৮. সল্লেখসুত্তৰণ্ণনা

৮১. এৰং মে সুতন্তি সল্লেখসুত্তং. তত্থ মহাচুন্দোতি তস্স থেরস্স নামং. সাযন্হসমযন্তি সাযন্হকালে. পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতোতি এত্থ পটিসল্লানন্তি তেহি তেহি সত্তসঙ্খারেহি পটিনিৰত্তিত্ৰা সল্লানং নিলীযনং, একীভাৰো পৰিৰেকোতি ৰুত্তং হোতি. যো ততো ৰুট্ঠিতো, সো পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো নাম হোতি. অযং পন যস্মা পটিসল্লানানং উত্তমতো ফলসমাপত্তিতো ৰুট্ঠাসি, তস্মা ‘‘পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো’’তি ৰুত্তো. ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰাতি সমদসনখুজ্জলৰিভূসিতেন সিরসা ভগৰন্তং সক্কচ্চং ৰন্দিত্ৰা, অভিৰাদাপেত্ৰা ৰা ‘‘সুখী ভৰ, চুন্দা’’তি এৰং ৰচীভেদং কারাপেত্ৰা, ভগৰা পন কির ৰন্দিতো সমানো সুৰণ্ণদুন্দুভিসদিসং গীৰং পগ্গয্হ কণ্ণসুখং পেমনিযং অমতাভিসেকসদিসং ব্রহ্মঘোসং নিচ্ছারেন্তো ‘‘সুখী হোহী’’তি তস্স তস্স নামং গহেত্ৰা ৰদতি, এতং আচিণ্ণং তথাগতানং. তত্রিদং সাধকসুত্তং, ‘‘সক্কো, ভন্তে, দেৰানমিন্দো সামচ্চো সপরিজনো ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দতীতি, সুখী হোতু পঞ্চসিখ সক্কো দেৰানমিন্দো সামচ্চো সপরিজনো, সুখকামা হি দেৰা মনুস্সা অসুরা নাগা গন্ধব্বা, যে চঞ্ঞে সন্তি পুথুকাযা’’তি. এৰঞ্চ পন তথাগতা এৰরূপে মহেসক্খে যক্খে অভিৰদন্তীতি.

যা ইমাতি ইদানি ৰত্তব্বাভিমুখং করোন্তো ৰিয আহ. অনেকৰিহিতাতি নানপ্পকারা. দিট্ঠিযোতি মিচ্ছাদিট্ঠিযো. লোকে উপ্পজ্জন্তীতি সত্তেসু পাতুভৰন্তি. অত্তৰাদপ্পটিসংযুত্তাতি ‘‘রূপং অত্ততো সমনুপস্সতী’’তিআদিনযপ্পৰত্তেন অত্তৰাদেন পটিসংযুত্তা, তা ৰীসতি ভৰন্তি. লোকৰাদপ্পটিসংযুত্তাতি ‘‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চা’’তিআদিনযপ্পৰত্তেন লোকৰাদেন পটিসংযুত্তা, তা অট্ঠ হোন্তি সস্সতো, অসস্সতো, সস্সতো চ অসস্সতো চ, নেৰ সস্সতো নাসস্সতো, অন্তৰা, অনন্তৰা, অন্তৰা চ অনন্তৰা চ, নেৰন্তৰা নানন্তৰা অত্তা চ লোকো চাতি এৰং পৰত্তত্তা.

আদিমেৰাতিআদীসু অযমত্থো কিং নু খো ভন্তে আদিমেৰ মনসিকরোন্তস্স অপ্পত্ৰাপি সোতাপত্তিমগ্গং ৰিপস্সনামিস্সকপঠমমনসিকারমেৰ মনসিকরোন্তস্স ভিক্খুনো এৰমেতাসং এত্তকেনেৰ উপাযেন এতাসং দিট্ঠীনং পহানঞ্চ পটিনিস্সগ্গো চ হোতীতি. ইদঞ্চ থেরো অত্তনা অনধিমানিকোপি সমানো অধিমানিকানং অধিমানপ্পহানত্থং অধিমানিকো ৰিয হুত্ৰা পুচ্ছতীতি ৰেদিতব্বো. অপরে পনাহু ‘‘থেরস্স অন্তেৰাসিকা আদিমনসিকারেনেৰ দিট্ঠীনং সমুচ্ছেদপ্পহানং হোতীতি এৰংসঞ্ঞিনোপি, সমাপত্তিৰিহারা সল্লেখৰিহারাতি এৰংসঞ্ঞিনোপি অত্থি. সো তেসং অত্থায ভগৰন্তং পুচ্ছতী’’তি.

৮২. অথস্স ভগৰা তাসং দিট্ঠীনং পহানূপাযং দস্সেন্তো যা ইমাতিআদিমাহ. তত্থ যত্থ চেতা দিট্ঠিযো উপ্পজ্জন্তীতিআদি পঞ্চক্খন্ধে সন্ধায ৰুত্তং. এতেসু হি এতা দিট্ঠিযো উপ্পজ্জন্তি. যথাহ ‘‘রূপে খো, ভিক্খৰে, সতি রূপং অভিনিৰিস্স এৰং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি, সো অত্তা সো লোকো সো পেচ্চ ভৰিস্সামি নিচ্চো ধুৰো সস্সতো অৰিপরিণামধম্মো’’তি (সং. নি. ৩.১৫২) ৰিত্থারো. আরম্মণৰসেন পন একৰচনং কত্ৰা যত্থ চাতি আহ, যস্মিং আরম্মণে উপ্পজ্জন্তীতি ৰুত্তং হোতি. এত্থ চ উপ্পজ্জন্তি অনুসেন্তি সমুদাচরন্তীতি ইমেসং এৰং নানাকরণং ৰেদিতব্বং. জাতিৰসেন হি অজাতা জাযমানা উপ্পজ্জন্তীতি ৰুচ্চন্তি. পুনপ্পুনং আসেৰিতা থামগতা অপ্পটিৰিনীতা অনুসেন্তীতি. কাযৰচীদ্ৰারং সম্পত্তা সমুদাচরন্তীতি, ইদমেতেসং নানাকরণং. তং নেতং মমাতিআদীসু তং পঞ্চক্খন্ধপ্পভেদং আরম্মণমেতং ময্হং ন হোতি, অহম্পি এসো ন অস্মি, এসো মে অত্তাপি ন হোতীতি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতোতি এৰং তাৰ পদত্থো ৰেদিতব্বো.

