৮. কোসম্বিযসুত্তৰণ্ণনা

৪৯১. এৰং মে সুতন্তি কোসম্বিযসুত্তং. তত্থ কোসম্বিযন্তি এৰংনামকে নগরে. তস্স কির নগরস্স আরামপোক্খরণীআদীসু তেসু তেসু ঠানেসু কোসম্বরুক্খাৰ উস্সন্না অহেসুং, তস্মা কোসম্বীতি সঙ্খং অগমাসি. কুসম্বস্স নাম ইসিনো অস্সমতো অৰিদূরে মাপিতত্তাতিপি একে. ঘোসিতারামেতি ঘোসিতসেট্ঠিনা কারিতে আরামে.

পুব্বে কির অদ্দিলরট্ঠং নাম অহোসি. ততো কোতূহলকো নাম দলিদ্দো ছাতকভযেন সপুত্তদারো কেদারপরিচ্ছিন্নং সুভিক্খং রট্ঠং গচ্ছন্তো পুত্তং ৰহিতুং অসক্কোন্তো ছড্ডেত্ৰা অগমাসি. মাতা নিৰত্তিত্ৰা তং গহেত্ৰা গতা. তে একং গোপালকগামকং পৰিসিংসু, গোপালকানঞ্চ তদা পহতপাযসো পটিযত্তো হোতি, ততো পাযসং লভিত্ৰা ভুঞ্জিংসু. অথ সো পুরিসো পহূতপাযসং ভুঞ্জিত্ৰা জিরাপেতুং অসক্কোন্তো রত্তিভাগে কালং কত্ৰা তত্থেৰ সুনখিযা কুচ্ছিম্হি পটিসন্ধিং গহেত্ৰা কুক্কুরো জাতো. সো গোপালকস্স পিযো অহোসি মনাপো, গোপালকো চ পচ্চেকবুদ্ধং উপট্ঠাসি. পচ্চেকবুদ্ধোপি ভত্তকিচ্চাৰসানে কুক্কুরস্স একং পিণ্ডং দেতি. সো পচ্চেকবুদ্ধে সিনেহং উপ্পাদেত্ৰা গোপালকেন সদ্ধিং পণ্ণসালম্পি গচ্ছতি.

সো গোপালকে অসন্নিহিতে ভত্তৰেলায সযমেৰ গন্ত্ৰা কালারোচনত্থং পণ্ণসালদ্ৰারে ভুস্সতি, অন্তরামগ্গেপি চণ্ডমিগে দিস্ৰা ভুস্সিত্ৰা পলাপেতি. সো পচ্চেকবুদ্ধে মুদুকেন চিত্তেন কালং কত্ৰা দেৰলোকে নিব্বত্তি. তত্রস্স ঘোসকদেৰপুত্তোত্ৰেৰ নামং অহোসি. সো দেৰলোকতো চৰিত্ৰা কোসম্বিযং একস্মিং কুলঘরে নিব্বত্তি. তং অপুত্তকো সেট্ঠি তস্স মাতাপিতূনং ধনং দত্ৰা পুত্তং কত্ৰা অগ্গহেসি. অথ সো অত্তনো পুত্তে জাতে সত্তক্খত্তুং মারাপেতুং উপক্কমি. সো পুঞ্ঞৰন্ততায সত্তসুপি ঠানেসু মরণং অপ্পত্ৰা অৰসানে একায সেট্ঠিধীতায ৰেয্যত্তিযেন লদ্ধজীৰিকো অপরভাগে পিতুঅচ্চযেন সেট্ঠিট্ঠানং পত্ৰা ঘোসিতসেট্ঠি নাম জাতো. অঞ্ঞেপি কোসম্বিযং কুক্কুটসেট্ঠি পাৰারিকসেট্ঠীতি দ্ৰে সেট্ঠিনো সন্তি. ইমেহি সদ্ধিং তযো অহেসুং.

তেন চ সমযেন তেসং সহাযকানং সেট্ঠীনং কুলূপকা পঞ্চসতা ইসযো পব্বতপাদে ৰসিংসু. তে কালেন কালং লোণম্বিলসেৰনত্থায মনুস্সপথং আগচ্ছন্তি. অথেকস্মিং ৰারে গিম্হসমযে মনুস্সপথং আগচ্ছন্তা নিরুদকমহাকন্তারং অতিক্কমিত্ৰা কন্তারপরিযোসানে মহন্তং নিগ্রোধরুক্খং দিস্ৰা চিন্তেসুং – ‘‘যাদিসো অযং রুক্খো, অদ্ধা এত্থ মহেসক্খায দেৰতায ভৰিতব্বং, সাধু ৰতস্স, সচে নো পানীযং ৰা ভোজনীযং ৰা দদেয্যা’’তি. দেৰতা ইসীনং অজ্ঝাসযং ৰিদিত্ৰা ইমেসং সঙ্গহং করিস্সামীতি অত্তনো আনুভাৰেন ৰিটপন্তরতো নঙ্গলসীসমত্তং উদকধারং পৰত্তেসি. ইসিগণো রজতক্খন্ধসদিসং উদকৰট্টিং দিস্ৰা অত্তনো ভাজনেহি উদকং গহেত্ৰা পরিভোগং কত্ৰা চিন্তেসি – ‘‘দেৰতায অম্হাকং পরিভোগউদকং দিন্নং, ইদং পন অগামকং মহাঅরঞ্ঞং, সাধু ৰতস্স, সচে নো আহারম্পি দদেয্যা’’তি. দেৰতা ইসীনং উপসংকপ্পনৰসেন দিব্বানি যাগুখজ্জকাদীনি দত্ৰা সন্তপ্পেসি. ইসযো চিন্তযিংসু – ‘‘দেৰতায অম্হাকং পরিভোগউদকম্পি ভোজনম্পি সব্বং দিন্নং, সাধু ৰতস্স, সচে নো অত্তানং দস্সেয্যা’’তি.

দেৰতা তেসং অজ্ঝাসযং ৰিদিত্ৰা উপড্ঢকাযং দস্সেসি. তে আহংসু – ‘‘দেৰতে, মহতী তে সম্পত্তি, কিং কম্মং কত্ৰা ইমং সম্পত্তিং অধিগতাসী’’তি? ভন্তে, নাতিমহন্তং পরিত্তকং কম্মং কত্ৰাতি. উপড্ঢউপোসথকম্মং নিস্সায হি দেৰতায সা সম্পত্তি লদ্ধা.

