২. সব্বাসৰসুত্তৰণ্ণনা

১৪. এৰং মে সুতং…পে… সাৰত্থিযন্তি সব্বাসৰসুত্তং. তত্রাযং অপুব্বপদৰণ্ণনা – সাৰত্থীতি সৰত্থস্স ইসিনো নিৰাসট্ঠানভূতা নগরী, যথা কাকন্দী মাকন্দী কোসম্বীতি এৰং তাৰ অক্খরচিন্তকা. অট্ঠকথাচরিযা পন ভণন্তি ‘‘যংকিঞ্চি মনুস্সানং উপভোগপরিভোগং সব্বমেত্থ অত্থীতি সাৰত্থী. সত্থসমাযোগে চ কিং ভণ্ডমত্থীতি পুচ্ছিতে সব্বমত্থী’’তি ৰচনমুপাদায সাৰত্থী.

‘‘সব্বদা সব্বূপকরণং, সাৰত্থিযং সমোহিতং;

তস্মা সব্বমুপাদায, সাৰত্থীতি পৰুচ্চতি.

কোসলানং পুরং রম্মং, দস্সনেয্যং মনোরমং;

দসহি সদ্দেহি অৰিৰিত্তং, অন্নপানসমাযুতং.

ৰুদ্ধিং ৰেপুল্লতং পত্তং, ইদ্ধং ফীতং মনোরমং;

অল়কমন্দাৰ দেৰানং, সাৰত্থিপুরমুত্তম’’ন্তি.

তস্সং সাৰত্থিযং. জেতৰনেতি এত্থ অত্তনো পচ্চত্থিকজনং জিনাতীতি জেতো, রঞ্ঞা ৰা অত্তনো পচ্চত্থিকজনে জিতে জাতোতি জেতো, মঙ্গলকম্যতায ৰা তস্স এৰংনামমেৰ কতন্তি জেতো, জেতস্স ৰনং জেতৰনং. তঞ্হি জেতেন রাজকুমারেন রোপিতং সংৰদ্ধিতং পরিপালিতং, সো চ তস্স সামী অহোসি. তস্মা জেতৰনন্তি ৰুচ্চতি, তস্মিং জেতৰনে. অনাথপিণ্ডিকস্স আরামেতি এত্থ সুদত্তো নাম সো গহপতি মাতাপিতূহি কতনামৰসেন. সব্বকামসমিদ্ধিতায পন ৰিগতমলমচ্ছেরতায করুণাদিগুণসমঙ্গিতায চ নিচ্চকালং অনাথানং পিণ্ডমদাসি, তেন অনাথপিণ্ডিকোতি সঙ্খং গতো. আরমন্তি এত্থ পাণিনো ৰিসেসেন ৰা পব্বজিতাতি আরামো, তস্স পুপ্ফফলাদিসোভায নাতিদূরনচ্চাসন্নতাদিপঞ্চৰিধসেনাসনঙ্গসম্পত্তিযা চ ততো ততো আগম্ম রমন্তি অভিরমন্তি অনুক্কণ্ঠিতা হুত্ৰা নিৰসন্তীতি অত্থো. ৰুত্তপ্পকারায ৰা সম্পত্তিযা তত্থ তত্থ গতেপি অত্তনো অব্ভন্তরংযেৰ আনেত্ৰা রমেতীতি আরামো. সো হি অনাথপিণ্ডিকেন গহপতিনা জেতস্স রাজকুমারস্স হত্থতো অট্ঠারসহি হিরঞ্ঞকোটীহি কোটিসন্থরেন কীণিত্ৰা অট্ঠারসহি হিরঞ্ঞকোটীহি সেনাসনানি কারাপেত্ৰা অট্ঠারসহি হিরঞ্ঞকোটীহি ৰিহারমহং নিট্ঠাপেত্ৰা এৰং চতুপঞ্ঞাসহিরঞ্ঞকোটিপরিচ্চাগেন বুদ্ধপ্পমুখস্স সঙ্ঘস্স নিয্যাদিতো. তস্মা ‘‘অনাথপিণ্ডিকস্স আরামো’’তি ৰুচ্চতি. তস্মিং অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে.

