৰণ্ণপোক্খরতা. ইতি পরমায ৰণ্ণপোক্খরতাযাতি উত্তমপরিসুদ্ধেন ৰণ্ণেন চেৰ সরীরসণ্ঠানসম্পত্তিযা চাতি অত্থো. ব্রহ্মৰণ্ণীতি সেট্ঠৰণ্ণী, পরিসুদ্ধৰণ্ণেসুপি সেট্ঠেন সুৰণ্ণৰণ্ণেনেৰ সমন্নাগতোতি অত্থো. ব্রহ্মৰচ্ছসীতি মহাব্রহ্মুনো সরীরসদিসেন সরীরেন সমন্নাগতো. অখুদ্দাৰকাসো দস্সনাযাতি ভোতো সরীরে দস্সনস্স ওকাসো ন খুদ্দকো মহা. সব্বানেৰ তে অঙ্গপচ্চঙ্গানি দস্সনীযানেৰ, তানি চাপি মহন্তানেৰাতি দীপেতি.

সীলমস্স অত্থীতি সীলৰা. ৰুদ্ধং ৰড্ঢিতং সীলমস্সাতি ৰুদ্ধসীলী. ৰুদ্ধসীলেনাতি ৰুদ্ধেন ৰড্ঢিতেন সীলেন. সমন্নাগতোতি যুত্তো, ইদং ৰুদ্ধসীলীপদস্সেৰ ৰেৰচনং. সব্বমেতং পঞ্চসীলমত্তমেৰ সন্ধায ৰদন্তি.

কাল্যাণৰাচোতিআদীসু কল্যাণা সুন্দরা পরিমণ্ডলপদব্যঞ্জনা ৰাচা অস্সাতি কল্যাণৰাচো. কল্যাণং মধুরং ৰাক্করণং অস্সাতি কল্যাণৰাক্করণো. ৰাক্করণন্তি উদাহরণঘোসো. গুণপরিপুণ্ণভাৰেন পুরে ভৰাতি পোরী. পুরে ৰা ভৰত্তা পোরী. নাগরিকিত্থিযা সুখুমালত্তনেন সদিসাতিপি পোরী. তায পোরিযা. ৰিস্সট্ঠাযাতি অপলিবুদ্ধায, সন্দিট্ঠৰিলম্বিতাদিদোসরহিতায. অনেলগলাযাতি এলগলেন ৰিরহিতায. একচ্চস্স হি কথেন্তস্স এলং গলতি, লালা ৰা পগ্ঘরতি, খেল়ফুসিতানি ৰা নিক্খমন্তি, তস্স ৰাচা এলগলা নাম হোতি. তব্বিপরিতাযাতি অত্থো. অত্থস্স ৰিঞ্ঞাপনিযাতিআদিমজ্ঝপরিযোসানং পাকটং কত্ৰা ভাসিতত্থস্স ৰিঞ্ঞাপনসমত্থায. সেসমেত্থ ব্রাহ্মণৰণ্ণে উত্তানমেৰ.

