৭. ৰত্থসুত্তৰণ্ণনা

৭০. এৰং মে সুতন্তি ৰত্থসুত্তং. তত্থ সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, ৰত্থন্তি উপমাৰচনমেৰেতং. উপমং করোন্তো চ ভগৰা কত্থচি পঠমংযেৰ উপমং দস্সেত্ৰা পচ্ছা অত্থং দস্সেতি, কত্থচি পঠমমত্থং দস্সেত্ৰা পচ্ছা উপমং, কত্থচি উপমায অত্থং পরিৰারেত্ৰা দস্সেতি, কত্থচি অত্থেন উপমং.

তথা হেস – ‘‘সেয্যথাপিস্সু, ভিক্খৰে, দ্ৰে অগারা সদ্ৰারা, তত্থ চক্খুমা পুরিসো মজ্ঝে ঠিতো পস্সেয্যা’’তি (ম. নি. ৩.২৬১) সকলম্পি দেৰদূতসুত্তং উপমং পঠমং দস্সেত্ৰা পচ্ছা অত্থং দস্সেন্তো আহ. ‘‘তিরোকুট্টং তিরোপাকারং তিরোপব্বতং অসজ্জমানো গচ্ছতি, সেয্যথাপি আকাসে’’তিআদিনা (দী. নি. ১.২৩৮; পটি. ম. ১.১০২) পন নযেন সকলম্পি ইদ্ধিৰিধমত্থং পঠমং দস্সেত্ৰা পচ্ছা উপমং দস্সেন্তো আহ. ‘‘সেয্যথাপি ব্রাহ্মণপুরিসো সারত্থিকো সারগৰেসী’’তিআদিনাৰ (ম. নি. ১.৩১৮) নযেন সকলম্পি চূল়সারোপমসুত্তং উপমায অত্থং পরিৰারেত্ৰা দস্সেন্তো আহ. ‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, একচ্চে কুলপুত্তা ধম্মং পরিযাপুণন্তি সুত্তং…পে… সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, পুরিসো অলগদ্দত্থিকো’’তিআদিনা (ম. নি. ১.২৩৮) নযেন সকলম্পি অলগদ্দসুত্তং মহাসারোপমসুত্তন্তি এৰমাদীনি সুত্তানি অত্থেন উপমং পরিৰারেত্ৰা দস্সেন্তো আহ.

স্ৰাযং ইধ পঠমং উপমং দস্সেত্ৰা পচ্ছা অত্থং দস্সেতি. কস্মা পনেৰং ভগৰা দস্সেতীতি? পুগ্গলজ্ঝাসযেন ৰা দেসনাৰিলাসেন ৰা. যে হি পুগ্গলা পঠমং উপমং দস্সেত্ৰা ৰুচ্চমানমত্থং সুখেন পটিৰিজ্ঝন্তি, তেসং পঠমং উপমং দস্সেতি. এস নযো সব্বত্থ. যস্সা চ ধম্মধাতুযা সুপ্পটিৰিদ্ধত্তা দেসনাৰিলাসং পত্তো হোতি, তস্সা সুপ্পটিৰিদ্ধা. তস্মা এস দেসনাৰিলাসম্পত্তো ধম্মিস্সরো ধম্মরাজা, সো যথা যথা ইচ্ছতি, তথা তথা ধম্মং দেসেতীতি এৰং ইমিনা পুগ্গলজ্ঝাসযেন ৰা দেসনাৰিলাসেন ৰা এৰং দস্সেতীতি ৰেদিতব্বো.

তত্থ ৰত্থন্তি পকতিপরিসুদ্ধং ৰত্থং. সংকিলিট্ঠং মলগ্গহিতন্তি আগন্তুকেন পংসুরজাদিনা সংকিলেসেন সংকিলিট্ঠং, সেদজল্লিকাদিনা মলেন গহিতত্তা মলগ্গহিতং. রঙ্গজাতেতি এত্থ রঙ্গমেৰ রঙ্গজাতং. উপসংহরেয্যাতি উপনামেয্য. যদি নীলকাযাতি নীলকায ৰা, নীলকত্থায ৰাতি ৰুত্তং হোতি. এৰং সব্বত্থ. রজকো হি নীলকত্থায উপসংহরন্তো কংসনীলপলাসনীলাদিকে নীলরঙ্গে উপসংহরতি. পীতকত্থায উপসংহরন্তো কণিকারপুপ্ফসদিসে পীতকরঙ্গে. লোহিতকত্থায উপসংহরন্তো বন্ধুজীৰকপুপ্ফসদিসে লোহিতকরঙ্গে. মঞ্জিট্ঠকত্থায উপসংহরন্তো কণৰীরপুপ্ফসদিসে মন্দরত্তরঙ্গে. তেন ৰুত্তং ‘‘যদি নীলকায…পে… যদি মঞ্জিট্ঠকাযা’’তি.

দুরত্তৰণ্ণমেৰস্সাতি দুট্ঠু রঞ্জিতৰণ্ণমেৰ অস্স. অপরিসুদ্ধৰণ্ণমেৰস্সাতি নীলৰণ্ণোপিস্স পরিসুদ্ধো ন ভৰেয্য, সেসৰণ্ণোপি. তাদিসঞ্হি ৰত্থং নীলকুম্ভিযা পক্খিত্তম্পি সুনীলং ন হোতি, সেসকুম্ভীসু পক্খিত্তম্পি পীতকাদিৰণ্ণং ন হোতি, মিলাতনীল কুরণ্ড-কণিকার-বন্ধুজীৰক-কণৰীরপুপ্ফৰণ্ণমেৰ হোতি. তং কিস্স হেতূতি তং ৰত্থং কিস্স হেতু কিং কারণা ঈদিসং হোতি, তস্মিং ৰা ৰত্থে রঙ্গজাতং কিস্স হেতু ঈদিসং দুরত্তৰণ্ণং অপরিসুদ্ধৰণ্ণং হোতীতি? যস্মা পনস্স ৰত্থস্স সংকিলিট্ঠভাৰোযেৰেত্থ কারণং, ন অঞ্ঞং কিঞ্চি, তস্মা ‘‘অপরিসুদ্ধত্তা, ভিক্খৰে, ৰত্থস্সা’’তি আহ.

এৰমেৰ খোতি উপমাসম্পটিপাদনং. চিত্তে সংকিলিট্ঠেতি চিত্তম্হি সংকিলিট্ঠম্হি. কস্মা পন ভগৰা সংকিলিট্ঠৰত্থেন ওপম্মং অকাসীতি চে, ৰাযামমহপ্ফলদস্সনত্থং. যথা হি আগন্তুকেহি মলেহি সংকিলিট্ঠং ৰত্থং পকতিযা পণ্ডরত্তা পুন ধোৰীযমানং পণ্ডরং হোতি, ন তত্থ জাতিকাল়কে ৰিয এল়কলোমে ৰাযামো নিপ্ফলো হোতি, এৰং চিত্তম্পি আগন্তুকেহি কিলেসেহি সংকিলিট্ঠং. পকতিযা পন তং সকলেপি পটিসন্ধিভৰঙ্গৰারে পণ্ডরমেৰ. যথাহ – ‘‘পভস্সরমিদং, ভিক্খৰে, চিত্তং, তঞ্চ খো আগন্তুকেহি উপক্কিলেসেহি উপক্কিলিট্ঠ’’ন্তি (অ. নি. ১.৫১). তং ৰিসোধীযমানং সক্কা পভস্সরতরং কাতুং, ন তত্থ ৰাযামো নিপ্ফলোতি এৰং ৰাযামমহপ্ফলদস্সনত্থং সংকিলিট্ঠৰত্থেন ওপম্মং অকাসীতি ৰেদিতব্বো.

