২. রট্ঠপালসুত্তৰণ্ণনা

২৯৩. এৰং মে সুতন্তি রট্ঠপালসুত্তং. তত্থ থুল্লকোট্ঠিকন্তি থুল্লকোট্ঠং পরিপুণ্ণকোট্ঠাগারং. সো কির জনপদো নিচ্চসস্সো সদা বীজভণ্ডং নিক্খমতি, খলভণ্ডং পৰিসতি. তেন তস্মিং নিগমে কোট্ঠা নিচ্চপূরাৰ হোন্তি. তস্মা সো থুল্লকোট্ঠিকন্তেৰ সঙ্খং গতো.

২৯৪. রট্ঠপালোতি কস্মা রট্ঠপালো? ভিন্নং রট্ঠং সন্ধারেতুং পালেতুং সমত্থোতি রট্ঠপালো. কদা পনস্সেতং নামং উপ্পন্নন্তি. পদুমুত্তরসম্মাসম্বুদ্ধকালে. ইতো হি পুব্বে সতসহস্সকপ্পমত্থকে ৰস্সসতসহস্সাযুকেসু মনুস্সেসু পদুমুত্তরো নাম সত্থা উপ্পজ্জিত্ৰা ভিক্খুসতসহস্সপরিৰারো লোকহিতায চারিকং চরি, যং সন্ধায ৰুত্তং –

‘‘নগরং হংসৰতী নাম, আনন্দো নাম খত্তিযো;

সুজাতা নাম জনিকা, পদুমুত্তরস্স সত্থুনো’’তি. (বু. ৰং. ১২.১৯);

পদুমুত্তরে পন অনুপ্পন্নে এৰ হংসৰতিযা দ্ৰে কুটুম্বিকা সদ্ধা পসন্না কপণদ্ধিকযাচকাদীনং দানং পট্ঠপযিংসু. তদা পব্বতৰাসিনো পঞ্চসতা তাপসা হংসৰতিং অনুপ্পত্তা. তে দ্ৰেপি জনা তাপসগণং মজ্ঝে ভিন্দিত্ৰা উপট্ঠহিংসু. তাপসা কিঞ্চিকালং ৰসিত্ৰা পব্বতপাদমেৰ গতা. দ্ৰে সঙ্ঘত্থেরা ওহীযিংসু. তদা তেসং তে যাৰজীৰং উপট্ঠানং অকংসু. তাপসেসু ভুঞ্জিত্ৰা অনুমোদনং করোন্তেসু একো সক্কভৰনস্স ৰণ্ণং কথেসি, একো ভূমিন্ধরনাগরাজভৰনস্স.

কুটুম্বিকেসু একো সক্কভৰনং পত্থনং কত্ৰা সক্কো হুত্ৰা নিব্বত্তো, একো নাগভৰনে পালিতনাগরাজা নাম. তং সক্কো অত্তনো উপট্ঠানং আগতং দিস্ৰা নাগযোনিযং অভিরমসীতি পুচ্ছি. সো নাভিরমামীতি আহ. তেন হি পদুমুত্তরস্স ভগৰতো দানং দত্ৰা ইমস্মিং ঠানে পত্থনং করোহি, উভো সুখং ৰসিস্সামাতি. নাগরাজা সত্থারং নিমন্তেত্ৰা ভিক্খুসতসহস্সপরিৰারস্স ভগৰতো সত্তাহং মহাদানং দদমানো পদুমুত্তরস্স দসবলস্স পুত্তং উপরেৰতং নাম সামণেরং দিস্ৰা সত্তমে দিৰসে বুদ্ধপ্পমুখস্স সঙ্ঘস্স দিব্বৰত্থানি দত্ৰা সামণেরস্স ঠানন্তরং পত্থেসি. ভগৰা অনাগতং ওলোকেত্ৰা – ‘‘অনাগতে গোতমস্স নাম বুদ্ধস্স পুত্তো রাহুলকুমারো ভৰিস্সতী’’তি দিস্ৰা ‘‘সমিজ্ঝিস্সতি তে পত্থনা’’তি কথেসি. নাগরাজা তমত্থং সক্কস্স কথেসি. সক্কো তস্স ৰচনং সুত্ৰা তথেৰ সত্তাহং দানং দত্ৰা ভিন্নং রট্ঠং সন্ধারেতুং পালেতুং সমত্থকুলে নিব্বত্তিত্ৰা সদ্ধাপব্বজিতং রট্ঠপালং নাম কুলপুত্তং দিস্ৰা – ‘‘অহম্পি অনাগতে লোকস্মিং তুম্হাদিসে বুদ্ধে উপ্পন্নে ভিন্নং রট্ঠং সন্ধারেতুং পালেতুং সমত্থকুলে নিব্বত্তিত্ৰা অযং কুলপুত্তো ৰিয সদ্ধাপব্বজিতো রট্ঠপালো নাম ভৰেয্য’’ন্তি পত্থনমকাসি. সত্থা সমিজ্ঝনকভাৰং ঞত্ৰা ইমং গাথমাহ –

‘‘সরাজিকং চাতুৰণ্ণং, পোসেতুং যং পহোস্সতি;

রট্ঠপালকুলং নাম, তত্থ জাযিস্সতে অয’’ন্তি. –

এৰং পদুমুত্তরসম্মাসম্বুদ্ধকালে তস্সেতং নামং উপ্পন্নন্তি ৰেদিতব্বং.

এতদহোসীতি কিং অহোসি? যথা যথা খোতিআদি. তত্রাযং সঙ্খেপকথা – অহং খো যেন যেন কারণেন ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, তেন তেন মে উপপরিক্খতো এৰং হোতি – ‘‘যদেতং সিক্খত্তযব্রহ্মচরিযং একদিৰসম্পি অখণ্ডং কত্ৰা চরিমকচিত্তং পাপেতব্বতায একন্তপরিপুণ্ণং চরিতব্বং, একদিৰসম্পি চ কিলেসমলেন অমলীনং কত্ৰা চরিমকচিত্তং পাপেতব্বতায একন্তপরিসুদ্ধং, সঙ্খলিখিতং ৰিলিখিতসঙ্খসদিসং ধোতসঙ্খসপ্পটিভাগং কত্ৰা চরিতব্বং, নযিদং সুকরং অগারং অজ্ঝাৰসতা অগারমজ্ঝে ৰসন্তেন একন্তপরিপুণ্ণং…পে… চরিতুং, যংনূনাহং কেসঞ্চ মস্সুঞ্চ ওহারেত্ৰা কাসাযরসপীততায কাসাযানি ব্রহ্মচরিযং চরন্তানং অনুচ্ছৰিকানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা নিক্খমিত্ৰা অনগারিযং পব্বজেয্য’’ন্তি.