এত্থ চ ‘‘জেতৰনে’’তি ৰচনং পুরিমসামিপরিকিত্তনং. ‘‘অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে’’তি পচ্ছিমসামিপরিকিত্তনং. কিমেতেসং পরিকিত্তনে পযোজনন্তি. পুঞ্ঞকামানং দিট্ঠানুগতিআপজ্জনং. তত্র হি দ্ৰারকোট্ঠকপাসাদমাপনে ভূমিৰিক্কযলদ্ধা অট্ঠারস হিরঞ্ঞকোটিযো অনেককোটিঅগ্ঘনকা রুক্খা চ জেতস্স পরিচ্চাগো, চতুপঞ্ঞাস কোটিযো অনাথপিণ্ডিকস্স. ইতি তেসং পরিকিত্তনেন এৰং পুঞ্ঞকামা পুঞ্ঞানি করোন্তীতি দস্সেন্তো আযস্মা আনন্দো অঞ্ঞেপি পুঞ্ঞকামে তেসং দিট্ঠানুগতিআপজ্জনে নিযোজেতি.

সব্বাসৰসংৰরপরিযাযং ৰো, ভিক্খৰেতি কস্মা ইদং সুত্তমভাসি? তেসং ভিক্খূনং উপক্কিলেসৰিসোধনং আদিং কত্ৰা আসৰক্খযায পটিপত্তিদস্সনত্থং. তত্থ সব্বাসৰসংৰরপরিযাযন্তি সব্বেসং আসৰানং সংৰরকারণং সংৰরভূতং কারণং, যেন কারণেন তে সংৰরিতা পিদহিতা হুত্ৰা অনুপ্পাদনিরোধসঙ্খাতং খযং গচ্ছন্তি পহীযন্তি নপ্পৰত্তন্তি, তং কারণন্তি অত্থো. তত্থ আসৰন্তীতি আসৰা, চক্খুতোপি…পে… মনতোপি সন্দন্তি পৰত্তন্তীতি ৰুত্তং হোতি. ধম্মতো যাৰ গোত্রভুং ওকাসতো যাৰ ভৰগ্গং সৰন্তীতি ৰা আসৰা, এতে ধম্মে এতঞ্চ ওকাসং অন্তো করিত্ৰা পৰত্তন্তীতি অত্থো. অন্তোকরণত্থো হি অযং আকারো. চিরপারিৰাসিযট্ঠেন মদিরাদযো আসৰা, আসৰা ৰিযাতিপি আসৰা. লোকস্মিঞ্হি চিরপারিৰাসিকা মদিরাদযো আসৰাতি ৰুচ্চন্তি. যদি চ চিরপারিৰাসিযট্ঠেন আসৰা, এতেযেৰ ভৰিতুমরহন্তি. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘পুরিমা, ভিক্খৰে, কোটি ন পঞ্ঞাযতি অৰিজ্জায, ইতো পুব্বে অৰিজ্জা নাহোসী’’তিআদি (অ. নি. ১০.৬১). আযতং ৰা সংসারদুক্খং সৰন্তি পসৰন্তীতিপি আসৰা. পুরিমানি চেত্থ নিব্বচনানি যত্থ কিলেসা আসৰাতি আগচ্ছন্তি, তত্থ যুজ্জন্তি, পচ্ছিমং কম্মেপি. ন কেৰলঞ্চ কম্মকিলেসাযেৰ আসৰা, অপিচ খো নানপ্পকারকা উপ্পদ্দৰাপি. সুত্তেসু হি ‘‘নাহং, চুন্দ, দিট্ঠধম্মিকানংযেৰ আসৰানং সংৰরায ধম্মং দেসেমী’’তি (দী. নি. ৩.১৮২) এত্থ ৰিৰাদমূলভূতা কিলেসা আসৰাতি আগতা.

‘‘যেন দেৰূপপত্যস্স, গন্ধব্বো ৰা ৰিহঙ্গমো;

যক্খত্তং যেন গচ্ছেয্যং, মনুস্সত্তঞ্চ অব্বজে;

তে ময্হং আসৰা খীণা, ৰিদ্ধস্তা ৰিনল়ীকতা’’তি. (অ. নি. ৪.৩৬); –

এত্থ তেভূমকঞ্চ কম্মং অৰসেসা চ অকুসলা ধম্মা. ‘‘দিট্ঠধম্মিকানং আসৰানং সংৰরায সম্পরাযিকানং আসৰানং পটিঘাতাযা’’তি (পারা. ৩৯) এত্থ পরূপৰাদৰিপ্পটিসারৰধবন্ধাদযো চেৰ অপাযদুক্খভূতা চ নানপ্পকারা উপদ্দৰা. তে পনেতে আসৰা যত্থ যথা আগতা, তত্থ তথা ৰেদিতব্বা.

