১. চূল়গোসিঙ্গসুত্তৰণ্ণনা

৩২৫. এৰং মে সুতন্তি চূল়গোসিঙ্গসুত্তং. তত্থ নাতিকে ৰিহরতীতি নাতিকা নাম একং তল়াকং নিস্সায দ্ৰিন্নং চূল়পিতিমহাপিতিপুত্তানং দ্ৰে গামা, তেসু একস্মিং গামে. গিঞ্জকাৰসথেতি ইট্ঠকামযে আৰসথে. একস্মিং কির সমযে ভগৰা মহাজনসঙ্গহং করোন্তো ৰজ্জিরট্ঠে চারিকং চরমানো নাতিকং অনুপ্পত্তো. নাতিকৰাসিনো মনুস্সা ভগৰতো মহাদানং দত্ৰা ধম্মকথং সুত্ৰা পসন্নহদযা, ‘‘সত্থু ৰসনট্ঠানং করিস্সামা’’তি মন্তেত্ৰা ইট্ঠকাহেৰ ভিত্তিসোপানত্থম্ভে ৰাল়রূপাদীনি দস্সেন্তো পাসাদং কত্ৰা সুধায লিম্পিত্ৰা মালাকম্মলতাকম্মাদীনি নিট্ঠাপেত্ৰা ভুম্মত্থরণমঞ্চপীঠাদীনি পঞ্ঞপেত্ৰা সত্থু নিয্যাতেসুং. অপরাপরং পনেত্থ মনুস্সা ভিক্খুসঙ্ঘস্স রত্তিট্ঠানদিৰাট্ঠানমণ্ডপচঙ্কমাদীনি কারযিংসু. ইতি সো ৰিহারো মহা অহোসি. তং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘গিঞ্জকাৰসথে’’তি.

গোসিঙ্গসালৰনদাযেতি তত্থ একস্স জেট্ঠকরুক্খস্স খন্ধতো গোসিঙ্গসণ্ঠানং হুত্ৰা ৰিটপং উট্ঠহি, তং রুক্খং উপাদায সব্বম্পি তং ৰনং গোসিঙ্গসালৰনন্তি সঙ্খং গতং. দাযোতি অৰিসেসেন অরঞ্ঞস্সেতং নামং. তস্মা গোসিঙ্গসালৰনদাযেতি গোসিঙ্গসালৰনঅরঞ্ঞেতি অত্থো. ৰিহরন্তীতি সামগ্গিরসং অনুভৰমানা ৰিহরন্তি. ইমেসঞ্হি কুলপুত্তানং উপরিপণ্ণাসকে পুথুজ্জনকালো কথিতো, ইধ খীণাসৰকালো. তদা হি তে লদ্ধস্সাদা লদ্ধপতিট্ঠা অধিগতপটিসম্ভিদা খীণাসৰা হুত্ৰা সামগ্গিরসং অনুভৰমানা তত্থ ৰিহরিংসু. তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং.

যেন গোসিঙ্গসালৰনদাযো তেনুপসঙ্কমীতি ধম্মসেনাপতিমহামোগ্গল্লানত্থেরেসু ৰা অসীতিমহাসাৰকেসু ৰা, অন্তমসো ধম্মভণ্ডাগারিকআনন্দত্থেরম্পি কঞ্চি অনামন্তেত্ৰা সযমেৰ পত্তচীৰরং আদায অনীকা নিস্সটো হত্থী ৰিয, যূথা নিস্সটো কাল়সীহো ৰিয, ৰাতচ্ছিন্নো ৰলাহকো ৰিয এককোৰ উপসঙ্কমি. কস্মা পনেত্থ ভগৰা সযং অগমাসীতি? তযো কুলপুত্তা সামগ্গিরসং অনুভৰন্তা ৰিহরন্তি, তেসং পগ্গণ্হনতো, পচ্ছিমজনতং অনুকম্পনতো ধম্মগরুভাৰতো চ. এৰং কিরস্স অহোসি – ‘‘অহং ইমে কুলপুত্তে পগ্গণ্হিত্ৰা উক্কংসিত্ৰা পটিসন্থারং কত্ৰা ধম্মং নেসং দেসেস্সামী’’তি. এৰং তাৰ পগ্গণ্হনতো অগমাসি. অপরম্পিস্স অহোসি – ‘‘অনাগতে কুলপুত্তা সম্মাসম্বুদ্ধো সমগ্গৰাসং ৰসন্তানং সন্তিকং সযং গন্ত্ৰা পটিসন্থারং কত্ৰা ধম্মং কথেত্ৰা তযো কুলপুত্তে পগ্গণ্হি, কো নাম সমগ্গৰাসং ন ৰসেয্যাতি সমগ্গৰাসং ৰসিতব্বং মঞ্ঞমানা খিপ্পমেৰ দুক্খস্সন্তং করিস্সন্তী’’তি. এৰং পচ্ছিমজনতং অনুকম্পনতোপি অগমাসি. বুদ্ধা চ নাম ধম্মগরুনো হোন্তি, সো চ নেসং ধম্মগরুভাৰো রথৰিনীতে আৰিকতোৰ. ইতি ইমস্মা ধম্মগরুভাৰতোপি ধম্মং পগ্গণ্হিস্সামীতি অগমাসি.