যস্মা পন এত্থ এতং মমাতি তণ্হাগাহো, তঞ্চ গণ্হন্তো অট্ঠসততণ্হাৰিচরিতপ্পভেদং তণ্হাপপঞ্চং গণ্হাতি. এসোহমস্মীতি মানগাহো, তঞ্চ গণ্হন্তো নৰপ্পভেদং মানপপঞ্চং গণ্হাতি. এসো মে অত্তাতি দিট্ঠিগাহো, তঞ্চ গণ্হন্তো দ্ৰাসট্ঠিদিট্ঠিগতপ্পভেদং দিট্ঠিপপঞ্চং গণ্হাতি. তস্মা নেতং মমাতি ৰদন্তো ভগৰা যথাৰুত্তপ্পভেদং তণ্হাপপঞ্চং পটিক্খিপতি. নেসোহমস্মীতি মানপপঞ্চং. ন মেসো অত্তাতি দিট্ঠিপপঞ্চং. দিট্ঠেকট্ঠাযেৰ চেত্থ তণ্হামানা ৰেদিতব্বা. এৰমেতন্তি এৰং ‘‘নেতং মমা’’তিআদিনা আকারেন এতং খন্ধপঞ্চকং. যথাভূতন্তি যথা সভাৰং, যথা অত্থীতি ৰুত্তং হোতি. খন্ধপঞ্চকঞ্হি এতেনেৰ আকারেন অত্থি. মমন্তিআদিনা পন গয্হমানম্পি তেনাকারেন নেৰত্থীতি অধিপ্পাযো. সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতোতি সোতাপত্তিমগ্গপঞ্ঞাপরিযোসানায ৰিপস্সনাপঞ্ঞায সুট্ঠু পস্সন্তস্স. এৰমেতাসন্তি এতেন উপাযেন এতাসং. পহানং পটিনিস্সগ্গোতি উভযম্পেতং সমুচ্ছেদপ্পহানস্সেৰাধিৰচনং.

এৰং ভগৰা আদিমনসিকারেনেৰ দিট্ঠীনং পহানং হোতি নু খো নোতি আযস্মতা মহাচুন্দেন অধিমানিকানং ৰসেন পঞ্হং পুট্ঠো সোতাপত্তিমগ্গেন দিট্ঠিপ্পহানং দস্সেত্ৰা ইদানি সযমেৰ অধিমানিকানং ঝানং ৰিভজন্তো ঠানং খো পনেতন্তিআদিমাহ. তত্থ অধিমানিকা নাম যেসং অপ্পত্তে পত্তসঞ্ঞায অধিমানো উপ্পজ্জতি, স্ৰাযং উপ্পজ্জমানো নেৰ লোকৰট্টানুসারীনং বালপুথুজ্জনানং উপ্পজ্জতি, ন অরিযসাৰকানং. ন হি সোতাপন্নস্স ‘‘সকদাগামী অহ’’ন্তি অধিমানো উপ্পজ্জতি, ন সকদাগামিস্স ‘‘অনাগামী অহ’’ন্তি, ন অনাগামিনো ‘‘অরহা অহ’’ন্তি, কারকস্সেৰ পন সমথৰসেন ৰা ৰিপস্সনাৰসেন ৰা ৰিক্খম্ভিতকিলেসস্স নিচ্চং যুত্তপযুত্তস্স আরদ্ধৰিপস্সকস্স উপ্পজ্জতি. তস্স হি সমথৰিক্খম্ভিতানং ৰা ৰিপস্সনাৰিক্খম্ভিতানং ৰা কিলেসানং সমুদাচারং অপস্সতো ‘‘সোতাপন্নো অহন্তি ৰা, সকদাগামী, অনাগামী, অরহা অহ’’ন্তি ৰা অধিমানো উপ্পজ্জতি, তলঙ্গরতিস্সপব্বতৰাসিধম্মদিন্নত্থেরেন ওৰাদিযমানত্থেরানং ৰিয.

থেরস্স কির অচিরূপসম্পন্নস্সেৰ ওৰাদে ঠত্ৰা বহূ ভিক্খূ ৰিসেসং অধিগচ্ছিংসু. তং পৰত্তিং সুত্ৰা তিস্সমহাৰিহারৰাসী ভিক্খুসঙ্ঘো ‘‘ন অট্ঠাননিযোজকো থেরোতি থেরং আনেথা’’তি সম্বহুলে ভিক্খূ পাহেসি. তে গন্ত্ৰা, ‘‘আৰুসো, ধম্মদিন্ন ভিক্খুসঙ্ঘো তং পক্কোসাপেতী’’তি আহংসু. সো আহ ‘‘কিং পন তুম্হে, ভন্তে, অত্তানং গৰেসথ পর’’ন্তি? অত্তানং সপ্পুরিসাতি, সো তেসং কম্মট্ঠানমদাসি, সব্বেৰ অরহত্তং পাপুণিংসু. ভিক্খুসঙ্ঘো পুন অঞ্ঞে ভিক্খূ পাহেসি, এৰং যাৰততিযং পহিতা সব্বেপি তত্থেৰ অরহত্তং পত্ৰা ৰিহরিংসু.

ততো সঙ্ঘো গতগতা নাগচ্ছন্তীতি অঞ্ঞতরং ৰুড্ঢপব্বজিতং পাহেসি. সো গন্ত্ৰা চ, ‘‘ভন্তে, ধম্মদিন্ন তিক্খত্তুং তিস্সমহাৰিহারৰাসী ভিক্খুসঙ্ঘো তুয্হং সন্তিকে পেসেসি, ত্ৰং নাম সঙ্ঘস্স আণং গরুং ন করোসি, নাগচ্ছসী’’তি আহ. থেরো কিমেতন্তি পণ্ণসালং অপ্পৰিসিত্ৰাৰ পত্তচীৰরং গাহাপেত্ৰা তাৰদেৰ নিক্খমি, সো অন্তরামগ্গে হঙ্কনৰিহারং পাৰিসি. তত্থ চেকো মহাথেরো সট্ঠিৰস্সাতীতো অধিমানেন অরহত্তং পটিজানাতি. থেরো তং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা পটিসন্থারং কত্ৰা অধিগমং পুচ্ছি. থেরো আহ ‘‘আম ধম্মদিন্ন, যং পব্বজিতেন কাতব্বং, চিরকতং তং মযা, অতীতসট্ঠিৰস্সোম্হি এতরহী’’তি. কিং, ভন্তে, ইদ্ধিম্পি ৰল়ঞ্জেথাতি. আম ধম্মদিন্নাতি. সাধু ৰত, ভন্তে, হত্থিং তুম্হাকং পটিমুখং আগচ্ছন্তং মাপেথাতি. সাধাৰুসোতি থেরো সব্বসেতং সত্তপ্পতিট্ঠং তিধাপভিন্নং নঙ্গুট্ঠং বীজযমানং সোণ্ডং মুখে পক্খিপিত্ৰা দ্ৰীহি দন্তেহি ৰিজ্ঝিতুকামং ৰিয পটিমুখং আগচ্ছন্তং মহাহত্থিং মাপেসি. সো তং অত্তনাযেৰ মাপিতং হত্থিং দিস্ৰা ভীতো পলাযিতুং আরভি. তদাৰ অত্তানং ‘‘নাহং অরহা’’তি ঞত্ৰা ধম্মদিন্নস্স পাদমূলে উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা ‘‘পতিট্ঠা মে হোহি, আৰুসো’’তি আহ. ধম্মদিন্নো ‘‘মা, ভন্তে, সোচি, মা অনত্তমনো অহোসি, কারকানংযেৰ অধিমানো উপ্পজ্জতী’’তি থেরং সমস্সাসেত্ৰা কম্মট্ঠানমদাসি. থেরো তস্সোৰাদে ঠত্ৰা অরহত্তং পাপুণি.