অচিরপক্কন্তেসু থুল্লকোট্ঠিকেসু ব্রাহ্মণগহপতিকেসু যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমীতি রট্ঠপালো অনুট্ঠিতেসু তেসু ন ভগৰন্তং পব্বজ্জং যাচি. কস্মা? তত্থস্স বহূ ঞাতিসালোহিতা মিত্তামচ্চা সন্তি, তে – ‘‘ত্ৰং মাতাপিতূনং একপুত্তকো, ন লব্ভা তযা পব্বজিতু’’ন্তি বাহাযম্পি গহেত্ৰা আকড্ঢেয্যুং, ততো পব্বজ্জায অন্তরাযো ভৰিস্সতীতি সহেৰ পরিসায উট্ঠহিত্ৰা থোকং গন্ত্ৰা পুন কেনচি সরীরকিচ্চলেসেন নিৰত্তিত্ৰা ভগৰন্তং উপসঙ্কম্ম পব্বজ্জং যাচি. তেন ৰুত্তং – ‘‘অথ খো রট্ঠপালো কুলপুত্তো অচিরপক্কন্তেসু থুল্লকোট্ঠিকেসু…পে… পব্বাজেতু মং ভগৰা’’তি. ভগৰা পন যস্মা রাহুলকুমারস্স পব্বজিততো পভুতি মাতাপিতূহি অননুঞ্ঞাতং পুত্তং ন পব্বাজেতি, তস্মা নং পুচ্ছি অনুঞ্ঞাতোসি পন ত্ৰং, রট্ঠপাল, মাতাপিতূহি…পে… পব্বজ্জাযাতি.

২৯৫. অম্মতাতাতি এত্থ অম্মাতি মাতরং আলপতি, তাতাতি পিতরং. একপুত্তকোতি একোৰ পুত্তকো, অঞ্ঞো কোচি জেট্ঠো ৰা কনিট্ঠো ৰা নত্থি. এত্থ চ একপুত্তোতি ৰত্তব্বে অনুকম্পাৰসেন একপুত্তকোতি ৰুত্তং. পিযোতি পীতিজনকো. মনাপোতি মনৰড্ঢনকো. সুখেধিতোতি সুখেন এধিতো, সুখসংৰড্ঢিতোতি অত্থো. সুখপরিভতোতি সুখেন পরিভতো, জাতকালতো পভুতি ধাতীহি অঙ্কতো অঙ্কং আহরিত্ৰা ধারিযমানো অস্সকরথকাদীহি বালকীল়নকেহি কীল়যমানো সাদুরসভোজনং ভোজযমানো সুখেন পরিহটো. ন ত্ৰং, তাত রট্ঠপাল, কস্সচি দুক্খস্স জানাসীতি ত্ৰং, তাত রট্ঠপাল অপ্পমত্তকম্পি কলভাগং দুক্খস্স ন জানাসি ন সরসীতি অত্থো. মরণেনপি তে মযং অকামকা ৰিনা ভৰিস্সামাতি সচেপি তৰ অম্হেসু জীৰমানেসু মরণং ভৰেয্য, তেন তে মরণেনপি মযং অকামকা অনিচ্ছকা ন অত্তনো রুচিযা ৰিনা ভৰিস্সাম, তযা ৰিযোগং পাপুণিস্সামাতি অত্থো. কিং পন মযং তন্তি এৰং সন্তে কিং পন কিং নাম তং কারণং, যেন মযং তং জীৰন্তং অনুজানিস্সাম. অথ ৰা কিং পন মযং তন্তি কেন পন কারণেন মযং তং জীৰন্তং অনুজানিস্সামাতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.

২৯৬. তত্থেৰাতি যত্থ নং ঠিতং মাতাপিতরো নানুজানিংসু, তত্থেৰ ঠানে. অনন্তরহিতাযাতি কেনচি অত্থরণেন অনত্থতায. পরিচারেহীতি গন্ধব্বনটনাটকাদীনি পচ্চুপট্ঠপেত্ৰা তত্থ সহাযকেহি সদ্ধিং যথাসুখং ইন্দ্রিযানি চারেহি সঞ্চারেহি, ইতো চিতো চ উপনেহীতি ৰুত্তং হোতি. অথ ৰা পরিচারেহীতি গন্ধব্বনটনাটকাদীনি পচ্চুপট্ঠপেত্ৰা সহাযকেহি সদ্ধিং লল় উপলল় রম, কীল়স্সূতিপি ৰুত্তং হোতি. কামে পরিভুঞ্জন্তোতি অত্তনো পুত্তদারেহি সদ্ধিং ভোগে ভুঞ্জন্তো. পুঞ্ঞানি করোন্তোতি বুদ্ধঞ্চ ধম্মঞ্চ সঙ্ঘঞ্চ আরব্ভ দানপ্পদানাদীনি সুগতিমগ্গসংসোধকানি কুসলকম্মানি করোন্তো. তুণ্হী অহোসীতি কথানুপ্পবন্ধৰিচ্ছেদনত্থং নিরালাপসল্লাপো অহোসি.

অথস্স মাতাপিতরো তিক্খত্তুং ৰত্ৰা পটিৰচনম্পি অলভমানা সহাযকে পক্কোসাপেত্ৰা ‘‘এস ৰো সহাযকো পব্বজিতুকামো, নিৰারেথ ন’’ন্তি আহংসু. তেপি তং উপসঙ্কমিত্ৰা তিক্খত্তুং অৰোচুং, তেসম্পি তুণ্হী অহোসি. তেন ৰুত্তং – অথ খো রট্ঠপালস্স কুলপুত্তস্স সহাযকা…পে… তুণ্হী অহোসীতি. অথস্স সহাযকানং তিক্খত্তুং ৰত্ৰা এতদহোসি – ‘‘সচে অযং পব্বজ্জং অলভমানো মরিস্সতি, ন কোচি গুণো লব্ভতি. পব্বজিতং পন নং মাতাপিতরোপি কালেন কালং পস্সিস্সন্তি, মযম্পি পস্সিস্সাম, পব্বজ্জাপি চ নামেসা ভারিযা, দিৰসে দিৰসে মত্তিকাপত্তং গহেত্ৰা পিণ্ডায চরিতব্বং, একসেয্যং একভত্তং ব্রহ্মচরিযং অতিদুক্করং, অযঞ্চ সুখুমালো নাগরিকজাতিযো, সো তং চরিতুং অসক্কোন্তো পুন ইধেৰ আগমিস্সতি, হন্দস্স মাতাপিতরো অনুজানাপেস্সামা’’তি. তে তথা অকংসু. মাতাপিতরোপি নং ‘‘পব্বজিতেন চ পন তে মাতাপিতরো উদ্দস্সেতব্বা’’তি ইমং কতিকং কত্ৰা অনুজানিংসু. তেন ৰুত্তং – ‘‘অথ খো রট্ঠপালস্স কুলপুত্তস্স সহাযকা যেন রট্ঠপালস্স কুলপুত্তস্স মাতাপিতরো…পে… অনুঞ্ঞাতোসি মাতাপিতূহি…পে… উদ্দস্সেতব্বা’’তি. তত্থ উদ্দস্সেতব্বাতি উদ্ধং দস্সেতব্বা, যথা তং কালেন কালং পস্সন্তি, এৰং আগন্ত্ৰা অত্তানং দস্সেতব্বা.

