৬. চেতোখিলসুত্তৰণ্ণনা

১৮৫. এৰং মে সুতন্তি চেতোখিলসুত্তং. তত্থ চেতোখিলাতি চিত্তস্স থদ্ধভাৰা কচৰরভাৰা খাণুকভাৰা. চেতসো ৰিনিবন্ধাতি চিত্তং বন্ধিত্ৰা মুট্ঠিযং কত্ৰা ৰিয গণ্হন্তীতি চেতসো ৰিনিবন্ধা. ৰুদ্ধিন্তিআদীসু সীলেন ৰুদ্ধিং, মগ্গেন ৰিরুল়্হিং, নিব্বানেন ৰেপুল্লং. সীলসমাধীহি ৰা ৰুদ্ধিং, ৰিপস্সনামগ্গেহি ৰিরুল়্হিং, ফলনিব্বানেহি ৰেপুল্লং. সত্থরি কঙ্খতীতি সত্থু সরীরে ৰা গুণে ৰা কঙ্খতি. সরীরে কঙ্খমানো দ্ৰত্তিংসৰরলক্খণপ্পটিমণ্ডিতং নাম সরীরং অত্থি নু খো নত্থীতি কঙ্খতি, গুণে কঙ্খমানো অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নজাননসমত্থং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং অত্থি নু খো নত্থীতি কঙ্খতি. ৰিচিকিচ্ছতীতি ৰিচিনন্তো কিচ্ছতি, দুক্খং আপজ্জতি, ৰিনিচ্ছেতুং ন সক্কোতি. নাধিমুচ্চতীতি এৰমেতন্তি অধিমোক্খং ন পটিলভতি. ন সম্পসীদতীতি গুণেসু ওতরিত্ৰা নিব্বিচিকিচ্ছভাৰেন পসীদিতুং, অনাৰিলো ভৰিতুং ন সক্কোতি. আতপ্পাযাতি কিলেসসন্তাপকৰীরিযকরণত্থায. অনুযোগাযাতি পুনপ্পুনং যোগায. সাতচ্চাযাতি সততকিরিযায পধানাযাতি পদহনত্থায. অযং পঠমো চেতোখিলোতি অযং সত্থরি ৰিচিকিচ্ছাসঙ্খাতো পঠমো চিত্তস্স থদ্ধভাৰো, এৰমেতস্স ভিক্খুনো অপ্পহীনো হোতি. ধম্মেতি পরিযত্তিধম্মে চ পটিৰেধধম্মে চ. পরিযত্তিধম্মে কঙ্খমানো, তেপিটকং বুদ্ধৰচনং চতুরাসীতি ধম্মক্খন্ধসহস্সানীতি ৰদন্তি, অত্থি নু খো এতং নত্থীতি কঙ্খতি. পটিৰেধধম্মে কঙ্খমানো ৰিপস্সনানিস্সন্দো মগ্গো নাম, মগ্গনিস্সন্দো ফলং নাম, সব্বসঙ্খারপটিনিস্সগ্গো নিব্বানং নামাতি ৰদন্তি. তং অত্থি নু খো নত্থীতি কঙ্খতি. সঙ্ঘে কঙ্খতীতি সুপ্পটিপন্নোতিআদীনং পদানং ৰসেন এৰরূপং পটিপদং পটিপন্না চত্তারো মগ্গট্ঠা চত্তারো ফলট্ঠাতি অট্ঠন্নং পুগ্গলানং সমূহভূতো সঙ্ঘো নাম, সো অত্থি নু খো নত্থীতি কঙ্খতি. সিক্খায কঙ্খমানো অধিসীলসিক্খা নাম অধিচিত্তসিক্খা নাম অধিপঞ্ঞাসিক্খা নামাতি ৰদন্তি. সা অত্থি নু খো নত্থীতি কঙ্খতি. অযং পঞ্চমোতি অযং সব্রহ্মচারীসু কোপসঙ্খাতো পঞ্চমো চিত্তস্স থদ্ধভাৰো কচৰরভাৰো খাণুকভাৰো.

১৮৬. ৰিনিবন্ধেসু কামেতি ৰত্থুকামেপি কিলেসকামেপি. কাযেতি অত্তনো কাযে. রূপেতি বহিদ্ধা রূপে. যাৰদত্থন্তি যত্তকং ইচ্ছতি, তত্তকং. উদরাৰদেহকন্তি উদরপূরং. তঞ্হি উদরং অৰদেহনতো উদরাৰদেহকন্তি ৰুচ্চতি. সেয্যসুখন্তি মঞ্চপীঠসুখং, উতুসুখং ৰা. পস্সসুখন্তি যথা সম্পরিৰত্তকং সযন্তস্স দক্খিণপস্সৰামপস্সানং সুখং হোতি, এৰং উপ্পন্নসুখং. মিদ্ধসুখন্তি নিদ্দাসুখং. অনুযুত্তোতি যুত্তপযুত্তো ৰিহরতি.