চিত্তলপব্বতেপি তাদিসোৰ থেরো ৰসতি. ধম্মদিন্নো তম্পি উপসঙ্কমিত্ৰা তথেৰ পুচ্ছি. সোপি তথেৰ ব্যাকাসি. ততো নং ধম্মদিন্নো কিং, ভন্তে, ইদ্ধিম্পি ৰল়ঞ্জেথাতি আহ. আমাৰুসোতি. সাধু ৰত, ভন্তে, একং পোক্খরণিং মাপেথাতি. থেরো মাপেসি. এত্থ, ভন্তে, পদুমগুম্বং মাপেথাতি. তম্পি মাপেসি. পদুমগুম্বে মহাপদুমং মাপেথাতি. তম্পি মাপেসি. এতস্মিং পদুমগুম্বে ঠত্ৰা মধুরস্সরেন গাযন্তং নচ্চন্তঞ্চ একং ইত্থিৰিগ্গহং মাপেথাতি. তম্পি মাপেসি. সো এতং, ভন্তে, পুনপ্পুনং উপনিজ্ঝাযথাতি ৰত্ৰা সযং পাসাদং পাৰিসি. থেরস্স তং উপনিজ্ঝাযতো সট্ঠিৰস্সানি ৰিক্খম্ভিতকিলেসা চলিংসু, সো তদা অত্তানং ঞত্ৰা পুরিমত্থেরো ৰিয ধম্মদিন্নত্থেরস্স সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি.

ধম্মদিন্নোপি অনুপুব্বেন তিস্সমহাৰিহারং অগমাসি. তস্মিঞ্চ সমযে থেরা চেতিযঙ্গণং সম্মজ্জিত্ৰা বুদ্ধারম্মণং পীতিং উপ্পাদেত্ৰা নিসিন্না হোন্তি, এতং কির তেসং ৰত্তং. তেন নেসং একোপি ‘‘ইধ পত্তচীৰরং ঠপেহী’’তি ধম্মদিন্নং ৰত্তা পুচ্ছিতাপি নাহোসি. ধম্মদিন্নো এসো ভৰেয্যাতি ঞত্ৰা পন পঞ্হং পুচ্ছিংসু. সো পুচ্ছিতপঞ্হে তিণ্হেন অসিনা কুমুদনাল়কলাপং ৰিয ছিন্দিত্ৰা পাদঙ্গুলিযা মহাপথৰিং পহরি. ভন্তে অযং অচেতনা মহাপথৰীপি ধম্মদিন্নস্স গুণং জানাতি. তুম্হে পন ন জানিত্থাতি চ ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –

‘‘অচেতনাযং পথৰী, ৰিজানাতি গুণাগুণং;

সচেতনাথ খো ভন্তে, ন জানাথ গুণাগুণ’’ন্তি.

তাৰদেৰ চ আকাসে অব্ভুগ্গন্ত্ৰা তলঙ্গরতিস্সপব্বতমেৰ অগমাসি. এৰং কারকস্সেৰ অধিমানো উপ্পজ্জতি. তস্মা ভগৰা তাদিসানং ভিক্খূনং ৰসেন ঝানং ৰিভজন্তো ঠানং খো পনেতন্তিআদিমাহ.

তস্সত্থো, অত্থেতং কারণং, নো নত্থি. যেন ইধেকচ্চো ভিক্খু বাহিরপরিব্বাজকেহি সাধারণং ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরেয্য, যং পন তস্স এৰমস্স সল্লেখেন ৰিহরামীতি, যং পটিপত্তিৰিধানং কিলেসে সংলিখতি, তেনাহং ৰিহরামীতি, তং ন যুজ্জতি, ন হি অধিমানিকস্স ভিক্খুনো ঝানং সল্লেখো ৰা সল্লেখপটিপদা ৰা হোতি. কস্মা? অৰিপস্সনাপাদকত্তা. ন হি সো ঝানং সমাপজ্জিত্ৰা ততো ৰুট্ঠায সঙ্খারে সম্মসতি, ঝানং পনস্স চিত্তেকগ্গমত্তং করোতি, দিট্ঠধম্মসুখৰিহারো হোতি. তস্মা তমত্থং দস্সেন্তো ভগৰা ‘‘ন খো পনেতে, চুন্দ, অরিযস্স ৰিনযে সল্লেখা ৰুচ্চন্তি, দিট্ঠধম্মসুখৰিহারা এতে অরিযস্স ৰিনযে ৰুচ্চন্তী’’তি আহ.

তত্থ এতেতি ঝানধম্মৰসেন বহুৰচনং ৰেদিতব্বং, এতে পঠমজ্ঝানধম্মাতি ৰুত্তং হোতি. সমাপত্তিৰসেন ৰা, একম্পি হি পঠমজ্ঝানং পুনপ্পুনং সমাপত্তিৰসেন পৰত্তত্তা বহুত্তং গচ্ছতি. আরম্মণৰসেন ৰা, একম্পি হি পঠমজ্ঝানং পথৰীকসিণাদীসু পৰত্তিৰসেন বহুত্তং গচ্ছতীতি. এস নযো দুতিযততিযচতুত্থজ্ঝানেসু. আরুপ্পঝানেসু পন আরম্মণভেদাভাৰতো পুরিমকারণদ্ৰযৰসেনেৰ বহুৰচনং ৰেদিতব্বং.

যস্মা চেতেসং অঙ্গানিপি সন্তানি আরম্মণানিপি, নিব্বুতানি চেৰ সুখুমানি চাতি ৰুত্তং হোতি, তস্মা তানি সন্তা এতে ৰিহারাতি এৰং ৰুত্তানীতি ৰেদিতব্বানি. অযং তাৰ তেসং চতুন্নম্পি সাধারণা ৰণ্ণনা. ৰিসেসৰণ্ণনা পন ‘‘সব্বসো রূপসঞ্ঞান’’ন্তিআদিপদানুসারতো ৰত্তব্বা সিযা. সা ৰিসুদ্ধিমগ্গে সব্বাকারেন ৰুত্তাযেৰ.

৮৩. এৰং যস্মা অধিমানিকস্স ভিক্খুনো ঝানৰিহারো অৰিপস্সনাপাদকত্তা সল্লেখৰিহারো ন হোতি, ন হি সো ঝানং সমাপজ্জিত্ৰা ততো ৰুট্ঠায সঙ্খারে সম্মসতি, চিত্তেকগ্গকরো দিট্ঠধম্মে সুখৰিহারো পনস্স হোতি, তস্মা তমত্থং দস্সেন্তো রূপজ্ঝানানি চ অরূপজ্ঝানানি চ ৰিভজিত্ৰা ইদানি চ যত্থ সল্লেখো কাতব্বো চতুচত্তালীসায আকারেহি, তঞ্চ ৰত্থুং তঞ্চ সল্লেখং দস্সেন্তো ইধ খো পন ৰোতিআদিমাহ.