দুগ্গতি পাটিকঙ্খাতি ঈদিসে চিত্তে দুগ্গতি পাটিকঙ্খিতব্বা, দুগ্গতিং এৰ এস পাপুণিস্সতি, নাঞ্ঞন্তি এৰং দুগ্গতি ইচ্ছিতব্বা, অৰস্সং ভাৰীতি ৰুত্তং হোতি. সা চাযং দুগ্গতি নাম পটিপত্তিদুগ্গতি, গতিদুগ্গতীতি দুৰিধা হোতি. পটিপত্তিদুগ্গতিপি অগারিযপটিপত্তিদুগ্গতি, অনগারিযপটিপত্তিদুগ্গতীতি দুৰিধা হোতি.

অগারিযো হি সংকিলিট্ঠচিত্তো পাণম্পি হনতি, অদিন্নম্পি আদিযতি, সকলেপি দস অকুসলকম্মপথে পূরেতি, অযমস্স অগারিযপটিপত্তিদুগ্গতি. সো তত্থ ঠিতো কাযস্স ভেদা নিরযম্পি গচ্ছতি, তিরচ্ছানযোনিম্পি, পেত্তিৰিসযম্পি গচ্ছতি, অযমস্স গতিদুগ্গতি.

অনগারিযোপি ইমস্মিং সাসনে পব্বজিতো সংকিলিট্ঠচিত্তো দূতেয্যপহিণগমনং গচ্ছতি, ৰেজ্জকম্মং করোতি, সঙ্ঘভেদায চেতিযভেদায পরক্কমতি, ৰেল়ুদানাদীহি জীৰিকং কপ্পেতি, সকলম্পি অনাচারং অগোচরঞ্চ পরিপূরেতি, অযমস্স অনগারিযপটিপত্তিদুগ্গতি.সো তত্থ ঠিতো কাযস্স ভেদা নিরযম্পি গচ্ছতি, তিরচ্ছানযোনিম্পি, পেত্তিৰিসযম্পি গচ্ছতি সমণযক্খো নাম হোতি সমণপেতো, আদিত্তেহি সঙ্ঘাটিআদীহি সম্পজ্জলিতকাযো অট্টস্সরং করোন্তো ৰিচরতি, অযমস্স গতিদুগ্গতি.

সেয্যথাপীতি সুক্কপক্খং দস্সেতুমারদ্ধো, তস্সত্থো কণ্হপক্খে ৰুত্তপচ্চনীকেনেৰ ৰেদিতব্বো. এত্থাপি চ সুগতি নাম পটিপত্তিসুগতি গতিসুগতীতি দুৰিধা হোতি. পটিপত্তিসুগতিপি অগারিযপটিপত্তিসুগতি অনগারিযপটিপত্তিসুগতীতি দুৰিধা হোতি. অগারিযো হি পরিসুদ্ধচিত্তো পাণাতিপাতাপি ৰিরমতি, অদিন্নাদানাপি, সকলেপি দস কুসলকম্মপথে পরিপূরেতি, অযমস্স অগারিযপটিপত্তিসুগতি. সো তত্থ ঠিতো কাযস্স ভেদা মনুস্সমহন্ততম্পি দেৰমহন্ততম্পি উপপজ্জতি, অযমস্স গতিসুগতি.

অনগারিযোপি ইমস্মিং সাসনে পব্বজিত্ৰা পরিসুদ্ধচিত্তো চতুপারিসুদ্ধিসীলং সোধেতি, তেরস ধুতঙ্গানি সমাদিযতি, অট্ঠতিংসারম্মণেসু অত্তনো অনুকূলকম্মট্ঠানং গহেত্ৰা পন্তসেনাসনে পটিসেৰমানো কসিণপরিকম্মং কত্ৰা ঝানসমাপত্তিযো নিব্বত্তেতি, সোতাপত্তিমগ্গং ভাৰেতি…পে… অনাগামিমগ্গং ভাৰেতি, অযমস্স অনগারিযপটিপত্তিসুগতি. সো তত্থ ঠিতো কাযস্স ভেদা মনুস্সলোকে ৰা তীসু মহাকুলেসু, ছসু ৰা কামাৰচরদেৰেসু, দসসু ৰা ব্রহ্মভৰনেসু, পঞ্চসু ৰা সুদ্ধাৰাসেসু, চতূসু ৰা আরুপ্পেসু উপপজ্জতি, অযমস্স গতিসুগতীতি.

৭১. এৰং সংকিলিট্ঠে চিত্তে দুগ্গতি পাটিকঙ্খা, অসংকিলিট্ঠে চ সুগতীতি ৰত্ৰা ইদানি যেহি উপক্কিলেসেহি চিত্তং সংকিলিট্ঠং হোতি, তে দস্সেন্তো কতমে চ, ভিক্খৰে, চিত্তস্স উপক্কিলেসা? অভিজ্ঝা ৰিসমলোভোতিআদিমাহ.

তত্থ সকভণ্ডে ছন্দরাগো অভিজ্ঝা, পরভণ্ডে ৰিসমলোভো. অথ ৰা সকভণ্ডে ৰা পরভণ্ডে ৰা হোতু, যুত্তপত্তট্ঠানে ছন্দরাগো অভিজ্ঝা, অযুত্তাপত্তট্ঠানে ৰিসমলোভো. থেরো পনাহ ‘‘কিস্স ৰিনিব্ভোগং করোথ, যুত্তে ৰা অযুত্তে ৰা হোতু, ‘রাগো ৰিসমং দোসো ৰিসমং মোহো ৰিসম’ন্তি (ৰিভ. ৯২৪) ৰচনতো ন কোচি লোভো অৰিসমো নাম, তস্মা লোভোযেৰ অভিজ্ঝাযনট্ঠেন অভিজ্ঝা, ৰিসমট্ঠেন ৰিসমং, একত্থমেতং ব্যঞ্জনমেৰ নান’’ন্তি. সো পনেস অভিজ্ঝাৰিসমলোভো উপ্পজ্জিত্ৰা চিত্তং দূসেতি, ওভাসিতুং ন দেতি. তস্মা ‘‘চিত্তস্স উপক্কিলেসো’’তি ৰুচ্চতি.

