৬. লটুকিকোপমসুত্তৰণ্ণনা

১৪৮. এৰং মে সুতন্তি লটুকিকোপমসুত্তং. তত্থ যেন সো ৰনসণ্ডোতি অযম্পি মহাউদাযিত্থেরো ভগৰতা সদ্ধিংযেৰ পিণ্ডায পৰিসিত্ৰা সদ্ধিং পটিক্কমি. তস্মা যেন সো ভগৰতা উপসঙ্কমন্তো ৰনসণ্ডো তেনুপসঙ্কমীতি ৰেদিতব্বো. অপহত্তাতি অপহারকো. উপহত্তাতি উপহারকো. পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতোতি ফলসমাপত্তিতো ৰুট্ঠিতো.

১৪৯. যং ভগৰাতি যস্মিং সমযে ভগৰা. ইঙ্ঘাতি আণত্তিযং নিপাতো. অঞ্ঞথত্তন্তি চিত্তস্স অঞ্ঞথত্তং. তঞ্চ খো ন ভগৰন্তং পটিচ্চ, এৰরূপং পন পণীতভোজনং অলভন্তা কথং যাপেস্সামাতি এৰং পণীতভোজনং পটিচ্চ অহোসীতি ৰেদিতব্বং. ভূতপুব্বন্তি ইমিনা রত্তিভোজনস্স পণীতভাৰং দস্সেতি. সূপেয্যন্তি সূপেন উপনেতব্বং মচ্ছমংসকল়ীরাদি. সমগ্গা ভুঞ্জিস্সামাতি একতো ভুঞ্জিস্সাম. সঙ্খতিযোতি অভিসঙ্খারিকখাদনীযানি. সব্বা তা রত্তিন্তি সব্বা তা সঙ্খতিযো রত্তিংযেৰ হোন্তি, দিৰা পন অপ্পা পরিত্তা থোকিকা হোন্তীতি. মনুস্সা হি দিৰা যাগুকঞ্জিযাদীহি যাপেত্ৰাপি রত্তিং যথাসত্তি যথাপণীতমেৰ ভুঞ্জন্তি.

পুন ভূতপুব্বন্তি ইমিনা রত্তি ৰিকালভোজনে আদীনৰং দস্সেতি. তত্থ অন্ধকারতিমিসাযন্তি বহলন্ধকারে. মাণৰেহীতি চোরেহি. কতকম্মেহীতি কতচোরকম্মেহি. চোরা কির কতকম্মা যং নেসং দেৰতং আযাচিত্ৰা কম্মং নিপ্ফন্নং, তস্স উপহারত্থায মনুস্সে মারেত্ৰা গললোহিতাদীনি গণ্হন্তি. তে অঞ্ঞেসু মনুস্সেসু মারিযমানেসু কোলাহলা উপ্পজ্জিস্সন্তি, পব্বজিতং পরিযেসন্তো নাম নত্থীতি মঞ্ঞমানা ভিক্খূ গহেত্ৰা মারেন্তি. তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. অকতকম্মেহীতি অটৰিতো গামং আগমনকালে কম্মনিপ্ফন্নত্থং পুরেতরং বলিকম্মং কাতুকামেহি. অসদ্ধম্মেন নিমন্তেতীতি ‘‘এহি ভিক্খু অজ্জেকরত্তিং ইধেৰ ভুঞ্জিত্ৰা ইধ ৰসিত্ৰা সম্পত্তিং অনুভৰিত্ৰা স্ৰে গমিস্সসী’’তি মেথুনধম্মেন নিমন্তেতি.

পুন ভূতপুব্বন্তি ইমিনা অত্তনা দিট্ঠকারণং কথেতি. ৰিজ্জন্তরিকাযাতি ৰিজ্জুৰিজ্জোতনক্খণে. ৰিস্সরমকাসীতি মহাসদ্দমকাসি. অভুম্মেতি ভূ’তি ৰড্ঢি, অভূ’তি অৰড্ঢি, ৰিনাসো ময্হন্তি অত্থো. পিসাচো ৰত মন্তি পিসাচো মং খাদিতুং আগতো ৰত. আতুমারী মাতুমারীতি এত্থ আতূতি পিতা, মাতূতি মাতা. ইদং ৰুত্তং হোতি – যস্স পিতা ৰা মাতা ৰা অত্থি, তং মাতাপিতরো অম্হাকং পুত্তকোতি যথা তথা ৰা উপ্পাদেত্ৰা যংকিঞ্চি খাদনীযভোজনীযং দত্ৰা একস্মিং ঠানে সযাপেন্তি. সো এৰং রত্তিং পিণ্ডায ন চরতি. তুয্হং পন মাতাপিতরো মতা মঞ্ঞে, তেন এৰং চরসীতি.