৪২৫. এৰং ৰুত্তেতি এৰং তেহি ব্রাহ্মণেহি ৰুত্তে, চঙ্কী, ‘‘ইমে ব্রাহ্মণা অত্তনো ৰণ্ণে ৰুচ্চমানে অতুস্সনকসত্তো নাম নত্থি, ৰণ্ণমস্স ভণিত্ৰা নিৰারেস্সামাতি জাতিআদীহি মম ৰণ্ণং ৰদন্তি, ন খো পন মে যুত্তং অত্তনো ৰণ্ণে রজ্জিতুং. হন্দাহং এতেসং ৰাদং ভিন্দিত্ৰা সমণস্স গোতমস্স মহন্তভাৰং ঞাপেত্ৰা এতেসং তত্থ গমনং করোমী’’তি চিন্তেত্ৰা তেন হি, ভো, মমাপি সুণাথাতিআদিমাহ. তত্থ যেপি ‘‘উভতো সুজাতো’’তিআদযো অত্তনো গুণেহি সদিসা গুণা, তেপি ‘‘কো চাহং, কে চ সমণস্স গোতমস্স জাতিসম্পত্তিআদযো গুণা’’তি অত্তনো গুণেহি উত্তরিতরেযেৰ মঞ্ঞমানো, ইতরে পন একন্তেনেৰ ভগৰতো মহন্তভাৰদীপনত্থং পকাসেতি. মযমেৰ অরহামাতি এৰং নিযমেন্তো চেত্থ ইদং দীপেতি – যদি গুণমহন্ততায উপসঙ্কমিতব্বো নাম হোতি, যথা সিনেরুং উপনিধায সাসপো, মহাসমুদ্দং উপনিধায গোপদকং, সত্তসু মহাসরেসু উদকং উপনিধায উস্সাৰবিন্দু পরিত্তো লামকো, এৰমেৰং সমণস্স গোতমস্স জাতিসম্পত্তিআদযো গুণে উপনিধায অম্হাকং গুণা পরিত্তা লামকা, তস্মা মযমেৰ অরহাম তং ভৰন্তং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিতুন্তি.

ভূমিগতঞ্চ ৰেহাসট্ঠঞ্চাতি এত্থ রাজঙ্গণে চেৰ উয্যানে চ সুধামট্ঠা পোক্খরণিযো সত্তরতনপূরিং কত্ৰা ভূমিযং ঠপিতং ধনং ভূমিগতং নাম, পাসাদনিযূহাদযো পন পূরেত্ৰা ঠপিতং ৰেহাসট্ঠং নাম. এৰং তাৰ কুলপরিযাযেন আগতং. তথাগতস্স পন জাতদিৰসেযেৰ সঙ্খো এলো উপ্পলো পুণ্ডরীকোতি চত্তারো নিধযো উপগতা. তেসু সঙ্খো গাৰুতিকো, এলো অড্ঢযোজনিকো, উপ্পলো তিগাৰুতিকো পুণ্ডরীকো যোজনিকোতি. তেসুপি গহিতগহিতট্ঠানং পূরতিযেৰ. ইতি ভগৰা পহূতং হিরঞ্ঞসুৰণ্ণং ওহায পব্বজিতোতি ৰেদিতব্বো. দহরো ৰাতিআদীনি হেট্ঠা ৰিত্থারিতানেৰ.

অখুদ্দাৰকাসোতি এত্থ ভগৰতি অপরিমাণোযেৰ দস্সনাৰকাসোতি ৰেদিতব্বো. তত্রিদং ৰত্থুং – রাজগহে কির অঞ্ঞতরো ব্রাহ্মণো ‘‘সমণস্স কির গোতমস্স পমাণং গহেতুং ন সক্কা’’তি সুত্ৰা ভগৰতো পিণ্ডায পৰিসনকালে সট্ঠিহত্থং ৰেল়ুং গহেত্ৰা নগরদ্ৰারস্স বহি ঠত্ৰা সম্পত্তে ভগৰতি ৰেল়ুং গহেত্ৰা সমীপে অট্ঠাসি, ৰেল়ু ভগৰতো জাণুমত্তং পাপুণি. পুনদিৰসে দ্ৰে ৰেল়ূ ঘটেত্ৰা সমীপে অট্ঠাসি, ভগৰা দ্ৰিন্নং ৰেল়ূনং উপরি দ্ৰিৰেণুমত্তমেৰ পঞ্ঞাযমানো, ‘‘ব্রাহ্মণ, কিং করোসী’’তি আহ? তুম্হাকং পমাণং গণ্হামীতি. ‘‘ব্রাহ্মণ, সচেপি ত্ৰং সকলচক্কৰাল়গব্ভং পূরেত্ৰা ঠিতৰেল়ুং ঘটেত্ৰা আগমিস্সসি, নেৰ মে পমাণং গহেতুং সক্খিস্সসি. ন হি মযা চত্তারি অসঙ্খ্যেয্যানি কপ্পসতসহস্সঞ্চ তথা পারমিযো পূরিতা, যথা মে পরো পমাণং গণ্হেয্য, অতুলো ব্রাহ্মণ, তথাগতো অপ্পমেয্যো’’তি ৰত্ৰা ধম্মপদে গাথমাহ. গাথাপরিযোসানে চতুরাসীতিপাণসহস্সানি অমতং পিৰিংসু.