অনাথপিণ্ডিকস্স কির গেহে অযং দেৰপুত্তো কম্মকারো অহোসি. সেট্ঠিস্স হি গেহে উপোসথদিৰসেসু অন্তমসো দাসকম্মকারে উপাদায সব্বো জনো উপোসথিকো হোতি. একদিৰসং অযং কম্মকারো এককোৰ পাতো উট্ঠায কম্মন্তং গতো. মহাসেট্ঠি নিৰাপং লভনমনুস্সে সল্লক্খেন্তো এতস্সেৰেকস্স অরঞ্ঞং গতভাৰং ঞত্ৰা অস্স সাযমাসত্থায নিৰাপং অদাসি. ভত্তকারিকা দাসী একস্সেৰ ভত্তং পচিত্ৰা অরঞ্ঞতো আগতস্স ভত্তং ৰড্ঢেত্ৰা অদাসি, কম্মকারো আহ – ‘‘অঞ্ঞেসু দিৰসেসু ইমস্মিং কালে গেহং একসদ্দং অহোসি, অজ্জ অতিৰিয সন্নিসিন্নং, কিং নু খো এত’’ন্তি? তস্স সা আচিক্খি – ‘‘অজ্জ ইমস্মিং গেহে সব্বে মনুস্সা উপোসথিকা, মহাসেট্ঠি তুয্হেৰেকস্স নিৰাপং অদাসী’’তি. এৰং অম্মাতি? আম সামীতি. ইমস্মিং কালে উপোসথং সমাদিন্নস্স উপোসথকম্মং হোতি ন হোতীতি মহাসেট্ঠিং পুচ্ছ অম্মাতি? তায গন্ত্ৰা পুচ্ছিতো মহাসেট্ঠি আহ – ‘‘সকলউপোসথকম্মং ন হোতি, উপড্ঢকম্মং পন হোতি, উপোসথিকো হোতূ’’তি. কম্মকারো ভত্তং অভুঞ্জিত্ৰা মুখং ৰিক্খালেত্ৰা উপোসথিকো হুত্ৰা ৰসনট্ঠানং গন্ত্ৰা নিপজ্জি. তস্স আহারপরিক্খীণকাযস্স রত্তিং ৰাতো কুপ্পি. সো পচ্চূসসমযে কালং কত্ৰা উপড্ঢউপোসথকম্মনিস্সন্দেন মহাৰট্টনিঅটৰিযং নিগ্রোধরুক্খে দেৰপুত্তো হুত্ৰা নিব্বত্তি. সো তং পৰত্তিং ইসীনং আরোচেসি.

ইসযো তুম্হেহি মযং বুদ্ধো, ধম্মো, সঙ্ঘোতি অসুতপুব্বং সাৰিতা, উপ্পন্নো নু খো লোকে বুদ্ধোতি? আম, ভন্তে, উপ্পন্নোতি. ইদানি কুহিং ৰসতীতি? সাৰত্থিং নিস্সায জেতৰনে, ভন্তেতি. ইসযো তিট্ঠথ তাৰ তুম্হে মযং সত্থারং পস্সিস্সামাতি হট্ঠতুট্ঠা নিক্খমিত্ৰা অনুপুব্বেন কোসম্বিনগরং সম্পাপুণিংসু. মহাসেট্ঠিনো, ‘‘ইসযো আগতা’’তি পচ্চুগ্গমনং কত্ৰা, ‘‘স্ৰে অম্হাকং ভিক্খং গণ্হথ, ভন্তে’’তি নিমন্তেত্ৰা পুনদিৰসে ইসিগণস্স মহাদানং অদংসু. ইসযো ভুঞ্জিত্ৰাৰ গচ্ছামাতি আপুচ্ছিংসু. তুম্হে, ভন্তে, অঞ্ঞস্মিং কালে একম্পি মাসং দ্ৰেপি তযোপি চত্তারোপি মাসে ৰসিত্ৰা গচ্ছথ. ইমস্মিং পন ৰারে হিয্যো আগন্ত্ৰা অজ্জেৰ গচ্ছামাতি ৰদথ, কিমিদন্তি? আম গহপতযো বুদ্ধো লোকে উপ্পন্নো, ন খো পন সক্কা জীৰিতন্তরাযো ৰিদিতুং, তেন মযং তুরিতা গচ্ছামাতি. তেন হি, ভন্তে, মযম্পি গচ্ছাম, অম্হেহি সদ্ধিংযেৰ গচ্ছথাতি. তুম্হে অগারিযা নাম মহাজটা, তিট্ঠথ তুম্হে, মযং পুরেতরং গমিস্সামাতি নিক্খমিত্ৰা একস্মিং ঠানে দ্ৰেপি দিৰসানি অৰসিত্ৰা তুরিতগমনেনেৰ সাৰত্থিং পত্ৰা জেতৰনৰিহারে সত্থু সন্তিকমেৰ অগমংসু. সত্থু মধুরধম্মকথং সুত্ৰা সব্বেৰ পব্বজিত্ৰা অরহত্তং পাপুণিংসু.

তেপি তযো সেট্ঠিনো পঞ্চহি পঞ্চহি সকটসতেহি সপ্পিমধুফাণিতাদীনি চেৰ পট্টুন্নদুকূলাদীনি চ আদায কোসম্বিতো নিক্খমিত্ৰা অনুপুব্বেন সাৰত্থিং পত্ৰা জেতৰনসামন্তে খন্ধাৰারং বন্ধিত্ৰা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা পটিসন্থারং কত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. সত্থা তিণ্ণম্পি সহাযকানং মধুরধম্মকথং কথেসি. তে বলৰসোমনস্সজাতা সত্থারং নিমন্তেত্ৰা পুনদিৰসে মহাদানং অদংসু. পুন নিমন্তেত্ৰা পুনদিৰসেতি এৰং অড্ঢমাসং দানং দত্ৰা, ‘‘অম্হাকং জনপদং আগমনায পটিঞ্ঞং দেথা’’তি পাদমূলে নিপজ্জিংসু. ভগৰা, ‘‘সুঞ্ঞাগারে খো গহপতযো তথাগতা অভিরমন্তী’’তি আহ. এত্তাৰতা পটিঞ্ঞা দিন্না নাম হোতীতি গহপতযো সল্লক্খেত্ৰা দিন্না নো ভগৰতা পটিঞ্ঞাতি দসবলং ৰন্দিত্ৰা নিক্খমিত্ৰা অন্তরামগ্গে যোজনে যোজনে ঠানে ৰিহারং কারেত্ৰা অনুপুব্বেন কোসম্বিং পত্ৰা, ‘‘লোকে বুদ্ধো উপ্পন্নো’’তি কথযিংসু. তযোপি জনা অত্তনো অত্তনো আরামে মহন্তং ধনপরিচ্চাগং কত্ৰা ভগৰতো ৰসনত্থায ৰিহারে কারাপযিংসু. তত্থ কুক্কুটসেট্ঠিনা কারিতো কুক্কুটারামো নাম অহোসি. পাৰারিকসেট্ঠিনা অম্বৰনে কারিতো পাৰারিকম্বৰনো নাম অহোসি. ঘোসিতেন কারিতো ঘোসিতারামো নাম অহোসি. তং সন্ধায ৰুত্তং – ‘‘ঘোসিতসেট্ঠিনা কারিতে আরামে’’তি.