এতে হি ৰিনযে তাৰ ‘‘দিট্ঠধম্মিকানং আসৰানং সংৰরায, সম্পরাযিকানং আসৰানং পটিঘাতাযা’’তি দ্ৰেধা আগতা. সল়াযতনে ‘‘তযোমে আৰুসো আসৰা, কামাসৰো ভৰাসৰো অৰিজ্জাসৰো’’তি (অ. নি. ৬.৬৩) তিধা আগতা. অঞ্ঞেসু চ সুত্তন্তেসু অভিধম্মে চ তেযেৰ দিট্ঠাসৰেন সহ চতুধা আগতা. নিব্বেধিকপরিযাযে – ‘‘অত্থি, ভিক্খৰে, আসৰা নিরযগামিনিযা, অত্থি আসৰা তিরচ্ছানযোনিগামিনিযা, অত্থি আসৰা পেত্তিৰিসযগামিনিযা, অত্থি আসৰা মনুস্সলোকগামিনিযা, অত্থি আসৰা দেৰলোকগামিনিযা’’তি (অ. নি. ৬.৬৩) পঞ্চধা আগতা. ছক্কনিপাতে – ‘‘অত্থি, ভিক্খৰে, আসৰা সংৰরা পহাতব্বা’’তিআদিনা নযেন ছধা আগতা. ইমস্মিং পন সুত্তে তেযেৰ দস্সনাপহাতব্বেহি সদ্ধিং সত্তধা আগতাতি. অযং তাৰ আসৰপদে ৰচনত্থো চেৰ পভেদো চ.

সংৰরপদে পন সংৰরযতীতি সংৰরো, পিদহতি নিৰারেতি পৰত্তিতুং ন দেতীতি অত্থো. তথা হি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, দিৰা পটিসল্লীযন্তেন দ্ৰারং সংৰরিত্ৰা পটিসল্লীযিতু’’ন্তি (পারা. ৭৭), ‘‘সোতানং সংৰরংব্রঊমি, পঞ্ঞাযেতে পিধীযরে’’তি (সু. নি. ১০৪১) চ আদীসু পিধানট্ঠেন সংৰরমাহ. স্ৰাযং সংৰরো পঞ্চৰিধো হোতি সীলসংৰরো সতিঞাণ খন্তি ৰীরিযসংৰরোতি. তত্থ ‘‘ইমিনা পাতিমোক্খসংৰরেন উপেতো’’তি (ৰিভ. ৫১১) অযং সীলসংৰরো. পাতিমোক্খসীলঞ্হি এত্থ সংৰরোতি ৰুত্তং. ‘‘চক্খুন্দ্রিযে সংৰরমাপজ্জতী’’তিআদীসু (দী. নি. ১.২১৩) সতিসংৰরো. সতি হেত্থ সংৰরোতি ৰুত্তা. ‘‘সোতানং সংৰরং ব্রূমি, পঞ্ঞাযেতে পিধীযরে’’তি অযং ঞাণসংৰরো. ঞাণঞ্হেত্থ পিধীযরেতি ইমিনা পিধানট্ঠেন সংৰরোতি ৰুত্তং. ‘‘খমো হোতি সীতস্স…পে…, উপ্পন্নং কামৰিতক্কং নাধিৰাসেতী’’তিআদিনা (ম. নি. ১.২৪-২৬) পন নযেন ইধেৰ খন্তিৰীরিযসংৰরা আগতা. তেসঞ্চ ‘‘সব্বাসৰসংৰরপরিযায’’ন্তি ইমিনা উদ্দেসেন সঙ্গহিতত্তা সংৰরভাৰো ৰেদিতব্বো.