অপরম্পি ৰত্থু – রাহু কির অসুরিন্দো চত্তারি যোজনসহস্সানি অট্ঠ চ যোজনসতানি উচ্চো, বাহন্তরমস্স দ্ৰাদসযোজনসতানি, হত্থতলপাদতলানং পুথুলতা তীণি যোজনসতানি, অঙ্গুলিপব্বানি পণ্ণাসযোজনানি, ভমুকন্তরং পণ্ণাসযোজনং, নলাটং তিযোজনসতং, সীসং নৰযোজনসতং. সো – ‘‘অহং উচ্চোস্মি, সত্থারং ওনমিত্ৰা ওলোকেতুং ন সক্খিস্সামী’’তি ন গচ্ছতি. সো একদিৰসং ভগৰতো ৰণ্ণং সুত্ৰা ‘‘যথা কথঞ্চ ওলোকেস্সামী’’তি আগতো. ভগৰা তস্স অজ্ঝাসযং ৰিদিত্ৰা ‘‘চতূসু ইরিযাপথেসু কতরেন দস্সেমী’’তি চিন্তেত্ৰা ‘‘ঠিতকো নাম নীচোপি উচ্চো ৰিয পঞ্ঞাযতি, নিপন্নোৰস্স অত্তানং দস্সেস্সামী’’তি, ‘‘আনন্দ, গন্ধকুটিপরিৰেণে মঞ্চকং পঞ্ঞাপেহী’’তি ৰত্ৰা তত্থ সীহসেয্যং কপ্পেসি. রাহু আগন্ত্ৰা নিপন্নং ভগৰন্তং গীৰং উন্নামেত্ৰা নভমজ্ঝে পুণ্ণচন্দং ৰিয উল্লোকেতি. কিমিদং অসুরিন্দাতি চ ৰুত্তে, ভগৰা ওনমিত্ৰা ওলোকেতুং ন সক্খিস্সামীতি ন গচ্ছিন্তি. ন মযা অসুরিন্দ অধোমুখেন পারমিযো পূরিতা, উদ্ধগ্গং মে কত্ৰা দানং দিন্নন্তি. তংদিৰসং রাহু সরণং অগমাসি. এৰং ভগৰা অখুদ্দাৰকাসো দস্সনায.

চতুপারিসুদ্ধিসীলেন সীলৰা. তং পন সীলং অরিযং উত্তমং পরিসুদ্ধং, তেনাহ অরিযসীলীতি. তদেৰ অনৰজ্জট্ঠেন কুসলং, তেনাহ কুসলসীলীতি. কুসলেন সীলেনাতি ইদমস্স ৰেৰচনং. বহূনং আচরিযপাচরিযোতি ভগৰতো একেকায ধম্মদেসনায চতুরাসীতিপাণসহস্সানি অপরিমাণাপি দেৰমনুস্সা মগ্গফলামতং পিৰন্তি. তস্মা বহূনং আচরিযো, সাৰকৰিনেয্যানং পাচরিযোতি.

খীণকামরাগোতি এত্থ কামং ভগৰতো সব্বেপি কিলেসা খীণা, ব্রাহ্মণো পন তে ন জানাতি, অত্তনো জাননট্ঠানেযেৰ গুণং কথেতি. ৰিগতচাপল্লোতি ‘‘পত্তমণ্ডনা চীৰরমণ্ডনা সেনাসনমণ্ডনা ইমস্স ৰা পূতিকাযস্স…পে… কেলনা পটিকেলনা’’তি এৰং ৰুত্তচাপল্যৰিরহিতো.