ভণ্ডনজাতাতিআদীসু কলহস্স পুব্বভাগো ভণ্ডনং নাম, তং জাতং এতেসন্তি ভণ্ডনজাতা. হত্থপরামাসাদিৰসেন মত্থকং পত্তো কলহো জাতো এতেসন্তি কলহজাতা. ৰিরুদ্ধভূতং ৰাদন্তি ৰিৰাদং, তং আপন্নাতি ৰিৰাদাপন্না. মুখসত্তীহীতি ৰাচাসত্তীহি. ৰিতুদন্তাতি ৰিজ্ঝন্তা. তে ন চেৰ অঞ্ঞমঞ্ঞং সঞ্ঞাপেন্তি ন চ সঞ্ঞত্তিং উপেন্তীতি তে অত্থঞ্চ কারণঞ্চ দস্সেত্ৰা নেৰ অঞ্ঞমঞ্ঞং জানাপেন্তি. সচেপি সঞ্ঞাপেতুং আরভন্তি, তথাপি সঞ্ঞত্তিং ন উপেন্তি, জানিতুং ন ইচ্ছন্তীতি অত্থো. নিজ্ঝত্তিযাপি এসেৰ নযো. এত্থ চ নিজ্ঝত্তীতি সঞ্ঞত্তিৰেৰচনমেৰেতং. কস্মা পনেতে ভণ্ডনজাতা অহেসুন্তি? অপ্পমত্তকেন কারণেন.

দ্ৰে কির ভিক্খূ একস্মিং আৰাসে ৰসন্তি ৰিনযধরো চ সুত্তন্তিকো চ. তেসু সুত্তন্তিকো ভিক্খু একদিৰসং ৰচ্চকুটিং পৰিট্ঠো আচমনউদকাৰসেসং ভাজনে ঠপেত্ৰাৰ নিক্খমি. ৰিনযধরো পচ্ছা পৰিট্ঠো তং উদকং দিস্ৰা নিক্খমিত্ৰা তং ভিক্খুং পুচ্ছি, আৰুসো, তযা ইদং উদকং ঠপিতন্তি? আম, আৰুসোতি. ত্ৰমেত্থ আপত্তিভাৰং ন জানাসীতি? আম ন জানামীতি. হোতি, আৰুসো, এত্থ আপত্তীতি. সচে হোতি দেসেস্সামীতি. সচে পন তে, আৰুসো, অসঞ্চিচ্চ অসতিযা কতং, নত্থি তে আপত্তীতি. সো তস্সা আপত্তিযা অনাপত্তিদিট্ঠি অহোসি.

ৰিনযধরো অত্তনো নিস্সিতকানং, ‘‘অযং সুত্তন্তিকো আপত্তিং আপজ্জমানোপি ন জানাতী’’তি আরোচেসি. তে তস্স নিস্সিতকে দিস্ৰা – ‘‘তুম্হাকং উপজ্ঝাযো আপত্তিং আপজ্জিত্ৰাপি আপত্তিভাৰং ন জানাতী’’তি আহংসু. তে গন্ত্ৰা অত্তনো উপজ্ঝাযস্স আরোচেসুং. সো এৰমাহ – ‘‘অযং ৰিনযধরো পুব্বে ‘অনাপত্তী’তি ৰত্ৰা ইদানি ‘আপত্তী’তি ৰদতি, মুসাৰাদী এসো’’তি. তে গন্ত্ৰা, ‘‘তুম্হাকং উপজ্ঝাযো মুসাৰাদী’’তি এৰং অঞ্ঞমঞ্ঞং কলহং ৰড্ঢযিংসু, তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং.

ভগৰন্তং এতদৰোচাতি এতং, ‘‘ইধ, ভন্তে, কোসম্বিযং ভিক্খূ ভণ্ডনজাতা’’তিআদিৰচনং অৰোচ. তঞ্চ খো নেৰ পিযকম্যতায ন ভেদাধিপ্পাযেন, অথ খো অত্থকামতায হিতকামতায. সামগ্গিকারকো কিরেস ভিক্খু, তস্মাস্স এতদহোসি – ‘‘যথা ইমে ভিক্খূ ৰিৰাদং আরদ্ধা, ন সক্কা মযা, নাপি অঞ্ঞেন ভিক্খুনা সমগ্গা কাতুং, অপ্পেৰ নাম সদেৰকে লোকে অপ্পটিপুগ্গলো ভগৰা সযং ৰা গন্ত্ৰা, অত্তনো ৰা সন্তিকং পক্কোসাপেত্ৰা এতেসং ভিক্খূনং খন্তিমেত্তাপটিসংযুত্তং সারণীযধম্মদেসনং কথেত্ৰা সামগ্গিং করেয্যা’’তি অত্থকামতায হিতকামতায গন্ত্ৰা অৰোচ.

৪৯২. ছযিমে, ভিক্খৰে, ধম্মা সারণীযাতি হেট্ঠা কলহভণ্ডনৰসেন দেসনা আরদ্ধা. ইমস্মিং ঠানে ছ সারণীযা ধম্মা আগতাতি এৰমিদং কোসম্বিযসুত্তং যথানুসন্ধিনাৰ গতং হোতি. তত্থ সারণীযাতি সরিতব্বযুত্তা অদ্ধানে অতিক্কন্তেপি ন পমুস্সিতব্বা. যো তে ধম্মে পূরেতি, তং সব্রহ্মচারীনং পিযং করোন্তীতি পিযকরণা. গরুং করোন্তীতি গরুকরণা. সঙ্গহাযাতি সঙ্গহণত্থায. অৰিৰাদাযাতি অৰিৰাদনত্থায. সামগ্গিযাতি সমগ্গভাৰত্থায. একীভাৰাযাতি একীভাৰত্থায নিন্নানাকরণায. সংৰত্তন্তীতি ভৰন্তি. মেত্তং কাযকম্মন্তি মেত্তচিত্তেন কত্তব্বং কাযকম্মং. ৰচীকম্মমনোকম্মেসুপি এসেৰ নযো. ইমানি ভিক্খূনং ৰসেন আগতানি, গিহীসুপি লব্ভন্তিযেৰ. ভিক্খূনঞ্হি মেত্তচিত্তেন আভিসমাচারিকধম্মপূরণং মেত্তং কাযকম্মং নাম. গিহীনং চেতিযৰন্দনত্থায বোধিৰন্দনত্থায সঙ্ঘনিমন্তনত্থায গমনং গামং পিণ্ডায পৰিট্ঠে ভিক্খূ দিস্ৰা পচ্চুগ্গমনং পত্তপটিগ্গহণং আসনপঞ্ঞাপনং অনুগমনন্তি এৰমাদিকং মেত্তং কাযকম্মং নাম.

ভিক্খূনং মেত্তচিত্তেন আচারপঞ্ঞত্তিসিক্খাপদং, কম্মট্ঠানকথনং ধম্মদেসনা তেপিটকম্পি বুদ্ধৰচনং মেত্তং ৰচীকম্মং নাম. গিহীনঞ্চ, ‘‘চেতিযৰন্দনত্থায গচ্ছাম, বোধিৰন্দনত্থায গচ্ছাম, ধম্মস্সৰনং করিস্সাম, পদীপমালাপুপ্ফপূজং করিস্সাম, তীণি সুচরিতানি সমাদায ৰত্তিস্সাম, সলাকভত্তাদীনি দস্সাম, ৰস্সাৰাসিকং দস্সাম, অজ্জ সঙ্ঘস্স চত্তারো পচ্চযে দস্সাম, সঙ্ঘং নিমন্তেত্ৰা খাদনীযাদীনি সংৰিদহথ, আসনানি পঞ্ঞাপেথ, পানীযং উপট্ঠপেথ, সঙ্ঘং পচ্চুগ্গন্ত্ৰা আনেথ, পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদাপেত্ৰা ছন্দজাতা উস্সাহজাতা ৰেয্যাৰচ্চং করোথা’’তিআদিকথনকালে মেত্তং ৰচীকম্মং নাম.