অপিচ পঞ্চৰিধোপি অযং সংৰরো ইধ আগতোযেৰ, তত্থ খন্তিৰীরিযসংৰরা তাৰ ৰুত্তাযেৰ. ‘‘সো তঞ্চ অনাসনং তঞ্চ অগোচর’’ন্তি (ম. নি. ১.২৫) অযং পনেত্থ সীলসংৰরো. ‘‘পটিসঙ্খা যোনিসো চক্খুন্দ্রিযসংৰরসংৰুতো’’তি (ম. নি. ১.২২) অযং সতিসংৰরো. সব্বত্থ পটিসঙ্খা ঞাণসংৰরো. অগ্গহিতগ্গহণেন পন দস্সনং পটিসেৰনা ভাৰনা চ ঞাণসংৰরো. পরিযাযন্তি এতেন ধম্মাতি পরিযাযো, উপ্পত্তিং নিরোধং ৰা গচ্ছন্তীতি ৰুত্তং হোতি. এত্তাৰতা ‘‘সব্বাসৰসংৰরপরিযায’’ন্তি এত্থ যং ৰত্তব্বং, তং ৰুত্তং হোতি.

১৫. ইদানি জানতো অহন্তিআদীসু জানতোতি জানন্তস্স. পস্সতোতি পস্সন্তস্স. দ্ৰেপি পদানি একত্থানি, ব্যঞ্জনমেৰ নানং. এৰং সন্তেপি জানতোতি ঞাণলক্খণং উপাদায পুগ্গলং নিদ্দিসতি, জাননলক্খণঞ্হি ঞাণং. পস্সতোতি ঞাণপ্পভাৰং উপাদায, পস্সনপ্পভাৰঞ্হি ঞাণং. ঞাণসমঙ্গী পুগ্গলো চক্খুমা ৰিয চক্খুনা রূপানি ঞাণেন ৰিৰটে ধম্মে পস্সতি. অপিচ যোনিসোমনসিকারং উপ্পাদেতুং জানতো, অযোনিসোমনসিকারো যথা ন উপ্পজ্জতি, এৰং পস্সতোতি অযমেত্থ সারো. কেচি পনাচরিযা বহূ পপঞ্চে ভণন্তি, তে ইমস্মিং অত্থে ন যুজ্জন্তি.

আসৰানং খযন্তি আসৰপ্পহানং আসৰানং অচ্চন্তক্খযসমুপ্পাদং খীণাকারং নত্থিভাৰন্তি অযমেৰ হি ইমস্মিঞ্চ সুত্তে, ‘‘আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তি’’ন্তিআদীসু (ম. নি. ১.৪৩৮) চ আসৰক্খযত্থো. অঞ্ঞত্থ পন মগ্গফলনিব্বানানিপি আসৰক্খযোতি ৰুচ্চন্তি. তথা হি –

‘‘সেখস্স সিক্খমানস্স, উজুমগ্গানুসারিনো;

খযস্মিং পঠমং ঞাণং, ততো অঞ্ঞা অনন্তরা’’তি. (ইতিৰু. ৬২) –

আদীসু মগ্গো আসৰক্খযোতি ৰুত্তো,

‘‘আসৰানং খযা সমণো হোতী’’তিআদীসু (ম. নি. ১.৪৩৮) ফলং.

‘‘পরৰজ্জানুপস্সিস্স, নিচ্চং উজ্ঝানসঞ্ঞিনো;

আসৰা তস্স ৰড্ঢন্তি, আরা সো আসৰক্খযা’’তি. (ধ. প. ২৫৩) –

আদীসু নিব্বানং ‘‘আসৰক্খযো’’তি ৰুত্তং.

নো অজানতো নো অপস্সতোতি যো পন ন জানাতি ন পস্সতি, তস্স নো ৰদামীতি অত্থো. এতেন যে অজানতো অপস্সতোপি সংৰরাদীহিযেৰ সুদ্ধিং ৰদন্তি, তে পটিক্খিত্তা হোন্তি. পুরিমেন ৰা পদদ্ৰযেন উপাযো ৰুত্তো, ইমিনা অনুপাযপটিসেধো. সঙ্খেপেন চেত্থ ঞাণং আসৰসংৰরপরিযাযোতি দস্সিতং হোতি.