অপাপপুরেক্খারোতি অপাপে নৰলোকুত্তরধম্মে পুরতো কত্ৰা ৰিচরতি. ব্রহ্মঞ্ঞায পজাযাতি সারিপুত্তমোগ্গল্লানমহাকস্সপাদিভেদায ব্রাহ্মণপজায. (অৰিরুদ্ধো হি সো) এতিস্সায পজায পুরেক্খারো. অযঞ্হি পজা সমণং গোতমং পুরতো কত্ৰা চরতীতি অত্থো. অপিচ অপাপপুরেক্খারোতি ন পাপুপুরেক্খারো, ন পাপং পুরতো কত্ৰা চরতি, পাপং ন ইচ্ছতীতি অত্থো. কস্স? ব্রহ্মঞ্ঞায পজায অত্তনা সদ্ধিং পটিৰিরুদ্ধাযপি ব্রাহ্মণপজায অৰিরুদ্ধো হিতসুখত্থিকোযেৰাতি ৰুত্তং হোতি.

তিরোরট্ঠাতি পররট্ঠতো. তিরোজনপদাতি পরজনপদতো. সংপুচ্ছিতুং আগচ্ছন্তীতি খত্তিযপণ্ডিতাদযো চেৰ ব্রাহ্মণগন্ধব্বাদযো চ পঞ্হে অভিসঙ্খরিত্ৰা পুচ্ছিস্সামাতি আগচ্ছন্তি. তত্থ কেচি পুচ্ছায ৰা দোসং ৰিস্সজ্জনসম্পটিচ্ছনে ৰা অসমত্থতং সল্লক্খেত্ৰা অপুচ্ছিত্ৰাৰ তুণ্হী নিসীদন্তি, কেচি পুচ্ছন্তি, কেসঞ্চি ভগৰা পুচ্ছায উস্সাহং জনেত্ৰা ৰিস্সজ্জেতি. এৰং সব্বেসম্পি তেসং ৰিমতিযো তীরং পত্ৰা মহাসমুদ্দস্স ঊমিযো ৰিয ভগৰন্তং পত্ৰাৰ ভিজ্জন্তি. সেসমেত্থ তথাগতস্স ৰণ্ণে উত্তানমেৰ.

অতিথী নো তে হোন্তীতি তে অম্হাকং আগন্তুকা নৰকা পাহুনকা হোন্তীতি অত্থো. পরিযাপুণামীতি জানামি. অপরিমাণৰণ্ণোতি তথারূপেনেৰ সব্বঞ্ঞুনাপি অপ্পমেয্যৰণ্ণো, পগেৰ মাদিসেনাতি দস্সেতি. ৰুত্তম্পি চেতং –

‘‘বুদ্ধোপি বুদ্ধস্স ভণেয্য ৰণ্ণং,

কপ্পম্পি চে অঞ্ঞমভাসমানো;

খীযেথ কপ্পো চিরদীঘমন্তরে,

ৰণ্ণো ন খীযেথ তথাগতস্সা’’তি.

ইমং পন গুণকথং সুত্ৰা তে ব্রাহ্মণা চিন্তযিংসু ‘‘যথা, চঙ্কী, সমণস্স গোতমস্স ৰণ্ণং ভাসতি, অনোমগুণো সো ভৰং গোতমো, এৰং তস্স গুণে জানমানেন খো পন ইমিনা অতিচিরং অধিৰাসিতং, হন্দ নং অনুৰত্তামা’’তি অনুৰত্তমানা ‘‘তেন হি, ভো’’তিআদিমাহংসু.

৪২৬. ওপাতেতীতি পৰেসেতি. সংপুরেক্খরোন্তীতি পুত্তমত্তনত্তমত্তম্পি সমানং পুরতো কত্ৰা ৰিচরন্তি.