ভিক্খূনং পাতোৰ উট্ঠায সরীরপটিজগ্গনং চেতিযঙ্গণৰত্তাদীনি চ কত্ৰা ৰিৰিত্তাসনে নিসীদিত্ৰা, ‘‘ইমস্মিং ৰিহারে ভিক্খূ সুখী হোন্তু, অৰেরা অব্যাপজ্ঝা’’তি চিন্তনং মেত্তং মনোকম্মং নাম. গিহীনং ‘‘অয্যা সুখী হোন্তু, অৰেরা অব্যাপজ্ঝা’’তি চিন্তনং মেত্তং মনোকম্মং নাম.

আৰি চেৰ রহো চাতি সম্মুখা চ পরম্মুখা চ. তত্থ নৰকানং চীৰরকম্মাদীসু সহাযভাৰূপগমনং সম্মুখা মেত্তং কাযকম্মং নাম. থেরানং পন পাদধোৰনৰন্দনবীজনদানাদিভেদম্পি সব্বং সামীচিকম্মং সম্মুখা মেত্তং কাযকম্মং নাম. উভযেহিপি দুন্নিক্খিত্তানং দারুভণ্ডাদীনং তেসু অৰমঞ্ঞং অকত্ৰা অত্তনা দুন্নিক্খিত্তানং ৰিয পটিসামনং পরম্মুখা মেত্তং কাযকম্মং নাম. দেৰত্থেরো তিস্সত্থেরোতি এৰং পগ্গয্হ ৰচনং সম্মুখা মেত্তং ৰচীকম্মং নাম. ৰিহারে অসন্তং পন পরিপুচ্ছন্তস্স, কুহিং অম্হাকং দেৰত্থেরো, অম্হাকং তিস্সত্থেরো কদা নু খো আগমিস্সতীতি এৰং মমাযনৰচনং পরম্মুখা মেত্তং ৰচীকম্মং নাম. মেত্তাসিনেহসিনিদ্ধানি পন নযনানি উম্মীলেত্ৰা সুপ্পসন্নেন মুখেন ওলোকনং সম্মুখা মেত্তং মনোকম্মং নাম. দেৰত্থেরো, তিস্সত্থেরো অরোগো হোতু অপ্পাবাধোতি সমন্নাহরণং পরম্মুখা মেত্তং মনোকম্মং নাম.

লাভাতি চীৰরাদযো লদ্ধপচ্চযা. ধম্মিকাতি কুহনাদিভেদং মিচ্ছাজীৰং ৰজ্জেত্ৰা ধম্মেন সমেন ভিক্খাচরিযৰত্তেন উপ্পন্না. অন্তমসো পত্তপরিযাপন্নমত্তম্পীতি পচ্ছিমকোটিযা পত্তে পরিযাপন্নং পত্তস্স অন্তোগতং দ্ৰত্তিকটচ্ছুভিক্খামত্তম্পি. অপ্পটিৰিভত্তভোগীতি এত্থ দ্ৰে পটিৰিভত্তানি নাম আমিসপটিৰিভত্তং পুগ্গলপটিৰিভত্তঞ্চ. তত্থ, ‘‘এত্তকং দস্সামি, এত্তকং ন দস্সামী’’তি এৰং চিত্তেন ৰিভজনং আমিসপটিৰিভত্তং নাম. ‘‘অসুকস্স দস্সামি, অসুকস্স ন দস্সামী’’তি এৰং চিত্তেন ৰিভজনং পন পুগ্গলপটিৰিভত্তং নাম. তদুভযম্পি অকত্ৰা যো অপ্পটিৰিভত্তং ভুঞ্জতি, অযং অপ্পটিৰিভত্তভোগী নাম.

সীলৰন্তেহি সব্রহ্মচারীহি সাধারণভোগীতি এত্থ সাধারণভোগিনো ইদং লক্খণং, যং যং পণীতং লব্ভতি, তং তং নেৰ লাভেন লাভং জিগীসনামুখেন গিহীনং দেতি, ন অত্তনা পরিভুঞ্জতি; পটিগ্গণ্হন্তোৰ সঙ্ঘেন সাধারণং হোতূতি গহেত্ৰা গণ্ডিং পহরিত্ৰা পরিভুঞ্জিতব্বং সঙ্ঘসন্তকং ৰিয পস্সতি. ইদং পন সারণীযধম্মং কো পূরেতি, কো ন পূরেতীতি? দুস্সীলো তাৰ ন পূরেতি. ন হি তস্স সন্তকং সীলৰন্তা গণ্হন্তি. পরিসুদ্ধসীলো পন ৰত্তং অখণ্ডেন্তো পূরেতি.

তত্রিদং ৰত্তং – যো হি ওদিস্সকং কত্ৰা মাতু ৰা পিতু ৰা আচরিযুপজ্ঝাযাদীনং ৰা দেতি, সো দাতব্বং দেতি, সারণীযধম্মো পনস্স ন হোতি, পলিবোধজগ্গনং নাম হোতি. সারণীযধম্মো হি মুত্তপলিবোধস্সেৰ ৰট্টতি, তেন পন ওদিস্সকং দেন্তেন গিলানগিলানুপট্ঠাকআগন্তুকগমিকানঞ্চেৰ নৰপব্বজিতস্স চ সঙ্ঘাটিপত্তগ্গহণং অজানন্তস্স দাতব্বং. এতেসং দত্ৰা অৰসেসং থেরাসনতো পট্ঠায থোকং থোকং অদত্ৰা যো যত্তকং গণ্হাতি, তস্স তত্তকং দাতব্বং. অৰসিট্ঠে অসতি পুন পিণ্ডায চরিত্ৰা থেরাসনতো পট্ঠায যং যং পণীতং, তং তং দত্ৰা সেসং পরিভুঞ্জিতব্বং, ‘‘সীলৰন্তেহী’’তি ৰচনতো দুস্সীলস্স অদাতুম্পি ৰট্টতি.