কস্মা পন ‘‘অট্ঠহি সমাপত্তীহি অৰিহিংসাদযো সল্লেখা’’তি ৰুত্তা? লোকুত্তরপাদকত্তা. বাহিরকানঞ্হি অট্ঠ সমাপত্তিযো ৰট্টপাদকাযেৰ. সাসনে সরণগমনম্পি লোকুত্তরপাদকং, পগেৰ অৰিহিংসাদযো. ইমিনাযেৰ চ সুত্তেন ৰেদিতব্বং ‘‘যথা বাহিরকস্স অট্ঠসমাপত্তিলাভিনো পঞ্চাভিঞ্ঞস্সাপি দিন্নদানতো সাসনে তিসরণগতস্স দিন্নদানং মহপ্ফলতরং হোতী’’তি. ইদঞ্হি সন্ধায দক্খিণাৰিসুদ্ধিসুত্তে ‘‘বাহিরকে কামেসু ৰীতরাগে দানং দত্ৰা কোটিসতসহস্সগুণা পাটিকঙ্খিতব্বা. সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নে দানং দত্ৰা অসঙ্খেয্যা অপ্পমেয্যা দক্খিণা পাটিকঙ্খিতব্বা, কো পন ৰাদো সোতাপন্নে’’তি ৰুত্তং (ম. নি. ৩.৩৭৯). সরণগমনতো পট্ঠায হি তত্থ সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নো অধিপ্পেতোতি, অযং তাৰেত্থ পাল়িযোজনা.

অনুপদৰণ্ণনাযং পন ইধাতি ৰিহিংসাদিৰত্থুদীপনমেতং. খো পনাতি নিপাতমত্তং. ৰোতি করণত্থে সামিৰচনং, অযং পন সঙ্খেপত্থো, যদেতং ‘‘পরে ৰিহিংসকা ভৰিস্সন্তী’’তিআদিনা নযেন ৰিহিংসাদিৰত্থুং ৰদাম. ইধ, চুন্দ, তুম্হেহি সল্লেখো কাতব্বোতি.

এৰং সঙ্খেপতো ৰত্ৰা ইদানি ৰিত্থারেন্তো ‘‘পরে ৰিহিংসকা ভৰিস্সন্তি, মযমেত্থ অৰিহিংসকা ভৰিস্সামাতি সল্লেখো করণীযো’’তিআদিমাহ.

তত্থ পরেতি যে কেচি ইমং সল্লেখমননুযুত্তা. ৰিহিংসকা ভৰিস্সন্তীতি পাণিনা ৰা লেড্ডুনা ৰাতিআদীহি সত্তানং ৰিহেসকা ভৰিস্সন্তি. মযমেত্থ অৰিহিংসকা ভৰিস্সামাতি মযং পন যত্থেৰ ৰত্থুস্মিং পরে এৰং ৰিহিংসকা ভৰিস্সন্তি, এত্থেৰ অৰিহিংসকা ভৰিস্সাম, অৰিহিংসং উপ্পাদেত্ৰা ৰিহরিস্সাম. ইতি সল্লেখো করণীযোতি এৰং তুম্হেহি সল্লেখো কাতব্বো. সল্লেখোতি চ ইধ অৰিহিংসাৰ ৰেদিতব্বা. অৰিহিংসা হি ৰিহিংসং সল্লেখতি, তং ছিন্দতি, তস্মা সল্লেখোতি ৰুচ্চতি. এস নযো সব্বত্থ. অযং পন ৰিসেসো. পরে মিচ্ছাদিট্ঠীতি এত্থ কম্মপথানং অন্তমিচ্ছাদিট্ঠিঞ্চ মিচ্ছত্তানং আদিমিচ্ছাদিট্ঠিঞ্চ মিস্সেত্ৰা দিট্ঠি ৰুত্তাতি ৰেদিতব্বা. তথা মযমেত্থ সম্মাদিট্ঠীতি ৰুত্তট্ঠানে সম্মাদিট্ঠি. এত্থ চ কম্মপথকথা ৰিত্থারতো সম্মাদিট্ঠিসুত্তে আৰি ভৰিস্সতি. মিচ্ছত্তেসু মিচ্ছাদিট্ঠিআদযো দ্ৰেধাৰিতক্কে.

অযং পনেত্থ সঙ্খেপো, পাণং অতিপাতেন্তীতি পাণাতিপাতী পাণঘাতকাতি অত্থো. অদিন্নং আদিযন্তীতি অদিন্নাদাযী, পরস্স হারিনোতি অত্থো. অব্রহ্মং হীনং লামকধম্মং চরন্তীতি অব্রহ্মচারী, মেথুনধম্মপ্পটিসেৰকাতি অত্থো. ব্রহ্মং সেট্ঠং পটিপদং চরন্তীতি ব্রহ্মচারী, মেথুনা পটিৰিরতাতি অত্থো. এত্থ চ ব্রহ্মচরিযং সল্লেখোতি ৰেদিতব্বং. ব্রহ্মচরিযঞ্হি অব্রহ্মচরিযং সল্লেখতি. মুসা ৰদন্তীতি মুসাৰাদী, পরেসং অত্থভঞ্জনকং তুচ্ছং অলিকং ৰাচং ভাসিতারোতি অত্থো. পিসুণা ৰাচা এতেসন্তি পিসুণৰাচা. পরেসং মম্মচ্ছেদিকা ফরুসা ৰাচা এতেসন্তি ফরুসৰাচা. সম্ফং নিরত্থকৰচনং পলপন্তীতি সম্ফপ্পলাপী. অভিজ্ঝাযন্তীতি অভিজ্ঝালূ, পরভণ্ডলুব্ভনসীলাতি অত্থো. ব্যাপন্নং পূতিভূতং চিত্তমেতেসন্তি ব্যাপন্নচিত্তা. মিচ্ছা পাপিকা ৰিঞ্ঞুগরহিতা এতেসং দিট্ঠীতি মিচ্ছাদিট্ঠী, কম্মপথপরিযাপন্নায নত্থি দিন্নন্তিআদিৰত্থুকায, মিচ্ছত্তপরিযাপন্নায অনিয্যানিকদিট্ঠিযা চ সমন্নাগতাতি অত্থো. সম্মা সোভনা ৰিঞ্ঞুপ্পসত্থা এতেসং দিট্ঠীতি সম্মাদিট্ঠী, কম্মপথপরিযাপন্নায অত্থি দিন্নন্তিআদিকায কম্মস্সকতাদিট্ঠিযা, সম্মত্তপরিযাপন্নায মগ্গদিট্ঠিযা চ সমন্নাগতাতি অত্থো.

