৯. ব্রহ্মনিমন্তনিকসুত্তৰণ্ণনা
৫০১. এৰং মে সুতন্তি ব্রহ্মনিমন্তনিকসুত্তং. তত্থ পাপকং দিট্ঠিগতন্তি লামকা সস্সতদিট্ঠি. ইদং নিচ্চন্তি ইদং সহ কাযেন ব্রহ্মট্ঠানং অনিচ্চং ‘‘নিচ্চ’’ন্তি ৰদতি. ধুৰাদীনি তস্সেৰ ৰেৰচনানি. তত্থ ধুৰন্তি থিরং. সস্সতন্তি সদা ৰিজ্জমানং. কেৰলন্তি অখণ্ডং সকলং. অচৰনধম্মন্তি অচৰনসভাৰং. ইদঞ্হি ন জাযতীতিআদীসু ইমস্মিং ঠানে কোচি জাযনকো ৰা জীযনকো ৰা মীযনকো ৰা চৰনকো ৰা উপপজ্জনকো ৰা নত্থীতি সন্ধায ৰদতি. ইতো চ পনঞ্ঞন্তি ইতো সহ কাযকা ব্রহ্মট্ঠানা উত্তরি অঞ্ঞং নিস্সরণং নাম নত্থীতি এৰমস্স থামগতা সস্সতদিট্ঠি উপ্পন্না হোতি. এৰংৰাদী পন সো উপরি তিস্সো ঝানভূমিযো চত্তারো মগ্গা চত্তারি ফলানি নিব্বানন্তি সব্বং পটিবাহতি. অৰিজ্জাগতোতি অৰিজ্জায গতো সমন্নাগতো অঞ্ঞাণী অন্ধীভূতো. যত্র হি নামাতি যো নাম.
৫০২. অথ খো, ভিক্খৰে, মারো পাপিমাতি মারো কথং ভগৰন্তং অদ্দস? সো কির অত্তনো ভৰনে নিসীদিত্ৰা কালেন কালং সত্থারং আৰজ্জেতি – ‘‘অজ্জ সমণো গোতমো কতরস্মিং গামে ৰা নিগমে ৰা ৰসতী’’তি. ইমস্মিং পন কালে আৰজ্জন্তো, ‘‘উক্কট্ঠং নিস্সায সুভগৰনে ৰিহরতী’’তি ঞত্ৰা, ‘‘কত্থ নু খো গতো’’তি ওলোকেন্তো ব্রহ্মলোকং গচ্ছন্তং দিস্ৰা, ‘‘সমণো গোতমো ব্রহ্মলোকং গচ্ছতি, যাৰ তত্থ ধম্মকথং কথেত্ৰা ব্রহ্মগণং মম ৰিসযা নাতিক্কমেতি, তাৰ গন্ত্ৰা ধম্মদেসনাযং ৰিছন্দং করিস্সামী’’তি সত্থু পদানুপদিকো গন্ত্ৰা ব্রহ্মগণস্স অন্তরে অদিস্সমানেন কাযেন অট্ঠাসি. সো, ‘‘সত্থারা বকব্রহ্মা অপসাদিতো’’তি ঞত্ৰা ব্রহ্মুনো উপত্থম্ভো হুত্ৰা অট্ঠাসি. তেন ৰুত্তং – ‘‘অথ খো, ভিক্খৰে, মারো পাপিমা’’তি.
ব্রহ্মপারিসজ্জং অন্ৰাৰিসিত্ৰাতি একস্স ব্রহ্মপারিসজ্জস্স সরীরং পৰিসিত্ৰা. মহাব্রহ্মানং পন ব্রহ্মপুরোহিতানং ৰা অন্ৰাৰিসিতুং ন সক্কোতি. মেতমাসদোতি মা এতং অপসাদযিত্থ. অভিভূতি অভিভৰিত্ৰা ঠিতো জেট্ঠকো. অনভিভূতোতি অঞ্ঞেহি অনভিভূতো. অঞ্ঞদত্থূতি একংসৰচনে নিপাতো. দস্সনৰসেন দসো, সব্বং পস্সতীতি দীপেতি. ৰসৰত্তীতি সব্বজনং ৰসে ৰত্তেতি. ইস্সরোতি লোকে ইস্সরো. কত্তা নিম্মাতাতি লোকস্স কত্তা চ নিম্মাতা চ, পথৰীহিমৰন্তসিনেরুচক্কৰাল়মহাসমুদ্দচন্দিমসূরিযা চ ইমিনা নিম্মিতাতি দীপেতি.