পণিধাযাতি পত্থযিত্ৰা. সীলেনাতিআদীসু সীলন্তি চতুপারিসুদ্ধিসীলং. ৰতন্তি ৰতসমাদানং. তপোতি তপচরণং. ব্রহ্মচরিযন্তি মেথুনৰিরতি. দেৰো ৰা ভৰিস্সামীতি মহেসক্খদেৰো ৰা ভৰিস্সামি. দেৰঞ্ঞতরো ৰাপি অপ্পেসক্খদেৰেসু ৰা অঞ্ঞতরো.

১৮৯. ইদ্ধিপাদেসু ছন্দং নিস্সায পৰত্তো সমাধি ছন্দসমাধি. পধানভূতা সঙ্খারা পধানসঙ্খারা. সমন্নাগতন্তি তেহি ধম্মেহি উপেতং. ইদ্ধিযা পাদং, ইদ্ধিভূতং ৰা পাদন্তি ইদ্ধিপাদং. সেসেসুপি এসেৰ নযো, অযমেত্থ সঙ্খেপো. ৰিত্থারো পন ইদ্ধিপাদৰিভঙ্গে আগতো যেৰ. ৰিসুদ্ধিমগ্গেপিস্স অত্থো দীপিতো. ইতি ইমেহি চতূহি ইদ্ধিপাদেহি ৰিক্খম্ভনপ্পহানং কথিতং. উস্সোল়্হীযেৰ পঞ্চমীতি এত্থ উস্সোল়্হীতি সব্বত্থ কত্তব্বৰীরিযং দস্সেতি. উস্সোল়্হীপন্নরসঙ্গসমন্নাগতোতি পঞ্চ চেতোখিলপ্পহানানি পঞ্চ ৰিনিবন্ধপ্পহানানি চত্তারো ইদ্ধিপাদা উস্সোল়্হীতি এৰং উস্সোল়্হিযা সদ্ধিং পন্নরসহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো. ভব্বোতি অনুরূপো, অনুচ্ছৰিকো. অভিনিব্ভিদাযাতি ঞাণেন কিলেসভেদায. সম্বোধাযাতি চতুমগ্গসম্বোধায. অনুত্তরস্সাতি সেট্ঠস্স. যোগক্খেমস্সাতি চতূহি যোগেহি খেমস্স অরহত্তস্স. অধিগমাযাতি পটিলাভায. সেয্যথাতি ওপম্মত্থে নিপাতো. পীতি সম্ভাৰনত্থে. উভযেনপি সেয্যথাপি নাম, ভিক্খৰেতি দস্সেতি.

কুক্কুটিযা অণ্ডানি অট্ঠ ৰা দস ৰা দ্ৰাদস ৰাতি এত্থ পন কিঞ্চাপি কুক্কুটিযা ৰুত্তপ্পকারতো ঊনাধিকানিপি অণ্ডানি হোন্তি, ৰচনসিলিট্ঠতায পন এৰং ৰুত্তং. এৰঞ্হি লোকে সিলিট্ঠং ৰচনং হোতি. তানস্সূতি তানি অস্সু, ভৰেয্যুন্তি অত্থো. কুক্কুটিযা সম্মা অধিসযিতানীতি তায জনেত্তিযা কুক্কুটিযা পক্খে পসারেত্ৰা তেসং উপরি সযন্তিযা সম্মা অধিসযিতানি. সম্মা পরিসেদিতানীতি কালেন কালং উতুং গাহাপেন্তিযা সুট্ঠু সমন্ততো সেদিতানি উস্মীকতানি. সম্মা পরিভাৰিতানীতি কালেন কালং সুট্ঠু সমন্ততো ভাৰিতানি, কুক্কুটগন্ধং গাহাপিতানীতি অত্থো. কিঞ্চাপি তস্সা কুক্কুটিযাতি তস্সা কুক্কুটিযা ইমং তিৰিধকিরিযাকরণেন অপ্পমাদং কত্ৰা কিঞ্চাপি ন এৰং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য. অথ খো ভব্বাৰ তেতি অথ খো তে কুক্কুটপোতকা ৰুত্তনযেন সোত্থিনা অভিনিব্ভিজ্জিতুং ভব্বাৰ. তে হি যস্মা তায কুক্কুটিযা এৰং তীহাকারেহি তানি অণ্ডানি পরিপালীযমানানি ন পূতীনি হোন্তি. যোপি নেসং অল্লসিনেহো, সোপি পরিযাদানং গচ্ছতি, কপালং তনুকং হোতি, পাদনখসিখা চ মুখতুণ্ডকঞ্চ খরং হোতি, সযং পরিপাকং গচ্ছতি, কপালস্স তনুত্তা বহি আলোকো অন্তো পঞ্ঞাযতি, তস্মা ‘‘চিরং ৰত মযং সঙ্কুটিতহত্থপাদা সম্বাধে সযিম্হা, অযঞ্চ বহি আলোকো দিস্সতি, এত্থ দানি নো সুখৰিহারো ভৰিস্সতী’’তি নিক্খমিতুকামা হুত্ৰা কপালং পাদেন পহরন্তি, গীৰং পসারেন্তি, ততো তং কপালং দ্ৰেধা ভিজ্জতি. অথ তে পক্খে ৰিধুনন্তা তঙ্খণানুরূপং ৰিরৰন্তা নিক্খমন্তিযেৰ, নিক্খমিত্ৰা চ গামক্খেত্তং উপসোভযমানা ৰিচরন্তি.