মিচ্ছাসঙ্কপ্পাতি অযাথাৰঅনিয্যানিকঅকুসলসঙ্কপ্পা. এস নযো মিচ্ছাৰাচাতিআদীসু. অযং পন ৰিসেসো, মিচ্ছাসঙ্কপ্পাদযো ৰিয হি মিচ্ছাসতি নাম পাটিএক্কো কোচি ধম্মো নত্থি, অতীতং পন চিন্তযতো পৰত্তানং চতুন্নম্পি অকুসলক্খন্ধানমেতং অধিৰচনং. যম্পি ৰুত্তং ভগৰতা – ‘‘অত্থেসা, ভিক্খৰে, অনুস্সতি, নেসা নত্থীতি ৰদামি, পুত্তলাভং ৰা, ভিক্খৰে, অনুস্সরতো, ধনলাভং ৰা, ভিক্খৰে, অনুস্সরতো, যসলাভং ৰা, ভিক্খৰে, অনুস্সরতো’’তি, তম্পি তং তং চিন্তেন্তস্স সতিপতিরূপকেন উপ্পত্তিং সন্ধায ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. মিচ্ছাঞাণীতি এত্থ চ মিচ্ছাঞাণন্তি পাপকিরিযাসু উপাযচিন্তাৰসেন পাপং কত্ৰা ‘‘সুকতং মযা’’তি পচ্চৰেক্খণাকারেন চ উপ্পন্নো মোহো ৰেদিতব্বো, তেন সমন্নাগতা পুগ্গলা মিচ্ছাঞাণী. সম্মাঞাণীতি এত্থ পন একূনৰীসতিভেদং পচ্চৰেক্খণাঞাণং ‘‘সম্মাঞাণ’’ন্তি ৰুচ্চতি, তেন সমন্নাগতা পুগ্গলা সম্মাঞাণী. মিচ্ছাৰিমুত্তীতি অৰিমুত্তাযেৰ সমানা ‘‘ৰিমুত্তা ময’’ন্তি এৰংসঞ্ঞিনো, অৰিমুত্তিযং ৰা ৰিমুত্তিসঞ্ঞিনো. তত্রাযং ৰচনত্থো, মিচ্ছা পাপিকা ৰিপরীতা ৰিমুত্তি এতেসং অত্থীতি মিচ্ছাৰিমুত্তী. মিচ্ছাৰিমুত্তীতি চ যথাৰুত্তেনাকারেন পৰত্তানং অকুসলক্খন্ধানমেতং অধিৰচনং. ফলসম্পযুত্তানি পন সম্মাদিট্ঠিআদীনি অট্ঠঙ্গানি ঠপেত্ৰা সেসধম্মা সম্মাৰিমুত্তীতি ৰেদিতব্বা. সা চ মিচ্ছাৰিমুত্তিং সল্লিখিত্ৰা ঠিতত্তা সল্লেখোতি ৰেদিতব্বা. তত্থ নিযোজেন্তো আহ ‘‘মযমেত্থ সম্মাৰিমুত্তী ভৰিস্সামাতি সল্লেখো করণীযো’’তি.

ইতো পরানি তীণি নীৰরণৰসেন ৰুত্তানি. অভিজ্ঝালূ ব্যাপন্নচিত্তাতি এৰং কম্মপথেসু ৰুত্তত্তা পনেত্থ পঠমানি দ্ৰে নীৰরণানি ন ৰুত্তানীতি ৰেদিতব্বানি. তত্থ থিনমিদ্ধেন পরিযুট্ঠিতা অভিভূতাতি থিনমিদ্ধপরিযুট্ঠিতা. উদ্ধচ্চেন সমন্নাগতাতি উদ্ধতা. ৰিচিনন্তা কিচ্ছন্তি ন সক্কোন্তি সন্নিট্ঠানং কাতুন্তি ৰিচিকিচ্ছী. কোধনাতিআদীনি দস চিত্তস্স উপক্কিলেসৰসেন ৰুত্তানি. তত্থ কোধাদীসু যং ৰত্তব্বং সিযা, তং সব্বং ধম্মদাযাদৰত্থসুত্তেসু ৰুত্তং. অযং পনেত্থ ৰচনত্থো – কোধনাতি কুজ্ঝনসীলা. উপনাহীতি উপনাহনসীলা, উপনাহো ৰা এতেসং অত্থীতি উপনাহী. তথা মক্খী পলাসী চ. ইস্সন্তীতি ইস্সুকী. মচ্ছরাযন্তীতি মচ্ছরী, মচ্ছেরং ৰা এতেসং অত্থীতি মচ্ছরী. সঠযন্তীতি সঠা, ন সম্মা ভাসন্তীতি ৰুত্তং হোতি, কেরাটিকযুত্তানমেতং অধিৰচনং. মাযা এতেসং অত্থীতি মাযাৰী. থম্ভসমঙ্গিতায থদ্ধা. অতিমানযোগেন অতিমানী. ৰুত্তপচ্চনীকনযেন সুক্কপক্খো ৰেদিতব্বো.

দুব্বচাতি ৰত্তুং দুক্খা কিঞ্চি ৰুচ্চমানা ন সহন্তি. তব্বিপরীতা সুৰচা. দেৰদত্তাদিসদিসা পাপকা মিত্তা এতেসন্তি পাপমিত্তা. বুদ্ধা ৰা সারিপুত্তাদিসদিসা ৰা কল্যাণা মিত্তা এতেসন্তি কল্যাণমিত্তা. কাযদুচ্চরিতাদীসু চিত্তৰোস্সগ্গৰসেন পমত্তা. ৰিপরীতা অপ্পমত্তাতি ৰেদিতব্বা. ইমানি তীণি পকিণ্ণকৰসেন ৰুত্তানি. অস্সদ্ধাতিআদীনি সত্ত অসদ্ধম্মৰসেন. তত্থ তীসু ৰত্থূসু সদ্ধা এতেসং নত্থীতি অস্সদ্ধা. সুক্কপক্খে সদ্দহন্তীতি সদ্ধা, সদ্ধা ৰা এতেসং অত্থীতিপি সদ্ধা. নত্থি এতেসং হিরীতি অহিরিকা, অকুসলসমাপত্তিযা অজিগুচ্ছমানানমেতং অধিৰচনং. হিরী এতেসং মনে, হিরিযা ৰা যুত্তমনাতি হিরিমনা. ন ওত্তপ্পন্তীতি অনোত্তপ্পী, অকুসলসমাপত্তিযা ন ভাযন্তীতি ৰুত্তং হোতি. তব্বিপরীতা ওত্তপ্পী. অপ্পং সুতমেতেসন্তি অপ্পস্সুতা, অপ্পন্তি চ থোকন্তি ন গহেতব্বং, নত্থীতি গহেতব্বং. ‘‘অপ্পস্সুতা’’তি হি নিস্সুতা সুতৰিরহিতা ৰুচ্চন্তি. বহু সুতমেতেসন্তি বহুস্সুতা, তথাগতভাসিতং একম্পি গাথং যাথাৰতো ঞত্ৰা অনুরূপপটিপন্নানমেতং অধিৰচনং. কুচ্ছিতা সীদন্তীতি কুসীতা, হীনৰীরিযানমেতং অধিৰচনং. আরদ্ধং ৰীরিযমেতেসন্তি আরদ্ধৰীরিযা, সম্মপ্পধানযুত্তানমেতং অধিৰচনং, মুট্ঠা সতি এতেসন্তি মুট্ঠস্সতী, নট্ঠস্সতীতি ৰুত্তং হোতি. উপট্ঠিতা সতি এতেসন্তি উপট্ঠিতস্সতী, নিচ্চং আরম্মণাভিমুখপ্পৰত্তসতীনমেতং অধিৰচনং. দুট্ঠা পঞ্ঞা এতেসন্তি দুপ্পঞ্ঞা, নট্ঠপঞ্ঞাতি ৰুত্তং হোতি. পঞ্ঞায সম্পন্নাতি পঞ্ঞাসম্পন্না, পঞ্ঞাতি চ ইধ ৰিপস্সনাপঞ্ঞা ৰেদিতব্বা. ৰিপস্সনাসম্ভারো হি পরিপূরো ইমস্মিং ঠানে আগতো, তস্মা ৰিপস্সনাপঞ্ঞাৰ অযন্তি পোরাণানং আণা.