সেট্ঠো সজিতাতি অযং লোকস্স উত্তমো চ সজিতা চ. ‘‘ত্ৰং খত্তিযো নাম হোহি, ত্ৰং ব্রাহ্মণো নাম, ৰেস্সো নাম, সুদ্দো নাম, গহট্ঠো নাম, পব্বজিতো নাম, অন্তমসো ওট্ঠো হোহি, গোণো হোহী’’তি এৰং সত্তানং ৰিসজ্জেতা অযন্তি দস্সেতি. ৰসী পিতা ভূতভব্যানন্তি অযং চিণ্ণৰসিতায ৰসী, অযং পিতা ভূতানঞ্চ ভব্যানঞ্চাতি ৰদতি. তত্থ অণ্ডজজলাবুজা সত্তা অন্তোঅণ্ডকোসে চেৰ অন্তোৰত্থিম্হি চ ভব্যা নাম, বহি নিক্খন্তকালতো পট্ঠায ভূতা. সংসেদজা পঠমচিত্তক্খণে ভব্যা, দুতিযতো পট্ঠায ভূতা. ওপপাতিকা পঠমইরিযাপথে ভব্যা, দুতিযতো পট্ঠায ভূতাতি ৰেদিতব্বা. তে সব্বেপি এতস্স পুত্তাতি সঞ্ঞায, ‘‘পিতা ভূতভব্যান’’ন্তি আহ.
পথৰীগরহকাতি যথা ত্ৰং এতরহি, ‘‘অনিচ্চা দুক্খা অনত্তা’’তি পথৰিং গরহসি জিগুচ্ছসি, এৰং তেপি পথৰীগরহকা অহেসুং, ন কেৰলং ত্ৰংযেৰাতি দীপেতি. আপগরহকাতিআদীসুপি এসেৰ নযো. হীনে কাযে পতিট্ঠিতাতি চতূসু অপাযেসু নিব্বত্তা. পথৰীপসংসকাতি যথা ত্ৰং গরহসি, এৰং অগরহিত্ৰা, ‘‘নিচ্চা ধুৰা সস্সতা অচ্ছেজ্জা অভেজ্জা অক্খযা’’তি এৰং পথৰীপসংসকা পথৰিযা ৰণ্ণৰাদিনো অহেসুন্তি ৰদতি. পথৰাভিনন্দিনোতি তণ্হাদিট্ঠিৰসেন পথৰিযা অভিনন্দিনো. সেসেসুপি এসেৰ নযো. পণীতে কাযে পতিট্ঠিতাতি ব্রহ্মলোকে নিব্বত্তা. তং তাহন্তি তেন কারণেন তং অহং. ইঙ্ঘাতি চোদনত্থে নিপাতো. উপাতিৰত্তিত্থোতি অতিক্কমিত্থ. ‘‘উপাতিৰত্তিতো’’তিপি পাঠো, অযমেৰত্থো. দণ্ডেন পটিপ্পণামেয্যাতি চতুহত্থেন মুগ্গরদণ্ডেন পোথেত্ৰা পলাপেয্য. নরকপপাতেতি সতপোরিসে মহাসোব্ভে. ৰিরাধেয্যাতি হত্থেন গহণযুত্তে ৰা পাদেন পতিট্ঠানযুত্তে ৰা ঠানে গহণপতিট্ঠানানি কাতুং ন সক্কুণেয্য. ননু ত্ৰং ভিক্খু পস্সসীতি ভিক্খু ননু ত্ৰং ইমং ব্রহ্মপরিসং সন্নিপতিতং ওভাসমানং ৰিরোচমানং জোতযমানং পস্সসীতি ব্রহ্মুনো ওৰাদে ঠিতানং ইদ্ধানুভাৰং দস্সেতি. ইতি খো মং, ভিক্খৰে, মারো পাপিমা ব্রহ্মপরিসং উপনেসীতি, ভিক্খৰে, মারো পাপিমা ননু ত্ৰং ভিক্খু পস্সসি ব্রহ্মপরিসং যসেন চ সিরিযা চ ওভাসমানং ৰিরোচমানং জোতযমানং, যদি ত্ৰম্পি মহাব্রহ্মুনো ৰচনং অনতিক্কমিত্ৰা যদেৰ তে ব্রহ্মা ৰদতি, তং করেয্যাসি, ত্ৰম্পি এৰমেৰং যসেন চ সিরিযা চ ৰিরোচেয্যাসীতি এৰং ৰদন্তো মং ব্রহ্মপরিসং উপনেসি উপসংহরি. মা ত্ৰং মঞ্ঞিত্থোতি মা ত্ৰং মঞ্ঞি. মারো ত্ৰমসি পাপিমাতি পাপিম ত্ৰং মহাজনস্স মারণতো মারো নাম, পাপকং লামকং মহাজনস্স অযসং করণতো পাপিমা নামাতি জানামি.