২৯৯. বলং গহেত্ৰাতি সপ্পাযভোজনানি ভুঞ্জন্তো উচ্ছাদনাদীহি চ কাযং পরিহরন্তো কাযবলং জনেত্ৰা মাতাপিতরো ৰন্দিত্ৰা অস্সুমুখং ঞাতিপরিৰট্টং পহায যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি…পে… পব্বাজেতু মং, ভন্তে, ভগৰাতি. ভগৰা সমীপে ঠিতং অঞ্ঞতরং ভিক্খুং আমন্তেসি – ‘‘তেন হি ভিক্খু রট্ঠপালং পব্বাজেহি চেৰ উপসম্পাদেহি চা’’তি. সাধু, ভন্তেতি খো সো ভিক্খু ভগৰতো পটিস্সুত্ৰা রট্ঠপালং কুলপুত্তং জিনদত্তিযং সদ্ধিৰিহারিকং লদ্ধা পব্বাজেসি চেৰ উপসম্পাদেসি চ. তেন ৰুত্তং – ‘‘অলত্থ খো রট্ঠপালো কুলপুত্তো ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জং, অলত্থ উপসম্পদ’’ন্তি.

পহিতত্তো ৰিহরন্তোতি দ্ৰাদস সংৰচ্ছরানি এৰং ৰিহরন্তো. নেয্যপুগ্গলো হি অযমাযস্মা, তস্মা পুঞ্ঞৰা অভিনীহারসম্পন্নোপি সমানো ‘‘অজ্জ অজ্জেৰ অরহত্ত’’ন্তি সমণধম্মং করোন্তোপি দ্ৰাদসমে ৰস্সে অরহত্তং পাপুণি.

যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমীতি ময্হং মাতাপিতরো পব্বজ্জং অনুজানমানা – ‘‘তযা কালেন কালং আগন্ত্ৰা অম্হাকং দস্সনং দাতব্ব’’ন্তি ৰত্ৰা অনুজানিংসু, দুক্করকারিকা খো পন মাতাপিতরো, অহঞ্চ যেনজ্ঝাসযেন পব্বজিতো, সো মে মত্থকং পত্তো, ইদানি ভগৰন্তং আপুচ্ছিত্ৰা অত্তানং মাতাপিতূনং দস্সেস্সামীতি চিন্তেত্ৰা আপুচ্ছিতুকামো উপসঙ্কমি. মনসাকাসীতি ‘‘কিং নু খো রট্ঠপালে গতে কোচি উপদ্দৰো ভৰিস্সতী’’তি মনসি অকাসি. ততো ‘‘ভৰিস্সতী’’তি ঞত্ৰা ‘‘সক্খিস্সতি নু খো রট্ঠপালো তং মদ্দিতু’’ন্তি ওলোকেন্তো তস্স অরহত্তসম্পত্তিং দিস্ৰা ‘‘সক্খিস্সতী’’তি অঞ্ঞাসি. তেন ৰুত্তং – যথা ভগৰা অঞ্ঞাসি…পে… কালং মঞ্ঞসীতি.

মিগচীরেতি এৰংনামকে উয্যানে. তঞ্হি রঞ্ঞা – ‘‘অকালে সম্পত্তপব্বজিতানং দিন্নমেৰ ইদং, যথাসুখং পরিভুঞ্জন্তূ’’তি এৰমনুঞ্ঞাতমেৰ অহোসি, তস্মা থেরো – ‘‘মম আগতভাৰং মাতাপিতূনং আরোচেস্সামি, তে মে পাদধোৰনউণ্হোদকপাদমক্খনতেলাদীনি পেসিস্সন্তী’’তি চিত্তম্পি অনুপ্পাদেত্ৰা উয্যানমেৰ পাৰিসি. পিণ্ডায পাৰিসীতি দুতিযদিৰসে পাৰিসি.

মজ্ঝিমাযাতি সত্তদ্ৰারকোট্ঠকস্স ঘরস্স মজ্ঝিমে দ্ৰারকোট্ঠকে. উল্লিখাপেতীতি কপ্পকেন কেসে পহরাপেতি. এতদৰোচাতি – ‘‘ইমে সমণকা অম্হাকং পিযপুত্তকং পব্বাজেত্ৰা চোরানং হত্থে নিক্খিপিত্ৰা ৰিয একদিৰসম্পি ন দস্সাপেন্তি, এৰং ফরুসকারকা এতে পুন ইমং ঠানং উপসঙ্কমিতব্বং মঞ্ঞন্তি, এত্তোৰ নিকড্ঢিতব্বা এতে’’তি চিন্তেত্ৰা এতং ‘‘ইমেহি মুণ্ডকেহী’’তিআদিৰচনং অৰোচ. ঞাতিদাসীতি ঞাতকানং দাসী. আভিদোসিকন্তি পারিৰাসিকং একরত্তাতিক্কন্তং পূতিভূতং. তত্থাযং পদত্থো – পূতিভাৰদোসেন অভিভূতোতি অভিদোসো, অভিদোসোৰ আভিদোসিকো. একরত্তাতিক্কন্তস্সেৰ নামসঞ্ঞা এসা যদিদং আভিদোসিকোতি, তং আভিদোসিকং. কুম্মাসন্তি যৰকুম্মাসং. ছড্ডেতুকামা হোতীতি যস্মা অন্তমসো দাসকম্মকারানং গোরূপানম্পি অপরিভোগারহো, তস্মা নং কচৰরং ৰিয বহি ছড্ডেতুকামা হোতি. সচেতন্তি সচে এতং. ভগিনীতি অরিযৰোহারেন অত্তনো ধাতিং ঞাতিদাসিং আলপতি. ছড্ডনীযধম্মন্তি ছড্ডেতব্বসভাৰং. ইদং ৰুত্তং হোতি – ‘‘ভগিনি এতং সচে বহি ছড্ডনীযধম্মং নিস্সট্ঠপরিগ্গহং, ইধ মে পত্তে আকিরাহী’’তি. কিং পন এৰং ৰত্তুং লব্ভতি, ৰিঞ্ঞত্তি ৰা পযুত্তৰাচা ৰা ন হোতীতি. ন হোতি. কস্মা? নিস্সট্ঠপরিগ্গহত্তা. যঞ্হি ছড্ডনীযধম্মং নিস্সট্ঠপরিগ্গহং, যত্থ সামিকা অনালযা হোন্তি, তং সব্বং ‘‘দেথ আহরথ আকিরথা’’তি ৰত্তুং ৰট্টতি. তেনেৰ হি অযমাযস্মা অগ্গঅরিযৰংসিকো সমানোপি এৰমাহ.