দাযপালোতি অরঞ্ঞপালো. সো তং অরঞ্ঞং যথা ইচ্ছিতিচ্ছিতপ্পদেসেন মনুস্সা পৰিসিত্ৰা তত্থ পুপ্ফং ৰা ফলং ৰা নিয্যাসং ৰা দব্বসম্ভারং ৰা ন হরন্তি, এৰং ৰতিযা পরিক্খিত্তস্স তস্স অরঞ্ঞস্স যোজিতে দ্ৰারে নিসীদিত্ৰা তং অরঞ্ঞং রক্খতি, পালেতি. তস্মা ‘‘দাযপালো’’তি ৰুত্তো. অত্তকামরূপাতি অত্তনো হিতং কামযমানসভাৰা হুত্ৰা ৰিহরন্তি. যো হি ইমস্মিং সাসনে পব্বজিত্ৰাপি ৰেজ্জকম্মদূতকম্মপহিণগমনাদীনং ৰসেন একৰীসতিঅনেসনাহি জীৰিকং কপ্পেতি, অযং ন অত্তকামরূপো নাম. যো পন ইমস্মিং সাসনে পব্বজিত্ৰা একৰীসতিঅনেসনং পহায চতুপারিসুদ্ধিসীলে পতিট্ঠায বুদ্ধৰচনং উগ্গণ্হিত্ৰা সপ্পাযধুতঙ্গং অধিট্ঠায অট্ঠতিংসায আরম্মণেসু চিত্তরুচিযং কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা গামন্তং পহায অরঞ্ঞং পৰিসিত্ৰা সমাপত্তিযো নিব্বত্তেত্ৰা ৰিপস্সনায কম্মং কুরুমানো ৰিহরতি, অযং অত্তকামো নাম. তেপি তযো কুলপুত্তা এৰরূপা অহেসুং. তেন ৰুত্তং – ‘‘অত্তকামরূপা ৰিহরন্তী’’তি.

মা তেসং অফাসুমকাসীতি তেসং মা অফাসুকং অকাসীতি ভগৰন্তং ৰারেসি. এৰং কিরস্স অহোসি – ‘‘ইমে কুলপুত্তা সমগ্গা ৰিহরন্তি, একচ্চস্স চ গতট্ঠানে ভণ্ডনকলহৰিৰাদা ৰত্তন্তি, তিখিণসিঙ্গো চণ্ডগোণো ৰিয ওৰিজ্ঝন্তো ৰিচরতি, অথেকমগ্গেন দ্ৰিন্নং গমনং ন হোতি, কদাচি অযম্পি এৰং করোন্তো ইমেসং কুলপুত্তানং সমগ্গৰাসং ভিন্দেয্য. পাসাদিকো চ পনেস সুৰণ্ণৰণ্ণো সুরসগিদ্ধো মঞ্ঞে, গতকালতো পট্ঠায পণীতদাযকানং অত্তনো উপট্ঠাকানঞ্চ ৰণ্ণকথনাদীহি ইমেসং কুলপুত্তানং অপ্পমাদৰিহারং ভিন্দেয্য. ৰসনট্ঠানানি চাপি এতেসং কুলপুত্তানং নিবদ্ধানি পরিচ্ছিন্নানি তিস্সো চ পণ্ণসালা তযো চঙ্কমা তীণি দিৰাট্ঠানানি তীণি মঞ্চপীঠানি. অযং পন সমণো মহাকাযো ৰুড্ঢতরো মঞ্ঞে ভৰিস্সতি. সো অকালে ইমে কুলপুত্তে সেনাসনা ৰুট্ঠাপেস্সতি. এৰং সব্বথাপি এতেসং অফাসু ভৰিস্সতী’’তি. তং অনিচ্ছন্তো, ‘‘মা তেসং অফাসুকমকাসী’’তি ভগৰন্তং ৰারেসি.

কিং পনেস জানন্তো ৰারেসি, অজানন্তোতি? অজানন্তো. কিঞ্চাপি হি তথাগতস্স পটিসন্ধিগ্গহণতো পট্ঠায দসসহস্সচক্কৰাল়কম্পনাদীনি পাটিহারিযানি পৰত্তিংসু, অরঞ্ঞৰাসিনো পন দুব্বলমনুস্সা সকম্মপ্পসুতা তানি সল্লক্খেতুং ন সক্কোন্তি. সম্মাসম্বুদ্ধো চ নাম যদা অনেকভিক্খুসহস্সপরিৰারো ব্যামপ্পভায অসীতিঅনুব্যঞ্জনেহি দ্ৰত্তিংসমহাপুরিসলক্খণসিরিযা চ বুদ্ধানুভাৰং দস্সেন্তো ৰিচরতি, তদা কো এসোতি অপুচ্ছিত্ৰাৰ জানিতব্বো হোতি. তদা পন ভগৰা সব্বম্পি তং বুদ্ধানুভাৰং চীৰরগব্ভেন পটিচ্ছাদেত্ৰা ৰলাহকগব্ভেন পটিচ্ছন্নো পুণ্ণচন্দো ৰিয সযমেৰ পত্তচীৰরমাদায অঞ্ঞাতকৰেসেন অগমাসি. ইতি নং অজানন্তোৰ দাযপালো নিৰারেসি.

