৫. নিৰাপসুত্তৰণ্ণনা

২৬১. এৰং মে সুতন্তি নিৰাপসুত্তং. তত্থ নেৰাপিকোতি যো মিগানং গহণত্থায অরঞ্ঞে তিণবীজানি ৰপতি ‘‘ইদং তিণং খাদিতুং আগতে মিগে সুখং গণ্হিস্সামী’’তি. নিৰাপন্তি ৰপ্পং. নিৰুত্তন্তি ৰপিতং. মিগজাতাতি মিগঘটা. অনুপখজ্জাতি অনুপৰিসিত্ৰা. মুচ্ছিতাতি তণ্হামুচ্ছনায মুচ্ছিতা, তণ্হায হদযং পৰিসিত্ৰা মুচ্ছনাকারং পাপিতাতি অত্থো. মদং আপজ্জিস্সন্তীতি মানমদং আপজ্জিস্সন্তি. পমাদন্তি ৰিস্সট্ঠসতিভাৰং. যথাকামকরণীযা ভৰিস্সন্তীতি যথা ইচ্ছিস্সাম, তথা কাতব্বা ভৰিস্সন্তি. ইমস্মিং নিৰাপেতি ইমস্মিং নিৰাপট্ঠানে. একং কির নিৰাপতিণং নাম অত্থি নিদাঘভদ্দকং, তং যথা যথা নিদাঘো হোতি, তথা তথা নীৰারৰনং ৰিয মেঘমালা ৰিয চ একগ্ঘনং হোতি, তং লুদ্দকা একস্মিং উদকফাসুকট্ঠানে কসিত্ৰা ৰপিত্ৰা ৰতিং কত্ৰা দ্ৰারং যোজেত্ৰা রক্খন্তি. অথ যদা মহানিদাঘে সব্বতিণানি সুক্খানি হোন্তি, জিৰ্হাতেমনমত্তম্পি উদকং দুল্লভং হোতি, তদা মিগজাতা সুক্খতিণানি চেৰ পুরাণপণ্ণানি চ খাদন্তা কম্পমানা ৰিয ৰিচরন্তা নিৰাপতিণস্স গন্ধং ঘাযিত্ৰা ৰধবন্ধনাদীনি অগণযিত্ৰা ৰতিং অজ্ঝোত্থরন্তা পৰিসন্তি. তেসঞ্হি নিৰাপতিণং অতিৰিয পিযং হোতি মনাপং. নেৰাপিকো তে দিস্ৰা দ্ৰে তীণি দিৰসানি পমত্তো ৰিয হোতি, দ্ৰারং ৰিৰরিত্ৰা তিট্ঠতি. অন্তোনিৰাপট্ঠানে তহিং তহিং উদকআৰাটকাপি হোন্তি, মিগা ৰিৰটদ্ৰারেন পৰিসিত্ৰা খাদিতমত্তকং পিৰিতমত্তকমেৰ কত্ৰা পক্কমন্তি, পুনদিৰসে কিঞ্চি ন করোন্তীতি কণ্ণে চালযমানা খাদিত্ৰা পিৰিত্ৰা অতরমানা গচ্ছন্তি, পুনদিৰসে কোচি কিঞ্চি কত্তা নত্থীতি যাৰদত্থং খাদিত্ৰা পিৰিত্ৰা মণ্ডলগুম্বং পৰিসিত্ৰা নিপজ্জন্তি. লুদ্দকা তেসং পমত্তভাৰং জানিত্ৰা দ্ৰারং পিধায সম্পরিৰারেত্ৰা কোটিতো পট্ঠায কোট্টেত্ৰা গচ্ছন্তি, এৰং তে তস্মিং নিৰাপে নেৰাপিকস্স যথাকামকরণীযা ভৰন্তি.