১৫০. এৰমেৰাতি এৰমেৰ কিঞ্চি আনিসংসং অপস্সন্তা নিক্কারণেনেৰ. এৰমাহংসূতি গরহন্তো আহ. তত্থ আহংসূতি ৰদন্তি. কিং পনিমস্সাতি ইমস্স অপ্পমত্তকস্স হেতু কিং ৰত্তব্বং নাম, ননু অপস্সন্তেন ৰিয অসুণন্তেন ৰিয ভৰিতব্বন্তি. ওরমত্তকস্সাতি পরিত্তমত্তকস্স. অধিসল্লিখতেৰাযন্তি অযং সমণো নৰনীতং পিসন্তো ৰিয পদুমনাল়সুত্তং ককচেন ওক্কন্তন্তো ৰিয অতিসল্লেখতি, অতিৰাযামং করোতি. সিক্খাকামাতি সারিপুত্তমোগ্গল্লানাদযো ৰিয সিক্খাকামা, তেসু চ অপ্পচ্চযং উপট্ঠপেন্তি. তেসঞ্হি এৰং হোতি ‘‘সচে এতে ‘অপ্পমত্তকমেতং, হরথ ভগৰা’তি ৰদেয্যুং, কিং সত্থা ন হরেয্য. এৰং পন অৰত্ৰা ভগৰন্তং পরিৰারেত্ৰা নিসিন্না ‘এৰং ভগৰা, সাধু ভগৰা, পঞ্ঞপেথ ভগৰা’তি অতিরেকতরং উস্সাহং পটিলভন্তী’’তি. তস্মা তেসু অপ্পচ্চযং উপট্ঠপেন্তি.

তেসন্তি তেসং একচ্চানং মোঘপুরিসানং. তন্তি তং অপ্পমত্তকং পহাতব্বং. থূলো কলিঙ্গরোতি গলে বদ্ধং মহাকট্ঠং ৰিয হোতি. লটুকিকা সকুণিকাতি চাতকসকুণিকা. সা কির রৰসতং রৰিত্ৰা নচ্চসতং নচ্চিত্ৰা সকিং গোচরং গণ্হাতি. আকাসতো ভূমিযং পতিট্ঠিতং পন নং দিস্ৰা ৰচ্ছপালকাদযো কীল়নত্থং পূতিলতায বন্ধন্তি. তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. আগমেতীতি উপেতি. তঞ্হি তস্সাতি তং পূতিলতাবন্ধনং তস্সা অপ্পসরীরতায চেৰ অপ্পথামতায চ বলৰবন্ধনং নাম, মহন্তং নাল়িকেররজ্জু ৰিয দুচ্ছিজ্জং হোতি. তেসন্তি তেসং মোঘপুরিসানং সদ্ধামন্দতায চ পঞ্ঞামন্দতায চ বলৰং বন্ধনং নাম, দুক্কটৰত্থুমত্তকম্পি মহন্তং পারাজিকৰত্থু ৰিয দুপ্পজহং হোতি.

১৫১. সুক্কপক্খে পহাতব্বস্সাতি কিং ইমস্স অপ্পমত্তকস্স পহাতব্বস্স হেতু ভগৰতা ৰত্তব্বং অত্থি, যস্স নো ভগৰা পহানমাহ. ননু এৰং ভগৰতো অধিপ্পাযং ঞত্ৰাপি পহাতব্বমেৰাতি অত্থো. অপ্পোস্সুক্কাতি অনুস্সুক্কা. পন্নলোমাতি পতিতলোমা, ন তস্স পহাতব্বভযেন উদ্ধগ্গলোমা. পরদত্তৰুত্তাতি পরেহি দিন্নৰুত্তিনো, পরতো লদ্ধেন যাপেন্তাতি অত্থো. মিগভূতেন চেতসা ৰিহরন্তীতি অপচ্চাসীসনপক্খে ঠিতা হুত্ৰা ৰিহরন্তি. মিগো হি পহারং লভিত্ৰা মনুস্সাৰাসং গন্ত্ৰা ভেসজ্জং ৰা ৰণতেলং ৰা লভিস্সামীতি অজ্ঝাসযং অকত্ৰা পহারং লভিত্ৰাৰ অগামকং অরঞ্ঞং পৰিসিত্ৰা পহটট্ঠানং হেট্ঠা কত্ৰা নিপতিত্ৰা ফাসুভূতকালে উট্ঠায গচ্ছতি. এৰং মিগা অপচ্চাসীসনপক্খে ঠিতা. ইদং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘মিগভূতেন চেতসা ৰিহরন্তী’’তি. তঞ্হি তস্সাতি তং ৰরত্তবন্ধনং তস্স হত্থিনাগস্স মহাসরীরতায চেৰ মহাথামতায চ দুব্বলবন্ধনং নাম. পূতিলতা ৰিয সুছিজ্জং হোতি. তেসং তন্তি তেসং তং কুলপুত্তানং সদ্ধামহন্ততায চ পঞ্ঞামহন্ততায চ মহন্তং পারাজিকৰত্থুপি দুক্কটৰত্থুমত্তকং ৰিয সুপ্পজহং হোতি.