অযং পন সারণীযধম্মো সুসিক্খিতায পরিসায সুপূরো হোতি, নো অসিক্খিতায পরিসায. সুসিক্খিতায হি পরিসায যো অঞ্ঞতো লভতি, সো ন গণ্হাতি, অঞ্ঞতো অলভন্তোপি পমাণযুত্তমেৰ গণ্হাতি, ন অতিরেকং. অযঞ্চ পন সারণীযধম্মো এৰং পুনপ্পুনং পিণ্ডায চরিত্ৰা লদ্ধং লদ্ধং দেন্তস্সাপি দ্ৰাদসহি ৰস্সেহি পূরতি, ন ততো ওরং. সচে হি দ্ৰাদসমেপি ৰস্সে সারণীযধম্মপূরকো পিণ্ডপাতপূরং পত্তং আসনসালাযং ঠপেত্ৰা নহাযিতুং গচ্ছতি, সঙ্ঘত্থেরো চ কস্সেসো পত্তোতি? সারণীযধম্মপূরকস্সাতি ৰুত্তে – ‘‘আহরথ ন’’ন্তি সব্বং পিণ্ডপাতং ৰিচারেত্ৰা ভুঞ্জিত্ৰা চ রিত্তপত্তং ঠপেতি. অথ সো ভিক্খু রিত্তপত্তং দিস্ৰা, ‘‘ময্হং অসেসেত্ৰাৰ পরিভুঞ্জিংসূ’’তি দোমনস্সং উপ্পাদেতি, সারণীযধম্মো ভিজ্জতি, পুন দ্ৰাদস ৰস্সানি পূরেতব্বো হোতি, তিত্থিযপরিৰাসসদিসো হেস. সকিং খণ্ডে জাতে পুন পূরেতব্বোৰ. যো পন, ‘‘লাভা ৰত মে, সুলদ্ধং ৰত মে, যস্স মে পত্তগতং অনাপুচ্ছাৰ সব্রহ্মচারী পরিভুঞ্জন্তী’’তি সোমনস্সং জনেতি, তস্স পুণ্ণো নাম হোতি.

এৰং পূরিতসারণীযধম্মস্স পন নেৰ ইস্সা, ন মচ্ছরিযং হোতি, সো মনুস্সানং পিযো হোতি, সুলভপচ্চযো; পত্তগতমস্স দীযমানম্পি ন খীযতি, ভাজনীযভণ্ডট্ঠানে অগ্গভণ্ডং লভতি, ভযে ৰা ছাতকে ৰা সম্পত্তে দেৰতা উস্সুক্কং আপজ্জন্তি.

তত্রিমানি ৰত্থূনি – লেণগিরিৰাসী তিস্সত্থেরো কির মহাগিরিগামং উপনিস্সায ৰসতি. পঞ্ঞাস মহাথেরা নাগদীপং চেতিযৰন্দনত্থায গচ্ছন্তা গিরিগামে পিণ্ডায চরিত্ৰা কিঞ্চি অলদ্ধা নিক্খমিংসু. থেরো পৰিসন্তো তে দিস্ৰা পুচ্ছি – ‘‘লদ্ধং, ভন্তে’’তি? ৰিচরিম্হা, আৰুসোতি. সো অলদ্ধভাৰং ঞত্ৰা আহ – ‘‘যাৰাহং, ভন্তে, আগচ্ছামি, তাৰ ইধেৰ হোথা’’তি. মযং, আৰুসো, পঞ্ঞাস জনা পত্ততেমনমত্তম্পি ন লভিম্হাতি. নেৰাসিকা নাম, ভন্তে, পটিবলা হোন্তি, অলভন্তাপি ভিক্খাচারমগ্গসভাৰং জানন্তীতি. থেরা আগমিংসু. থেরো গামং পাৰিসি. ধুরগেহেযেৰ মহাউপাসিকা খীরভত্তং সজ্জেত্ৰা থেরং ওলোকযমানা ঠিতা থেরস্স দ্ৰারং সম্পত্তস্সেৰ পত্তং পূরেত্ৰা অদাসি. সো তং আদায থেরানং সন্তিকং গন্ত্ৰা, ‘‘গণ্হথ, ভন্তে’’তি সঙ্ঘত্থেরমাহ. থেরো, ‘‘অম্হেহি এত্তকেহি কিঞ্চি ন লদ্ধং, অযং সীঘমেৰ গহেত্ৰা আগতো, কিং নু খো’’তি সেসানং মুখং ওলোকেসি. থেরো ওলোকনাকারেনেৰ ঞত্ৰা – ‘‘ধম্মেন সমেন লদ্ধপিণ্ডপাতো, নিক্কুক্কুচ্চা গণ্হথ ভন্তে’’তিআদিতো পট্ঠায সব্বেসং যাৰদত্থং দত্ৰা অত্তনাপি যাৰদত্থং ভুঞ্জি.

অথ নং ভত্তকিচ্চাৰসানে থেরা পুচ্ছিংসু – ‘‘কদা, আৰুসো, লোকুত্তরধম্মং পটিৰিজ্ঝী’’তি? নত্থি মে, ভন্তে, লোকুত্তরধম্মোতি. ঝানলাভীসি, আৰুসোতি? এতম্পি মে, ভন্তে, নত্থীতি. ননু, আৰুসো, পাটিহারিযন্তি? সারণীযধম্মো মে, ভন্তে, পূরিতো, তস্স মে ধম্মস্স পূরিতকালতো পট্ঠায সচেপি ভিক্খুসতসহস্সং হোতি, পত্তগতং ন খীযতীতি. সাধু সাধু, সপ্পুরিস, অনুচ্ছৰিকমিদং তুয্হন্তি. ইদং তাৰ পত্তগতং ন খীযতীতি এত্থ ৰত্থু.

অযমেৰ পন থেরো চেতিযপব্বতে গিরিভণ্ডমহাপূজায দানট্ঠানং গন্ত্ৰা, ‘‘ইমস্মিং ঠানে কিং ৰরভণ্ড’’ন্তি পুচ্ছতি. দ্ৰে সাটকা, ভন্তেতি. এতে ময্হং পাপুণিস্সন্তীতি. তং সুত্ৰা অমচ্চো রঞ্ঞো আরোচেসি – ‘‘একো দহরো এৰং ৰদতী’’তি. ‘‘দহরস্সেৰং চিত্তং, মহাথেরানং পন সুখুমসাটকা ৰট্টন্তী’’তি ৰত্ৰা, ‘‘মহাথেরানং দস্সামী’’তি ঠপেসি. তস্স ভিক্খুসঙ্ঘে পটিপাটিযা ঠিতে দেন্তস্স মত্থকে ঠপিতাপি তে সাটকা হত্থং নারোহন্তি, অঞ্ঞেৰ আরোহন্তি. দহরস্স দানকালে পন হত্থং আরুল়্হা. সো তস্স হত্থে ঠপেত্ৰা অমচ্চস্স মুখং ওলোকেত্ৰা দহরং নিসীদাপেত্ৰা দানং দত্ৰা সঙ্ঘং ৰিস্সজ্জেত্ৰা দহরস্স সন্তিকে নিসীদিত্ৰা, ‘‘কদা, ভন্তে, ইমং ধম্মং পটিৰিজ্ঝিত্থা’’তি আহ. সো পরিযাযেনপি অসন্তং অৰদন্তো, ‘‘নত্থি ময্হং, মহারাজ, লোকুত্তরধম্মো’’তি আহ. ননু, ভন্তে, পুব্বেৰ অৰচুত্থাতি? আম, মহারাজ, সারণীযধম্মপূরকো অহং, তস্স মে ধম্মস্স পূরিতকালতো পট্ঠায ভাজনীযভণ্ডট্ঠানে অগ্গভণ্ডং পাপুণাতীতি. সাধু সাধু, ভন্তে, অনুচ্ছৰিকমিদং তুম্হাকন্তি ৰন্দিত্ৰা পক্কামি. ইদং ভাজনীযভণ্ডট্ঠানে অগ্গভণ্ডং পাপুণাতীতি এত্থ ৰত্থু.