হত্থানন্তি ভিক্খাগহণত্থং পত্তং উপনামযতো মণিবন্ধতো পভুতি দ্ৰিন্নম্পি হত্থানং. পাদানন্তি নিৰাসনন্ততো পট্ঠায দ্ৰিন্নম্পি পাদানং. সরস্সাতি সচে তং ভগিনীতি ৰাচং নিচ্ছারযতো সরস্স চ. নিমিত্তং অগ্গহেসীতি হত্থপিট্ঠিআদীনি ওলোকযমানা – ‘‘পুত্তস্স মে রট্ঠপালস্স ৰিয সুৰণ্ণকচ্ছপপিট্ঠিসদিসা ইমা হত্থপাদপিট্ঠিযো, হরিতালৰট্টিযো ৰিয সুৰট্টিতা অঙ্গুলিযো, মধুরো সরো’’তি গিহিকালে সল্লক্খিতপুব্বং আকারং অগ্গহেসি সঞ্জানি সল্লক্খেসি. তস্স হাযস্মতো দ্ৰাদসৰস্সানি অরঞ্ঞাৰাসঞ্চেৰ পিণ্ডিযালোপভোজনঞ্চ পরিভুঞ্জন্তস্স অঞ্ঞাদিসো সরীরৰণ্ণো অহোসি, তেন নং সা ঞাতিদাসী দিস্ৰাৰ ন সঞ্জানি, নিমিত্তং পন অগ্গহেসীতি.

৩০০. রট্ঠপালস্স মাতরং এতদৰোচাতি থেরস্স অঙ্গপচ্চঙ্গানি সণ্ঠাপেত্ৰা থঞ্ঞং পাযেত্ৰা সংৰড্ঢিতধাতীপি সমানা পব্বজিত্ৰা মহাখীণাসৰভাৰপ্পত্তেন সামিপুত্তেন সদ্ধিং – ‘‘ত্ৰং নু খো, মে ভন্তে, পুত্তো রট্ঠপালো’’তিআদিৰচনং ৰত্তুং অৰিসহন্তী ৰেগেন ঘরং পৰিসিত্ৰা রট্ঠপালস্স মাতরং এতদৰোচ. যগ্ঘেতি আরোচনত্থে নিপাতো. সচে জে সচ্চন্তি এত্থ জেতি আলপনে নিপাতো. এৰঞ্হি তস্মিং দেসে দাসিজনং আলপন্তি, তস্মা ‘‘ত্ৰঞ্হি, ভোতি দাসি, সচে সচ্চং ভণসী’’তি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.

উপসঙ্কমীতি কস্মা উপসঙ্কমি? মহাকুলে ইত্থিযো বহি নিক্খমন্তা গরহং পাপুণন্তি, ইদঞ্চ অচ্চাযিককিচ্চং, সেট্ঠিস্স নং আরোচেস্সামীতি চিন্তেতি. তস্মা উপসঙ্কমি. অঞ্ঞতরং কুট্টমূলন্তি তস্মিং কির দেসে দানপতীনং ঘরেসু সালা হোন্তি, আসনানি চেত্থ পঞ্ঞত্তানি হোন্তি, উপট্ঠাপিতং উদককঞ্জিযং. তত্থ পব্বজিতা পিণ্ডায চরিত্ৰা নিসীদিত্ৰা ভুঞ্জন্তি. সচে ইচ্ছন্তি, দানপতীনম্পি সন্তকং গণ্হন্তি. তস্মা তম্পি অঞ্ঞতরস্স কুলস্স ঈদিসায সালায অঞ্ঞতরং কুট্টমূলন্তি ৰেদিতব্বং. ন হি পব্বজিতা কপণমনুস্সা ৰিয অসারুপ্পে ঠানে নিসীদিত্ৰা ভুঞ্জন্তীতি.

অত্থি নাম তাতাতি এত্থ অত্থীতি ৰিজ্জমানত্থে, নামাতি পুচ্ছনত্থে মঞ্ঞনত্থে ৰা নিপাতো. ইদঞ্হি ৰুত্তং হোতি – অত্থি নু খো, তাত রট্ঠপাল, অম্হাকং ধনং, ননু মযং নিদ্ধনাতি ৰত্তব্বা, যেসং নো ত্ৰং ঈদিসে ঠানে নিসীদিত্ৰা আভিদোসিকং কুম্মাসং পরিভুঞ্জিস্সসি. তথা অত্থি নু খো, তাত রট্ঠপাল, অম্হাকং জীৰিতং, ননু মযং মতাতি ৰত্তব্বা, যেসং নো ত্ৰং ঈদিসে ঠানে নিসীদিত্ৰা আভিদোসিকং কুম্মাসং পরিভুঞ্জিস্সসি. তথা অত্থি মঞ্ঞে, তাত রট্ঠপাল, তৰ অব্ভন্তরে সাসনং নিস্সায পটিলদ্ধো সমণগুণো, যং ত্ৰং সুভোজনরসসংৰড্ঢিতোপি ইমং জিগুচ্ছনেয্যং আভিদোসিকং কুম্মাসং অমতমিৰ নিব্বিকারো পরিভুঞ্জিস্সসীতি. সো পন গহপতি দুক্খাভিতুন্নতায এতমত্থং পরিপুণ্ণং কত্ৰা ৰত্তুমসক্কোন্তো – ‘‘অত্থি নাম, তাত রট্ঠপাল, আভিদোসিকং কুম্মাসং পরিভুঞ্জিস্সসী’’তি এত্তকমেৰ অৰচ. অক্খরচিন্তকা পনেত্থ ইদং লক্খণং ৰদন্তি – অনোকপ্পনামরিসনত্থৰসেনেতং অত্থিসদ্দে উপপদে ‘‘পরিভুঞ্জিস্সসী’’তি অনাগতৰচনং কতং. তস্সাযমত্থো – ‘‘অত্থি নাম…পে… পরিভুঞ্জিস্সসি, ইদং পচ্চক্খম্পি অহং ন সদ্দহামি ন মরিসযামী’’তি. ইদং এত্তকং ৰচনং গহপতি থেরস্স পত্তমুখৰট্টিযং গহেত্ৰা ঠিতকোৰ কথেসি. থেরোপি পিতরি পত্তমুখৰট্টিযং গহেত্ৰা ঠিতেযেৰ তং পূতিকুম্মাসং পরিভুঞ্জি সুনখৰন্তসদিসং পূতিকুক্কুটণ্ডমিৰ ভিন্নট্ঠানে পূতিকং ৰাযন্তং. পুথুজ্জনেন কির তথারূপং কুম্মাসং পরিভুঞ্জিতুং ন সক্কা. থেরো পন অরিযিদ্ধিযং ঠত্ৰা দিব্বোজং অমতরসং পরিভুঞ্জমানো ৰিয পরিভুঞ্জিত্ৰা ধমকরণেন উদকং গহেত্ৰা পত্তঞ্চ মুখঞ্চ হত্থপাদে চ ধোৰিত্ৰা কুতো নো গহপতীতিআদিমাহ.