৫০৩. কসিণং আযুন্তি সকলং আযুং. তে খো এৰং জানেয্যুন্তি তে এৰং মহন্তেন তপোকম্মেন সমন্নাগতা, ত্ৰং পন পুরিমদিৰসে জাতো, কিং জানিস্সসি, যস্স তে অজ্জাপি মুখে খীরগন্ধো ৰাযতীতি ঘট্টেন্তো ৰদতি. পথৰিং অজ্ঝোসিস্সসীতি পথৰিং অজ্ঝোসায গিলিত্ৰা পরিনিট্ঠপেত্ৰা তণ্হামানদিট্ঠীহি গণ্হিস্সসি. ওপসাযিকো মে ভৰিস্সসীতি ময্হং সমীপসযো ভৰিস্সসি, মং গচ্ছন্তং অনুগচ্ছিস্সসি, ঠিতং উপতিট্ঠিস্সসি, নিসিন্নং উপনিসীদিস্সসি, নিপন্নং উপনিপজ্জিস্সসীতি অত্থো. ৰত্থুসাযিকোতি মম ৰত্থুস্মিং সযনকো. যথাকামকরণীযো বাহিতেয্যোতি মযা অত্তনো রুচিযা যং ইচ্ছামি, তং কত্তব্বো, বাহিত্ৰা চ পন জজ্ঝরিকাগুম্বতোপি নীচতরো লকুণ্ডটকতরো কাতব্বো ভৰিস্সসীতি অত্থো.
ইমিনা এস ভগৰন্তং উপলাপেতি ৰা অপসাদেতি ৰা. উপলাপেতি নাম সচে খো ত্ৰং, ভিক্খু, তণ্হাদীহি পথৰিং অজ্ঝোসিস্সসি, ওপসাযিকো মে ভৰিস্সসি, মযি গচ্ছন্তে গমিস্সসি, তিট্ঠন্তে ঠস্সসি, নিসিন্নে নিসীদিস্সসি, নিপন্নে নিপজ্জিস্সসি, অহং তং সেসজনং পটিবাহিত্ৰা ৰিস্সাসিকং অব্ভন্তরিকং করিস্সামীতি এৰং তাৰ উপলাপেতি নাম. সেসপদেহি পন অপসাদেতি নাম. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – সচে ত্ৰং পথৰিং অজ্ঝোসিস্সসি, ৰত্থুসাযিকো মে ভৰিস্সসি, মম গমনাদীনি আগমেত্ৰা গমিস্সসি ৰা ঠস্সসি ৰা নিসীদিস্সসি ৰা নিপজ্জিস্সসি ৰা, মম ৰত্থুস্মিং ময্হং আরক্খং গণ্হিস্সসি, অহং পন তং যথাকামং করিস্সামি বাহিত্ৰা চ জজ্ঝরিকাগুম্বতোপি লকুণ্ডকতরন্তি এৰং অপসাদেতি নাম. অযং পন ব্রহ্মা মাননিস্সিতো, তস্মা ইধ অপসাদনাৰ অধিপ্পেতা. আপাদীসুপি এসেৰ নযো.
অপিচ তে অহং ব্রহ্মেতি ইদানি ভগৰা, ‘‘অযং ব্রহ্মা মাননিস্সিতো ‘অহং জানামী’তি মঞ্ঞতি, অত্তনো যসেন সম্মত্তো সরীরং ফুসিতুম্পি সমত্থং কিঞ্চি ন পস্সতি, থোকং নিগ্গহেতুং ৰট্টতী’’তি চিন্তেত্ৰা ইমং দেসনং আরভি. তত্থ গতিঞ্চ পজানামীতি নিপ্ফত্তিঞ্চ পজানামি. জুতিঞ্চাতি আনুভাৰঞ্চ পজানামি. এৰং মহেসক্খোতি এৰং মহাযসো মহাপরিৰারো.
যাৰতা চন্দিমসূরিযা পরিহরন্তীতি যত্তকে ঠানে চন্দিমসূরিযা ৰিচরন্তি. দিসা ভন্তি ৰিরোচনাতি দিসাসু ৰিরোচমানা ওভাসন্তি, দিসা ৰা তেহি ৰিরোচমানা ওভাসন্তি. তাৰ সহস্সধা লোকোতি তত্তকেন পমাণেন সহস্সধা লোকো, ইমিনা চক্কৰাল়েন সদ্ধিং চক্কৰাল়সহস্সন্তি অত্থো. এত্থ তে ৰত্ততে ৰসোতি এত্থ চক্কৰাল়সহস্সে তুয্হং ৰসো ৰত্ততি. পরোপরঞ্চ জানাসীতি এত্থ চক্কৰাল়সহস্সে পরোপরে উচ্চনীচে হীনপ্পণীতে সত্তে জানাসি. অথো রাগৰিরাগিনন্তি ন কেৰলং, ‘‘অযং ইদ্ধো অযং পকতিমনুস্সো’’তি পরোপরং, ‘‘অযং পন সরাগো অযং ৰীতরাগো’’তি এৰং রাগৰিরাগিনম্পি জনং জানাসি. ইত্থংভাৰঞ্ঞথাভাৰন্তি ইত্থংভাৰোতি ইদং চক্কৰাল়ং. অঞ্ঞথাভাৰোতি ইতো সেসং একূনসহস্সং. সত্তানং আগতিং গতিন্তি এত্থ চক্কৰাল়সহস্সে পটিসন্ধিৰসেন সত্তানং আগতিং, চুতিৰসেন গতিং চ জানাসি. তুয্হং পন অতিমহন্তোহমস্মীতি সঞ্ঞা হোতি, সহস্সিব্রহ্মা নাম ত্ৰং, অঞ্ঞেসং পন তযা উত্তরি দ্ৰিসহস্সানং তিসহস্সানং চতুসহস্সানং পঞ্চসহস্সানং দসসহস্সানং সতসহস্সানঞ্চ ব্রহ্মানং পমাণং নত্থি, চতুহত্থায পিলোতিকায পটপ্পমাণং কাতুং ৰাযমন্তো ৰিয মহন্তোস্মীতি সঞ্ঞং করোসীতি নিগ্গণ্হাতি.