ব্রাহ্মণতিস্সভযে পন ভাতরগামৰাসিনো নাগত্থেরিযা অনারোচেত্ৰাৰ পলাযিংসু. থেরী পচ্চূসকালে, ‘‘অতিৰিয অপ্পনিগ্ঘোসো গামো, উপধারেথ তাৰা’’তি দহরভিক্খুনিযো আহ. তা গন্ত্ৰা সব্বেসং গতভাৰং ঞত্ৰা আগম্ম থেরিযা আরোচেসুং. সা সুত্ৰা, ‘‘মা তুম্হে তেসং গতভাৰং চিন্তযিত্থ, অত্তনো উদ্দেসপরিপুচ্ছাযোনিসোমনসিকারেসুযেৰ যোগং করোথা’’তি ৰত্ৰা ভিক্খাচারৰেলায পারুপিত্ৰা অত্তদ্ৰাদসমা গামদ্ৰারে নিগ্রোধরুক্খমূলে অট্ঠাসি. রুক্খে অধিৰত্থা দেৰতা দ্ৰাদসন্নম্পি ভিক্খুনীনং পিণ্ডপাতং দত্ৰা, ‘‘অয্যে, অঞ্ঞত্থ মা গচ্ছথ, নিচ্চং ইধেৰ এথা’’তি আহ. থেরিযা পন কনিট্ঠভাতা নাগত্থেরো নাম অত্থি. সো, ‘‘মহন্তং ভযং, ন সক্কা ইধ যাপেতুং, পরতীরং গমিস্সামাতি অত্তদ্ৰাদসমোৰ অত্তনো ৰসনট্ঠানা নিক্খন্তো থেরিং দিস্ৰা গমিস্সামী’’তি ভাতরগামং আগতো. থেরী, ‘‘থেরা আগতা’’তি সুত্ৰা তেসং সন্তিকং গন্ত্ৰা, কিং অয্যাতি পুচ্ছি. সো তং পৰত্তিং আচিক্খি. সা, ‘‘অজ্জ একদিৰসং ৰিহারেযেৰ ৰসিত্ৰা স্ৰেৰ গমিস্সথা’’তি আহ. থেরা ৰিহারং অগমংসু.

থেরী পুনদিৰসে রুক্খমূলে পিণ্ডায চরিত্ৰা থেরং উপসঙ্কমিত্ৰা, ‘‘ইমং পিণ্ডপাতং পরিভুঞ্জথা’’তি আহ. থেরো, ‘‘ৰট্টিস্সতি থেরী’’তি ৰত্ৰা তুণ্হী অট্ঠাসি. ধম্মিকো তাতা পিণ্ডপাতো কুক্কুচ্চং অকত্ৰা পরিভুঞ্জথাতি. ৰট্টিস্সতি থেরীতি. সা পত্তং গহেত্ৰা আকাসে খিপি, পত্তো আকাসে অট্ঠাসি. থেরো, ‘‘সত্ততালমত্তে ঠিতম্পি ভিক্খুনীভত্তমেৰ, থেরীতি ৰত্ৰা ভযং নাম সব্বকালং ন হোতি, ভযে ৰূপসন্তে অরিযৰংসং কথযমানো, ‘ভো পিণ্ডপাতিক ভিক্খুনীভত্তং ভুঞ্জিত্ৰা ৰীতিনামযিত্থা’তি চিত্তেন অনুৰদিযমানো সন্থম্ভেতুং ন সক্খিস্সামি, অপ্পমত্তা হোথ থেরিযো’’তি মগ্গং আরুহি.

রুক্খদেৰতাপি, ‘‘সচে থেরো থেরিযা হত্থতো পিণ্ডপাতং পরিভুঞ্জিস্সতি, ন নং নিৰত্তেস্সামি, সচে পন ন পরিভুঞ্জিস্সতি, নিৰত্তেস্সামী’’তি চিন্তযমানা ঠত্ৰা থেরস্স গমনং দিস্ৰা রুক্খা ওরুয্হ পত্তং, ভন্তে, দেথাতি পত্তং গহেত্ৰা থেরং রুক্খমূলংযেৰ আনেত্ৰা আসনং পঞ্ঞাপেত্ৰা পিণ্ডপাতং দত্ৰা কতভত্তকিচ্চং পটিঞ্ঞং কারেত্ৰা দ্ৰাদস ভিক্খুনিযো, দ্ৰাদস চ ভিক্খূ সত্ত ৰস্সানি উপট্ঠহি. ইদং দেৰতা উস্সুক্কং আপজ্জন্তীতি এত্থ ৰত্থু, তত্র হি থেরী সারণীযধম্মপূরিকা অহোসি.

অখণ্ডানীতিআদীসু যস্স সত্তসু আপত্তিক্খন্ধেসু আদিম্হি ৰা অন্তে ৰা সিক্খাপদং ভিন্নং হোতি, তস্স সীলং পরিযন্তে ছিন্নসাটকো ৰিয খণ্ডং নাম. যস্স পন ৰেমজ্ঝে ভিন্নং, তস্স মজ্ঝে ছিদ্দসাটকো ৰিয ছিদ্দং নাম হোতি. যস্স পন পটিপাটিযা দ্ৰে তীণি ভিন্নানি, তস্স পিট্ঠিযং ৰা কুচ্ছিযং ৰা উট্ঠিতেন ৰিসভাগৰণ্ণেন কাল়রত্তাদীনং অঞ্ঞতরৰণ্ণা গাৰী ৰিয সবলং নাম হোতি. যস্স পন অন্তরন্তরা ভিন্নানি, তস্স অন্তরন্তরা ৰিসভাগবিন্দুচিত্রা গাৰী ৰিয কম্মাসং নাম হোতি. যস্স পন সব্বেন সব্বং অভিন্নানি, তস্স তানি সীলানি অখণ্ডানি অচ্ছিদ্দানি অসবলানি অকম্মাসানি নাম হোন্তি. তানি পনেতানি তণ্হাদাসব্যতো মোচেত্ৰা ভুজিস্সভাৰকরণতো ভুজিস্সানি. বুদ্ধাদীহি ৰিঞ্ঞূহি পসত্থত্তা ৰিঞ্ঞুপ্পসত্থানি. তণ্হাদিট্ঠীহি অপরামট্ঠত্তা, ‘‘ইদং নাম ত্ৰং আপন্নপুব্বো’’তি কেনচি পরামট্ঠুং অসক্কুণেয্যত্তা চ অপরামট্ঠানি. উপচারসমাধিং ৰা অপ্পনাসমাধিং ৰা সংৰত্তযন্তীতি সমাধিসংৰত্তনিকানীতি ৰুচ্চন্তি. সীলসামঞ্ঞগতো ৰিহরতীতি তেসু তেসু দিসাভাগেসু ৰিহরন্তেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং সমানভাৰূপগতসীলো ৰিহরতি. সোতাপন্নাদীনঞ্হি সীলং সমুদ্দন্তরেপি দেৰলোকেপি ৰসন্তানং অঞ্ঞেসং সোতাপন্নাদীনং সীলেন সমানমেৰ হোতি, নত্থি মগ্গসীলে নানত্তং, তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং.