এৰমেৰ খোতি ইদং ওপম্মসম্পটিপাদনং. তং এৰং অত্থেন সংসন্দেত্ৰা ৰেদিতব্বং – তস্সা কুক্কুটিযা অণ্ডেসু তিৰিধকিরিযাকরণং ৰিয হি ইমস্স ভিক্খুনো উস্সোল়্হীপন্নরসেহি অঙ্গেহি সমন্নাগতভাৰো. কুক্কুটিযা তিৰিধকিরিযাসম্পাদনেন অণ্ডানং অপূতিভাৰো ৰিয পন্নরসঙ্গসমন্নাগতস্স ভিক্খুনো তিৰিধানুপস্সনাসম্পাদনেন ৰিপস্সনাঞাণস্স অপরিহানি. তস্সা তিৰিধকিরিযাকরণেন অণ্ডানং অল্লসিনেহপরিযাদানং ৰিয তস্স ভিক্খুনো তিৰিধানুপস্সনাসম্পাদনেন ভৰত্তযানুগতনিকন্তিসিনেহপরিযাদানং. অণ্ডকলাপানং তনুভাৰো ৰিয ভিক্খুনো অৰিজ্জণ্ডকোসস্স তনুভাৰো. কুক্কুটপোতকানং পাদনখমুতুণ্ডকানং থদ্ধখরভাৰো ৰিয ভিক্খুনো ৰিপস্সনাঞাণস্স তিক্খখরৰিপ্পসন্নসূরভাৰো. কুক্কুটপোতকানং পরিণামকালো ৰিয ভিক্খুনো ৰিপস্সনাঞাণস্স পরিণামকালো ৰড্ঢিতকালো গব্ভগ্গহণকালো. কুক্কুটপোতকানং পাদনখসিখায ৰা মুখতুণ্ডকেন ৰা অণ্ডকোসং পদালেত্ৰা পক্খে পপ্ফোটেত্ৰা সোত্থিনা অভিনিক্খমনকালো ৰিয তস্স ভিক্খুনো ৰিপস্সনাঞাণগব্ভং গণ্হাপেত্ৰা ৰিচরন্তস্স তজ্জাতিকং উতুসপ্পাযং ৰা ভোজনসপ্পাযং ৰা পুগ্গলসপ্পাযং ৰা ধম্মস্সৰনসপ্পাযং ৰা লভিত্ৰা একাসনে নিসিন্নস্সেৰ ৰিপস্সনং ৰড্ঢেন্তস্স অনুপুব্বাধিগতেন অরহত্তমগ্গেন অৰিজ্জণ্ডকোসং পদালেত্ৰা অভিঞ্ঞাপক্খে পপ্ফোটেত্ৰা সোত্থিনা অরহত্তপ্পত্তকালো ৰেদিতব্বো. যথা পন কুক্কুটপোতকানং পরিণতভাৰং ঞত্ৰা মাতাপি অণ্ডকোসং ভিন্দতি, এৰং তথারূপস্স ভিক্খুনো ঞাণপরিপাকং ঞত্ৰা সত্থাপি –

‘‘উচ্ছিন্দ সিনেহমত্তনো, কুমুদং সারদিকংৰ পাণিনা;

সন্তিমগ্গমেৰ ব্রূহয, নিব্বানং সুগতেন দেসিত’’ন্তি. (ধ. প. ২৮৫) –

আদিনা নযেন ওভাসং ফরিত্ৰা গাথায অৰিজ্জণ্ডকোসং পহরতি, সো গাথাপরিযোসানে অৰিজ্জাণ্ডকোসং ভিন্দিত্ৰা অরহত্তং পাপুণাতি. ততো পট্ঠায যথা তে কুক্কুটপোতকা গামক্খেত্তং উপসোভযমানা তত্থ তত্থ ৰিচরন্তি, এৰং অযম্পি মহাখীণাসৰো নিব্বানরম্মণং ফলসমাপত্তিং অপ্পেত্ৰা সঙ্ঘারামং উপসোভযমানো ৰিচরতি.

ইতি ইমস্মিং সুত্তে চত্তারি পহানানি কথিতানি. কথং? চেতোখিলানঞ্হি চেতোৰিনিবন্ধানং পহানেন পটিসঙ্খানপ্পপহানং কথিতং, ইদ্ধিপাদেহি ৰিক্খম্ভনপ্পহানং কথিত, মগ্গে আগতে সমুচ্ছেদপ্পহানং কথিতং, ফলে আগতে পটিপ্পস্সদ্ধিপ্পহানং কথিতং. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

চেতোখিলসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.