১৫২. দলিদ্দোতি দালিদ্দিযেন সমন্নাগতো. অস্সকোতি নিস্সকো. অনাল়্হিযোতি অনড্ঢো. অগারকন্তি খুদ্দকগেহং. ওলুগ্গৰিলুগ্গন্তি যস্স গেহযট্ঠিযো পিট্ঠিৰংসতো মুচ্চিত্ৰা মণ্ডলে লগ্গা, মণ্ডলতো মুচ্চিত্ৰা ভূমিযং লগ্গা. কাকাতিদাযিন্তি যত্থ কিঞ্চিদেৰ ভুঞ্জিস্সামাতি অন্তো নিসিন্নকালে ৰিসুং দ্ৰারকিচ্চং নাম নত্থি, ততো ততো কাকা পৰিসিত্ৰা পরিৰারেন্তি. সূরকাকা হি পলাযনকালে চ যথাসম্মুখট্ঠানেনেৰ নিক্খমিত্ৰা পলাযন্তি. নপরমরূপন্তি ন পুঞ্ঞৰন্তানং গেহং ৰিয উত্তমরূপং. খটোপিকাতি ৰিলীৰমঞ্চকো. ওলুগ্গৰিলুগ্গাতি ওণতুণ্ণতা. ধঞ্ঞসমৰাপকন্তি ধঞ্ঞঞ্চ সমৰাপকঞ্চ. তত্থ ধঞ্ঞং নাম কুদ্রূসকো. সমৰাপকন্তি লাবুবীজকুম্ভণ্ডবীজকাদি বীজজাতং. নপরমরূপন্তি যথা পুঞ্ঞৰন্তানং গন্ধসালিবীজাদি পরিসুদ্ধং বীজং, ন এৰরূপং. জাযিকাতি কপণজাযা. নপরমরূপাতি পচ্ছিসীসা লম্বত্থনী মহোদরা পিসাচা ৰিয বীভচ্ছা. সামঞ্ঞন্তি সমণভাৰো. সো ৰতস্সং, যোহন্তি সো ৰতাহং পুরিসো নাম অস্সং, যো কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা পব্বজেয্যন্তি.

সো ন সক্কুণেয্যাতি সো এৰং চিন্তেত্ৰাপি গেহং গন্ত্ৰা – ‘‘পব্বজ্জা নাম লাভগরুকা দুক্করা দুরাসদা, সত্তপি অট্ঠপি গামে পিণ্ডায চরিত্ৰা যথাধোতেনেৰ পত্তেন আগন্তব্বম্পি হোতি, এৰং যাপেতুং অসক্কোন্তস্স মে পুন আগতস্স ৰসনট্ঠানং ইচ্ছিতব্বং, তিণৰল্লিদব্বসম্ভারা নাম দুস্সমোধানিযা, কিন্তি করোমী’’তি ৰীমংসতি. অথস্স তং অগারকং ৰেজযন্তপাসাদো ৰিয উপট্ঠাতি. অথস্স খটোপিকং ওলোকেত্ৰা – ‘‘মযি গতে ইমং ৰিসঙ্খরিত্ৰা উদ্ধনালাতং করিস্সন্তি, পুন অট্টনিপাদৰিলীৰাদীনি লদ্ধব্বানি হোন্তি, কিন্তি করিস্সামী’’তি চিন্তেতি. অথস্স সা সিরিসযনং ৰিয উপট্ঠাতি. ততো ধঞ্ঞকুম্ভিং ওলোকেত্ৰা – ‘‘মযি গতে অযং ঘরণী ইমং ধঞ্ঞং তেন তেন সদ্ধিং ভুঞ্জিস্সতি. পুন আগতেন জীৰিতৰুত্তি নাম লদ্ধব্বা হোতি, কিন্তি করিস্সামী’’তি চিন্তেতি. অথস্স সা অড্ঢতেল়সানি কোট্ঠাগারসতানি ৰিয উপট্ঠাতি. ততো মাতুগামং ওলোকেত্ৰা – ‘‘মযি গতে ইমং হত্থিগোপকো ৰা অস্সগোপকো ৰা যো কোচি পলোভেস্সতি, পুন আগতেন ভত্তপাচিকা নাম লদ্ধব্বা হোতি, কিন্তি করিস্সামী’’তি চিন্তেতি. অথস্স সা রূপিনী দেৰী ৰিয উপট্ঠাতি. ইদং সন্ধায ‘‘সো ন সক্কুণেয্যা’’তিআদি ৰুত্তং.