এতদৰোচাতি থেরো কির মা সমণাতি দাযপালস্স কথং সুত্ৰাৰ চিন্তেসি – ‘‘মযং তযো জনা ইধ ৰিহরাম, অঞ্ঞে পব্বজিতা নাম নত্থি, অযঞ্চ দাযপালো পব্বজিতেন ৰিয সদ্ধিং কথেতি, কো নু খো ভৰিস্সতী’’তি দিৰাট্ঠানতো ৰুট্ঠায দ্ৰারে ঠত্ৰা মগ্গং ওলোকেন্তো ভগৰন্তং অদ্দস. ভগৰাপি থেরস্স সহ দস্সনেনেৰ সরীরোভাসং মুঞ্চি, অসীতিঅনুব্যঞ্জনৰিরাজিতা ব্যামপ্পভা পসারিতসুৰণ্ণপটো ৰিয ৰিরোচিত্থ. থেরো, ‘‘অযং দাযপালো ফণকতং আসিৰিসং গীৰায গহেতুং হত্থং পসারেন্তো ৰিয লোকে অগ্গপুগ্গলেন সদ্ধিং কথেন্তোৰ ন জানাতি, অঞ্ঞতরভিক্খুনা ৰিয সদ্ধিং কথেতী’’তি নিৰারেন্তো এতং, ‘‘মা, আৰুসো দাযপালা’’তিআদিৰচনং অৰোচ.

তেনুপসঙ্কমীতি কস্মা ভগৰতো পচ্চুগ্গমনং অকত্ৰা উপসঙ্কমি? এৰং কিরস্স অহোসি – ‘‘মযং তযো জনা সমগ্গৰাসং ৰসাম, সচাহং এককোৰ পচ্চুগ্গমনং করিস্সামি, সমগ্গৰাসো নাম ন ভৰিস্সতী’’তি পিযমিত্তে গহেত্ৰাৰ পচ্চুগ্গমনং করিস্সামি. যথা চ ভগৰা ময্হং পিযো, এৰং সহাযানম্পি মে পিযোতি, তেহি সদ্ধিং পচ্চুগ্গমনং কাতুকামো সযং অকত্ৰাৰ উপসঙ্কমি. কেচি পন তেসং থেরানং পণ্ণসালদ্ৰারে চঙ্কমনকোটিযা ভগৰতো আগমনমগ্গো হোতি, তস্মা থেরো তেসং সঞ্ঞং দদমানোৰ গতোতি. অভিক্কমথাতি ইতো আগচ্ছথ. পাদে পক্খালেসীতি ৰিকসিতপদুমসন্নিভেহি জালহত্থেহি মণিৰণ্ণং উদকং গহেত্ৰা সুৰণ্ণৰণ্ণেসু পিট্ঠিপাদেসু উদকমভিসিঞ্চিত্ৰা পাদেন পাদং ঘংসন্তো পক্খালেসি. বুদ্ধানং কাযে রজোজল্লং নাম ন উপলিম্পতি, কস্মা পক্খালেসীতি? সরীরস্স উতুগ্গহণত্থং, তেসঞ্চ চিত্তসম্পহংসনত্থং. অম্হেহি অভিহটেন উদকেন ভগৰা পাদে পক্খালেসি, পরিভোগং অকাসীতি তেসং ভিক্খূনং বলৰসোমনস্সৰসেন চিত্তং পীণিতং হোতি, তস্মা পক্খালেসি. আযস্মন্তং অনুরুদ্ধং ভগৰা এতদৰোচাতি সো কির তেসং ৰুড্ঢতরো.