৪২৭. মন্তপদন্তি মন্তাযেৰ মন্তপদং, ৰেদোতি অত্থো. ইতিহিতিহ পরম্পরাযাতি এৰং কির এৰং কিরাতি পরম্পরভাৰেন আগতন্তি দীপেতি. পিটকসম্পদাযাতি পাৰচনসঙ্খাতসম্পত্তিযা. সাৰিত্তিআদীহি ছন্দবন্ধেহি চ ৰগ্গবন্ধেহি চ সম্পাদেত্ৰা আগতন্তি দস্সেতি. তত্থ চাতি তস্মিং মন্তপদে. পৰত্তারোতি পৰত্তযিতারো. যেসন্তি যেসং সন্তকং. মন্তপদন্তি ৰেদসঙ্খাতং মন্তমেৰ. গীতন্তি অট্ঠকাদীহি দসহি পোরাণকব্রাহ্মণেহি পদসম্পত্তিৰসেন সজ্ঝাযিতং. পৰুত্তন্তি অঞ্ঞেসং ৰুত্তং, ৰাচিতন্তি অত্থো. সমিহিতন্তি সমুপব্যূল়্হং রাসিকতং, পিণ্ডং কত্ৰা ঠপিতন্তি অত্থো. তদনুগাযন্তীতি এতরহি ব্রাহ্মণা তং তেহি পুব্বে গীতং অনুগাযন্তি অনুসজ্ঝাযন্তি ৰাদেন্তি. তদনুভাসন্তীতি তং অনুভাসন্তি, ইদং পুরিমস্সেৰ ৰেৰচনং. ভাসিতমনুভাসন্তীতি তেহি ভাসিতং সজ্ঝাযিতং অনুসজ্ঝাযন্তি. ৰাচিতমনুৰাচেন্তীতি তেহি অঞ্ঞেসং ৰাচিতং অনুৰাচেন্তি. সেয্যথিদন্তি তে কতমেতি অত্থো. অট্ঠকোতিআদীনি তেসং নামানি, তে কির দিব্বেন চক্খুনা ওলোকেত্ৰা পরূপঘাতং অকত্ৰা কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধস্স ভগৰতো পাৰচনেন সহ সংসন্দেত্ৰা মন্তে গন্থেসুং, অপরাপরে পন ব্রাহ্মণা পাণাতিপাতাদীনি পক্খিপিত্ৰা তযো ৰেদে ভিন্দিত্ৰা বুদ্ধৰচনেন সদ্ধিং ৰিরুদ্ধে অকংসু.

৪২৮. অন্ধৰেণীতি অন্ধপৰেণী. একেন হি চক্খুমতা গহিতযট্ঠিযা কোটিং একো অন্ধো গণ্হাতি, তং অন্ধং অঞ্ঞো, তং অঞ্ঞোতি এৰং পণ্ণাস সট্ঠি অন্ধা পটিপাটিযা ঘটিতা অন্ধৰেণীতি ৰুচ্চতি. পরম্পরাসংসত্তাতি অঞ্ঞমঞ্ঞং লগ্গা, যট্ঠিগ্গাহকেনপি চক্খুমতা ৰিরহিতাতি অত্থো. একো কির ধুত্তো অন্ধগণং দিস্ৰা ‘‘অসুকস্মিং নাম গামে খজ্জভোজ্জং সুলভ’’ন্তি উস্সাহেত্ৰা তেহি ‘‘তত্থ নো সামি নেহি, ইদং নাম তে দেমা’’তি ৰুত্তে লঞ্জং গহেত্ৰা অন্তরামগ্গে মগ্গা ওক্কম্ম মহন্তং গচ্ছং অনুপরিগন্ত্ৰা পুরিমস্স হত্থেন পচ্ছিমস্স কচ্ছং গণ্হাপেত্ৰা ‘‘কিঞ্চি কম্মং অত্থি, গচ্ছথ তাৰ তুম্হে’’তি ৰত্ৰা পলাযি. তে দিৰসম্পি গন্ত্ৰা মগ্গং অৰিন্দমানা ‘‘কহং, ভো, চক্খুমা কহং মগ্গো’’তি পরিদেৰিত্ৰা মগ্গং অৰিন্দমানা তত্থেৰ মরিংসু. তে সন্ধায ৰুত্তং ‘‘পরম্পরাসংসত্তা’’তি. পুরিমোপীতি পুরিমেসু দসসু ব্রাহ্মণেসু একোপি. মজ্ঝিমোপীতি মজ্ঝে আচরিযপাচরিযেসু একোপি. পচ্ছিমোপীতি ইদানি ব্রাহ্মণেসু একোপি.