তত্থ কুতো নোতি কুতো নু. নেৰ দানন্তি দেয্যধম্মৰসেন নেৰ দানং অলত্থম্হ. ন পচ্চক্খানন্তি ‘‘কিং, তাত রট্ঠপাল, কচ্চি তে খমনীযং, কচ্চিসি অপ্পকিলমথেন আগতো, ন তাৰ তাত গেহে ভত্তং সম্পাদিযতী’’তি এৰং পটিসন্থারৰসেন পচ্চক্খানম্পি ন অলত্থম্হ. কস্মা পন থেরো এৰমাহ? পিতু অনুগ্গহেন. এৰং কিরস্স অহোসি – ‘‘যথা এস মং ৰদতি, অঞ্ঞেপি পব্বজিতে এৰং ৰদতি মঞ্ঞে. বুদ্ধসাসনে চ পত্তন্তরে পদুমং ৰিয ভস্মাছন্নো অগ্গি ৰিয ফেগ্গুপটিচ্ছন্নো চন্দনসারো ৰিয সুত্তিকাপটিচ্ছন্নং মুত্তরতনং ৰিয ৰলাহকপটিচ্ছন্নো চন্দিমা ৰিয মাদিসানং পটিচ্ছন্নগুণানং ভিক্খূনং অন্তো নত্থি, তেসুপি ন এৰরূপং ৰচনং পৰত্তেস্সতি, সংৰরে ঠস্সতী’’তি অনুগ্গহেন এৰমাহ.

এহি তাতাতি তাত তুয্হং ঘরং মা হোতু, এহি ঘরং গমিস্সামাতি ৰদতি. অলন্তি থেরো উক্কট্ঠএকাসনিকতায পটিক্খিপন্তো এৰমাহ. অধিৰাসেসীতি থেরো পন পকতিযা উক্কট্ঠসপদানচারিকো স্ৰাতনাযভিক্খং নাম নাধিৰাসেতি, মাতু অনুগ্গহেন পন অধিৰাসেসি. মাতু কিরস্স থেরং অনুস্সরিত্ৰা মহাসোকো উপ্পজ্জি, রোদনেনেৰ পক্কক্খি ৰিয জাতা, তস্মা থেরো ‘‘সচাহং তং অপস্সিত্ৰা গমিস্সামি, হদযম্পিস্সা ফালেয্যা’’তি অনুগ্গহেন অধিৰাসেসি. কারাপেত্ৰাতি একং হিরঞ্ঞস্স, একং সুৰণ্ণস্সাতি দ্ৰে পুঞ্জে কারাপেত্ৰা. কীৰমহন্তা পন পুঞ্জা অহেসুন্তি. যথা ওরতো ঠিতো পুরিসো পারতো ঠিতং মজ্ঝিমপ্পমাণং পুরিসং ন পস্সতি, এৰংমহন্তা.

৩০১. ইদং তে তাতাতি কহাপণপুঞ্জঞ্চ সুৰণ্ণপুঞ্জঞ্চ দস্সেন্তো আহ. মত্তিকন্তি মাতিতো আগতং, ইদং তে মাতামহিযা মাতু ইমং গেহং আগচ্ছন্তিযা গন্ধমালাদীনং অত্থায দিন্নং ধনন্তি অত্থো. অঞ্ঞং পেত্তিকং অঞ্ঞং পিতামহন্তি যং পন তে পিতু চ পিতামহানঞ্চ সন্তকং, তং অঞ্ঞংযেৰ, নিহিতঞ্চ পযুত্তঞ্চ অতিৰিয বহু. এত্থ চ ‘‘পিতামহ’’ন্তি তদ্ধিতলোপং কত্ৰা ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. ‘‘পেতামহ’’ন্তি ৰা পাঠো. সক্কা ততোনিদানন্তি ধনহেতু ধনপচ্চযা. তং তং ধনং রক্খন্তস্স চ রাজাদীনং ৰসেন ধনপরিক্খযং পাপুণন্তস্স কস্সচি উপ্পজ্জমানসোকাদযো সন্ধায এৰমাহ. এৰং ৰুত্তে সেট্ঠি গহপতি – ‘‘অহং ইমং উপ্পব্বাজেস্সামীতি আনেসিং, সো দানি মে ধম্মকথং কাতুং আরদ্ধো, অযং ন মে ৰচনং করিস্সতী’’তি উট্ঠায গন্ত্ৰা অস্স ওরোধানং দ্ৰারং ৰিৰরাপেত্ৰা – ‘‘অযং ৰো সামিকো, গচ্ছথ যং কিঞ্চি কত্ৰা নং গণ্হিতুং ৰাযমথা’’তি উয্যোজেসি. সুৰযে ঠিতা নাটকিত্থিযো নিক্খমিত্ৰা থেরং পরিৰারযিংসু, তাসু দ্ৰে জেট্ঠকিত্থিযো সন্ধায পুরাণদুতিযিকাতিআদি ৰুত্তং. পচ্চেকং পাদেসু গহেত্ৰাতি একেকম্হি পাদে নং গহেত্ৰা.