৩২৬. তস্স সঙ্গহে কতে সেসানং কতোৰ হোতীতি থেরঞ্ঞেৰ এতং কচ্চি ৰো অনুরুদ্ধাতিআদিৰচনং অৰোচ. তত্থ কচ্চীতি পুচ্ছনত্থে নিপাতো. ৰোতি সামিৰচনং. ইদং ৰুত্তং হোতি – কচ্চি অনুরুদ্ধা তুম্হাকং খমনীযং, ইরিযাপথো ৰো খমতি? কচ্চি যাপনীযং, কচ্চি ৰো জীৰিতং যাপেতি ঘটিযতি? কচ্চি পিণ্ডকেন ন কিলমথ, কচ্চি তুম্হাকং সুলভপিণ্ডং, সম্পত্তে ৰো দিস্ৰা মনুস্সা উল়ুঙ্কযাগুং ৰা কটচ্ছুভিক্খং ৰা দাতব্বং মঞ্ঞন্তীতি ভিক্খাচারৰত্তং পুচ্ছতি. কস্মা? পচ্চযেন অকিলমন্তেন হি সক্কা সমণধম্মো কাতুং, ৰত্তমেৰ ৰা এতং পব্বজিতানং. অথ তেন পটিৰচনে দিন্নে, ‘‘অনুরুদ্ধা, তুম্হে রাজপব্বজিতা মহাপুঞ্ঞা, মনুস্সা তুম্হাকং অরঞ্ঞে ৰসন্তানং অদত্ৰা কস্স অঞ্ঞস্স দাতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি, তুম্হে পন এতং ভুঞ্জিত্ৰা কিং নু খো মিগপোতকা ৰিয অঞ্ঞমঞ্ঞং সঙ্ঘট্টেন্তা ৰিহরথ, উদাহু সামগ্গিভাৰো ৰো অত্থী’’তি সামগ্গিরসং পুচ্ছন্তো, কচ্চি পন ৰো, অনুরুদ্ধা, সমগ্গাতিআদিমাহ.

তত্থ খীরোদকীভূতাতি যথা খীরঞ্চ উদকঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং সংসন্দতি, ৰিসুং ন হোতি, একত্তং ৰিয উপেতি, কচ্চি এৰং সামগ্গিৰসেন একত্তূপগতচিত্তুপ্পাদা ৰিহরথাতি পুচ্ছতি. পিযচক্খূহীতি মেত্তচিত্তং পচ্চুপট্ঠপেত্ৰা ওলোকনচক্খূনি পিযচক্খূনি নাম. কচ্চি তথারূপেহি চক্খূহি অঞ্ঞমঞ্ঞং সম্পস্সন্তা ৰিহরথাতি পুচ্ছতি. তগ্ঘাতি একংসত্থে নিপাতো. একংসেন মযং, ভন্তেতি ৰুত্তং হোতি. যথা কথং পনাতি এত্থ যথাতি নিপাতমত্তং. কথন্তি কারণপুচ্ছা. কথং পন তুম্হে এৰং ৰিহরথ, কেন কারণেন ৰিহরথ, তং মে কারণং ব্রূথাতি ৰুত্তং হোতি. মেত্তং কাযকম্মন্তি মেত্তচিত্তৰসেন পৰত্তং কাযকম্মং. আৰি চেৰ রহো চাতি সম্মুখা চেৰ পরম্মুখা চ. ইতরেসুপি এসেৰ নযো.

তত্থ সম্মুখা কাযৰচীকম্মানি সহৰাসে লব্ভন্তি, ইতরানি ৰিপ্পৰাসে. মনোকম্মং সব্বত্থ লব্ভতি. যঞ্হি সহৰসন্তেসু একেন মঞ্চপীঠং ৰা দারুভণ্ডং ৰা মত্তিকাভণ্ডং ৰা বহি দুন্নিক্খিত্তং হোতি, তং দিস্ৰা কেনিদং ৰল়ঞ্জিতন্তি অৰঞ্ঞং অকত্ৰা অত্তনা দুন্নিক্খিত্তং ৰিয গহেত্ৰা পটিসামেন্তস্স পটিজগ্গিতব্বযুত্তং ৰা পন ঠানং পটিজগ্গন্তস্স সম্মুখা মেত্তং কাযকম্মং নাম হোতি. একস্মিং পক্কন্তে তেন দুন্নিক্খিত্তং সেনাসনপরিক্খারং তথেৰ নিক্খিপন্তস্স পটিজগ্গিতব্বযুত্তট্ঠানং ৰা পন পটিজগ্গন্তস্স পরম্মুখা মেত্তং কাযকম্মং নাম হোতি. সহৰসন্তস্স পন তেহি সদ্ধিং মধুরং সম্মোদনীযং কথং পটিসন্থারকথং সারণীযকথং ধম্মীকথং সরভঞ্ঞং সাকচ্ছং পঞ্হপুচ্ছনং পঞ্হৰিস্সজ্জনন্তি এৰমাদিকরণে সম্মুখা মেত্তং ৰচীকম্মং নাম হোতি. থেরেসু পন পক্কন্তেসু ময্হং পিযসহাযো নন্দিযত্থেরো কিমিলত্থেরো এৰং সীলসম্পন্নো, এৰং আচারসম্পন্নোতিআদিগুণকথনং পরম্মুখা মেত্তং ৰচীকম্মং নাম হোতি. ময্হং পিযমিত্তো নন্দিযত্থেরো কিমিলত্থেরো অৰেরো হোতু, অব্যাপজ্জো সুখী হোতূতি এৰং সমন্নাহরতো পন সম্মুখাপি পরম্মুখাপি মেত্তং মনোকম্মং হোতিযেৰ.