৫০৪. ইধূপপন্নোতি ইধ পঠমজ্ঝানভূমিযং উপপন্নো. তেন তং ত্ৰং ন জানাসীতি তেন কারণেন তং কাযং ত্ৰং ন জানাসি. নেৰ তে সমসমোতি জানিতব্বট্ঠানং পত্ৰাপি তযা সমসমো ন হোমি. অভিঞ্ঞাযাতি অঞ্ঞায. কুতো নীচেয্যন্তি তযা নীচতরভাৰো পন ময্হং কুতো.
হেট্ঠূপপত্তিকো কিরেস ব্রহ্মা অনুপ্পন্নে বুদ্ধুপ্পাদে ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা কসিণপরিকম্মং কত্ৰা সমাপত্তিযো নিব্বত্তেত্ৰা অপরিহীনজ্ঝানো কালং কত্ৰা চতুত্থজ্ঝানভূমিযং ৰেহপ্ফলব্রহ্মলোকে পঞ্চকপ্পসতিকং আযুং গহেত্ৰা নিব্বত্তি. তত্থ যাৰতাযুকং ঠত্ৰা হেট্টূপপত্তিকং কত্ৰা ততিযজ্ঝানং পণীতং ভাৰেত্ৰা সুভকিণ্হব্রহ্মলোকে চতুসট্ঠিকপ্পং আযুং গহেত্ৰা নিব্বত্তি. তত্থ দুতিযজ্ঝানং ভাৰেত্ৰা আভস্সরেসু অট্ঠকপ্পং আযুং গহেত্ৰা নিব্বত্তি. তত্থ পঠমজ্ঝানং ভাৰেত্ৰা পঠমজ্ঝানভূমিযং কপ্পাযুকো হুত্ৰা নিব্বত্তি, সো পঠমকালে অত্তনা কতকম্মঞ্চ নিব্বত্তট্ঠানঞ্চ অঞ্ঞাসি, কালে পন গচ্ছন্তে উভযং পমুস্সিত্ৰা সস্সতদিট্ঠিং উপ্পাদেসি. তেন নং ভগৰা, ‘‘তেন তং ত্ৰং ন জানাসি…পে… কুতো নীচেয্য’’ন্তি আহ.
অথ ব্রহ্মা চিন্তেসি – ‘‘সমণো গোতমো ময্হং আযুঞ্চ নিব্বত্তট্ঠানঞ্চ পুব্বেকতকম্মঞ্চ জানাতি, হন্দ নং পুব্বে কতকম্মং পুচ্ছামী’’তি সত্থারং অত্তনো পুব্বেকতকম্মং পুচ্ছি. সত্থা কথেসি.
পুব্বে কিরেস কুলঘরে নিব্বত্তিত্ৰা কামেসু আদীনৰং দিস্ৰা, ‘‘জাতিজরাব্যাধিমরণস্স অন্তং করিস্সামী’’তি নিক্খম্ম ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা সমাপত্তিযো নিব্বত্তেত্ৰা অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানলাভী হুত্ৰা গঙ্গাতীরে পণ্ণসালং কারেত্ৰা ঝানরতিযা ৰীতিনামেতি. তদা চ কালেন কালং সত্থৰাহা পঞ্চহি সকটসতেহি মরুকন্তারং পটিপজ্জন্তি. মরুকন্তারে পন দিৰা ন সক্কা গন্তুং, রত্তিং গমনং হোতি. অথ পুরিমসকটস্স অগ্গযুগে যুত্তবলিবদ্দা গচ্ছন্তা নিৰত্তিত্ৰা আগতমগ্গাভিমুখাৰ অহেসুং. ইতরসকটানি তথেৰ নিৰত্তিত্ৰা অরুণে উগ্গতে নিৰত্তিতভাৰং জানিংসু. তেসঞ্চ তদা কন্তারং অতিক্কমনদিৰসো অহোসি. সব্বং দারুদকং পরিক্খীণং, তস্মা, ‘‘নত্থি দানি অম্হাকং জীৰিত’’ন্তি চিন্তেত্ৰা গোণে চক্কেসু বন্ধিত্ৰা মনুস্সা সকটপচ্ছাযাযং পৰিসিত্ৰা নিপজ্জিংসু. তাপসোপি কালস্সেৰ পণ্ণসালতো নিক্খমিত্ৰা পণ্ণসালদ্ৰারে নিসিন্নো গঙ্গং ওলোকযমানো অদ্দস গঙ্গং মহতা উদকোঘেন ৰুয্হমানং পৰত্তিতমণিক্খন্ধং ৰিয আগচ্ছন্তিং. দিস্ৰা চিন্তেসি – ‘‘অত্থি নু খো ইমস্মিং লোকে এৰরূপস্স মধুরোদকস্স অলাভেন কিলিস্সমানা সত্তা’’তি. সো এৰং আৰজ্জন্তো মরুকন্তারে তং সত্থং দিস্ৰা, ‘‘ইমে সত্তা মা নস্সন্তূ’’তি, ‘‘ইতো মহা উদকক্খন্ধো ছিজ্জিত্ৰা মরুকন্তারে সত্থাভিমুখো গচ্ছতূ’’তি অভিঞ্ঞাচিত্তেন অধিট্ঠাসি. সহচিত্তুপ্পাদেন মাতিকারুল়্হং ৰিয উদকং তত্থ অগমাসি. মনুস্সা উদকসদ্দেন ৰুট্ঠায উদকং দিস্ৰা হত্থতুট্ঠা ন্হাযিত্ৰা পিৰিত্ৰা গোণেপি পাযেত্ৰা সোত্থিনা ইচ্ছিতট্ঠানং অগমংসু. সত্থা তং ব্রহ্মুনো পুব্বকম্মং দস্সেন্তো –