১৫৩. নিক্খগণানন্তি সুৰণ্ণনিক্খসতানং. চযোতি সন্তানতো কতসন্নিচযো. ধঞ্ঞগণানন্তি ধঞ্ঞসকটসতানং.

১৫৪. চত্তারোমে, উদাযি, পুগ্গলাতি ইধ কিং দস্সেতি? হেট্ঠা ‘‘তে তঞ্চেৰ পজহন্তি, তে তঞ্চেৰ নপ্পজহন্তী’’তি পজহনকা চ অপ্পজহনকা চ রাসিৰসেন দস্সিতা, ন পাটিযেক্কং ৰিভত্তা. ইদানি যথা নাম দব্বসম্ভারত্থং গতো পুরিসো পটিপাটিযা রুক্খে ছিন্দিত্ৰা পুন নিৰত্তিত্ৰা ৰঙ্কঞ্চ পহায কম্মে উপনেতব্বযুত্তকমেৰ গণ্হাতি, এৰমেৰ অপ্পজহনকে ছড্ডেত্ৰা অব্বোহারিকে কত্ৰা পজহনকপুগ্গলা চত্তারো হোন্তীতি দস্সেতুং ইমং দেসনং আরভি.

উপধিপহানাযাতি খন্ধুপধিকিলেসুপধিঅভিসঙ্খারুপধিকামগুণূপধীতি ইমেসং উপধীনং পহানায. উপধিপটিসংযুত্তাতি উপধিঅনুধাৰনকা. সরসঙ্কপ্পাতি এত্থ সরন্তি ধাৰন্তীতি সরা. সঙ্কপ্পেন্তীতি সঙ্কপ্পা. পদদ্ৰযেনপি ৰিতক্কাযেৰ ৰুত্তা. সমুদাচরন্তীতি অভিভৰন্তি অজ্ঝোত্থরিত্ৰা ৰত্তন্তি. সংযুত্তোতি কিলেসেহি সংযুত্তো. ইন্দ্রিযৰেমত্ততাতি ইন্দ্রিযনানত্ততা. কদাচি করহচীতি বহুকালং ৰীতিৰত্তেত্ৰা. সতিসম্মোসাতি সতিসম্মোসেন. নিপাতোতি অযোকটাহম্হি পতনং. এত্তাৰতা ‘‘নপ্পজহতি, পজহতি, খিপ্পং পজহতী’’তি তযো রাসযো দস্সিতা. তেসু চত্তারো জনা নপ্পজহন্তি নাম, চত্তারো পজহন্তি নাম, চত্তারো খিপ্পং পজহন্তি নাম.