নানা হি খো নো, ভন্তে, কাযাতি কাযঞ্হি পিট্ঠং ৰিয মত্তিকা ৰিয চ ওমদ্দিত্ৰা একতো কাতুং ন সক্কা. একঞ্চ পন মঞ্ঞে চিত্তন্তি চিত্তং পন নো হিতট্ঠেন নিরন্তরট্ঠেন অৰিগ্গহট্ঠেন সমগ্গট্ঠেন একমেৰাতি দস্সেতি. কথং পনেতং সকং চিত্তং নিক্খিপিত্ৰা ইতরেসং চিত্তৰসেন ৰত্তিংসূতি? একস্স পত্তে মলং উট্ঠহতি, একস্স চীৰরং কিলিট্ঠং হোতি, একস্স পরিভণ্ডকম্মং হোতি. তত্থ যস্স পত্তে মলং উট্ঠিতং, তেন মমাৰুসো, পত্তে মলং উট্ঠিতং পচিতুং ৰট্টতীতি ৰুত্তে ইতরে ময্হং চীৰরং কিলিট্ঠং ধোৰিতব্বং, ময্হং পরিভণ্ডং কাতব্বন্তি অৰত্ৰা অরঞ্ঞং পৰিসিত্ৰা দারূনি আহরিত্ৰা ছিন্দিত্ৰা পত্তকটাহে পরিভণ্ডং কত্ৰা ততো পরং চীৰরং ৰা ধোৰন্তি, পরিভণ্ডং ৰা করোন্তি. মমাৰুসো, চীৰরং কিলিট্ঠং ধোৰিতুং ৰট্টতি, মম পণ্ণসালা উক্লাপা পরিভণ্ডং কাতুং ৰট্টতীতি পঠমতরং আরোচিতেপি এসেৰ নযো.

৩২৭. সাধু সাধু, অনুরুদ্ধাতি ভগৰা হেট্ঠা ন চ মযং, ভন্তে, পিণ্ডকেন কিলমিম্হাতি ৰুত্তে ন সাধুকারমদাসি. কস্মা? অযঞ্হি কবল়ীকারো আহারো নাম ইমেসং সত্তানং অপাযলোকেপি দেৰমনুস্সলোকেপি আচিণ্ণসমাচিণ্ণোৰ. অযং পন লোকসন্নিৰাসো যেভুয্যেন ৰিৰাদপক্খন্দো, অপাযলোকে দেৰমনুস্সলোকেপি ইমে সত্তা পটিৰিরুদ্ধা এৰ, এতেসং সামগ্গিকালো দুল্লভো, কদাচিদেৰ হোতীতি সমগ্গৰাসস্স দুল্লভত্তা ইধ ভগৰা সাধুকারমদাসি. ইদানি তেসং অপ্পমাদলক্খণং পুচ্ছন্তো কচ্চি পন ৰো, অনুরুদ্ধাতিআদিমাহ. তত্থ ৰোতি নিপাতমত্তং পচ্চত্তৰচনং ৰা, কচ্চি তুম্হেতি অত্থো. অম্হাকন্তি অম্হেসু তীসু জনেসু. পিণ্ডায পটিক্কমতীতি গামে পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্চাগচ্ছতি. অৰক্কারপাতিন্তি অতিরেকপিণ্ডপাতং অপনেত্ৰা ঠপনত্থায একং সমুগ্গপাতিং ধোৰিত্ৰা ঠপেতি.