যথা চেস, এৰং নৰৰিধআঘাতৰত্থুসম্ভৰো ব্যাপাদো. দসৰিধআঘাতৰত্থুসম্ভৰো কোধো. পুনপ্পুনং চিত্তপরিযোনন্ধনো উপনাহো. অগারিযস্স ৰা অনগারিযস্স ৰা সুকতকরণৰিনাসনো মক্খো. অগারিযোপি হি কেনচি অনুকম্পকেন দলিদ্দো সমানো উচ্চে ঠানে ঠপিতো, অপরেন সমযেন ‘‘কিং তযা ময্হং কত’’ন্তি তস্স সুকতকরণং ৰিনাসেতি. অনগারিযোপি সামণেরকালতো পভুতি আচরিযেন ৰা উপজ্ঝাযেন ৰা চতূহি পচ্চযেহি উদ্দেসপরিপুচ্ছাহি চ অনুগ্গহেত্ৰা ধম্মকথানযপকরণকোসল্লাদীনি সিক্খাপিতো, অপরেন সমযেন রাজরাজমহামত্তাদীহি সক্কতো গরুকতো আচরিযুপজ্ঝাযেসু অচিত্তীকতো চরমানো ‘‘অযং অম্হেহি দহরকালে এৰং অনুগ্গহিতো সংৰড্ঢিতো চ, অথ পনিদানি নিস্সিনেহো জাতো’’তি ৰুচ্চমানো ‘‘কিং ময্হং তুম্হেহি কত’’ন্তি তেসং সুকতকরণং ৰিনাসেতি, তস্স সো সুকতকরণৰিনাসনো মক্খো উপ্পজ্জিত্ৰা চিত্তং দূসেতি, ওভাসিতুং ন দেতি. তস্মা ‘‘চিত্তস্স উপক্কিলেসো’’তি ৰুচ্চতি.

যথা চাযং, এৰং বহুস্সুতেপি পুগ্গলে অজ্ঝোত্থরিত্ৰা ‘‘ঈদিসস্স চেৰ বহুস্সুতস্স অনিযতা গতি, তৰ ৰা মম ৰা কো ৰিসেসো’’তিআদিনা নযেন উপ্পজ্জমানো যুগগ্গাহগাহী পল়াসো. পরেসং সক্কারাদীনি খীযনা ইস্সা. অত্তনো সম্পত্তিযা পরেহি সাধারণভাৰং অসহমানং মচ্ছরিযং. ৰঞ্চনিকচরিযভূতা মাযা. কেরাটিকভাৰেন উপ্পজ্জমানং সাঠেয্যং. কেরাটিকো হি আযতনমচ্ছো ৰিয হোতি. আযতনমচ্ছো নাম কির মচ্ছানং নঙ্গুট্ঠং দস্সেতি সপ্পানং সীসং, ‘‘তুম্হেহি সদিসো অহ’’ন্তি জানাপেতুং. এৰমেৰ কেরাটিকো পুগ্গলো যং যং সুত্তন্তিকং ৰা আভিধম্মিকং ৰা উপসঙ্কমতি, তং তং এৰং ৰদতি ‘‘অহং তুম্হাকং বদ্ধচরো, তুম্হে ময্হং অনুকম্পকা, নাহং তুম্হে মুঞ্চামী’’তি ‘‘এৰমেতে ‘সগারৰো অযং অম্হেসু সপ্পতিস্সো’তি মঞ্ঞিস্সন্তী’’তি. তস্সেতং কেরাটিকভাৰেন উপ্পজ্জমানং সাঠেয্যং উপ্পজ্জিত্ৰা চিত্তং দূসেতি, ওভাসিতুং ন দেতি. তস্মা ‘‘চিত্তস্স উপক্কিলেসো’’তি ৰুচ্চতি.

যথা চেতং, এৰং ৰাতভরিতভস্তসদিসথদ্ধভাৰপগ্গহিতসিরঅনিৰাতৰুত্তিকারকরণো থম্ভো. তদুত্তরিকরণো সারম্ভো. সো দুৰিধেন লব্ভতি অকুসলৰসেন চেৰ কুসলৰসেন চ. তত্থ অগারিযস্স পরেন কতং অলঙ্কারাদিং দিস্ৰা তদ্দিগুণকরণেন উপ্পজ্জমানো, অনগারিযস্স চ যত্তকং যত্তকং পরো পরিযাপুণাতি ৰা কথেতি ৰা, মানৰসেন তদ্দিগুণতদ্দিগুণকরণেন উপ্পজ্জমানো অকুসলো. অগারিযস্স পন পরং একং সলাকভত্তং দেন্তং দিস্ৰা অত্তনা দ্ৰে ৰা তীণি ৰা দাতুকামতায উপ্পজ্জমানো, অনগারিযস্স চ পরেন একনিকাযে গহিতে মানং অনিস্সায কেৰলং তং দিস্ৰা অত্তনা আলসিযং অভিভুয্য দ্ৰে নিকাযে গহেতুকামতায উপ্পজ্জমানো কুসলো. ইধ পন অকুসলো অধিপ্পেতো. অযঞ্হি উপ্পজ্জিত্ৰা চিত্তং দূসেতি, ওভাসিতুং ন দেতি. তস্মা ‘‘চিত্তস্স উপক্কিলেসো’’তি ৰুচ্চতি.

যথা চাযং, এৰং জাতিআদীনি নিস্সায চিত্তস্স উণ্ণতিৰসেন পৰত্তমানো মানো, অচ্চুণ্ণতিৰসেন অতিমানো, মদগ্গহণাকারো মদো, কামগুণেসু চিত্তৰোস্সগ্গৰসেন উপ্পজ্জমানো পমাদো উপ্পজ্জিত্ৰা চিত্তং দূসেতি, ওভাসিতুং ন দেতি. তস্মা ‘‘চিত্তস্স উপক্কিলেসো’’তি ৰুচ্চতি.

কস্মা পন ভগৰা উপক্কিলেসং দস্সেন্তো লোভমাদিং কত্ৰা দস্সেতীতি? তস্স পঠমুপ্পত্তিতো. সব্বসত্তানঞ্হি যত্থ কত্থচি উপপন্নানং অন্তমসো সুদ্ধাৰাসভূমিযম্পি সব্বপঠমং ভৰনিকন্তিৰসেন লোভো উপ্পজ্জতি, ততো অত্তনো অত্তনো অনুরূপপচ্চযং পটিচ্চ যথাসম্ভৰং ইতরে, ন চ এতে সোল়সেৰ চিত্তস্স উপক্কিলেসা, এতেন পন নযেন সব্বেপি কিলেসা গহিতাযেৰ হোন্তীতি ৰেদিতব্বা.

৭২. এত্তাৰতা সংকিলেসং দস্সেত্ৰা ইদানি ৰোদানং দস্সেন্তো স খো সো, ভিক্খৰেতিআদিমাহ. তত্থ ইতি ৰিদিত্ৰাতি এৰং জানিত্ৰা. পজহতীতি সমুচ্ছেদপ্পহানৰসেন অরিযমগ্গেন পজহতি. তত্থ কিলেসপটিপাটিযা মগ্গপটিপাটিযাতি দ্ৰিধা পহানং ৰেদিতব্বং. কিলেসপটিপাটিযা তাৰ অভিজ্ঝাৰিসমলোভো থম্ভো সারম্ভো মানো অতিমানো মদোতি ইমে ছ কিলেসা অরহত্তমগ্গেন পহীযন্তি. ব্যাপাদো কোধো উপনাহো পমাদোতি ইমে চত্তারো কিলেসা অনাগামিমগ্গেন পহীযন্তি. মক্খো পল়াসো ইস্সা মচ্ছরিযং মাযা সাঠেয্যন্তি ইমে ছ সোতাপত্তিমগ্গেন পহীযন্তীতি. মগ্গপটিপাটিযা পন, সোতাপত্তিমগ্গেন মক্খো পল়াসো ইস্সা মচ্ছরিযং মাযা সাঠেয্যন্তি ইমে ছ পহীযন্তি. অনাগামিমগ্গেন ব্যাপাদো কোধো উপনাহো পমাদোতি ইমে চত্তারো. অরহত্তমগ্গেন অভিজ্ঝাৰিসমলোভো থম্ভো সারম্ভো মানো অতিমানো মদোতি ইমে ছ পহীযন্তীতি.