কীদিসা নাম তা অয্যপুত্ত অচ্ছরাযোতি কস্মা এৰমাহংসু? তদা কির সম্বহুলে খত্তিযকুমারেপি ব্রাহ্মণকুমারেপি সেট্ঠিপুত্তেপি মহাসম্পত্তিযো পহায পব্বজন্তে দিস্ৰা পব্বজ্জাগুণং অজানন্তা কথং সমুট্ঠাপেন্তি ‘‘কস্মা এতে পব্বজন্তী’’তি. অথঞ্ঞে ৰদন্তি ‘‘দেৰচ্ছরাদেৰনাটকানং কারণা’’তি. সা কথা ৰিত্থারিকা অহোসি. তং গহেত্ৰা সব্বা এৰমাহংসু. অথ থেরো পটিক্খিপন্তো ন খো মযং ভগিনীতিআদিমাহ. সমুদাচরতীতি ৰোহরতি ৰদতি. তত্থেৰ মুচ্ছিতা পপতিংসূতি তং ভগিনিৰাদেন সমুদাচরন্তং দিস্ৰা ‘‘মযং অজ্জ আগমিস্সতি, অজ্জ আগমিস্সতী’’তি দ্ৰাদস ৰস্সানি বহি ন নিক্খন্তা, এতং নিস্সায নো দারকা ন লদ্ধা, যেসং আনুভাৰেন জীৰেয্যাম, ইতো চম্হা পরিহীনা অঞ্ঞতো চ. অযং লোকো নাম অত্তনোৰ চিন্তেসি, তস্মা তাপি ‘‘ইদানি মযং অনাথা জাতা’’তি অত্তনোৰ চিন্তযমানা – ‘‘অনত্থিকো দানি অম্হেহি অযং, সো অম্হে পজাপতিযো সমানা অত্তনা সদ্ধিং একমাতুকুচ্ছিযা সযিতদারিকা ৰিয মঞ্ঞতী’’তি সমুপ্পন্নবলৰসোকা হুত্ৰা তস্মিংযেৰ পদেসে মুচ্ছিতা পপতিংসু, পতিতাতি অত্থো.

মা নো ৰিহেঠেথাতি মা অম্হে ধনং দস্সেত্ৰা মাতুগামে চ উয্যোজেত্ৰা ৰিহেঠযিত্থ, ৰিহেসা হেসা পব্বজিতানন্তি. কস্মা এৰমাহ? মাতাপিতূনং অনুগ্গহেন. সো কির সেট্ঠি – ‘‘পব্বজিতলিঙ্গং নাম কিলিট্ঠং, পব্বজ্জাৰেসং হারেত্ৰা ন্হাযিত্ৰা তযো জনা একতো ভুঞ্জিস্সামা’’তি মঞ্ঞমানো থেরস্স ভিক্খং ন দেতি. থেরো – ‘‘মাদিসস্স খীণাসৰস্স আহারন্তরাযং কত্ৰা এতে বহুং অপুঞ্ঞং পসৰেয্যু’’ন্তি তেসং অনুগ্গহেন এৰমাহ.

৩০২. গাথা অভাসীতি গাথাযো অভাসি. তত্থ পস্সাতি সন্তিকে ঠিতজনং সন্ধায ৰদতি. চিত্তন্তি চিত্তৰিচিত্তং. বিম্বন্তি অত্তভাৰং. অরুকাযন্তি নৰন্নং ৰণমুখানং ৰসেন ৰণকাযং. সমুস্সিতন্তি তীণি অট্ঠিসতানি নৰহি ন্হারুসতেহি বন্ধিত্ৰা নৰহি মংসপেসিসতেহি লিম্পিত্ৰা সমন্ততো উস্সিতং. আতুরন্তি জরাতুরতায রোগাতুরতায কিলেসাতুরতায চ নিচ্চাতুরং. বহুসঙ্কপ্পন্তি পরেসং উপ্পন্নপত্থনাসঙ্কপ্পেহি বহুসঙ্কপ্পং. ইত্থীনঞ্হি কাযে পুরিসানং সঙ্কপ্পা উপ্পজ্জন্তি, তেসং কাযে ইত্থীনং. সুসানে ছড্ডিতকল়েৰরভূতম্পি চেতং কাককুললাদযো পত্থযন্তিযেৰাতি বহুসঙ্কপ্পো নাম হোতি. যস্স নত্থি ধুৰং ঠিতীতি যস্স কাযস্স মাযামরীচিফেণপিণ্ড উদকপুপ্ফুল়াদীনং ৰিয একংসেনেৰ ঠিতি নাম নত্থি, ভিজ্জনধম্মতাৰ নিযতা.

তচেন ওনদ্ধন্তি অল্লমনুস্সচম্মেন ওনদ্ধং. সহ ৰত্থেভি সোভতীতি গন্ধাদীহি মণিকুণ্ডলেহি চ চিত্তকতম্পি রূপং ৰত্থেহি সহেৰ সোভতি, ৰিনা ৰত্থেহি জেগুচ্ছং হোতি অনোলোকনক্খমং.

অলত্তককতাতি অলত্তকেন রঞ্জিতা. চুণ্ণকমক্খিতন্তি সাসপকক্কেন মুখপীল়কাদীনি নীহরিত্ৰা লোণমত্তিকায দুট্ঠলোহিতং ৰিলিযাপেত্ৰা তিলপিট্ঠেন লোহিতং পসাদেত্ৰা হলিদ্দিযা ৰণ্ণং সম্পাদেত্ৰা চুণ্ণকগণ্ডিকায মুখং পহরন্তি, তেনেস অতিৰিয ৰিরোচতি. তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং.

অট্ঠাপদকতাতি রসোদকেন মক্খিত্ৰা নলাটপরিযন্তে আৰত্তনপরিৰত্তে কত্ৰা অট্ঠপদকরচনায রচিতা. অঞ্জনীতি অঞ্জননাল়িকা.

ওদহীতি ঠপেসি. পাসন্তি ৰাকরাজালং. নাসদাতি ন ঘট্টযি. নিৰাপন্তি নিৰাপসুত্তে ৰুত্তনিৰাপতিণসদিসভোজনং. কন্দন্তেতি ৰিরৰমানে পরিদেৰমানে. ইমায হি গাথায থেরো মাতাপিতরো মিগলুদ্দকে ৰিয কত্ৰা দস্সেসি, অৰসেসঞাতকে মিগলুদ্দকপরিসং ৰিয, হিরঞ্ঞসুৰণ্ণং ৰাকরাজালং ৰিয, অত্তনা ভুত্তভোজনং নিৰাপতিণং ৰিয, অত্তানং মহামিগং ৰিয কত্ৰা দস্সেসি. যথা হি মহামিগো যাৰদত্থং নিৰাপতিণং খাদিত্ৰা পানীযং পিৰিত্ৰা গীৰং উক্খিপিত্ৰা দিসং ওলোকেত্ৰা ‘‘ইমং নাম ঠানং গতস্স সোত্থি ভৰিস্সতী’’তি মিগলুদ্দকানং পরিদেৰন্তানংযেৰ ৰাকরং অঘট্টযমানোৰ উপ্পতিত্ৰা অরঞ্ঞং পৰিসিত্ৰা ঘনচ্ছাযস্স ছত্তস্স ৰিয গুম্বস্স হেট্ঠা মন্দমন্দেন ৰাতেন বীজযমানো আগতমগ্গং ওলোকেন্তো তিট্ঠতি, এৰমেৰ থেরো ইমা গাথা ভাসিত্ৰা আকাসেনেৰ গন্ত্ৰা মিগচীরে পচ্চুপট্ঠাসি.