২৬২. তত্র, ভিক্খৰেতি, ভিক্খৰে, তেসু মিগজাতেসু. পঠমা মিগজাতাতি, মিগজাতা পঠমদুতিযা নাম নত্থি. ভগৰা পন আগতপটিপাটিৰসেন কপ্পেত্ৰা পঠমা, দুতিযা, ততিযা, চতুত্থাতি নামং আরোপেত্ৰা দস্সেসি. ইদ্ধানুভাৰাতি যথাকামং কত্তব্বভাৰতো; ৰসীভাৰোযেৰ হি এত্থ ইদ্ধীতি চ আনুভাৰোতি চ অধিপ্পেতো.

২৬৩. ভযভোগাতি ভযেন ভোগতো. বলৰীরিযন্তি অপরাপরং সঞ্চরণৰাযোধাতু, সা পরিহাযীতি অত্থো.

২৬৪. উপনিস্সায আসযং কপ্পেয্যামাতি অন্তো নিপজ্জিত্ৰা খাদন্তানম্পি ভযমেৰ, বাহিরতো আগন্ত্ৰা খাদন্তানম্পি ভযমেৰ, মযং পন অমুং নিৰাপট্ঠানং নিস্সায একমন্তে আসযং কপ্পেয্যামাতি চিন্তযিংসু. উপনিস্সায আসযং কপ্পযিংসূতি লুদ্দকা নাম ন সব্বকালং অপ্পমত্তা হোন্তি. মযং তত্থ তত্থ মণ্ডলগুম্বেসু চেৰ ৰতিপাদেসু চ নিপজ্জিত্ৰা এতেসু মুখধোৰনত্থং ৰা আহারকিচ্চকরণত্থং ৰা পক্কন্তেসু নিৰাপৰত্থুং পৰিসিত্ৰা খাদিতমত্তং কত্ৰা অম্হাকং ৰসনট্ঠানং পৰিসিস্সামাতি নিৰাপৰত্থুং উপনিস্সায গহনেসু গুম্বৰতিপাদাদীসু আসযং কপ্পযিংসু. ভুঞ্জিংসূতি ৰুত্তনযেন লুদ্দকানং পমাদকালং ঞত্ৰা সীঘং সীঘং পৰিসিত্ৰা ভুঞ্জিংসু. কেতবিনোতি সিক্খিতকেরাটিকা. ইদ্ধিমন্তাতি ইদ্ধিমন্তো ৰিয. পরজনাতি যক্খা. ইমে ন মিগজাতাতি. আগতিং ৰা গতিং ৰাতি ইমিনা নাম ঠানেন আগচ্ছন্তি, অমুত্র গচ্ছন্তীতি ইদং নেসং ন জানাম. দণ্ডৰাকরাহীতি দণ্ডৰাকরজালেহি. সমন্তা সপ্পদেসং অনুপরিৰারেসুন্তি অতিমাযাৰিনো এতে, ন দূরং গমিস্সন্তি, সন্তিকেযেৰ নিপন্না ভৰিস্সন্তীতি নিৰাপক্খেত্তস্স সমন্তা সপ্পদেসং মহন্তং ওকাসং অনুপরিৰারেসুং. অদ্দসংসূতি এৰং পরিৰারেত্ৰা ৰাকরজালং সমন্ততো চালেত্ৰা ওলোকেন্তা অদ্দসংসু. যত্থ তেতি যস্মিং ঠানে তে গাহং অগমংসু, তং ঠানং অদ্দসংসূতি অত্থো.