ইদানি যং জানতো আসৰানং খযো হোতি, তং দস্সেতুকামো কিঞ্চ, ভিক্খৰে, জানতোতি পুচ্ছং আরভি, তত্থ জাননা বহুৰিধা. দব্বজাতিকো এৰ হি কোচি ভিক্খু ছত্তং কাতুং জানাতি, কোচি চীৰরাদীনং অঞ্ঞতরং, তস্স ঈদিসানি কম্মানি ৰত্তসীসে ঠত্ৰা করোন্তস্স সা জাননা মগ্গফলানং পদট্ঠানং ন হোতীতি ন ৰত্তব্বা. যো পন সাসনে পব্বজিত্ৰা ৰেজ্জকম্মাদীনি কাতুং জানাতি, তস্সেৰং জানতো আসৰা ৰড্ঢন্তিযেৰ, তস্মা যং জানতো পস্সতো চ আসৰানং খযো হোতি, তদেৰ দস্সেন্তো আহ যোনিসো চ মনসিকারং অযোনিসো চ মনসিকারন্তি.

তত্থ যোনিসো মনসিকারো নাম উপাযমনসিকারো পথমনসিকারো, অনিচ্চাদীসু অনিচ্চন্তি আদিনা এৰ নযেন সচ্চানুলোমিকেন ৰা চিত্তস্স আৰট্টনা অন্ৰাৰট্টনা আভোগো সমন্নাহারো মনসিকারো, অযং ৰুচ্চতি যোনিসো মনসিকারোতি.

অযোনিসো মনসিকারোতি অনুপাযমনসিকারো উপ্পথমনসিকারো. অনিচ্চে নিচ্চন্তি দুক্খে সুখন্তি অনত্তনি অত্তাতি অসুভে সুভন্তি অযোনিসো মনসিকারো উপ্পথমনসিকারো. সচ্চপ্পটিকুলেন ৰা চিত্তস্স আৰট্টনা অন্ৰাৰট্টনা আভোগো সমন্নাহারো মনসিকারো, অযং ৰুচ্চতি অযোনিসো মনসিকারোতি. এৰং যোনিসো মনসিকারং উপ্পাদেতুং জানতো, অযোনিসো মনসিকারো চ যথা ন উপ্পজ্জতি, এৰং পস্সতো আসৰানং খযো হোতি.

ইদানি ইমস্সেৰত্থস্স যুত্তিং দস্সেন্তো আহ অযোনিসো, ভিক্খৰে…পে… পহীযন্তীতি. তেন কিং ৰুত্তং হোতি, যস্মা অযোনিসো মনসিকরোতো আসৰা উপ্পজ্জন্তি, যোনিসো মনসিকরোতো পহীযন্তি, তস্মা জানিতব্বং যোনিসো মনসিকারং উপ্পাদেতুং জানতো, অযোনিসো মনসিকারো চ যথা ন উপ্পজ্জতি, এৰং পস্সতো আসৰানং খযো হোতীতি, অযং তাৰেত্থ সঙ্খেপৰণ্ণনা.

অযং পন ৰিত্থারো – তত্থ ‘‘যোনিসো অযোনিসো’’তি ইমেহি তাৰ দ্ৰীহি পদেহি আবদ্ধং হোতি উপরি সকলসুত্তং. ৰট্টৰিৰট্টৰসেন হি উপরি সকলসুত্তং ৰুত্তং. অযোনিসো মনসিকারমূলকঞ্চ ৰট্টং, যোনিসো মনসিকারমূলকঞ্চ ৰিৰট্টং. কথং? অযোনিসো মনসিকারো হি ৰড্ঢমানো দ্ৰে ধম্মে পরিপূরেতি অৰিজ্জঞ্চ ভৰতণ্হঞ্চ. অৰিজ্জায চ সতি ‘‘অৰিজ্জাপচ্চযা সঙ্খারা…পে… দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতি. তণ্হায সতি তণ্হাপচ্চযা উপাদানং…পে… সমুদযো হোতী’’তি. এৰং অযং অযোনিসো মনসিকারবহুলো পুগ্গলো ৰাতৰেগাভিঘাতেন ৰিপ্পনট্ঠনাৰা ৰিয গঙ্গাৰট্টে পতিতগোকুলং ৰিয চক্কযন্তে যুত্তবলিবদ্দো ৰিয চ পুনপ্পুনং ভৰযোনিগতিৰিঞ্ঞাণট্ঠিতিসত্তাৰাসেসু আৰট্টপরিৰট্টং করোতি, এৰং তাৰ অযোনিসো মনসিকারমূলকং ৰট্টং.