কস্মা পন থেরো আকাসেন গতোতি. পিতা কিরস্স সেট্ঠি সত্তসু দ্ৰারকোট্ঠকেসু অগ্গল়ং দাপেত্ৰা মল্লে আণাপেসি – ‘‘সচে নিক্খমিত্ৰা গচ্ছতি, হত্থপাদেসু নং গহেত্ৰা কাসাযানি হরিত্ৰা গিহিৰেসং গণ্হাপেথা’’তি. তস্মা থেরো – ‘‘এতে মাদিসং মহাখীণাসৰং হত্থে ৰা পাদে ৰা গহেত্ৰা অপুঞ্ঞং পসৰেয্যুং, তং নেসং মা অহোসী’’তি চিন্তেত্ৰা আকাসেন অগমাসি. পরসমুদ্দৰাসিত্থেরানং পন – ‘‘ঠিতকোৰ ইমা গাথা ভাসিত্ৰা ৰেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৰা রঞ্ঞো কোরব্যস্স মিগচীরে পচ্চুপট্ঠাসী’’তি অযং ৰাচনামগ্গোযেৰ.

৩০৩. মিগৰোতি তস্স উয্যানপালস্স নামং. সোধেন্তোতি উয্যানমগ্গং সমং কারেত্ৰা অন্তোউয্যানে তচ্ছিতব্বযুত্তট্ঠানানি তচ্ছাপেন্তো সম্মজ্জিতব্বযুত্তানি ঠানানি সম্মজ্জাপেন্তো ৰালুকাওকিরণ-পুপ্ফৰিকিরণ-পুণ্ণঘটট্ঠপন-কদলিক্খন্ধঠপনাদীনি চ করোন্তোতি অত্থো. যেন রাজা কোরব্যো তেনুপসঙ্কমীতি অম্হাকং রাজা সদা ইমস্স কুলপুত্তস্স ৰণ্ণং কথেসি, পস্সিতুকামো এতং, আগতভাৰং পনস্স ন জানাতি, মহা খো পনাযং পণ্ণাকারো, গন্ত্ৰা রঞ্ঞো আরোচেস্সামীতি চিন্তেত্ৰা যেন রাজা কোরব্যো তেনুপসঙ্কমি.

কিত্তযমানো অহোসীতি সো কির রাজা থেরং অনুস্সরিত্ৰা বলমজ্ঝেপি নাটকমজ্ঝেপি – ‘‘দুক্করং কতং কুলপুত্তেন তাৰ মহন্তং সম্পত্তিং পহায পব্বজিত্ৰা পুননিৰত্তিত্ৰা অনপলোকেন্তেনা’’তি গুণং কথেসি, তং গহেত্ৰা অযং এৰমাহ. ৰিস্সজ্জেথাতি ৰত্ৰাতি ওরোধমহামত্তবলকাযাদীসু যস্স যং অনুচ্ছৰিকং, তস্স তং দাপেত্ৰাতি অত্থো. উস্সটায উস্সটাযাতি উস্সিতায উস্সিতায, মহামত্তমহারট্ঠিকাদীনং ৰসেন উগ্গতুগ্গতমেৰ পরিসং গহেত্ৰা উপসঙ্কমীতি অত্থো. ইধ ভৰং রট্ঠপালো হত্থত্থরে নিসীদতূতি হত্থত্থরো তনুকো বহলপুপ্ফাদিগুণং কত্ৰা অত্থতো অভিলক্খিতো হোতি, তাদিসে অনাপুচ্ছিত্ৰা নিসীদিতুং ন যুত্তন্তি মঞ্ঞমানো এৰমাহ.

৩০৪. পারিজুঞ্ঞানীতি পারিজুঞ্ঞভাৰা পরিক্খযা. জিণ্ণোতি জরাজিণ্ণো. ৰুড্ঢোতি ৰযোৰুড্ঢো. মহল্লকোতি জাতিমহল্লকো. অদ্ধগতোতি অদ্ধানং অতিক্কন্তো. ৰযোঅনুপ্পত্তোতি পচ্ছিমৰযং অনুপ্পত্তো. পব্বজতীতি ধুরৰিহারং গন্ত্ৰা ভিক্খূ ৰন্দিত্ৰা, – ‘‘ভন্তে, মযা দহরকালে বহুং কুসলং কতং, ইদানি মহল্লকোম্হি, মহল্লকস্স চেসা পব্বজ্জা নাম, চেতিযঙ্গণং সম্মজ্জিত্ৰা অপ্পহরিতং কত্ৰা জীৰিস্সামি, পব্বাজেথ মং, ভন্তে,’’তি কারুঞ্ঞং উপ্পাদেন্তো যাচতি, থেরা অনুকম্পায পব্বাজেন্তি. তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. দুতিযৰারেপি এসেৰ নযো.

অপ্পাবাধোতি অরোগো. অপ্পাতঙ্কোতি নিদ্দুক্খো. সমৰেপাকিনিযাতি সমৰিপাচনিযা. গহণিযাতি কম্মজতেজোধাতুযা. তত্থ যস্স ভুত্তভুত্তো আহারো জীরতি, যস্স ৰা পন পুটভত্তং ৰিয তথেৰ তিট্ঠতি, উভোপেতে ন সমৰেপাকিনিযা গহণিযা সমন্নাগতা. যস্স পন ভুত্তকালে ভত্তচ্ছন্দো উপ্পজ্জতেৰ, অযং সমৰেপাকিনিযা সমন্নাগতো. নাতিসীতায নচ্চুণ্হাযাতি তেনেৰ কারণেন নাতিসীতায নচ্চুণ্হায. অনুপুব্বেনাতি রাজানো ৰা হরন্তীতিআদিনা অনুক্কমেন. দুতিযৰারে রাজভযচোরভযছাতকভযাদিনা অনুক্কমেন.