ইমস্মিং পন ঠানে ইমে কিলেসা সোতাপত্তিমগ্গৰজ্ঝা ৰা হোন্তু, সেসমগ্গৰজ্ঝা ৰা, অথ খো অনাগামিমগ্গেনেৰ পহানং সন্ধায ‘‘অভিজ্ঝাৰিসমলোভং চিত্তস্স উপক্কিলেসং পজহতী’’তিআদিমাহাতি ৰেদিতব্বা. অযমেত্থ পৰেণিমগ্গাগতো সম্ভৰো, সো চ উপরি চতুত্থমগ্গস্সেৰ নিদ্দিট্ঠত্তা যুজ্জতি, ততিযমগ্গেন পহীনাৰসেসানঞ্হি ৰিসমলোভাদীনং তেন পহানং হোতি, সেসানং ইমিনাৰ. যেপি হি সোতাপত্তিমগ্গেন পহীযন্তি, তেপি তংসমুট্ঠাপকচিত্তানং অপ্পহীনত্তা অনাগামিমগ্গেনেৰ সুপ্পহীনা হোন্তীতি. কেচি পন পঠমমগ্গেন চেত্থ পহানং ৰণ্ণযন্তি, তং পুব্বাপরেন ন সন্ধিযতি. কেচি ৰিক্খম্ভনপ্পহানম্পি, তং তেসং ইচ্ছামত্তমেৰ.

৭৩. যতো খো, ভিক্খৰেতি এত্থ যতোতি যম্হি কালে. পহীনো হোতীতি অনাগামিমগ্গক্খণে পহানং সন্ধাযেৰাহ.

৭৪. সো বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেনাতি এতং ‘‘যতো খো, ভিক্খৰে, অভিজ্ঝাৰিসমলোভো পহীনো হোতি, সো বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতী’’তি এৰং একমেকেন পদেন যোজেতব্বং. ইমস্স হি ভিক্খুনো অনাগামিমগ্গেন লোকুত্তরপ্পসাদো আগতো, অথস্স অপরেন সমযেন বুদ্ধগুণে ধম্মগুণে সঙ্ঘগুণে চ অনুস্সরতো লোকিযো উপ্পজ্জতি, তমস্স সব্বম্পি লোকিযলোকুত্তরমিস্সকং পসাদং দস্সেন্তো ভগৰা ‘‘বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেনা’’তিআদিমাহ.

তত্থ অৰেচ্চপ্পসাদেনাতি বুদ্ধধম্মসঙ্ঘগুণানং যাথাৰতো ঞাতত্তা অচলেন অচ্চুতেন পসাদেন. ইদানি যথা তস্স ভিক্খুনো অনুস্সরতো সো অৰেচ্চপ্পসাদো উপ্পন্নো, তং ৰিধিং দস্সেন্তো ‘‘ইতিপি সো ভগৰা’’তিআদিনা নযেন তীণি অনুস্সতিট্ঠানানি ৰিত্থারেসি. তেসং অত্থৰণ্ণনা সব্বাকারেন ৰিসুদ্ধিমগ্গে অনুস্সতিকথাযং ৰুত্তা.

৭৫. এৰমস্স লোকিযলোকুত্তরমিস্সকং পসাদং দস্সেত্ৰা ইদানি কিলেসপ্পহানং অৰেচ্চপ্পসাদসমন্নাগতঞ্চ পচ্চৰেক্খতো উপ্পজ্জমানং সোমনস্সাদিআনিসংসং দস্সেন্তো যথোধি খো পনস্সাতিআদিমাহ. অনাগামিস্স হি পচ্চন্তে ৰুট্ঠিতং চোরুপদ্দৰং ৰূপসমেত্ৰা তং পচ্চৰেক্খতো মহানগরে ৰসন্তস্স রঞ্ঞো ৰিয ইমে চিমে চ মম কিলেসা পহীনাতি অত্তনো কিলেসপ্পহানং পচ্চৰেক্খতো বলৰসোমনস্সং উপ্পজ্জতি. তং দস্সেন্তো ভগৰা ‘‘যথোধি খো পনস্সা’’তিআদিমাহ.

তস্সত্থো – য্ৰাযং অনাগামী ভিক্খু এৰং ‘‘বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি…পে… ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অনুত্তরং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’’তি, তস্স যথোধি খো চত্তং হোতি পটিনিস্সট্ঠং, সকসকওধিৰসেন চত্তমেৰ হোতি, তং তং কিলেসজাতং ৰন্তং মুত্তং পহীনং পটিনিস্সট্ঠং. সকসকওধিৰসেনাতি দ্ৰে ওধী কিলেসোধি চ মগ্গোধি চ. তত্থ কিলেসোধিৰসেনাপি যে কিলেসা যং মগ্গৰজ্ঝা, তে অঞ্ঞমগ্গৰজ্ঝেহি অমিস্সা হুত্ৰা সকেনেৰ ওধিনা পহীনা. মগ্গোধিৰসেনাপি যে কিলেসা যেন মগ্গেন পহাতব্বা, তেন তেযেৰ পহীনা হোন্তি. এৰং সকসকওধিৰসেন তং তং কিলেসজাতং চত্তমেৰ হোতি পটিনিস্সট্ঠং, তং পচ্চৰেক্খিত্ৰা চ লদ্ধসোমনস্সো ততুত্তরিপি সো ‘‘বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতোম্হী’’তি লভতি অত্থৰেদন্তি সম্বন্ধো.

যতোধি খোতিপি পাঠো. তস্স ৰসেন অযমত্থো, অস্স ভিক্খুনো যতোধি খো পন চত্তং হোতি পটিনিস্সট্ঠং. তত্থ যতোতি কারণৰচনং, যস্মাতি ৰুত্তং হোতি. ওধীতি হেট্ঠা তযো মগ্গা ৰুচ্চন্তি. কস্মা? তে হি ওধিং কত্ৰা কোট্ঠাসং কত্ৰা উপরিমগ্গেন পহাতব্বকিলেসে ঠপেত্ৰা পজহন্তি, তস্মা ওধীতি ৰুচ্চন্তি. অরহত্তমগ্গো পন কিঞ্চি কিলেসং অনৰসেসেত্ৰা পজহতি, তস্মা অনোধীতি ৰুচ্চতি. ইমস্স চ ভিক্খুনো হেট্ঠামগ্গত্তযেন চত্তং. তেন ৰুত্তং ‘‘যতোধি খো পনস্স চত্তং হোতী’’তি. তত্থ খো পনাতি নিপাতমত্তং. অযং পন পিণ্ডত্থো. যস্মা অস্স ওধি চত্তং হোতি পটিনিস্সট্ঠং, তস্মা তং পচ্চৰেক্খিত্ৰা চ লদ্ধসোমনস্সো ততুত্তরিপি সো ‘‘বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতোম্হী’’তি লভতি অত্থৰেদন্তি যথাপাল়ি নেতব্বং.