যাযং দিট্ঠীতি মগ্গসম্পযুত্তা সম্মাদিট্ঠি. অরিযাতি নিদ্দোসা. নিয্যাতীতি নিয্যানিকা. তক্করস্সাতি যো তথাকারী হোতি. দুক্খক্খযাযাতি সব্বদুক্খক্খযত্থং. দিট্ঠিসামঞ্ঞগতোতি সমানদিট্ঠিভাৰং উপগতো হুত্ৰা ৰিহরতি. অগ্গন্তি জেট্ঠকং. সব্বগোপানসিযো সঙ্গণ্হাতীতি সঙ্গাহিকং. সব্বগোপানসীনং সঙ্ঘাটং করোতীতি সঙ্ঘাটনিকং. সঙ্ঘাটনিযন্তি অত্থো. যদিদং কূটন্তি যমেতং কূটাগারকণ্ণিকাসঙ্খাতং কূটং নাম. পঞ্চভূমিকাদিপাসাদা হি কূটবদ্ধাৰ তিট্ঠন্তি. যস্মিং পতিতে মত্তিকং আদিং কত্ৰা সব্বে পতন্তি. তস্মা এৰমাহ. এৰমেৰ খোতি যথা কূটং কূটাগারস্স, এৰং ইমেসম্পি সারণীযধম্মানং যা অযং অরিযা দিট্ঠি, সা অগ্গা চ সঙ্গাহিকা চ সঙ্ঘাটনিযা চাতি দট্ঠব্বা.

৪৯৩. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, যাযং দিট্ঠীতি এত্থ, ভিক্খৰে, যাযং সোতাপত্তিমগ্গদিট্ঠি অরিযা নিয্যানিকা নিয্যাতি তক্করস্স সম্মা দুক্খক্খযাযাতি ৰুত্তা, সা কথং কেন কারণেন নিয্যাতীতি অত্থো. পরিযুট্ঠিতচিত্তোৰ হোতীতি এত্তাৰতাপি পরিযুট্ঠিতচিত্তোযেৰ নাম হোতীতি অত্থো. এস নযো সব্বত্থ. সুপ্পণিহিতং মে মানসন্তি ময্হং চিত্তং সুট্ঠু ঠপিতং. সচ্চানং বোধাযাতি চতুন্নং সচ্চানং বোধত্থায. অরিযন্তিআদীসু তং ঞাণং যস্মা অরিযানং হোতি, ন পুথুজ্জনানং, তস্মা অরিযন্তি ৰুত্তং. যেসং পন লোকুত্তরধম্মোপি অত্থি, তেসংযেৰ হোতি, ন অঞ্ঞেসং, তস্মা লোকুত্তরন্তি ৰুত্তং. পুথুজ্জনানং পন অভাৰতো অসাধারণং পুথুজ্জনেহীতি ৰুত্তং. এস নযো সব্বৰারেসু.

৪৯৪. লভামি পচ্চত্তং সমথন্তি অত্তনো চিত্তে সমথং লভামীতি অত্থো. নিব্বুতিযম্পি এসেৰ নযো. এত্থ চ সমথোতি একগ্গতা. নিব্বুতীতি কিলেসৰূপসমো.

৪৯৫. তথারূপায দিট্ঠিযাতি এৰরূপায সোতাপত্তিমগ্গদিট্ঠিযা.

৪৯৬. ধম্মতাযাতি সভাৰেন. ধম্মতা এসাতি সভাৰো এস. ৰুট্ঠানং পঞ্ঞাযতীতি সঙ্ঘকম্মৰসেন ৰা দেসনায ৰা ৰুট্ঠানং দিস্সতি. অরিযসাৰকো হি আপত্তিং আপজ্জন্তো গরুকাপত্তীসু কুটিকারসদিসং, লহুকাপত্তীসু সহসেয্যাদিসদিসং অচিত্তকাপত্তিংযেৰ আপজ্জতি, তম্পি অসঞ্চিচ্চ, নো সঞ্চিচ্চ, আপন্নং ন পটিচ্ছাদেতি. তস্মা অথ খো নং খিপ্পমেৰাতিআদিমাহ. দহরোতি তরুণো. কুমারোতি ন মহল্লকো. মন্দোতি চক্খুসোতাদীনং মন্দতায মন্দো. উত্তানসেয্যকোতি অতিদহরতায উত্তানসেয্যকো, দক্খিণেন ৰা ৰামেন ৰা পস্সেন সযিতুং ন সক্কোতীতি অত্থো. অঙ্গারং অক্কমিত্ৰাতি ইতো চিতো চ পসারিতেন হত্থেন ৰা পাদেন ৰা ফুসিত্ৰা. এৰং ফুসন্তানং পন মনুস্সানং ন সীঘং হত্থো ঝাযতি, তথা হি একচ্চে হত্থেন অঙ্গারং গহেত্ৰা পরিৰত্তমানা দূরম্পি গচ্ছন্তি. দহরস্স পন হত্থপাদা সুখুমালা হোন্তি, সো ফুট্ঠমত্তেনেৰ দয্হমানো চিরীতি সদ্দং করোন্তো খিপ্পং পটিসংহরতি, তস্মা ইধ দহরোৰ দস্সিতো. মহল্লকো চ দয্হন্তোপি অধিৰাসেতি, অযং পন অধিৰাসেতুং ন সক্কোতি. তস্মাপি দহরোৰ দস্সিতো. দেসেতীতি আপত্তিপটিগ্গাহকে সভাগপুগ্গলে সতি একং দিৰসং ৰা রত্তিং ৰা অনধিৰাসেত্ৰা রত্তিং চতুরঙ্গেপি তমে সভাগভিক্খুনো ৰসনট্ঠানং গন্ত্ৰা দেসেতিযেৰ.