২৬৫. যংনূন মযং যত্থ অগতীতি তে কির এৰং চিন্তযিংসু – ‘‘অন্তো নিপজ্জিত্ৰা অন্তো খাদন্তানম্পি ভযমেৰ, বাহিরতো আগন্ত্ৰা খাদন্তানম্পি সন্তিকে ৰসিত্ৰা খাদন্তানম্পি ভযমেৰ, তেপি হি ৰাকরজালেন পরিক্খিপিত্ৰা গহিতাযেৰা’’তি, তেন তেসং এতদহোসি – ‘‘যংনূন মযং যত্থ নেৰাপিকস্স চ নেৰাপিকপরিসায চ অগতি অৰিসযো, তত্থ তত্থ সেয্যং কপ্পেয্যামা’’তি. অঞ্ঞে ঘট্টেস্সন্তীতি ততো ততো দূরতরৰাসিনো অঞ্ঞে ঘট্টেস্সন্তি. তে ঘট্টিতা অঞ্ঞেতি তেপি ঘট্টিতা অঞ্ঞে ততো দূরতরৰাসিনো ঘট্টেস্সন্তি. এৰং ইমং নিৰাপং নিৰুত্তং সব্বসো মিগজাতা পরিমুচ্চিস্সন্তীতি এৰং ইমং অম্হেহি নিৰুত্তং নিৰাপং সব্বে মিগঘটা মিগসঙ্ঘা ৰিস্সজ্জেস্সন্তি পরিচ্চজিস্সন্তি. অজ্ঝুপেক্খেয্যামাতি তেসং গহণে অব্যাৰটা ভৰেয্যামাতি; যথা তথা আগচ্ছন্তেসু হি তরুণপোতকো ৰা মহল্লকো ৰা দুব্বলো ৰা যূথপরিহীনো ৰা সক্কা হোন্তি লদ্ধুং, অনাগচ্ছন্তেসু কিঞ্চি নত্থি. অজ্ঝুপেক্খিংসু খো, ভিক্খৰেতি এৰং চিন্তেত্ৰা অব্যাৰটাৰ অহেসুং.

২৬৭. অমুং নিৰাপং নিৰুত্তং মারস্স অমূনি চ লোকামিসানীতি এত্থ নিৰাপোতি ৰা লোকামিসানীতি ৰা ৰট্টামিসভূতানং পঞ্চন্নং কামগুণানমেতং অধিৰচনং. মারো ন চ বীজানি ৰিয কামগুণে ৰপেন্তো আহিণ্ডতি, কামগুণগিদ্ধানং পন উপরি ৰসং ৰত্তেতি, তস্মা কামগুণা মারস্স নিৰাপা নাম হোন্তি. তেন ৰুত্তং – ‘‘অমুং নিৰাপং নিৰুত্তং মারস্সা’’তি. ন পরিমুচ্চিংসু মারস্স ইদ্ধানুভাৰাতি মারস্স ৰসং গতা অহেসুং, যথাকামকরণীযা. অযং সপুত্তভরিযপব্বজ্জায আগতউপমা.

২৬৮. চেতোৰিমুত্তি পরিহাযীতি এত্থ চেতোৰিমুত্তি নাম অরঞ্ঞে ৰসিস্সামাতি উপ্পন্নঅজ্ঝাসযো; সো পরিহাযীতি অত্থো. তথূপমে অহং ইমে দুতিযেতি অযং ব্রাহ্মণধম্মিকপব্বজ্জায উপমা. ব্রাহ্মণা হি অট্ঠচত্তালীসৰস্সানি কোমারব্রহ্মচরিযং চরিত্ৰা ৰট্টুপচ্ছেদভযেন পৰেণিং ঘটযিস্সামাতি ধনং পরিযেসিত্ৰা ভরিযং গহেত্ৰা অগারমজ্ঝে ৰসন্তা একস্মিং পুত্তে জাতে ‘‘অম্হাকং পুত্তো জাতো ৰট্টং ন উচ্ছিন্নং পৰেণি ঘটিতা’’তি পুন নিক্খমিত্ৰা পব্বজন্তি ৰা তমেৰ ৰা স’কলত্তৰাসং ৰসন্তি.