যো পচ্ছাতি তে কির থেরা ন একতোৰ ভিক্খাচারং পৰিসন্তি, ফলসমাপত্তিরতা হেতে. পাতোৰ সরীরপ্পটিজগ্গনং কত্ৰা ৰত্তপ্পটিপত্তিং পূরেত্ৰা সেনাসনং পৰিসিত্ৰা কালপরিচ্ছেদং কত্ৰা ফলসমাপত্তিং অপ্পেত্ৰা নিসীদন্তি. তেসু যো পঠমতরং নিসিন্নো অত্তনো কালপরিচ্ছেদৰসেন পঠমতরং উট্ঠাতি; সো পিণ্ডায চরিত্ৰা পটিনিৰত্তো ভত্তকিচ্চট্ঠানং আগন্ত্ৰা জানাতি – ‘‘দ্ৰে ভিক্খূ পচ্ছা, অহং পঠমতরং আগতো’’তি. অথ পত্তং পিদহিত্ৰা আসনপঞ্ঞাপনাদীনি কত্ৰা যদি পত্তে পটিৰিসমত্তমেৰ হোতি, নিসীদিত্ৰা ভুঞ্জতি. যদি অতিরেকং হোতি, অৰক্কারপাতিযং পক্খিপিত্ৰা পাতিং পিধায ভুঞ্জতি. কতভত্তকিচ্চো পত্তং ধোৰিত্ৰা ৰোদকং কত্ৰা থৰিকায ওসাপেত্ৰা পত্তচীৰরং গহেত্ৰা অত্তনো ৰসনট্ঠানং পৰিসতি. দুতিযোপি আগন্ত্ৰাৰ জানাতি – ‘‘একো পঠমং আগতো, একো পচ্ছতো’’তি. সো সচে পত্তে ভত্তং পমাণমেৰ হোতি, ভুঞ্জতি. সচে মন্দং, অৰক্কারপাতিতো গহেত্ৰা ভুঞ্জতি. সচে অতিরেকং হোতি, অৰক্কারপাতিযং পক্খিপিত্ৰা পমাণমেৰ ভুঞ্জিত্ৰা পুরিমত্থেরো ৰিয ৰসনট্ঠানং পৰিসতি. ততিযোপি আগন্ত্ৰাৰ জানাতি – ‘‘দ্ৰে পঠমং আগতা, অহং পচ্ছতো’’তি. সোপি দুতিযত্থেরো ৰিয ভুঞ্জিত্ৰা কতভত্তকিচ্চো পত্তং ধোৰিত্ৰা ৰোদকং কত্ৰা থৰিকায ওসাপেত্ৰা আসনানি উক্খিপিত্ৰা পটিসামেতি; পানীযঘটে ৰা পরিভোজনীযঘটে ৰা অৰসেসং উদকং ছড্ডেত্ৰা ঘটে নিকুজ্জিত্ৰা অৰক্কারপাতিযং সচে অৰসেসভত্তং হোতি, তং ৰুত্তনযেন জহিত্ৰা পাতিং ধোৰিত্ৰা পটিসামেতি; ভত্তগ্গং সম্মজ্জতি. ততো কচৰরং ছড্ডেত্ৰা সম্মজ্জনিং উক্খিপিত্ৰা উপচিকাহি মুত্তট্ঠানে ঠপেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায ৰসনট্ঠানং পৰিসতি. ইদং থেরানং বহিৰিহারে অরঞ্ঞে ভত্তকিচ্চকরণট্ঠানে ভোজনসালাযং ৰত্তং. ইদং সন্ধায, ‘‘যো পচ্ছা’’তিআদি ৰুত্তং.

যো পস্সতীতিআদি পন নেসং অন্তোৰিহারে ৰত্তন্তি ৰেদিতব্বং. তত্থ ৰচ্চঘটন্তি আচমনকুম্ভিং. রিত্তন্তি রিত্তকং. তুচ্ছন্তি তস্সেৰ ৰেৰচনং. অৰিসয্হন্তি উক্খিপিতুং অসক্কুণেয্যং, অতিভারিযং. হত্থৰিকারেনাতি হত্থসঞ্ঞায. তে কির পানীযঘটাদীসু যংকিঞ্চি তুচ্ছকং গহেত্ৰা পোক্খরণিং গন্ত্ৰা অন্তো চ বহি চ ধোৰিত্ৰা উদকং পরিস্সাৰেত্ৰা তীরে ঠপেত্ৰা অঞ্ঞং ভিক্খুং হত্থৰিকারেন আমন্তেন্তি, ওদিস্স ৰা অনোদিস্স ৰা সদ্দং ন করোন্তি. কস্মা ওদিস্স সদ্দং ন করোন্তি? তং ভিক্খুং সদ্দো বাধেয্যাতি. কস্মা অনোদিস্স সদ্দং ন করোন্তি? অনোদিস্স সদ্দে দিন্নে, ‘‘অহং পুরে, অহং পুরে’’তি দ্ৰেপি নিক্খমেয্যুং, ততো দ্ৰীহি কত্তব্বকম্মে ততিযস্স কম্মচ্ছেদো ভৰেয্য. সংযতপদসদ্দো পন হুত্ৰা অপরস্স ভিক্খুনো দিৰাট্ঠানসন্তিকং গন্ত্ৰা তেন দিট্ঠভাৰং ঞত্ৰা হত্থসঞ্ঞং করোতি, তায সঞ্ঞায ইতরো আগচ্ছতি, ততো দ্ৰে জনা হত্থেন হত্থং সংসিব্বন্তা দ্ৰীসু হত্থেসু ঠপেত্ৰা উপট্ঠপেন্তি. তং সন্ধাযাহ – ‘‘হত্থৰিকারেন দুতিযং আমন্তেত্ৰা হত্থৰিলঙ্ঘকেন উপট্ঠপেমা’’তি.