‘‘যং ত্ৰং অপাযেসি বহূ মনুস্সে,
পিপাসিতে ঘম্মনি সম্পরেতে;
তং তে পুরাণং ৰতসীলৰত্তং,
সুত্তপ্পবুদ্ধোৰ অনুস্সরামী’’তি. (জা. ১.৭.৭১) –
ইমং গাথমাহ.
অপরস্মিং সমযে তাপসো গঙ্গাতীরে পণ্ণসালং মাপেত্ৰা আরঞ্ঞকং গামং নিস্সায ৰসতি. তেন চ সমযেন চোরা তং গামং পহরিত্ৰা হত্থসারং গহেত্ৰা গাৰিযো চ করমরে চ গহেত্ৰা গচ্ছন্তি. গাৰোপি সুনখাপি মনুস্সাপি মহাৰিরৰং ৰিরৰন্তি. তাপসো তং সদ্দং সুত্ৰা ‘‘কিং নু খো এত’’ন্তি আৰজ্জন্তো, ‘‘মনুস্সানং ভযং উপ্পন্ন’’ন্তি ঞত্ৰা, ‘‘মযি পস্সন্তে ইমে সত্তা মা নস্সন্তূ’’তি অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৰা ৰুট্ঠায অভিঞ্ঞাচিত্তেন চোরানং পটিপথে চতুরঙ্গিনিসেনং মাপেসি কম্মসজ্জং আগচ্ছন্তিং. চোরা দিস্ৰা, ‘‘রাজা’’তি তে মঞ্ঞমানা ৰিলোপং ছড্ডেত্ৰা পক্কমিংসু. তাপসো ‘‘যং যস্স সন্তকং, তং তস্সেৰ হোতূ’’তি অধিট্ঠাসি, তং তথেৰ অহোসি. মহাজনো সোত্থিভাৰং পাপুণি. সত্থা ইদম্পি তস্স পুব্বকম্মং দস্সেন্তো –
‘‘যং এণিকূলস্মিং জনং গহীতং,
অমোচযী গয্হক নীযমানং;
তং তে পুরাণং ৰতসীলৰত্তং,
সুত্তপ্পবুদ্ধোৰ অনুস্সরামী’’তি. (জা. ১.৭.৭২) –
ইমং গাথমাহ. এত্থ এণিকূলস্মিন্তি গঙ্গাতীরে.
পুন একস্মিং সমযে উপরিগঙ্গাৰাসিকং কুলং হেট্ঠাগঙ্গাৰাসিকেন কুলেন সদ্ধিং মিত্তসন্থৰং কত্ৰা নাৰাসঙ্ঘাটং বন্ধিত্ৰা বহুং খাদনীযভোজনীযঞ্চেৰ গন্ধমালাদীনি চ আরোপেত্ৰা গঙ্গাসোতেন আগচ্ছতি. মনুস্সা খাদমানা ভুঞ্জমানা নচ্চন্তা গাযন্তা দেৰৰিমানেন গচ্ছন্তা ৰিয বলৰসোমনস্সা অহেসুং. গঙ্গেয্যকো নাগো দিস্ৰা কুপিতো, ‘‘ইমে মযি সঞ্ঞম্পি ন করোন্তি, ইদানি নে সমুদ্দমেৰ পাপেস্সামী’’তি মহন্তং অত্তভাৰং মাপেত্ৰা উদকং দ্ৰিধা ভিন্দিত্ৰা উট্ঠায ফণং কত্ৰা সুস্সূকারং করোন্তো অট্ঠাসি. মহাজনো দিস্ৰা ভীতো ৰিস্সরমকাসি. তাপসো পণ্ণসালায নিসিন্নো সুত্ৰা, ‘‘ইমে গাযন্তা নচ্চন্তা সোমনস্সজাতা আগচ্ছন্তি, ইদানি পন ভযরৰং রৰিংসু, কিং নু খো’’তি আৰজ্জন্তো নাগরাজং দিস্ৰা, ‘‘মযি পস্সন্তে ইমে সত্তা মা নস্সন্তূ’’তি অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৰা অত্তভাৰং ৰিজহিত্ৰা সুপণ্ণৰণ্ণং মাপেত্ৰা নাগরাজস্স দস্সেসি. নাগরাজা ভীতো ফণং সংহরিত্ৰা উদকং পৰিট্ঠো. মহাজনো সোত্থিভাৰং পাপুণি. সত্থা ইদম্পি তস্স পুব্বকম্মং দস্সেন্তো –
‘‘গঙ্গায সোতস্মিং গহীতনাৰং,
লুদ্দেন নাগেন মনুস্সকপ্পা;
অমোচযিত্থ বলসা পসয্হ,
তং তে পুরাণং ৰতসীলৰত্তং;
সুত্তপ্পবুদ্ধোৰ অনুস্সরামী’’তি. (জা. ১.৭.৭৩) –
ইমং গাথমাহ.