ইদানি একমেৰ লোকুত্তরগুণানং অন্তরাযকরং অনিয্যানিকদিট্ঠিং তীহাকারেহি দস্সেন্তো সন্দিট্ঠিপরামাসীতিআদিমাহ. তত্থ সন্দিট্ঠিং পরামসন্তীতি সন্দিট্ঠিপরামাসী. আধানং গণ্হন্তীতি আধানগ্গাহী, আধানন্তি দল়্হং ৰুচ্চতি, দল়্হগ্গাহীতি অত্থো. যুত্তকারণং দিস্ৰাৰ লদ্ধিং পটিনিস্সজ্জন্তীতি পটিনিস্সগ্গী, দুক্খেন কিচ্ছেন কসিরেন বহুম্পি কারণং দস্সেত্ৰা ন সক্কা পটিনিস্সগ্গং কাতুন্তি দুপ্পটিনিস্সগ্গী, যে অত্তনো উপ্পন্নং দিট্ঠিং ইদমেৰ সচ্চন্তি দল়্হং গণ্হিত্ৰা অপি বুদ্ধাদীহি কারণং দস্সেত্ৰা ৰুচ্চমানা ন পটিনিস্সজ্জন্তি, তেসমেতং অধিৰচনং. তাদিসা হি পুগ্গলা যং যদেৰ ধম্মং ৰা অধম্মং ৰা গণ্হন্তি, তং সব্বং ‘‘এৰং অম্হাকং আচরিযেহি কথিতং, এৰং অম্হেহি সুত’’ন্তি কুম্মোৰ অঙ্গানি সকে কপালে অন্তোযেৰ সমোদহন্তি, কুম্ভীলগ্গাহং গণ্হন্তি ন ৰিস্সজ্জন্তি. ৰুত্তৰিপরিযাযেন সুক্কপক্খো ৰেদিতব্বো.

৮৪. এৰং চতুচত্তালীসায আকারেহি সল্লেখং দস্সেত্ৰা ইদানি তস্মিং সল্লেখে চিত্তুপ্পাদস্সাপি বহূপকারতং দস্সেতুং চিত্তুপ্পাদম্পি খো অহন্তিআদিমাহ.

তস্সত্থো, অহং, চুন্দ, কুসলেসু ধম্মেসু চিত্তুপ্পাদম্পি বহূপকারং ৰদামি, যা পনেতা কাযেন চ ৰাচায চ অনুৰিধিযনা, যথা পঠমং চিত্তং উপ্পন্নং, তথেৰ তেসং ধম্মানং কাযেন করণং, ৰাচায চ ‘‘করোথা’’তি আণাপনং ৰা, উগ্গহপরিপুচ্ছাদীনি ৰা, তত্থ ৰাদোযেৰ কো, একন্তবহূপকারাযেৰ হি তা অনুৰিধিযনাতি দস্সেতি. কস্মা পনেত্থ চিত্তুপ্পাদোপি বহূপকারোতি? একন্তহিতসুখাৰহত্তা অনুৰিধিযনানং হেতুত্তা চ.

‘‘দানং দস্সামী’’তি হি চিত্তুপ্পাদো সযম্পি একন্তহিতসুখাৰহো অনুৰিধিযনানম্পি হেতু, এৰঞ্হি উপ্পন্নচিত্তত্তাযেৰ দুতিযদিৰসে মহাৰীথিং পিদহিত্ৰা মহামণ্ডপং কত্ৰা ভিক্খুসতস্স ৰা ভিক্খুসহস্সস্স ৰা দানং দেতি, ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘং নিমন্তেথ পূজেথ পরিৰিসথা’’তি পরিজনে আণাপেতি. এৰং ‘‘সঙ্ঘস্স চীৰরং সেনাসনং ভেসজ্জং দস্সামী’’তি চিত্তুপ্পাদো সযম্পি একন্তহিতসুখাৰহো অনুৰিধিযনানম্পি হেতু, এৰং উপ্পন্নচিত্তত্তাযেৰ হি চীৰরাদীনি অভিসঙ্খরোতি দেতি দাপেতি চ. এস নযো সরণগমনাদীসু.

‘‘সরণং গচ্ছামী’’তি হি চিত্তং উপ্পাদেত্ৰাৰ পচ্ছা কাযেন ৰা ৰাচায ৰা সরণং গণ্হাতি. তথা ‘‘পঞ্চঙ্গং অট্ঠঙ্গং দসঙ্গং ৰা সীলং সমাদিযিস্সামী’’তি চিত্তং উপ্পাদেত্ৰা কাযেন ৰা ৰাচায ৰা সমাদিযতি, ‘‘পব্বজিত্ৰা চতূসু সীলেসু পতিট্ঠহিস্সামী’’তি চ চিত্তং উপ্পাদেত্ৰা কাযেন ৰাচায চ পূরেতব্বং সীলং পূরেতি. ‘‘বুদ্ধৰচনং উগ্গহেস্সামী’’তি চিত্তং উপ্পাদেত্ৰাৰ একং ৰা নিকাযং দ্ৰে ৰা তযো ৰা চত্তারো ৰা পঞ্চ ৰা নিকাযে ৰাচায উগ্গণ্হাতি. এৰং ধুতঙ্গসমাদান-কম্মট্ঠানুগ্গহ-কসিণপরিকম্ম-ঝানসমাপত্তিৰিপস্সনামগ্গফল- পচ্চেকবোধি-সম্মাসম্বোধিৰসেন নেতব্বং.

‘‘বুদ্ধো ভৰিস্সামী’’তি হি চিত্তুপ্পাদো সযম্পি একন্তহিতসুখাৰহো অনুৰিধিযনানম্পি হেতু, এৰঞ্হি উপ্পন্নচিত্তত্তাযেৰ অপরেন সমযেন কপ্পসতসহস্সাধিকানি চত্তারি অসঙ্খেয্যানি কাযেন ৰাচায চ পারমিযো পূরেত্ৰা সদেৰকং লোকং তারেন্তো ৰিচরতি. এৰং সব্বত্থ চিত্তুপ্পাদোপি বহূপকারো. কাযৰাচাহি পন অনুৰিধিযনা অতিবহূপকারাযেৰাতি ৰেদিতব্বা.

এৰং কুসলেসু ধম্মেসু চিত্তুপ্পাদস্সাপি বহূপকারতং দস্সেত্ৰা ইদানি তত্থ নিযোজেন্তো ‘‘তস্মা তিহ চুন্দা’’তিআদিমাহ. তং অত্থতো পাকটমেৰ.

৮৫. এৰং চতুচত্তালীসায আকারেহি দস্সিতে সল্লেখে চিত্তুপ্পাদস্সাপি বহূপকারতং দস্সেত্ৰা ইদানি তস্সেৰ সল্লেখস্স হিতাধিগমায মগ্গভাৰং দস্সেন্তো সেয্যথাপীতিআদিমাহ.