পঞ্চাহিকং খো পনাতি চাতুদ্দসে পন্নরসে অট্ঠমিযন্তি ইদং তাৰ পকতিধম্মস্সৰনমেৰ, তং অখণ্ডং কত্ৰা পঞ্চমে পঞ্চমে দিৰসে দ্ৰে থেরা নাতিৰিকালে ন্হাযিত্ৰা অনুরুদ্ধত্থেরস্স ৰসনট্ঠানং গচ্ছন্তি. তত্থ তযোপি নিসীদিত্ৰা তিণ্ণং পিটকানং অঞ্ঞতরস্মিং অঞ্ঞমঞ্ঞং পঞ্হং পুচ্ছন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰিস্সজ্জেন্তি, তেসং এৰং করোন্তানংযেৰ অরুণং উগ্গচ্ছতি. তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. এত্তাৰতা থেরেন ভগৰতা অপ্পমাদলক্খণং পুচ্ছিতেন পমাদট্ঠানেসুযেৰ অপ্পমাদলক্খণং ৰিস্সজ্জিতং হোতি. অঞ্ঞেসঞ্হি ভিক্খূনং ভিক্খাচারং পৰিসনকালো, নিক্খমনকালো, নিৰাসনপরিৰত্তনং, চীৰরপারুপনং, অন্তোগামে পিণ্ডায চরণং ধম্মকথনং, অনুমোদনং, গামতো নিক্খমিত্ৰা ভত্তকিচ্চকরণং, পত্তধোৰনং, পত্তওসাপনং, পত্তচীৰরপটিসামনন্তি পপঞ্চকরণট্ঠানানি এতানি. তস্মা থেরো অম্হাকং এত্তকং ঠানং মুঞ্চিত্ৰা পমাদকালো নাম নত্থীতি দস্সেন্তো পমাদট্ঠানেসুযেৰ অপ্পমাদলক্খণং ৰিস্সজ্জেসি.

৩২৮. অথস্স ভগৰা সাধুকারং দত্ৰা পঠমজ্ঝানং পুচ্ছন্তো পুন অত্থি পন ৰোতিআদিমাহ. তত্থ উত্তরি মনুস্সধম্মাতি মনুস্সধম্মতো উত্তরি. অলমরিযঞাণদস্সনৰিসেসোতি অরিযভাৰকরণসমত্থো ঞাণৰিসেসো. কিঞ্হি নো সিযা, ভন্তেতি কস্মা, ভন্তে, নাধিগতো ভৰিস্সতি, অধিগতোযেৰাতি. যাৰ দেৰাতি যাৰ এৰ.

৩২৯. এৰং পঠমজ্ঝানাধিগমে ব্যাকতে দুতিযজ্ঝানাদীনি পুচ্ছন্তো এতস্স পন ৰোতিআদিমাহ. তত্থ সমতিক্কমাযাতি সমতিক্কমত্থায. পটিপ্পস্সদ্ধিযাতি পটিপ্পস্সদ্ধত্থায. সেসং সব্বত্থ ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. পচ্ছিমপঞ্হে পন লোকুত্তরঞাণদস্সনৰসেন অধিগতং নিরোধসমাপত্তিং পুচ্ছন্তো অলমরিযঞাণদস্সনৰিসেসোতি আহ. থেরোপি পুচ্ছানুরূপেনেৰ ব্যাকাসি. তত্থ যস্মা ৰেদযিতসুখতো অৰেদযিতসুখং সন্ততরং পণীততরং হোতি, তস্মা অঞ্ঞং ফাসুৰিহারং উত্তরিতরং ৰা পণীততরং ৰা ন সমনুপস্সামাতি আহ.

৩৩০. ধম্মিযা কথাযাতি সামগ্গিরসানিসংসপ্পটিসংযুত্তায ধম্মিযা কথায. সব্বেপি তে চতূসু সচ্চেসু পরিনিট্ঠিতকিচ্চা, তেন তেসং পটিৰেধত্থায কিঞ্চি কথেতব্বং নত্থি. সামগ্গিরসেন পন অযঞ্চ অযঞ্চ আনিসংসোতি সামগ্গিরসানিসংসমেৰ নেসং ভগৰা কথেসি. ভগৰন্তং অনুসংযাযিত্ৰাতি অনুগন্ত্ৰা. তে কির ভগৰতো পত্তচীৰরং গহেত্ৰা থোকং অগমংসু, অথ ভগৰা ৰিহারস্স পরিৰেণপরিযন্তং গতকালে, ‘‘আহরথ মে পত্তচীৰরং, তুম্হে ইধেৰ তিট্ঠথা’’তি পক্কামি. ততো পটিনিৰত্তিত্ৰাতি ততো ঠিতট্ঠানতো নিৰত্তিত্ৰা. কিং নু খো মযং আযস্মতোতি ভগৰন্তং নিস্সায পব্বজ্জাদীনি অধিগন্ত্ৰাপি অত্তনো গুণকথায অট্টিযমানা অধিগমপ্পিচ্ছতায আহংসু. ইমাসঞ্চ ইমাসঞ্চাতি পঠমজ্ঝানাদীনং লোকিযলোকুত্তরানং. চেতসা চেতো পরিচ্চ ৰিদিতোতি অজ্জ মে আযস্মন্তো লোকিযসমাপত্তিযা ৰীতিনামেসুং, অজ্জ লোকুত্তরাযাতি এৰং চিত্তেন চিত্তং পরিচ্ছিন্দিত্ৰা ৰিদিতং. দেৰতাপি মেতি, ভন্তে অনুরুদ্ধ, অজ্জ অয্যো নন্দিযত্থেরো, অজ্জ অয্যো কিমিলত্থেরো ইমায চ ইমায চ সমাপত্তিযা ৰীতিনামেসীতি এৰমারোচেসুন্তি অত্থো. পঞ্হাভিপুট্ঠেনাতি তম্পি মযা সযং ৰিদিতন্তি ৰা দেৰতাহি আরোচিতন্তি ৰা এত্তকেনেৰ মুখং মে সজ্জন্তি কথং সমুট্ঠাপেত্ৰা অপুট্ঠেনেৰ মে ন কথিতং. ভগৰতা পন পঞ্হাভিপুট্ঠেন পঞ্হং অভিপুচ্ছিতেন সতা ব্যাকতং, তত্র মে কিং ন রোচথাতি আহ.