অপরস্মিং সমযে এস ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা কেসৰো নাম তাপসো অহোসি. তেন সমযেন অম্হাকং বোধিসত্তো কপ্পো নাম মাণৰো কেসৰস্স বদ্ধচরো অন্তেৰাসিকো হুত্ৰা আচরিযস্স কিংকারপটিস্সাৰী মনাপচারী বুদ্ধিসম্পন্নো অত্থচরো অহোসি. কেসৰো তং ৰিনা ৰত্তিতুং নাসক্খি, তং নিস্সাযেৰ জীৰিকং কপ্পেসি. সত্থা ইদম্পি তস্স পুব্বকম্মং দস্সেন্তো –
‘‘কপ্পো চ তে বদ্ধচরো অহোসি,
সম্বুদ্ধিমন্তং ৰতিনং অমঞ্ঞি;
তং তে পুরাণং ৰতসীলৰত্তং,
সুত্তপ্পবুদ্ধোৰ অনুস্সরামী’’তি. (জা. ১.৭.৭৪) –
ইমং গাথমাহ.
এৰং ব্রহ্মুনো নানত্তভাৰেসু কতকম্মং সত্থা পকাসেসি. সত্থরি কথেন্তেযেৰ ব্রহ্মা সল্লক্খেসি, দীপসহস্সে উজ্জলিতে রূপানি ৰিয সব্বকম্মানিস্স পাকটানি অহেসুং. সো পসন্নচিত্তো ইমং গাথমাহ –
‘‘অদ্ধা পজানাসি মমেতমাযুং,
অঞ্ঞম্পি জানাসি তথা হি বুদ্ধো;
তথা হি তাযং জলিতানুভাৰো,
ওভাসযং তিট্ঠতি ব্রহ্মলোক’’ন্তি. (জা. ১.৭.৭৫);
অথস্স ভগৰা উত্তরি অসমসমতং পকাসেন্তো পথৰিং খো অহং ব্রহ্মেতিআদিমাহ. তত্থ পথৰিযা পথৰত্তেন অননুভূতন্তি পথৰিযা পথৰিসভাৰেন অননুভূতং অপ্পত্তং. কিং পন তন্তি? নিব্বানং. তঞ্হি সব্বস্মা সঙ্খতা নিস্সটত্তা পথৰিসভাৰেন অপ্পত্তং নাম. তদভিঞ্ঞাযাতি তং নিব্বানং জানিত্ৰা সচ্ছিকত্ৰা. পথৰিং নাপহোসিন্তি পথৰিং তণ্হাদিট্ঠিমানগাহেহি ন গণ্হিং. আপাদীসুপি এসেৰ নযো. ৰিত্থারো পন মূলপরিযাযে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো.
সচে খো তে, মারিস, সব্বস্স সব্বত্তেনাতি ইদমেৰ ব্রহ্মা অত্তনো ৰাদিতায সব্বন্তি অক্খরং নিদ্দিসিত্ৰা অক্খরে দোসং গণ্হন্তো আহ. সত্থা পন সক্কাযং সন্ধায ‘‘সব্ব’’ন্তি ৰদতি, ব্রহ্মা সব্বসব্বং সন্ধায. ত্ৰং ‘‘সব্ব’’ন্তি ৰদসি, ‘‘সব্বস্স সব্বত্তেন অননুভূত’’ন্তি ৰদসি, যদি সব্বং অননুভূতং নত্থি, অথস্স অননুভূতং অত্থি. মা হেৰ তে রিত্তকমেৰ অহোসি তুচ্ছকমেৰ অহোসীতি তুয্হং ৰচনং রিত্তকং মা হোতু, তুচ্ছকং মা হোতূতি সত্থারং মুসাৰাদেন নিগ্গণ্হাতি.