যোনিসো মনসিকারো পন ৰড্ঢমানো – ‘‘যোনিসো মনসিকারসম্পন্নস্সেতং, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো পাটিকঙ্খং, অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেস্সতি, অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরিস্সতী’’তি (সং. নি. ৫.৫৫) ৰচনতো সম্মাদিট্ঠিপমুখং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং পরিপূরেতি. যা চ সম্মাদিট্ঠি, সা ৰিজ্জাতি তস্স ৰিজ্জুপ্পাদা অৰিজ্জানিরোধো, ‘‘অৰিজ্জানিরোধা সঙ্খারনিরোধো…পে… এৰং এতস্স কেৰলস্স দুক্খক্খন্ধস্স নিরোধো হোতী’’তি (মহাৰ. ১) এৰং যোনিসো মনসিকারমূলকং ৰিৰট্টং ৰেদিতব্বং. এৰং ইমেহি দ্ৰীহি পদেহি আবদ্ধং হোতি উপরি সকলসুত্তং.

এৰং আবদ্ধে চেত্থ যস্মা পুব্বে আসৰপ্পহানং দস্সেত্ৰা পচ্ছা উপ্পত্তি ৰুচ্চমানা ন যুজ্জতি. ন হি পহীনা পুন উপ্পজ্জন্তি. উপ্পন্নানং পন পহানং যুজ্জতি, তস্মা উদ্দেসপটিলোমতোপি ‘‘অযোনিসো, ভিক্খৰে, মনসিকরোতো’’তিআদিমাহ.

তত্থ অযোনিসো মনসিকরোতোতি ৰুত্তপ্পকারং অযোনিসো মনসিকারং উপ্পাদযতো. অনুপ্পন্না চেৰ আসৰা উপ্পজ্জন্তীতি এত্থ যে পুব্বে অপ্পটিলদ্ধপুব্বং চীৰরাদিং ৰা পচ্চযং উপট্ঠাকসদ্ধিৰিহারিকঅন্তেৰাসিকানং ৰা অঞ্ঞতরং মনুঞ্ঞং ৰত্থুং পটিলভিত্ৰা, তং সুভং সুখন্তি অযোনিসো মনসিকরোতো, অঞ্ঞতরঞ্ঞতরং ৰা পন অননুভূতপুব্বং আরম্মণং যথা ৰা তথা ৰা অযোনিসো মনসিকরোতো আসৰা উপ্পজ্জন্তি, তে অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তীতি ৰেদিতব্বা, অঞ্ঞথা হি অনমতগ্গে সংসারে অনুপ্পন্না নাম আসৰা ন সন্তি. অনুভূতপুব্বেপি চ ৰত্থুম্হি আরম্মণে ৰা যস্স পকতিসুদ্ধিযা ৰা উদ্দেসপরিপুচ্ছাপরিযত্তিনৰকম্মযোনিসোমনসিকারানং ৰা অঞ্ঞতরৰসেন পুব্বে অনুপ্পজ্জিত্ৰা পচ্ছা তাদিসেন পচ্চযেন সহসা উপ্পজ্জন্তি, ইমেপি অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তীতি ৰেদিতব্বা. তেসুযেৰ পন ৰত্থারম্মণেসু পুনপ্পুনং উপ্পজ্জমানা উপ্পন্না পৰড্ঢন্তীতি ৰুচ্চন্তি. ইতো অঞ্ঞথা হি পঠমুপ্পন্নানং ৰড্ঢি নাম নত্থি.