৩০৫. ধম্মুদ্দেসা উদ্দিট্ঠাতি ধম্মনিদ্দেসা উদ্দিট্ঠা. উপনিয্যতীতি জরামরণসন্তিকং গচ্ছতি, আযুক্খযেন ৰা তত্থ নিয্যতি. অদ্ধুৰোতি ধুৰট্ঠানৰিরহিতো. অতাণোতি তাযিতুং সমত্থেন ৰিরহিতো. অনভিস্সরোতি অসরণো অভিসরিত্ৰা অভিগন্ত্ৰা অস্সাসেতুং সমত্থেন ৰিরহিতো. অস্সকোতি নিস্সকো সকভণ্ডৰিরহিতো. সব্বং পহায গমনীযন্তি সকভণ্ডন্তি সল্লক্খিতং সব্বং পহায লোকেন গন্তব্বং. তণ্হাদাসোতি তণ্হায দাসো.

৩০৬. হত্থিস্মিন্তি হত্থিসিপ্পে. কতাৰীতি কতকরণীযো, সিক্খিতসিক্খো পগুণসিপ্পোতি অত্থো. এস নযো সব্বত্থ. ঊরুবলীতি ঊরুবলসম্পন্নো. যস্স হি ফলকঞ্চ আৰুধঞ্চ গহেত্ৰা পরসেনং পৰিসিত্ৰা অভিন্নং ভিন্দতো ভিন্নং সন্ধারযতো পরহত্থগতং রজ্জং আহরিতুং ঊরুবলং অত্থি, অযং ঊরুবলী নাম. বাহুবলীতি বাহুবলসম্পন্নো. সেসং পুরিমসদিসমেৰ. অলমত্তোতি সমত্থঅত্তভাৰো.

পরিযোধায ৰত্তিস্সন্তীতি উপ্পন্নং উপ্পদ্দৰং ওধায অৰত্থরিত্ৰা ৰত্তিস্সন্তীতি সল্লক্খেত্ৰা গহিতা.

সংৰিজ্জতি খো, ভো রট্ঠপাল, ইমস্মিং রাজকুলে পহূতং হিরঞ্ঞসুৰণ্ণন্তি ইদং সো রাজা উপরি ধম্মুদ্দেসস্স কারণং আহরন্তো আহ.

অথাপরং এতদৰোচাতি এতং ‘‘পস্সামি লোকে’’তিআদিনা নযেন চতুন্নং ধম্মুদ্দেসানং অনুগীতিং অৰোচ.

৩০৭. তত্থ ভিয্যোৰ কামে অভিপত্থযন্তীতি একং লভিত্ৰা দ্ৰে পত্থযন্তি, দ্ৰে লভিত্ৰা চত্তারোতি এৰং উত্তরুত্তরি ৰত্থুকামকিলেসকামে পত্থযন্তিযেৰ.

পসয্হাতি সপত্তগণং অভিভৰিত্ৰা. সসাগরন্তন্তি সদ্ধিং সাগরন্তেন. ওরং সমুদ্দস্সাতি যং সমুদ্দস্স ওরতো সকরট্ঠং, তেন অতিত্তরূপোতি অত্থো. ন হত্থীতি ন হি অত্থি.

অহো ৰতা নোতি অহো ৰত নু, অযমেৰ ৰা পাঠো. অমরাতি চাহূতি অমরং ইতি চ আহু. ইদং ৰুত্তং হোতি – যং মতং ঞাতী পরিৰারেত্ৰা কন্দন্তি, তং – ‘‘অহো ৰত অম্হাকং ভাতা মতো, পুত্তো মতো’’তিআদীনিপি ৰদন্তি.

ফুসন্তি ফস্সন্তি মরণফস্সং ফুসন্তি. তথেৰ ফুট্ঠোতি যথা বালো, ধীরোপি তথেৰ মরণফস্সেন ফুট্ঠো, অফুট্ঠো নাম নত্থি, অযং পন ৰিসেসো. বালো চ বাল্যা ৰধিতোৰ সেতীতি বালো বালভাৰেন মরণফস্সং আগম্ম ৰধিতোৰ সেতি অভিহতোৰ সযতি. অকতং ৰত মে কল্যাণন্তিআদিৰিপ্পটিসারৰসেন চলতি ৰেধতি ৰিপ্ফন্দতি. ধীরো চ ন ৰেধতীতি ধীরো সুগতিনিমিত্তং পস্সন্তো ন ৰেধতি ন চলতি.

যায ৰোসানং ইধাধিগচ্ছতীতি যায পঞ্ঞায ইমস্মিং লোকে সব্বকিচ্চৰোসানং অরহত্তং অধিগচ্ছতি, সাৰ ধনতো উত্তমতরা. অব্যোসিতত্তাতি অপরিযোসিতত্তা, অরহত্তপত্তিযা, অভাৰেনাতি অত্থো. ভৰাভৰেসূতি হীনপ্পণীতেসু ভৰেসু.

উপেতি গব্ভঞ্চ পরঞ্চ লোকন্তি তেসু পাপং করোন্তেসু যো কোচি সত্তো পরম্পরায সংসারং আপজ্জিত্ৰা গব্ভঞ্চ পরঞ্চ লোকং উপেতি. তস্সপ্পপঞ্ঞোতি তস্স তাদিসস্স অপ্পপঞ্ঞস্স অঞ্ঞো অপ্পপঞ্ঞো অভিসদ্দহন্তো.

সকম্মুনা হঞ্ঞতীতি অত্তনা কতকম্মৰসেন ‘‘কসাহিপি তালেতী’’তিআদীহি কম্মকারণাহি হঞ্ঞতি. পেচ্চ পরম্হি লোকেতি ইতো গন্ত্ৰা পরম্হি অপাযলোকে.

ৰিরূপরূপেনাতি ৰিৰিধরূপেন, নানাসভাৰেনাতি অত্থো. কামগুণেসূতি দিট্ঠধম্মিকসম্পরাযিকেসু সব্বকামগুণেসু আদীনৰং দিস্ৰা. দহরাতি অন্তমসো কললমত্তভাৰং উপাদায তরুণা. ৰুড্ঢাতি ৰস্সসতাতিক্কন্তা. অপণ্ণকং সামঞ্ঞমেৰ সেয্যোতি অৰিরুদ্ধং অদ্ৰজ্ঝগামিং একন্তনিয্যানিকং সামঞ্ঞমেৰ ‘‘সেয্যো, উত্তরিতরঞ্চ পণীততরঞ্চা’’তি উপধারেত্ৰা পব্বজিতোস্মি মহারাজাতি. তস্মা যং ত্ৰং ৰদসি – ‘‘কিং দিস্ৰা ৰা সুত্ৰা ৰা’’তি, ইদং দিস্ৰা চ সুত্ৰা চ পব্বজিতোস্মীতি মং ধারেহীতি দেসনং নিট্ঠাপেসীতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

রট্ঠপালসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.