সত্থা পন এতস্মা ব্রহ্মুনা সতগুণেন সহস্সগুণেন সতসহস্সগুণেন ৰাদীতরো, তস্মা অহং সব্বঞ্চ ৰক্খামি, অননুভূতঞ্চ ৰক্খামি, সুণাহি মেতি তস্স ৰাদমদ্দনত্থং কারণং আহরন্তো ৰিঞ্ঞাণন্তিআদিমাহ. তত্থ ৰিঞ্ঞাণন্তি ৰিজানিতব্বং. অনিদস্সনন্তি চক্খুৰিঞ্ঞাণস্স আপাথং অনুপগমনতো অনিদস্সনং নাম, পদদ্ৰযেনপি নিব্বানমেৰ ৰুত্তং. অনন্তন্তি তযিদং উপ্পাদৰযঅন্তরহিতত্তা অনন্তং নাম. ৰুত্তম্পি হেতং –
‘‘অন্তৰন্তানি ভূতানি, অসম্ভূতং অনন্তকং;
ভূতে অন্তানি দিস্সন্তি, ভূতে অন্তা পকাসিতা’’তি.
সব্বতোপভন্তি সব্বসো পভাসম্পন্নং. নিব্বানতো হি অঞ্ঞো ধম্মো সপভতরো ৰা জোতিৰন্ততরো ৰা পরিসুদ্ধতরো ৰা পণ্ডরতরো ৰা নত্থি. সব্বতো ৰা তথা পভূতমেৰ, ন কত্থচি নত্থীতি সব্বতোপভং. পুরত্থিমদিসাদীসু হি অসুকদিসায নাম নিব্বানং নত্থীতি ন ৰত্তব্বং. অথ ৰা পভন্তি তিত্থস্স নামং, সব্বতো পভমস্সাতি সব্বতোপভং. নিব্বানস্স কির যথা মহাসমুদ্দস্স যতো যতো ওতরিতুকামা হোন্তি, তং তদেৰ তিত্থং, অতিত্থং নাম নত্থি. এৰমেৰং অট্ঠতিংসায কম্মট্ঠানেসু যেন যেন মুখেন নিব্বানং ওতরিতুকামা হোন্তি, তং তদেৰ তিত্থং. নিব্বানস্স অতিত্থং নাম কম্মট্ঠানং নত্থি. তেন ৰুত্তং সব্বতোপভন্তি. তং পথৰিযা পথৰত্তেনাতি তং নিব্বানং পথৰিযা পথৰীসভাৰেন ততো পরেসং আপাদীনং আপাদিসভাৰেন চ অননুভূতং. ইতি যং তুম্হাদিসানং ৰিসযভূতং সব্বতেভূমকধম্মজাতং তস্স সব্বত্তেন তং ৰিঞ্ঞাণং অনিদস্সনং অনন্তং সব্বতোপতং অননুভূতন্তি ৰাদং পতিট্ঠপেসি.
ততো ব্রহ্মা গহিতগহিতং সত্থারা ৰিস্সজ্জাপিতো কিঞ্চি গহেতব্বং অদিস্ৰা লল়িতকং কাতুকামো হন্দ চরহি তে, মারিস, অন্তরধাযামীতি আহ. তত্থ অন্তরধাযামীতি অদিস্সমানকপাটিহারিযং করোমীতি আহ. সচে ৰিসহসীতি যদি সক্কোসি ময্হং অন্তরধাযিতুং, অন্তরধাযসি, পাটিহারিযং করোহীতি. নেৰস্সু মে সক্কোতি অন্তরধাযিতুন্তি ময্হং অন্তরধাযিতুং নেৰ সক্কোতি. কিং পনেস কাতুকামো অহোসীতি? মূলপটিসন্ধিং গন্তুকামো অহোসি. ব্রহ্মানঞ্হি মূলপটিসন্ধিকঅত্তভাৰো সুখুমো, অঞ্ঞেসং অনাপাথো, অভিসঙ্খতকাযেনেৰ তিট্ঠন্তি. সত্থা তস্স মূলপটিসন্ধিং গন্তুং ন অদাসি. মূলপটিসন্ধিং ৰা অগন্ত্ৰাপি যেন তমেন অত্তানং অন্তরধাপেত্ৰা অদিস্সমানকো ভৰেয্য, সত্থা তং তমং ৰিনোদেসি, তস্মা অন্তরধাযিতুং নাসক্খি. সো অসক্কোন্তো ৰিমানে নিলীযতি, কপ্পরুক্খে নিলীযতি, উক্কুটিকো নিসীদতি. ব্রহ্মগণো কেল়িমকাসি – ‘‘এস খো বকো ব্রহ্মা ৰিমানে নিলীযতি, কপ্পরুক্খে নিলীযতি, উক্কুটিকো নিসীদতি, ব্রহ্মে ত্ৰং অন্তরহিতোম্হী’’তি সঞ্ঞং উপ্পাদেসি নামাতি. সো ব্রহ্মগণেন উপ্পণ্ডিতো মঙ্কু অহোসি.