যোনিসো চ খো, ভিক্খৰেতি এত্থ পন যস্স পকতিসুদ্ধিযা ৰা সেয্যথাপি আযস্মতো মহাকস্সপস্স ভদ্দায চ কাপিলানিযা, উদ্দেসপরিপুচ্ছাদীহি ৰা কারণেহি আসৰা নুপ্পজ্জন্তি, সো চ জানাতি ‘‘ন খো মে আসৰা মগ্গেন সমুগ্ঘাতং গতা, হন্দ নেসং সমুগ্ঘাতায পটিপজ্জামী’’তি. ততো মগ্গভাৰনায সব্বে সমুগ্ঘাতেতি. তস্স তে আসৰা অনুপ্পন্না ন উপ্পজ্জন্তীতি ৰুচ্চন্তি. যস্স পন কারকস্সেৰ সতো সতিসম্মোসেন সহসা আসৰা উপ্পজ্জন্তি, ততো সংৰেগমাপজ্জিত্ৰা যোনিসো পদহন্তো তে আসৰে সমুচ্ছিন্দতি, তস্স উপ্পন্না পহীযন্তীতি ৰুচ্চন্তি মণ্ডলারামৰাসীমহাতিস্সভূতত্থেরস্স ৰিয. সো কির তস্মিংযেৰ ৰিহারে উদ্দেসং গণ্হাতি, অথস্স গামে পিণ্ডায চরতো ৰিসভাগারম্মণে কিলেসো উপ্পজ্জি, সো তং ৰিপস্সনায ৰিক্খম্ভেত্ৰা ৰিহারং অগমাসি. তস্স সুপিনন্তেপি তং আরম্মণং ন উপট্ঠাসি. সো ‘‘অযং কিলেসো ৰড্ঢিত্ৰা অপাযসংৰত্তনিকো হোতী’’তি সংৰেগং জনেত্ৰা আচরিযং আপুচ্ছিত্ৰা ৰিহারা নিক্খম্ম মহাসঙ্ঘরক্খিতত্থেরস্স সন্তিকে রাগপটিপক্খং অসুভকম্মট্ঠানং গহেত্ৰা গুম্বন্তরং পৰিসিত্ৰা পংসুকূলচীৰরং সন্থরিত্ৰা নিসজ্জ অনাগামিমগ্গেন পঞ্চকামগুণিকরাগং ছিন্দিত্ৰা উট্ঠায আচরিযং ৰন্দিত্ৰা পুনদিৰসে উদ্দেসমগ্গং পাপুণি. যে পন ৰত্তমানুপ্পন্না, তেসং পটিপত্তিযা পহানং নাম নত্থি.

১৬. ইদানি ‘‘উপ্পন্না চ আসৰা পহীযন্তী’’তি ইদমেৰ পদং গহেত্ৰা যে তে আসৰা পহীযন্তি, তেসং নানপ্পকারতো অঞ্ঞম্পি পহানকারণং আৰিকাতুং দেসনং ৰিত্থারেন্তো অত্থি, ভিক্খৰে, আসৰা দস্সনা পহাতব্বাতিআদিমাহ যথা তং দেসনাপভেদকুসলো ধম্মরাজা. তত্থ দস্সনা পহাতব্বাতি দস্সনেন পহাতব্বা. এস নযো সব্বত্থ.

দস্সনাপহাতব্বআসৰৰণ্ণনা

১৭. ইদানি তানি পদানি অনুপুব্বতো ব্যাকাতুকামো ‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, আসৰা দস্সনা পহাতব্বা’’তি পুচ্ছং কত্ৰা মূলপরিযাযৰণ্ণনাযং ৰুত্তনযেনেৰ ‘‘ইধ, ভিক্খৰে, অস্সুতৰা পুথুজ্জনো’’তি পুগ্গলাধিট্ঠানং দেসনং আরভি. তত্থ মনসিকরণীযে ধম্মে নপ্পজানাতীতি আৰজ্জিতব্বে সমন্নাহরিতব্বে ধম্মে ন পজানাতি. অমনসিকরণীযেতি তব্বিপরীতে. এস নযো সেসপদেসুপি. যস্মা পন ইমে ধম্মা মনসিকরণীযা, ইমে অমনসিকরণীযাতি ধম্মতো নিযমো নত্থি, আকারতো পন অত্থি. যেনা আকারেন মনসিকরিযমানা অকুসলুপ্পত্তিপদট্ঠানা হোন্তি, তেনাকারেন ন মনসিকাতব্বা. যেন কুসলুপ্পত্তিপদট্ঠানা হোন্তি, তেনাকারেন মনসিকাতব্বা. তস্মা ‘‘য’স্স, ভিক্খৰে, ধম্মে মনসিকরোতো অনুপ্পন্নো ৰা কামাসৰো’’তিআদিমাহ.