তত্থ চত্তন্তি ইদং সকভাৰপরিচ্চজনৰসেন ৰুত্তং. ৰন্তন্তি ইদং পন অনাদিযনভাৰদস্সনৰসেন. মুত্তন্তি ইদং সন্ততিতো ৰিনিমোচনৰসেন. পহীনন্তি ইদং মুত্তস্সপি ক্ৰচি অনৰট্ঠানদস্সনৰসেন. পটিনিস্সট্ঠন্তি ইদং পুব্বে আদিন্নপুব্বস্স পটিনিস্সগ্গদস্সনৰসেন পটিমুখং ৰা নিস্সট্ঠভাৰদস্সনৰসেন ভাৰনাবলেন অভিভুয্য নিস্সট্ঠভাৰদস্সনৰসেনাতি ৰুত্তং হোতি. লভতি অত্থৰেদং লভতি ধম্মৰেদন্তি এত্থ বুদ্ধাদীসু অৰেচ্চপ্পসাদোযেৰ অরণীযতো অত্থো, উপগন্তব্বতোতি ৰুত্তং হোতি. ধারণতো ধম্মো, ৰিনিপতিতুং অপ্পদানতোতি ৰুত্তং হোতি. ৰেদোতি গন্থোপি ঞাণম্পি সোমনস্সম্পি. ‘‘তিণ্ণং ৰেদানং পারগূ’’তিআদীসু (দী. নি. ১.২৫৬) হি গন্থো ‘‘ৰেদো’’তি ৰুচ্চতি. ‘‘যং ব্রাহ্মণং ৰেদগুমাভিজঞ্ঞা, অকিঞ্চনং কামভাৰে অসত্ত’’ন্তিআদীসু (সু. নি. ১০৬৫) ঞাণং. ‘‘যে ৰেদজাতা ৰিচরন্তি লোকে’’তিআদীসু সোমনস্সং. ইধ পন সোমনস্সঞ্চ সোমনস্সসম্পযুত্তঞাণঞ্চ অধিপ্পেতং, তস্মা ‘‘লভতি অত্থৰেদং লভতি ধম্মৰেদন্তি অৰেচ্চপ্পসাদারম্মণসোমনস্সঞ্চ সোমনস্সমযঞাণঞ্চ লভতী’’তি এৰমেত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো.

অথ ৰা অত্থৰেদন্তি অৰেচ্চপ্পসাদং পচ্চৰেক্খতো উপ্পন্নং ৰুত্তপ্পকারমেৰ ৰেদং. ধম্মৰেদন্তি অৰেচ্চপ্পসাদস্স হেতুং ওধিসো কিলেসপ্পহানং পচ্চৰেক্খতো উপ্পন্নং ৰুত্তপ্পকারমেৰ ৰেদন্তি এৰম্পি এত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘হেতুম্হি ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা, হেতুফলে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা’’তি (ৰিভ. ৭১৮-৭১৯). ধম্মূপসংহিতং পামোজ্জন্তি তমেৰ অত্থঞ্চ ধম্মঞ্চ অত্থধম্মানিসংসভূতং ৰেদঞ্চ পচ্চৰেক্খতো উপ্পন্নং পামোজ্জং. তঞ্হি অনৰজ্জলক্খণেন পচ্চৰেক্খণাকারপ্পৰত্তেন ধম্মেন উপসঞ্হিতন্তি ৰুচ্চতি. পমুদিতস্স পীতি জাযতীতি ইমিনা পামোজ্জেন পমুদিতস্স নিরামিসা পীতি জাযতি. পীতিমনস্সাতি তায পীতিযা পীণিতমনস্স. কাযো পস্সম্ভতীতি কাযোপি পস্সদ্ধো হোতি ৰূপসন্তদরথো. পস্সদ্ধকাযো সুখন্তি এৰং ৰূপসন্তকাযদরথো চেতসিকং সুখং পটিসংৰেদেতি. চিত্তং সমাধিযতীতি চিত্তং সম্মা আধিযতি অপ্পিতং ৰিয অচলং তিট্ঠতি.

৭৬. এৰমস্স কিলেসপ্পহানং অৰেচ্চপ্পসাদসমন্নাগতং পচ্চৰেক্খতো উপ্পজ্জমানং সোমনস্সাদিআনিসংসং দস্সেত্ৰা ইদানি ‘‘যথোধি খো পন মে’’তি ৰারেন তস্স পচ্চৰেক্খণায পৰত্তাকারং পকাসেত্ৰা তস্সেৰ অনাগামিমগ্গানুভাৰসূচকং ফলং দস্সেন্তো স খো সো, ভিক্খৰেতিআদিমাহ.

তত্থ এৰংসীলোতি তস্স অনাগামিমগ্গসম্পযুত্তং সীলক্খন্ধং দস্সেতি. এৰংধম্মো এৰংপঞ্ঞোতি তংসম্পযুত্তমেৰ সমাধিক্খন্ধং পঞ্ঞাক্খন্ধঞ্চ দস্সেতি. সালীনন্তি লোহিতসালিগন্ধসালিআদীনং অনেকরূপানং. পিণ্ডপাতন্তি ওদনং. ৰিচিতকাল়কন্তি অপনীতকাল়কং. নেৰস্স তং হোতি অন্তরাযাযাতি তস্স এৰংৰিধস্স ভিক্খুনো তং ৰুত্তপ্পকারপিণ্ডপাতভোজনং মগ্গস্স ৰা ফলস্স ৰা নেৰ অন্তরাযায হোতি, পটিলদ্ধগুণস্স হি তং কিমন্তরাযং করিস্সতি? যোপিস্স অপ্পটিলদ্ধো চতুত্থমগ্গো চ ফলং চ তপ্পটিলাভায ৰিপস্সনং আরভতোপি নেৰস্স তং হোতি অন্তরাযায, অন্তরাযং কাতুং অসমত্থমেৰ হোতি. কস্মা? ৰুত্তপ্পকারসীলধম্মপঞ্ঞাসঙ্গহেন মগ্গেন ৰিসুদ্ধচিত্তত্তা.

যস্মা চেত্থ এতদেৰ কারণং, তস্মা তদনুরূপং উপমং দস্সেন্তো সেয্যথাপীতিআদিমাহ.

তত্থ অচ্ছন্তি ৰিপ্পসন্নং. পরিসুদ্ধং মলৰিগমেন. পরিযোদাতং পভস্সরতায. উক্কামুখন্তি সুৰণ্ণকারানং মূসামুখং. সুৰণ্ণকারানং মূসা হি ইধ উক্কা, অঞ্ঞত্থ পন দীপিকাদযোপি ৰুচ্চন্তি. ‘‘উক্কাসু ধারীযমানাসূ’’তি (দী. নি. ১.১৫৯) হি আগতট্ঠানে দীপিকা ‘‘উক্কা’’তি ৰুচ্চতি. ‘‘উক্কং বন্ধেয্য, উক্কং বন্ধিত্ৰা উক্কামুখং আলিম্পেয্যা’’তি (ম. নি. ৩.৩৬০) আগতট্ঠানে অঙ্গারকপল্লং. ‘‘কম্মারানং যথা উক্কা, অন্তো ঝাযতি নো বহী’’তি (জা. ২.২২.৬৪৯) আগতট্ঠানে কম্মারুদ্ধনং. ‘‘এৰংৰিপাকো উক্কাপাতো ভৰিস্সতী’’তি (দী. নি. ১.২৪) আগতট্ঠানে ৰাতৰেগো ‘‘উক্কা’’তি ৰুচ্চতি. ইমস্মিং পন ঠানে অঞ্ঞেসু চ এৰরূপেসু ‘‘সণ্ডাসেন জাতরূপং গহেত্ৰা উক্কামুখে পক্খিপতী’’তি আগতট্ঠানেসু সুৰণ্ণকারানং মূসা ‘‘উক্কা’’তি ৰেদিতব্বা.