৪৯৭. উচ্চাৰচানীতি উচ্চনীচানি. কিং করণীযানীতি কিং করোমীতি এৰং ৰত্ৰা কত্তব্বকম্মানি. তত্থ উচ্চকম্মং নাম চীৰরস্স করণং রজনং চেতিযে সুধাকম্মং উপোসথাগারচেতিযঘরবোধিঘরেসু কত্তব্বকম্মন্তি এৰমাদি. অৰচকম্মং নাম পাদধোৰনমক্খনাদিখুদ্দককম্মং, অথ ৰা চেতিযে সুধাকম্মাদি উচ্চকম্মং নাম. তত্থেৰ কসাৰপচনউদকানযনকুচ্ছকরণ নিয্যাসবন্ধনাদি অৰচকম্মং নাম. উস্সুক্কং আপন্নো হোতীতি উস্সুক্কভাৰং কত্তব্বতং পটিপন্নো হোতি. তিব্বাপেক্খো হোতীতি বহলপত্থনো হোতি. থম্বঞ্চ আলুম্পতীতি তিণঞ্চ আলুম্পমানা খাদতি. ৰচ্ছকঞ্চ অপচিনাতীতি ৰচ্ছকঞ্চ অপলোকেতি. তরুণৰচ্ছা হি গাৰী অরঞ্ঞে একতো আগতং ৰচ্ছকং একস্মিং ঠানে নিপন্নং পহায দূরং ন গচ্ছতি, ৰচ্ছকস্স আসন্নট্ঠানে চরমানা তিণং আলুম্পিত্ৰা গীৰং উক্খিপিত্ৰা একন্তং ৰচ্ছকমেৰ চ ৰিলোকেতি, এৰমেৰ সোতাপন্নো উচ্চাৰচানি কিং করণীযানি করোন্তো তন্নিন্নো হোতি, অসিথিলপূরকো তিব্বচ্ছন্দো বহলপত্থনো হুত্ৰাৰ করোতি.

তত্রিদং ৰত্থু – মহাচেতিযে কির সুধাকম্মে করিযমানে একো অরিযসাৰকো একেন হত্থেন সুধাভাজনং, একেন কুচ্ছং গহেত্ৰা সুধাকম্মং করিস্সামীতি চেতিযঙ্গণং আরুল়্হো. একো কাযদল়্হিবহুলো ভিক্খু গন্ত্ৰা থেরস্স সন্তিকে অট্ঠাসি. থেরো অঞ্ঞস্মিং সতি পপঞ্চো হোতীতি তস্মা ঠানা অঞ্ঞং ঠানং গতো. সোপি ভিক্খু তত্থেৰ অগমাসি. থেরো পুন অঞ্ঞং ঠানন্তি এৰং কতিপযট্ঠানে আগতং, – ‘‘সপ্পুরিস মহন্তং চেতিযঙ্গণং কিং অঞ্ঞস্মিং ঠানে ওকাসং ন লভথা’’তি আহ. ন ইতরো পক্কামীতি.

৪৯৮. বলতায সমন্নাগতোতি বলেন সমন্নাগতো. অট্ঠিং কত্ৰাতি অত্থিকভাৰং কত্ৰা, অত্থিকো হুত্ৰাতি অত্থো. মনসিকত্ৰাতি মনস্মিং করিত্ৰা. সব্বচেতসা সমন্নাহরিত্ৰাতি অপ্পমত্তকম্পি ৰিক্খেপং অকরোন্তো সকলচিত্তেন সমন্নাহরিত্ৰা. ওহিতসোতোতি ঠপিতসোতো. অরিযসাৰকা হি পিযধম্মস্সৰনা হোন্তি, ধম্মস্সৰনগ্গং গন্ত্ৰা নিদ্দাযমানা ৰা যেন কেনচি সদ্ধিং সল্লপমানা ৰা ৰিক্খিত্তচিত্তা ৰা ন নিসীদন্তি, অথ খো অমতং পরিভুঞ্জন্তা ৰিয অতিত্তাৰ হোন্তি ধম্মস্সৰনে, অথ অরুণং উগ্গচ্ছতি. তস্মা এৰমাহ.

৫০০. ধম্মতা সুসমন্নিট্ঠা হোতীতি সভাৰো সুট্ঠু সমন্নেসিতো হোতি. সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিরিযাযাতি করণৰচনং, সোতাপত্তিফলসচ্ছিকতঞাণেনাতি অত্থো. এৰং সত্তঙ্গসমন্নাগতোতি এৰং ইমেহি সত্তহি মহাপচ্চৰেক্খণঞাণেহি সমন্নাগতো. অযং তাৰ আচরিযানং সমানকথা. লোকুত্তরমগ্গো হি বহুচিত্তক্খণিকো নাম নত্থি.

ৰিতণ্ডৰাদী পন একচিত্তক্খণিকো নাম মগ্গো নত্থি, ‘‘এৰং ভাৰেয্য সত্ত ৰস্সানী’’তি হি ৰচনতো সত্তপি ৰস্সানি মগ্গভাৰনা হোন্তি. কিলেসা পন লহু ছিজ্জন্তা সত্তহি ঞাণেহি ছিজ্জন্তীতি ৰদতি. সো সুত্তং আহরাতি ৰত্তব্বো, অদ্ধা অঞ্ঞং সুত্তং অপস্সন্তো, ‘‘ইদমস্স পঠমং ঞাণং অধিগতং হোতি, ইদমস্স দুতিযং ঞাণং…পে… ইদমস্স সত্তমং ঞাণং অধিগতং হোতী’’তি ইমমেৰ আহরিত্ৰা দস্সেস্সতি. ততো ৰত্তব্বো কিং পনিদং সুত্তং নেয্যত্থং নীতত্থন্তি. ততো ৰক্খতি – ‘‘নীতত্থত্থং, যথাসুত্তং তথেৰ অত্থো’’তি. সো ৰত্তব্বো – ‘‘ধম্মতা সুসমন্নিট্ঠা হোতি সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিরিযাযাতি এত্থ কো অত্থো’’তি? অদ্ধা সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিরিযাযত্থোতি ৰক্খতি. ততো পুচ্ছিতব্বো, ‘‘মগ্গসমঙ্গী ফলং সচ্ছিকরোতি, ফলসমঙ্গী’’তি. জানন্তো, ‘‘ফলসমঙ্গী সচ্ছিকরোতী’’তি ৰক্খতি. ততো ৰত্তব্বো, – ‘‘এৰং সত্তঙ্গসমন্নাগতো খো, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো সোতাপত্তিফলসমন্নাগতো হোতীতি ইধ মগ্গং অভাৰেত্ৰা মণ্ডূকো ৰিয উপ্পতিত্ৰা অরিযসাৰকো ফলমেৰ গণ্হিস্সতি. মা সুত্তং মে লদ্ধন্তি যং ৰা তং ৰা অৰচ. পঞ্হং ৰিস্সজ্জেন্তেন নাম আচরিযসন্তিকে ৰসিত্ৰা বুদ্ধৰচনং উগ্গণ্হিত্ৰা অত্থরসং ৰিদিত্ৰা ৰত্তব্বং হোতী’’তি. ‘‘ইমানি সত্ত ঞাণানি অরিযসাৰকস্স পচ্চৰেক্খণঞাণানেৰ, লোকুত্তরমগ্গো বহুচিত্তক্খণিকো নাম নত্থি, একচিত্তক্খণিকোযেৰা’’তি সঞ্ঞাপেতব্বো. সচে সঞ্জানাতি সঞ্জানাতু. নো চে সঞ্জানাতি, ‘‘গচ্ছ পাতোৰ ৰিহারং পৰিসিত্ৰা যাগুং পিৰাহী’’তি উয্যোজেতব্বো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰাতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

কোসম্বিযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.