তস্সত্থো, যথা নাম, চুন্দ, খাণুকণ্টকপাসাণাদীহি ৰিসমো মগ্গো ভৰেয্য, তস্স পরিক্কমনায পরিৰজ্জনত্থায অঞ্ঞো সুপরিকম্মকতো ৰিয ভূমিভাগো সমো মগ্গো ভৰেয্য, যথা চ রুক্খমূলপাসাণপপাতকুম্ভীলমকরাদি পরিব্যাকুলং ৰিসমং তিত্থমস্স, তস্স পরিক্কমনায পরিৰজ্জনত্থায অঞ্ঞং অৰিসমং অনুপুব্বগম্ভীরং সোপানফলকসদিসং তিত্থং ভৰেয্য, যং পটিপন্নো সুখেনেৰ তং নদিং ৰা তল়াকং ৰা অজ্ঝোগাহেত্ৰা ন্হাযেয্য ৰা উত্তরেয্য ৰা, এৰমেৰ খো, চুন্দ, ৰিসমমগ্গৰিসমতিত্থসদিসায ৰিহিংসায সমন্নাগতস্স ৰিহিংসকপুগ্গলস্স সমমগ্গসমতিত্থসদিসা অৰিহিংসা হোতি পরিক্কমনায. যথেৰ হি ৰিসমমগ্গতিত্থপরিৰজ্জনত্থায সমো মগ্গো চ তিত্থঞ্চ পটিযত্তং, এৰং ৰিহিংসাপরিৰজ্জনত্থায অৰিহিংসা পটিযত্তা, যং পটিপন্নো সুখেনেৰ মনুস্সগতিং ৰা দেৰগতিং ৰা অজ্ঝোগাহেত্ৰা সম্পত্তিং ৰা অনুভৰেয্য উত্তরেয্য ৰা লোকা. এতেনেৰ উপাযেন সব্বপদানি যোজেতব্বানি.

৮৬. এৰং তস্সেৰ হিতাধিগমায মগ্গভাৰং দস্সেত্ৰা ইদানি উপরিভাগঙ্গমনীযতং দস্সেন্তো, সেয্যথাপীতিআদিমাহ.

তস্সত্থো, যথা নাম, চুন্দ, যে কেচি অকুসলা ধম্মা পটিসন্ধিযা জনকা ৰা অজনকা ৰা, দিন্নাযপি পটিসন্ধিযা ৰিপাকজনকা ৰা অজনকা ৰা, সব্বে তে জাতিৰসেন অধোভাগঙ্গমনীযাতি এৰংনামাৰ হোন্তি, ৰিপাককালে অনিট্ঠাকন্তৰিপাকত্তা. যথা চ যে কেচি কুসলা ধম্মা পটিসন্ধিযা জনকা ৰা অজনকা ৰা দিন্নাযপি পটিসন্ধিযা ৰিপাকজনকা ৰা অজনকা ৰা, সব্বে তে জাতিৰসেন উপরিভাগঙ্গমনীযাতি এৰংনামাৰ হোন্তি, ৰিপাককালে ইট্ঠকন্তৰিপাকত্তা, এৰমেৰ খো, চুন্দ, ৰিহিংসকস্স…পে… উপরিভাগাযাতি. তত্রাযং ওপম্মসংসন্দনা – যথা সব্বে অকুসলা অধোভাগঙ্গমনীযা, এৰং ৰিহিংসকস্স একা ৰিহিংসাপি. যথা চ সব্বে কুসলা উপরিভাগঙ্গমনীযা, এৰং অৰিহিংসকস্স একা অৰিহিংসাপি. এতেনেৰ উপাযেন অকুসলং অকুসলেন কুসলঞ্চ কুসলেন উপমেতব্বং, অযং কিরেত্থ অধিপ্পাযোতি.

৮৭. এৰং তস্সেৰ সল্লেখস্স উপরিভাগঙ্গমনীযতং দস্সেত্ৰা ইদানি পরিনিব্বাপনে সমত্থভাৰং দস্সেতুং সো ৰত চুন্দাতিআদিমাহ. তত্থ সোতি ৰুত্তপ্পকারপুগ্গলনিদ্দেসো. তস্স যোতি ইমং উদ্দেসৰচনং আহরিত্ৰা যো অত্তনা পলিপপলিপন্নো, সো ৰত, চুন্দ, পরং পলিপপলিপন্নং উদ্ধরিস্সতীতি এৰং সব্বপদেসু সম্বন্ধো ৰেদিতব্বো. পলিপপলিপন্নোতি গম্ভীরকদ্দমে নিমুগ্গো ৰুচ্চতি, নো চ খো অরিযস্স ৰিনযে. অরিযস্স পন ৰিনযে পলিপন্তি পঞ্চ কামগুণা ৰুচ্চন্তি. পলিপন্নোতি তত্থ নিমুগ্গো বালপুথুজ্জনো, তস্মা এৰমেত্থ অত্থযোজনা ৰেদিতব্বা. যথা, চুন্দ, কোচি পুরিসো যাৰ নাসিকগ্গা গম্ভীরে কদ্দমে নিমুগ্গো অপরং তত্থেৰ নিমুগ্গং হত্থে ৰা সীসে ৰা গহেত্ৰা উদ্ধরিস্সতীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি, ন হি তং কারণমত্থি, যেন সো তং উদ্ধরিত্ৰা থলে পতিট্ঠপেয্য, এৰমেৰ যো অত্তনা পঞ্চকামগুণপলিপে পলিপন্নো, সো ৰত পরং তথেৰ পলিপপলিপন্নং উদ্ধরিস্সতীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি.

তত্থ সিযা অযুত্তমেতং, পুথুজ্জনানম্পি ভিক্খুভিক্খুনীউপাসকউপাসিকানং ধম্মদেসনং সুত্ৰা হোন্তিযেৰ ধম্মং অভিসমেতারো, তস্মা পলিপপলিপন্নো উদ্ধরতীতি, তং ন তথা দট্ঠব্বং. ভগৰাযেৰ হি তত্থ উদ্ধরতি, পসংসামত্তমেৰ পন ধম্মকথিকা লভন্তি রঞ্ঞা পহিতলেখৰাচকো ৰিয. যথা হি রঞ্ঞো পচ্চন্তজনপদে পহিতং লেখং তত্থ মনুস্সা লেখং ৰাচেতুং অজানন্তা যো ৰাচেতুং জানাতি, তেন ৰাচাপেত্ৰা তমত্থং সুত্ৰা ‘‘রঞ্ঞো আণা’’তি আদরেন সম্পাদেন্তি, ন চ নেসং হোতি ‘‘লেখৰাচকস্স অযং আণা’’তি. লেখৰাচকো পন ‘‘ৰিস্সট্ঠায ৰাচায ৰাচেসি অনেলগল়াযা’’তি পসংসামত্তমেৰ লভতি, এৰমেৰ কিঞ্চাপি সারিপুত্তপভুতযো ধম্মকথিকা ধম্মং দেসেন্তি, অথ খো লিখিতপণ্ণৰাচকো ৰিয তে হোন্তি. ভগৰতোযেৰ পন সা ধম্মদেসনা রঞ্ঞো আণা ৰিয. যে চ তং সুত্ৰা ধম্মং অভিসমেন্তি, তে ভগৰাযেৰ উদ্ধরতীতি ৰেদিতব্বা. ধম্মকথিকা পন ‘‘ৰিস্সট্ঠায ৰাচায ধম্মং দেসেন্তি অনেলগল়াযা’’তি পসংসামত্তমেৰ লভন্তীতি. তস্মা যুত্তমেৰেতন্তি. ৰুত্তৰিপরিযাযেন সুক্কপক্খো ৰেদিতব্বো.