তত্রাযং উপমাসংসন্দনা – সংকিলিট্ঠৰত্থং ৰিয হি সংকিলিট্ঠজাতরূপং ৰিয চ ইমস্স ভিক্খুনো পুথুজ্জনকালে কামরাগাদিমলানুগতং চিত্তং দট্ঠব্বং. অচ্ছোদকং ৰিয উক্কামুখং ৰিয চ অনাগামিমগ্গো. তং উদকং উক্কামুখঞ্চ আগম্ম ৰত্থসুৰণ্ণানং পরিসুদ্ধতা ৰিয তস্স ভিক্খুনো ৰুত্তপ্পকারসীলধম্মপঞ্ঞাসঙ্গহং অনাগামিমগ্গং আগম্ম ৰিসুদ্ধচিত্ততাতি.

৭৭. সো মেত্তাসহগতেন চেতসাতি যথানুসন্ধিৰসেন দেসনা আগতা. তযো হি অনুসন্ধী পুচ্ছানুসন্ধি অজ্ঝাসযানুসন্ধি যথানুসন্ধীতি. তত্থ ‘‘এৰং ৰুত্তে অঞ্ঞতরো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ ‘সিযা নু খো, ভন্তে, বহিদ্ধা অসতি পরিতস্সনা’তি? ‘সিযা ভিক্খূ’তি ভগৰা অৰোচা’’তি (ম. নি. ১.২৪২). এৰং পুচ্ছন্তানং ৰিস্সজ্জিতসুত্তৰসেন পুচ্ছানুসন্ধি ৰেদিতব্বো. ‘‘সিযা খো পন তে ব্রাহ্মণ এৰমস্স, অজ্জাপি নূন সমণো গোতমো অৰীতরাগো’’তি (ম. নি. ১.৫৫) এৰং পরেসং অজ্ঝাসযং ৰিদিত্ৰা ৰুত্তস্স সুত্তস্স ৰসেন অজ্ঝাসযানুসন্ধি ৰেদিতব্বো. যেন পন ধম্মেন আদিম্হি দেসনা উট্ঠিতা, তস্স ধম্মস্স অনুরূপধম্মৰসেন ৰা পটিপক্খৰসেন ৰা যেসু সুত্তেসু উপরি দেসনা আগচ্ছতি, তেসং ৰসেন যথানুসন্ধি ৰেদিতব্বো. সেয্যথিদং, আকঙ্খেয্যসুত্তে হেট্ঠা সীলেন দেসনা উট্ঠিতা, উপরি ছ অভিঞ্ঞা আগতা. ককচূপমে হেট্ঠা অক্খন্তিযা উট্ঠিতা, উপরি ককচূপমোৰাদো আগতো. অলগদ্দে হেট্ঠা দিট্ঠিপরিদীপনেন উট্ঠিতা, উপরি তিপরিৰট্টসুঞ্ঞতাপকাসনা আগতা, চূল়অস্সপুরে হেট্ঠা কিলেসপরিদীপনেন উট্ঠিতা, উপরি ব্রহ্মৰিহারা আগতা. কোসম্বিযসুত্তে হেট্ঠা ভণ্ডনেন উট্ঠিতা, উপরি সারণীযধম্মা আগতা. ইমস্মিম্পি ৰত্থসুত্তে হেট্ঠা কিলেসপরিদীপনেন উট্ঠিতা, উপরি ব্রহ্মৰিহারা আগতা. তেন ৰুত্তং ‘‘যথানুসন্ধিৰসেন দেসনা আগতা’’তি. ব্রহ্মৰিহারেসু পন অনুপদৰণ্ণনা চ ভাৰনানযো চ সব্বো সব্বাকারেন ৰিসুদ্ধিমগ্গে ৰুত্তো.

৭৮. এৰং ভগৰা অভিজ্ঝাদীনং উপক্কিলেসানং পটিপক্খভূতং সব্বসো চ কামরাগব্যাপাদপ্পহানেন ৰিহতপচ্চত্থিকত্তা লদ্ধপদট্ঠানং তস্স অনাগামিনো ব্রহ্মৰিহারভাৰনং দস্সেত্ৰা ইদানিস্স অরহত্তায ৰিপস্সনং দস্সেত্ৰা অরহত্তপ্পত্তিং দস্সেতুং সো অত্থি ইদন্তিআদিমাহ.

তস্সত্থো – সো অনাগামী এৰং ভাৰিতব্রহ্মৰিহারো এতেসং ব্রহ্মৰিহারানং যতো কুতোচি ৰুট্ঠায তে এৰ ব্রহ্মৰিহারধম্মে নামৰসেন তেসং নিস্সযং হদযৰত্থুং ৰত্থুনিস্সযানি ভূতানীতি ইমিনা নযেন ভূতুপাদাযধম্মে রূপৰসেন চ ৰৰত্থপেত্ৰা অত্থি ইদন্তি পজানাতি, এত্তাৰতানেন দুক্খসচ্চৰৰত্থানং কতং হোতি. ততো তস্স দুক্খস্স সমুদযং পটিৰিজ্ঝন্তো অত্থি হীনন্তি পজানাতি, এত্তাৰতানেন সমুদযসচ্চৰৰত্থানং কতং হোতি. ততো তস্স পহানুপাযং ৰিচিনন্তো অত্থি পণীতন্তি পজানাতি, এত্তাৰতানেন মগ্গসচ্চৰৰত্থানং কতং হোতি. ততো তেন মগ্গেন অধিগন্তব্বট্ঠানং ৰিচিনন্তো অত্থি উত্তরি ইমস্স সঞ্ঞাগতস্স নিস্সরণন্তি পজানাতি, ইমস্স মযা অধিগতস্স ব্রহ্মৰিহারসঞ্ঞাগতস্স উত্তরি নিস্সরণং নিব্বানং অত্থীতি এৰং পজানাতীতি অধিপ্পাযো, এত্তাৰতানেন নিরোধসচ্চৰৰত্থানং কতং হোতি. তস্স এৰং জানতো এৰং পস্সতোতি তস্স ৰিপস্সনাপঞ্ঞায এৰং চতূহি আকারেহি চত্তারি সচ্চানি জানতো, মগ্গপঞ্ঞায এৰং পস্সতো, ভযভেরৰে ৰুত্তনযেনেৰ কামাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চতি…পে… ইত্থত্তাযাতি পজানাতীতি.

এৰং যাৰ অরহত্তা দেসনং পাপেত্ৰা ইদানি যস্মা তস্সং পরিসতি ন্হানসুদ্ধিকো ব্রাহ্মণো নিসিন্নো, সো এৰং ন্হানসুদ্ধিযা ৰণ্ণং ৰুচ্চমানং সুত্ৰা পব্বজিত্ৰা অরহত্তং পাপুণিস্সতীতি ভগৰতা ৰিদিতো, তস্মা তস্স চোদনত্থায ‘‘অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ভিক্খু সিনাতো অন্তরেন সিনানেনা’’তি ইমং পাটিযেক্কং অনুসন্ধিমাহ. তত্থ অন্তরেন সিনানেনাতি অব্ভন্তরেন কিলেসৰুট্ঠানসিনানেন.