২৬৯. এৰঞ্হি তে, ভিক্খৰে, ততিযাপি সমণব্রাহ্মণা ন পরিমুচ্চিংসূতি পুরিমা ৰিয তেপি মারস্স ইদ্ধানুভাৰা ন মুচ্চিংসু; যথাকামকরণীযাৰ অহেসুং. কিং পন তে অকংসূতি? গামনিগমরাজধানিযো ওসরিত্ৰা তেসু তেসু আরামউয্যানট্ঠানেসু অস্সমং মাপেত্ৰা নিৰসন্তা কুলদারকে হত্থিঅস্সরথসিপ্পাদীনি নানপ্পকারানি সিপ্পানি সিক্খাপেসুং. ইতি তে ৰাকরজালেন ততিযা মিগজাতা ৰিয মারস্স পাপিমতো দিট্ঠিজালেন পরিক্খিপিত্ৰা যথাকামকরণীযা অহেসুং.

২৭০. তথূপমে অহং ইমে চতুত্থেতি অযং ইমস্স সাসনস্স উপমা আহটা.

২৭১. অন্ধমকাসি মারন্তি ন মারস্স অক্খীনি ভিন্দি. ৰিপস্সনাপাদকজ্ঝানং সমাপন্নস্স পন ভিক্খুনো ইমং নাম আরম্মণং নিস্সায চিত্তং ৰত্ততীতি মারো পস্সিতুং ন সক্কোতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘অন্ধমকাসি মার’’ন্তি. অপদং ৰধিত্ৰা মারচক্খুন্তি তেনেৰ পরিযাযেন যথা মারস্স চক্খু অপদং হোতি নিপ্পদং, অপ্পতিট্ঠং, নিরারম্মণং, এৰং ৰধিত্ৰাতি অত্থো. অদস্সনং গতো পাপিমতোতি তেনেৰ পরিযাযেন মারস্স পাপিমতো অদস্সনং গতো. ন হি সো অত্তনো মংসচক্খুনা তস্স ৰিপস্সনাপাদকজ্ঝানং সমাপন্নস্স ভিক্খুনো ঞাণসরীরং দট্ঠুং সক্কোতি. পঞ্ঞায চস্স দিস্ৰা আসৰা পরিক্খীণা হোন্তীতি মগ্গপঞ্ঞায চত্তারি অরিযসচ্চানি দিস্ৰা চত্তারো আসৰা পরিক্খীণা হোন্তি. তিণ্ণো লোকে ৰিসত্তিকন্তি লোকে সত্তৰিসত্তভাৰেন ৰিসত্তিকাতি এৰং সঙ্খং গতং. অথ ৰা ‘‘ৰিসত্তিকাতি কেনট্ঠেন ৰিসত্তিকা? ৰিসতাতি ৰিসত্তিকা ৰিসটাতি ৰিসত্তিকা, ৰিপুলাতি ৰিসত্তিকা, ৰিসালাতি ৰিসত্তিকা, ৰিসমাতি ৰিসত্তিকা, ৰিসক্কতীতি ৰিসত্তিকা, ৰিসং হরতীতি ৰিসত্তিকা, ৰিসংৰাদিকাতি ৰিসত্তিকা, ৰিসমূলাতি ৰিসত্তিকা, ৰিসফলাতি ৰিসত্তিকা, ৰিসপরিভোগাতি ৰিসত্তিকা, ৰিসালা ৰা পন সা তণ্হা রূপে সদ্দে গন্ধে রসে ফোট্ঠব্বে’’তি (মহানি. ৩; চূল়নি. মেত্তগূমাণৰপুচ্ছানিদ্দেস ২২, খগ্গৰিসাণসুত্তনিদ্দেস ১২৪) ৰিসত্তিকা. এৰং ৰিসত্তিকাতি সঙ্খং গতং তণ্হং তিণ্ণো নিত্তিণ্ণো উত্তিণ্ণো. তেন ৰুচ্চতি – ‘‘তিণ্ণো লোকে ৰিসত্তিক’’ন্তি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

নিৰাপসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.