অদন্তো অৰিনীতো অপরিনিব্বুতোতি এত্থ পন অনিব্বিসতায অদন্তো. অসিক্খিতৰিনযতায অৰিনীতো. অনিব্বুতকিলেসতায অপরিনিব্বুতোতি ৰেদিতব্বো. সো তাদিসো পরং দমেস্সতি, নিব্বিসং করিস্সতি, ৰিনেস্সতি ৰা তিস্সো সিক্খা সিক্খাপেস্সতি, পরিনিব্বাপেস্সতি ৰা তস্স কিলেসে নিব্বাপেস্সতীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. ৰুত্তৰিপরিযাযেন সুক্কপক্খো ৰেদিতব্বো.

এৰমেৰ খো, চুন্দ, ৰিহিংসকস্স…পে… পরিনিব্বানাযাতি এত্থ পন এৰমত্থো ৰেদিতব্বো – যথা হি অত্তনা অপলিপপলিপন্নো পরং পলিপপলিপন্নং উদ্ধরিস্সতি, দন্তো দমেস্সতি, ৰিনীতো ৰিনেস্সতি, পরিনিব্বুতো পরিনিব্বাপেস্সতীতি ঠানমেতং ৰিজ্জতীতি. কিং পন তন্তি? অপলিপপলিপন্নত্তং, দন্তত্তং ৰিনীতত্তং পরিনিব্বুতত্তঞ্চ, এৰমেৰ খো, চুন্দ, ৰিহিংসকস্স পুরিসপুগ্গলস্স অৰিহিংসা হোতি পরিনিব্বানায. কিং ৰুত্তং হোতি? যো অত্তনা অৰিহিংসকো, তস্স যা অৰিহিংসা, অযং যা এসা ৰিহিংসকস্স পরস্স ৰিহিংসা, তস্সা পরিনিব্বানায হোতি, অত্তনা হি অৰিহিংসকো পরস্স ৰিহিংসাচেতনং নিব্বাপেস্সতীতি ঠানমেতং ৰিজ্জতি. কিং পন তন্তি? অৰিহিংসকত্তমেৰ. যঞ্হি যেন অত্তনা অধিগতং হোতি, সো পরং তদত্থায সমাদপেতুং সক্কোতীতি.

অথ ৰা যথা অত্তনা অপলিপন্নো দন্তো ৰিনীতো পরিনিব্বুতো পরং পলিপপলিপন্নং অদন্তং অৰিনীতং অপরিনিব্বুতঞ্চ উদ্ধরিস্সতি দমেস্সতি ৰিনেস্সতি পরিনিব্বাপেস্সতীতি ঠানমেতং ৰিজ্জতি, এৰমেৰ ৰিহিংসকস্স পুরিসপুগ্গলস্স ৰিহিংসাপহানায মগ্গং ভাৰযতো উপ্পন্না অৰিহিংসা হোতি পরিনিব্বানায. পরিনিব্বুতো ৰিয হি অপরিনিব্বুতং অৰিহিংসাচেতনাৰ ৰিহিংসাচেতনং পরিনিব্বাপেতুং সমত্থা. এতমত্থং দস্সেন্তো ‘‘এৰমেৰ খো, চুন্দা’’তিআদিমাহাতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. যথা চেত্থ, এৰং সব্বপদেসু. অতিৰিত্থারভযেন পন অনুপদযোজনা ন কতাতি.

৮৮. এৰং তস্স পরিনিব্বাপনে সমত্থভাৰং দস্সেত্ৰা ইদানি তং দেসনং নিগমেত্ৰা ধম্মপটিপত্তিযং নিযোজেতুং ইতি খো, চুন্দাতিআদিমাহ. তত্থ সল্লেখপরিযাযোতি সল্লেখকারণং. এস নযো সব্বত্থ এত্থ অৰিহিংসাদযো এৰ ৰিহিংসাদীনং সল্লেখনতো সল্লেখকারণং. তেসং ৰসেন চিত্তস্স উপ্পাদেতব্বতো চিত্তুপাদকারণং, ৰিহিংসাদি, পরিক্কমনস্স হেতুতো পরিক্কমনকারণং, উপরিভাগনিপ্ফাদনতো উপরিভাগকারণং, ৰিহিংসাদীনং পরিনিব্বাপনতো পরিনিব্বানকারণন্তি ৰেদিতব্বা. হিতেসিনাতি হিতং এসন্তেন. অনুকম্পকেনাতি অনুকম্পমানেন. অনুকম্পং উপাদাযাতি অনুকম্পং চিত্তেন পরিগ্গহেত্ৰা, পরিচ্চাতিপি ৰুত্তং হোতি. কতং ৰো তং মযাতি তং মযা ইমে পঞ্চ পরিযাযে দস্সেন্তেন তুম্হাকং কতং. এত্তকমেৰ হি অনুকম্পকস্স সত্থু কিচ্চং, যদিদং অৰিপরীতধম্মদেসনা. ইতো পরং পন পটিপত্তি নাম সাৰকানং কিচ্চং. তেনাহ এতানি, চুন্দ, রুক্খমূলানি…পে… অম্হাকং অনুসাসনীতি.

তত্থ চ রুক্খমূলানীতি ইমিনা রুক্খমূলসেনাসনং দস্সেতি. সুঞ্ঞাগারানীতি ইমিনা জনৰিৰিত্তট্ঠানং. উভযেনাপি চ যোগানুরূপসেনাসনমাচিক্খতি, দাযজ্জং নিয্যাতেতি. ঝাযথাতি আরম্মণূপনিজ্ঝানেন অট্ঠতিংসারম্মণানি, লক্খণূপনিজ্ঝানেন চ অনিচ্চাদিতো খন্ধাযতনাদীনি উপনিজ্ঝাযথ, সমথঞ্চ ৰিপস্সনঞ্চ ৰড্ঢেথাতি ৰুত্তং হোতি. মা পমাদত্থাতি মা পমজ্জিত্থ. মা পচ্ছা ৰিপ্পটিসারিনো অহুৰত্থাতি যে হি পুব্বে দহরকালে, আরোগ্যকালে, সত্তসপ্পাযাদিসম্পত্তিকালে, সত্থু সম্মুখীভাৰকালে চ যোনিসোমনসিকারৰিরহিতা রত্তিন্দিৰং মঙ্গুলভত্তা হুত্ৰা সেয্যসুখং মিদ্ধসুখমনুভোন্তা পমজ্জন্তি, তে পচ্ছা জরাকালে, রোগকালে, মরণকালে, ৰিপত্তিকালে, সত্থু পরিনিব্বুতকালে চ তং পুব্বে পমাদৰিহারং অনুস্সরন্তা, সপ্পটিসন্ধিকালকিরিযঞ্চ ভারিযং সম্পস্সমানা ৰিপ্পটিসারিনো হোন্তি, তুম্হে পন তাদিসা মা অহুৰত্থাতি এতমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘মা পচ্ছা ৰিপ্পটিসারিনো অহুৰত্থা’’তি. অযং ৰো অম্হাকং অনুসাসনীতি অযং অম্হাকং সন্তিকা ‘‘ঝাযথ মা পমাদত্থা’’তি তুম্হাকং অনুসাসনী, ওৰাদোতি ৰুত্তং হোতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

সল্লেখসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.