৭৯. সুন্দরিকভারদ্ৰাজোতি ভারদ্ৰাজো নাম সো ব্রাহ্মণো অত্তনো গোত্তৰসেন, সুন্দরিকায পন নদিযা সিনাতস্স পাপপ্পহানং হোতীতি অযমস্স দিট্ঠি, তস্মা ‘‘সুন্দরিকভারদ্ৰাজো’’তি ৰুচ্চতি. সো তং ভগৰতো ৰচনং সুত্ৰা চিন্তেসি ‘‘মযং সিনানসুদ্ধিং ৰণ্ণেম, সমণোপি গোতমো তথেৰ ৰণ্ণেতি, সমানচ্ছন্দো দানি এস অম্হেহী’’তি. অথ ভগৰন্তং বাহুকং নদিং গন্ত্ৰা তং তত্থ পাপং পৰাহেত্ৰা আগতং ৰিয মঞ্ঞমানো আহ ‘‘গচ্ছতি পন ভৰং গোতমো বাহুকং নদিং সিনাযিতু’’ন্তি? ভগৰা তস্স গচ্ছামীতি ৰা ন গচ্ছামীতি ৰা অৰত্ৰাযেৰ ব্রাহ্মণস্স দিট্ঠিসমুগ্ঘাতং কত্তুকামো ‘‘কিং ব্রাহ্মণ বাহুকায নদিযা, কিং বাহুকা নদী করিস্সতী’’তি আহ. তস্সত্থো কিং পযোজনং বাহুকায, কিং সা করিস্সতি? অসমত্থা সা কস্সচি অত্থায, কিং তত্থ গমিস্সামীতি?

অথ ব্রাহ্মণো তং পসংসন্তো লোক্খসম্মতাতিআদিমাহ. তত্থ লোক্খসম্মতাতি লূখভাৰসম্মতা, লূখভাৰন্তি চোক্খভাৰং, ৰিসুদ্ধিভাৰং দেতীতি এৰং সম্মতাতি ৰুত্তং হোতি. লোক্যসম্মতাতিপি পাঠো. তস্সত্থো, সেট্ঠং লোকং গমযতীতি এৰং সম্মতাতি. পুঞ্ঞসম্মতাতি পুঞ্ঞন্তি সম্মতা. পৰাহেতীতি গমযতি ৰিসোধেতি. গাথাহি অজ্ঝভাসীতি গাথাহি অভাসি. গাথা চ ৰুচ্চমানা তদত্থদীপনত্থমেৰ ৰা গাথারুচিকানং ৰুচ্চতি, ৰিসেসত্থদীপনত্থং ৰা. ইধ পনেতা উভযত্থদীপনত্থং ৰুত্তাতি ৰেদিতব্বা.

বাহুকন্তি ইদমেৰ হি এত্থ ৰচনং তদত্থদীপকং, সেসানি ৰিসেসত্থদীপকানি. যথেৰ হি বাহুকং, এৰং অধিকক্কাদীনিপি লোকো গচ্ছতি ন্হানেন পাপং পৰাহেতুং. তত্থ যে তেসং ঠানানং আসন্না হোন্তি, তে দিৰসস্স তিক্খত্তুং ন্হাযন্তি. যে দূরা, তে যথাক্কমং দ্ৰিক্খত্তুং সকিং একদিৰসন্তরং, এৰং যাৰ সংৰচ্ছরন্তরং ন্হাযন্তি. যে পন সব্বথাপি গন্তুং ন সক্কোন্তি, তে ঘটেহিপি ততো উদকং আহরাপেত্ৰা ন্হাযন্তি. সব্বঞ্চেতং নিরত্থকং, তস্মা ইমং ৰিসেসত্থং দীপেতুং অধিকক্কাদীনিপীতি আহ.

তত্থ অধিকক্কন্তি ন্হানসম্ভারৰসেন লদ্ধৰোহারং একং তিত্থং ৰুচ্চতি. গযাতিপি মণ্ডলৰাপিসণ্ঠানং তিত্থমেৰ ৰুচ্চতি. পযাগাতি এতম্পি গঙ্গায একং তিত্থমেৰ মহাপনাদস্স রঞ্ঞো গঙ্গাযং নিমুগ্গপাসাদস্স সোপানসম্মুখট্ঠানং, বাহুকা সুন্দরিকা সরস্সতী বাহুমতীতি ইমা পন চতস্সো নদিযো. বালোতি দুপ্পঞ্ঞো. পক্খন্দোতি পৰিসন্তো. ন সুজ্ঝতীতি কিলেসসুদ্ধিং ন পাপুণাতি, কেৰলং রজোজল্লমেৰ পৰাহেতি.

কিং সুন্দরিকা করিস্সতীতি সুন্দরিকা কিলেসৰিসোধনে কিং করিস্সতি? ন কিঞ্চি কাতুং সমত্থাতি অধিপ্পাযো. এস নযো পযাগবাহুকাসু. ইমেহি চ তীহি পদেহি ৰুত্তেহি ইতরানিপি চত্তারি লক্খণাহারনযেন ৰুত্তানেৰ হোন্তি, তস্মা যথেৰ সুন্দরিকা পযাগা বাহুকা ন কিঞ্চি করোন্তি, তথা অধিকক্কাদযোপীতি ৰেদিতব্বা.

ৰেরিন্তি পাণাতিপাতাদিপঞ্চৰেরসমন্নাগতং. কতকিব্বিসন্তি কতলুদ্দকম্মং. ন হি নং সোধযেতি সুন্দরিকা ৰা পযাগা ৰা বাহুকা ৰা ন সোধযে, ন সোধেতীতি ৰুত্তং হোতি. পাপকম্মিনন্তি পাপকেহি ৰেরকিব্বিসকম্মেহি যুত্তং, লামককম্মে যুত্তং ৰা ৰেরকিব্বিসভাৰং অপ্পত্তেহি খুদ্দকেহিপি পাপেহি যুত্তন্তি ৰুত্তং হোতি.

সুদ্ধস্সাতি নিক্কিলেসস্স. সদা ফগ্গূতি নিচ্চম্পি ফগ্গুনীনক্খত্তমেৰ. ফগ্গুনমাসে কির ‘‘উত্তরফগ্গুনদিৰসে যো ন্হাযতি, সো সংৰচ্ছরং কতপাপং সোধেতী’’তি এৰং দিট্ঠিকো সো ব্রাহ্মণো, তেনস্স ভগৰা তং দিট্ঠিং পটিহনন্তো আহ ‘‘সুদ্ধস্স ৰে সদা ফগ্গূ’’তি. নিক্কিলেসস্স নিচ্চং ফগ্গুনীনক্খত্তং, ইতরো কিং সুজ্ঝতীতি? উপোসথো সদাতি সুদ্ধস্স চ চাতুদ্দসপন্নরসাদীসু উপোসথঙ্গানি অসমাদিযতোপি নিচ্চমেৰ উপোসথো. সুদ্ধস্স সুচিকম্মস্সাতি নিক্কিলেসতায সুদ্ধস্স সুচীহি চ কাযকম্মাদীহি সমন্নাগতস্স. সদা সম্পজ্জতে ৰতন্তি ঈদিসস্স চ কুসলূপসঞ্হিতং ৰতসমাদানম্পি নিচ্চং সম্পন্নমেৰ হোতীতি. ইধেৰ সিনাহীতি ইমস্মিংযেৰ মম সাসনে সিনাহি. কিং ৰুত্তং হোতি? ‘‘সচে অজ্ঝত্তিককিলেসমলপ্পৰাহনং ইচ্ছসি, ইধেৰ মম সাসনে অট্ঠঙ্গিকমগ্গসলিলেন সিনাহি, অঞ্ঞত্র হি ইদং নত্থী’’তি.