এৰং ৰুত্তে অহং, ভিক্খৰেতি, ভিক্খৰে, এতেন ব্রহ্মুনা, ‘‘হন্দ চরহি তে, মারিস, অন্তরধাযামী’’তি এৰং ৰুত্তে তং অন্তরধাযিতুং অসক্কোন্তং দিস্ৰা অহং এতদৰোচং. ইমং গাথমভাসিন্তি কস্মা ভগৰা গাথমভাসীতি? সমণস্স গোতমস্স ইমস্মিং ঠানে অত্থিভাৰো ৰা নত্থিভাৰো ৰা কথং সক্কা জানিতুন্তি এৰং ব্রহ্মগণস্স ৰচনোকাসো মা হোতূতি অন্তরহিতোৰ গাথমভাসি.
তত্থ ভৰেৰাহং ভযং দিস্ৰাতি অহং ভৰে ভযং দিস্ৰাযেৰ. ভৰঞ্চ ৰিভৰেসিনন্তি ইমঞ্চ কামভৰাদিতিৰিধম্পি সত্তভৰং ৰিভৰেসিনং ৰিভৰং গৰেসমানং পরিযেসমানম্পি পুনপ্পুনং ভৰেযেৰ দিস্ৰা. ভৰং নাভিৰদিন্তি তণ্হাদিট্ঠিৰসেন কিঞ্চি ভৰং ন অভিৰদিং, ন গৰেসিন্তি অত্থো. নন্দিঞ্চ ন উপাদিযিন্তি ভৰতণ্হং ন উপগঞ্ছিং, ন অগ্গহেসিন্তি অত্থো. ইতি চত্তারি সচ্চানি পকাসেন্তো সত্থা ধম্মং দেসেসি. দেসনাপরিযোসানে দেসনানুসারেন ৰিপস্সনাগব্ভং গাহাপেত্ৰা দসমত্তানি ব্রহ্মসহস্সানি মগ্গফলামতপানং পিৰিংসু.
অচ্ছরিযব্ভুতচিত্তজাতাতি অচ্ছরিযজাতা অব্ভুতজাতা তুট্ঠিজাতা চ অহেসুং. সমূলং ভৰং উদব্বহীতি বোধিমণ্ডে অত্তনো তায তায দেসনায অঞ্ঞেসম্পি বহূনং দেৰমনুস্সানং সমূলকং ভৰং উদব্বহি, উদ্ধরি উপ্পাটেসীতি অত্থো.
৫০৫. তস্মিং পন সমযে মারো পাপিমা কোধাভিভূতো হুত্ৰা, ‘‘মযি ৰিচরন্তেযেৰ সমণেন গোতমেন ধম্মকথং কথেত্ৰা দসমত্তানি ব্রহ্মসহস্সানি মম ৰসং অতিৰত্তিতানী’’তি কোধাভিভূততায অঞ্ঞতরস্স ব্রহ্মপারিসজ্জস্স সরীরে অধিমুচ্চি, তং দস্সেতুং অথ খো, ভিক্খৰেতিআদিমাহ. তত্থ সচে ত্ৰং এৰং অনুবুদ্ধোতি সচে ত্ৰং এৰং অত্তনাৰ চত্তারি সচ্চানি অনুবুদ্ধো. মা সাৰকে উপনেসীতি গিহিসাৰকে ৰা পব্বজিতসাৰকে ৰা তং ধম্মং মা উপনযসি. হীনে কাযে পতিট্ঠিতাতি চতূসু অপাযেসু পতিট্ঠিতা. পণীতে কাযে পতিট্ঠিতাতি ব্রহ্মলোকে পতিট্ঠিতা. ইদং কে সন্ধায ৰদতি? বাহিরপব্বজ্জং পব্বজিতে তাপসপরিব্বাজকে. অনুপ্পন্নে হি বুদ্ধুপ্পাদে কুলপুত্তা তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা কস্সচি কিঞ্চি অৰিচারেত্ৰা একচরা হুত্ৰা সমাপত্তিযো নিব্বত্তেত্ৰা ব্রহ্মলোকে উপ্পজ্জিংসু, তে সন্ধায এৰমাহ. অনক্খাতং কুসলঞ্হি মারিসাতি পরেসং অনক্খাতং অনোৰদনং ধম্মকথায অকথনং কুসলং এতং সেয্যো. মা পরং ওৰদাহীতি কালেন মনুস্সলোকং, কালেন দেৰলোকং, কালেন ব্রহ্মলোকং, কালেন নাগলোকং আহিণ্ডন্তো মা ৰিচরি, একস্মিং ঠানে নিসিন্নো ঝানমগ্গফলসুখেন ৰীতিনামেহীতি. অনালপনতাযাতি অনুল্লপনতায. ব্রহ্মুনো চ অভিনিমন্তনতাযাতি বকব্রহ্মুনো চ ইদঞ্হি, মারিস, নিচ্চন্তিআদিনা নযেন সহ কাযকেন ব্রহ্মট্ঠানেন নিমন্তনৰচনেন. তস্মাতি তেন কারণেন. ইমস্স ৰেয্যাকরণস্স ব্রহ্মনিমন্তনিকংত্ৰেৰ অধিৰচনং সঙ্খা সমঞ্ঞা পঞ্ঞত্তি জাতা. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
ব্রহ্মনিমন্তনিকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.