৩৩১. দীঘোতি ‘‘মণি মাণিৰরো দীঘো, অথো সেরীসকো সহা’’তি (দী. নি. ৩.২৯৩) এৰং আগতো অট্ঠৰীসতিযা যক্খসেনাপতীনং অব্ভন্তরো একো দেৰরাজা. পরজনোতি তস্সেৰ যক্খস্স নামং. যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমীতি সো কির ৰেস্সৰণেন পেসিতো এতং ঠানং গচ্ছন্তো ভগৰন্তং সযং পত্তচীৰরং গহেত্ৰা গিঞ্জকাৰসথতো গোসিঙ্গসালৰনস্স অন্তরে দিস্ৰা ভগৰা অত্তনা পত্তচীৰরং গহেত্ৰা গোসিঙ্গসালৰনে তিণ্ণং কুলপুত্তানং সন্তিকং গচ্ছতি. অজ্জ মহতী ধম্মদেসনা ভৰিস্সতি. মযাপি তস্সা দেসনায ভাগিনা ভৰিতব্বন্তি অদিস্সমানেন কাযেন সত্থু পদানুপদিকো গন্ত্ৰা অৰিদূরে ঠত্ৰা ধম্মং সুত্ৰা সত্থরি গচ্ছন্তেপি ন গতো, – ‘‘ইমে থেরা কিং করিস্সন্তী’’তি দস্সনত্থং পন তত্থেৰ ঠিতো. অথ তে দ্ৰে থেরে অনুরুদ্ধত্থেরং পলিৰেঠেন্তে দিস্ৰা, – ‘‘ইমে থেরা ভগৰন্তং নিস্সায পব্বজ্জাদযো সব্বগুণে অধিগন্ত্ৰাপি ভগৰতোৰ মচ্ছরাযন্তি, ন সহন্তি, অতিৰিয নিলীযন্তি পটিচ্ছাদেন্তি, ন দানি তেসং পটিচ্ছাদেতুং দস্সামি, পথৰিতো যাৰ ব্রহ্মলোকা এতেসং গুণে পকাসেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি.

লাভা ৰত, ভন্তেতি যে, ভন্তে, ৰজ্জিরট্ঠৰাসিনো ভগৰন্তঞ্চ ইমে চ তযো কুলপুত্তে পস্সিতুং লভন্তি, ৰন্দিতুং লভন্তি, দেয্যধম্মং দাতুং লভন্তি, ধম্মং সোতুং লভন্তি, তেসং লাভা, ভন্তে, ৰজ্জীনন্তি অত্থো. সদ্দং সুত্ৰাতি সো কির অত্তনো যক্খানুভাৰেন মহন্তং সদ্দং কত্ৰা সকলং ৰজ্জিরট্ঠং অজ্ঝোত্থরন্তো তং ৰাচং নিচ্ছারেসি. তেন চস্স তেসু রুক্খপব্বতাদীসু অধিৰত্থা ভুম্মা দেৰতা সদ্দং অস্সোসুং. তং সন্ধায ৰুত্তং – ‘‘সদ্দং সুত্ৰা’’তি. অনুস্সাৰেসুন্তি মহন্তং সদ্দং সুত্ৰা সাৰেসুং. এস নযো সব্বত্থ. যাৰ ব্রহ্মলোকাতি যাৰ অকনিট্ঠব্রহ্মলোকা. তঞ্চেপি কুলন্তি, ‘‘অম্হাকং কুলতো নিক্খমিত্ৰা ইমে কুলপুত্তা পব্বজিতা এৰং সীলৰন্তো গুণৰন্তো আচারসম্পন্না কল্যাণধম্মা’’তি এৰং তঞ্চেপি কুলং এতে তযো কুলপুত্তে পসন্নচিত্তং অনুস্সরেয্যাতি এৰং সব্বত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. ইতি ভগৰা যথানুসন্ধিনাৰ দেসনং নিট্ঠপেসীতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

চূল়গোসিঙ্গসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.