ইদানিস্স সপ্পাযদেসনাৰসেন তীসুপি দ্ৰারেসু সুদ্ধিং দস্সেন্তো সব্বভূতেসু করোহি খেমতন্তিআদিমাহ. তত্থ খেমতন্তি অভযং হিতভাৰং, মেত্তন্তি ৰুত্তং হোতি. এতেনস্স মনোদ্ৰারসুদ্ধি দস্সিতা হোতি.

সচে মুসা ন ভণসীতি এতেনস্স ৰচীদ্ৰারসুদ্ধি. সচে পাণং ন হিংসসি সচে অদিন্নং নাদিযসীতি এতেহি কাযদ্ৰারসুদ্ধি. সদ্দহানো অমচ্ছরীতি এতেহি পন নং এৰং পরিসুদ্ধদ্ৰারং সদ্ধাসম্পদায চাগসম্পদায চ নিযোজেসি. কিং কাহসি গযং গন্ত্ৰা, উদপানোপি তে গযাতি অযং পন উপড্ঢগাথা, সচে সব্বভূতেসু খেমতং করিস্সসি, মুসা ন ভণিস্সসি, পাণং ন হনিস্সসি, অদিন্নং নাদিযিস্সসি, সদ্ধহানো অমচ্ছরী ভৰিস্সসি, কিং কাহসি গযং গন্ত্ৰা উদপানোপি তে গযা, গযাযপি হি তে ন্হাযন্তস্স উদপানেপি ইমায এৰ পটিপত্তিযা কিলেসসুদ্ধি, সরীরমলসুদ্ধি পন উভযত্থ সমাতি এৰং যোজেতব্বং. যস্মা চ লোকে গযা সম্মততরা, তস্মা তস্স ভগৰা ‘‘গচ্ছতি পন ভৰং গোতমো বাহুক’’ন্তি পুট্ঠোপি ‘‘কিং কাহসি বাহুকং গন্ত্ৰা’’তি অৰত্ৰা ‘‘কিং কাহসি গযং গন্ত্ৰা’’তি আহাতি ৰেদিতব্বো.

৮০. এৰং ৰুত্তেতি এৰমাদি ভযভেরৰে ৰুত্তত্তা পাকটমেৰ. একো ৰূপকট্ঠোতিআদীসু পন একো কাযৰিৰেকেন. ৰূপকট্ঠো চিত্তৰিৰেকেন. অপ্পমত্তো কম্মট্ঠানে সতি অৰিজহনেন. আতাপী কাযিকচেতসিকৰীরিযসঙ্খাতেন আতাপেন. পহিতত্তো কাযে চ জীৰিতে চ অনপেক্খতায. ৰিহরন্তো অঞ্ঞতরইরিযাপথৰিহারেন. নচিরস্সেৰাতি পব্বজ্জং উপাদায ৰুচ্চতি. কুলপুত্তাতি দুৰিধা কুলপুত্তা জাতিকুলপুত্তা চ আচারকুলপুত্তা চ, অযং পন উভযথাপি কুলপুত্তো. অগারস্মাতি ঘরা. অগারস্স হিতং অগারিযং, কসিগোরক্খাদিকুটুম্বপোসনকম্মং ৰুচ্চতি, নত্থি এত্থ অগারিযন্তি অনগারিযং, পব্বজ্জাযেতং অধিৰচনং. পব্বজন্তীতি উপগচ্ছন্তি উপসঙ্কমন্তি. তদনুত্তরন্তি তং অনুত্তরং. ব্রহ্মচরিযপরিযোসানন্তি মগ্গব্রহ্মচরিযস্স পরিযোসানং, অরহত্তফলন্তি ৰুত্তং হোতি. তস্স হি অত্থায কুলপুত্তা পব্বজন্তি. দিট্ঠেৰ ধম্মেতি তস্মিংযেৰ অত্তভাৰে. সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰাতি অত্তনাযেৰ পঞ্ঞায পচ্চক্খং কত্ৰা, অপরপ্পচ্চযং কত্ৰাতি অত্থো. উপসম্পজ্জ ৰিহাসীতি পাপুণিত্ৰা সম্পাদেত্ৰা ৰিহাসীতি, এৰং ৰিহরন্তো চ খীণা জাতি…পে… অব্ভঞ্ঞাসি. এতেনস্স পচ্চৰেক্খণভূমিং দস্সেতি.

কতমা পনস্স জাতি খীণা? কথঞ্চ নং অব্ভঞ্ঞাসীতি? ৰুচ্চতে, কামঞ্চেতং ভযভেরৰেপি ৰুত্তং, তথাপি নং ইধ পঠমপুরিসৰসেন যোজনানযস্স দস্সনত্থং পুন সঙ্খেপতো ভণাম. ন তাৰস্স অতীতা জাতি খীণা, পুব্বেৰ খীণত্তা. ন অনাগতা, তত্থ ৰাযামাভাৰতো. ন পচ্চুপ্পন্না, ৰিজ্জমানত্তা. মগ্গস্স পন অভাৰিতত্তা যা উপ্পজ্জেয্য একচতুপঞ্চৰোকারভৰেসু একচতুপঞ্চক্খন্ধপ্পভেদা জাতি, সা মগ্গস্স ভাৰিতত্তা অনুপ্পাদধম্মতং আপজ্জনেন খীণা, তং সো মগ্গভাৰনায পহীনকিলেসে পচ্চৰেক্খিত্ৰা কিলেসাভাৰে ৰিজ্জমানম্পি কম্মং আযতিং অপ্পটিসন্ধিকং হোতীতি জানন্তো জানাতি.

ৰুসিতন্তি ৰুত্থং পরিৰুত্থং, কতং চরিতং নিট্ঠাপিতন্তি অত্থো. ব্রহ্মচরিযন্তি মগ্গব্রহ্মচরিযং. কতং করণীযন্তি চতূসু সচ্চেসু চতূহি মগ্গেহি পরিঞ্ঞাপহানসচ্ছিকিরিযভাৰনাৰসেন সোল়সৰিধম্পি কিচ্চং নিট্ঠাপিতন্তি অত্থো. নাপরং ইত্থত্তাযাতি ইদানি পুনইত্থভাৰায এৰংসোল়সকিচ্চভাৰায, কিলেসক্খযায ৰা মগ্গভাৰনা নত্থীতি. অথ ৰা, ইত্থত্তাযাতি ইত্থভাৰতো ইমস্মা এৰংপকারা ইদানি ৰত্তমানক্খন্ধসন্তানা অপরং খন্ধসন্তানং নত্থি. ইমে পন পঞ্চক্খন্ধা পরিঞ্ঞাতা তিট্ঠন্তি, ছিন্নমূলকো রুক্খো ৰিযাতি অব্ভঞ্ঞাসি. অঞ্ঞতরোতি একো. অরহতন্তি অরহন্তানং, ভগৰতো সাৰকানং অরহতং অব্ভন্তরো অহোসীতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

ৰত্থসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.