পঞ্চ খোতি পাল়িআগতেসু দ্ৰীসু অঞ্ঞেপি এৰরূপে তযো পক্খিপিত্ৰা ৰদতি. দ্ৰেধাৰিপাকাতি ভূতৰিপাকা ৰা অভূতৰিপাকা ৰা. নালমেত্থাতি, ভারদ্ৰাজ, সচ্চং অনুরক্খিস্সামীতি পটিপন্নেন ৰিঞ্ঞুনা ‘‘যং মযা গহিতং, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি এত্থ একংসেনেৰ নিট্ঠং গন্তুং নালং ন যুত্তন্তি উপরি পুচ্ছায মগ্গং ৰিৰরিত্ৰা ঠপেসি.

৪৩০. ইধ, ভারদ্ৰাজ, ভিক্খূতি জীৰকসুত্তে (ম. নি. ২.৫১ আদযো) ৰিয মহাৰচ্ছসুত্তে (ম. নি. ২.১৯৩ আদযো) ৰিয চ অত্তানঞ্ঞেৰ সন্ধায ৰদতি. লোভনীযেসু ধম্মেসূতি লোভধম্মেসু. সেসপদদ্ৰযেপি এসেৰ নযো.

৪৩২. সদ্ধং নিৰেসেতীতি ওকপ্পনিযসদ্ধং নিৰেসেতি. উপসঙ্কমতীতি উপগচ্ছতি. পযিরুপাসতীতি সন্তিকে নিসীদতি. সোতন্তি পসাদসোতং ওদহতি. ধম্মন্তি দেসনাধম্মং সুণাতি. ধারেতীতি পগুণং কত্ৰা ধারেতি. উপপরিক্খতীতি অত্থতো চ কারণতো চ ৰীমংসতি. নিজ্ঝানং খমন্তীতি ওলোকনং খমন্তি, ইধ সীলং কথিতং, ইধ সমাধীতি এৰং উপট্ঠহন্তীতি অত্থো. ছন্দোতি কত্তুকম্যতা ছন্দো. উস্সহতীতি ৰাযমতি. তুলেতীতি অনিচ্চাদিৰসেন তীরেতি. পদহতীতি মগ্গপধানং পদহতি. কাযেন চেৰ পরমসচ্চন্তি সহজাতনামকাযেন চ নিব্বানং সচ্ছিকরোতি, পঞ্ঞায চ কিলেসে নিব্বিজ্ঝিত্ৰা তদেৰ ৰিভূতং পাকটং করোন্তো পস্সতি.

৪৩৩. সচ্চানুবোধোতি মগ্গানুবোধো. সচ্চানুপ্পত্তীতি ফলসচ্ছিকিরিযা. তেসংযেৰাতি হেট্ঠা ৰুত্তানং দ্ৰাদসন্নং, এৰং দীঘং মগ্গৰাদং অনুলোমেতি, তস্মা নাযমত্থো. অযং পনেত্থ অত্থো – তেসংযেৰাতি তেসং মগ্গসম্পযুত্তধম্মানং. পধানন্তি মগ্গপধানং. তঞ্হি ফলসচ্ছিকিরিযসঙ্খাতায সচ্চানুপ্পত্তিযা বহুকারং, মগ্গে অসতি ফলাভাৰতোতি. ইমিনা নযেন সব্বপদেসু অত্থো ৰেদিতব্বো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰাতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

চঙ্কীসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.