তত্থ পুথুজ্জনো সোতাপন্নো সকদাগামী অনাগামীতি ইমে চত্তারো জনা নপ্পজহন্তি নাম. পুথুজ্জনাদযো তাৰ মা পজহন্তু, অনাগামী কথং ন পজহতীতি? সোপি হি যাৰদেৰস্স ভৰলোভো অত্থি, তাৰ অহোসুখং অহোসুখন্তি অভিনন্দতি. তস্মা নপ্পজহতি নাম. এতেযেৰ পন চত্তারো জনা পজহন্তি নাম. সোতাপন্নাদযো তাৰ পজহন্তু, পুথুজ্জনো কথং পজহতীতি? আরদ্ধৰিপস্সকো হি সতিসম্মোসেন সহসা কিলেসে উপ্পন্নে ‘‘মাদিসস্স নাম ভিক্খুনো কিলেসো উপ্পন্নো’’তি সংৰেগং কত্ৰা ৰীরিযং পগ্গয্হ ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা মগ্গেন কিলেসে সমুগ্ঘাতেতি. ইতি সো পজহতি নাম. তেযেৰ চত্তারো খিপ্পং পজহন্তি নাম. তত্থ ইমস্মিং সুত্তে, মহাহত্থিপদোপমে (ম. নি. ১.২৮৮ আদযো), ইন্দ্রিযভাৰনেতি (ম. নি. ৩.৪৫৩ আদযো) ইমেসু সুত্তেসু কিঞ্চাপি ততিযৰারো গহিতো, পঞ্হো পন দুতিযৰারেনেৰ কথিতোতি ৰেদিতব্বো.

উপধি দুক্খস্স মূলন্তি এত্থ পঞ্চ খন্ধা উপধি নাম. তং দুক্খস্স মূলন্তি ইতি ৰিদিত্ৰা কিলেসুপধিনা নিরুপধি হোতি, নিগ্গহণো নিতণ্হোতি অত্থো. উপধিসঙ্খযে ৰিমুত্তোতি তণ্হক্খযে নিব্বানে আরম্মণতো ৰিমুত্তো.

১৫৫. এৰং চত্তারো পুগ্গলে ৰিত্থারেত্ৰা ইদানি যে পজহন্তি, তে ‘‘ইমে নাম এত্তকে কিলেসে পজহন্তি’’. যে নপ্পজহন্তি, তেপি ‘‘ইমে নাম এত্তকে কিলেসে নপ্পজহন্তী’’তি দস্সেতুং পঞ্চ খো ইমে উদাযি কামগুণাতিআদিমাহ. তত্থ মিল়্হসুখন্তি অসুচিসুখং. অনরিযসুখন্তি অনরিযেহি সেৰিতসুখং. ভাযিতব্বন্তি এতস্স সুখস্স পটিলাভতোপি ৰিপাকতোপি ভাযিতব্বং. নেক্খম্মসুখন্তি কামতো নিক্খন্তসুখং. পৰিৰেকসুখন্তি গণতোপি কিলেসতোপি পৰিৰিত্তসুখং. উপসমসুখন্তি রাগাদিৰূপসমত্থায সুখং. সম্বোধসুখন্তি মগ্গসঙ্খাতস্স সম্বোধস্স নিব্বত্তনত্থায সুখং. ন ভাযিতব্বন্তি এতস্স সুখস্স পটিলাভতোপি ৰিপাকতোপি ন ভাযিতব্বং, ভাৰেতব্বমেৰেতং.

১৫৬. ইঞ্জিতস্মিং ৰদামীতি ইঞ্জনং চলনং ফন্দনন্তি ৰদামি. কিঞ্চ তত্থ ইঞ্জিতস্মিন্তি কিঞ্চ তত্থ ইঞ্জিতং. ইদং তত্থ ইঞ্জিতস্মিন্তি যে এতে অনিরুদ্ধা ৰিতক্কৰিচারা, ইদং তত্থ ইঞ্জিতং. দুতিযততিযজ্ঝানেসুপি এসেৰ নযো. অনিঞ্জিতস্মিং ৰদামীতি ইদং চতুত্থজ্ঝানং অনিঞ্জনং অচলনং নিপ্ফন্দনন্তি ৰদামি.

অনলন্তি ৰদামীতি অকত্তব্বআলযন্তি ৰদামি, তণ্হালযো এত্থ ন উপ্পাদেতব্বোতি দস্সেতি. অথ ৰা অনলং অপরিযত্তং, ন এত্তাৰতা অলমেতন্তি সন্নিট্ঠানং কাতব্বন্তি ৰদামি. নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনস্সাপীতি এৰরূপাযপি সন্তায সমাপত্তিযা পহানমেৰ ৰদামি. অণুং ৰা থূলং ৰাতি খুদ্দকং ৰা মহন্তং ৰা অপ্পসাৰজ্জং ৰা মহাসাৰজ্জং ৰা. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰ. দেসনা পন নেয্যপুগ্গলস্স ৰসেন অরহত্তনিকূটেনেৰ নিট্ঠাপিতাতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

লটুকিকোপমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.