তত্থ য’স্সাতি যে অস্স অস্সুতৰতো পুথুজ্জনস্স. মনসিকরোতোতি আৰজ্জযতো সমন্নাহরন্তস্স. অনুপ্পন্নো ৰা কামাসৰোতি এত্থ সমুচ্চযত্থো ৰাসদ্দো, ন ৰিকপ্পত্থো. তস্মা যথা ‘‘যাৰতা, ভিক্খৰে, সত্তা অপদা ৰা দ্ৰিপদা ৰা…পে… তথাগতো তেসং অগ্গমক্খাযতী’’তি (ইতিৰু. ৯০) ৰুত্তে অপদা চ দ্ৰিপদা চাতি অত্থো, যথা চ ‘‘ভূতানং ৰা সত্তানং ঠিতিযা সম্ভৰেসীনং ৰা অনুগ্গহাযা’’তি (ম. নি. ১.৪০২) ৰুত্তে ভূতানঞ্চ সম্ভৰেসীনঞ্চাতি অত্থো, যথা চ ‘‘অগ্গিতো ৰা উদকতো ৰা মিথুভেদতো ৰা’’তি (উদা. ৭৬) ৰুত্তে অগ্গিতো চ উদকতো চ মিথুভেদতো চাতি অত্থো, এৰমিধাপি অনুপ্পন্নো চ কামাসৰো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো চ কামাসৰো পৰড্ঢতীতি অত্থো দট্ঠব্বো. এৰং সেসেসু.

এত্থ চ কামাসৰোতি পঞ্চকামগুণিকো রাগো. ভৰাসৰোতি রুপারূপভৰে ছন্দরাগো, ঝাননিকন্তি চ সস্সতুচ্ছেদদিট্ঠিসহগতা. এৰং দিট্ঠাসৰোপি ভৰাসৰে এৰ সমোধানং গচ্ছতি. অৰিজ্জাসৰোতি চতূসু সচ্চেসু অঞ্ঞাণং. তত্থ কামগুণে অস্সাদতো মনসিকরোতো অনুপ্পন্নো চ কামাসৰো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো চ পৰড্ঢতি. মহগ্গতধম্মে অস্সাদতো মনসিকরোতো অনুপ্পন্নো চ ভৰাসৰো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো চ পৰড্ঢতি. তীসু ভূমীসু ধম্মে চতুৰিপল্লাসপদট্ঠানভাৰেন মনসিকরোতো অনুপ্পন্নো চ অৰিজ্জাসৰো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো চ পৰড্ঢতীতি ৰেদিতব্বো. ৰুত্তনযপচ্চনীকতো সুক্কপক্খো ৰিত্থারেতব্বো.

কস্মা পন তযো এৰ আসৰা ইধ ৰুত্তাতি. ৰিমোক্খপটিপক্খতো. অপ্পণিহিতৰিমোক্খপটিপক্খো হি কামাসৰো,. অনিমিত্তসুঞ্ঞতৰিমোক্খপটিপক্খা ইতরে. তস্মা ইমে তযো আসৰে উপ্পাদেন্তা তিণ্ণং ৰিমোক্খানং অভাগিনো হোন্তি, অনুপ্পাদেন্তা ভাগিনোতি এতমত্থং দস্সেন্তেন তযো এৰ ৰুত্তাতি ৰেদিতব্বা. দিট্ঠাসৰোপি ৰা এত্থ ৰুত্তো যেৰাতি ৰণ্ণিতমেতং.

তস্স অমনসিকরণীযানং ধম্মানং মনসিকারাতি মনসিকারহেতু, যস্মা তে ধম্মে মনসি করোতি, তস্মাতি ৰুত্তং হোতি. এস নযো দুতিযপদেপি. ‘‘অনুপ্পন্না চেৰ আসৰা উপ্পজ্জন্তি, উপ্পন্না চ আসৰা পৰড্ঢন্তী’’তি হেট্ঠা ৰুত্তআসৰানংযেৰ অভেদতো নিগমনমেতং.

১৮. এত্তাৰতা যো অযং পুগ্গলাধিট্ঠানায দেসনায দস্সনা পহাতব্বে আসৰে নিদ্দিসিতুং অস্সুতৰা পুথুজ্জনো ৰুত্তো, সো যস্মা ‘‘অযোনিসো, ভিক্খৰে, মনসিকরোতো অনুপ্পন্না চেৰ আসৰা উপ্পজ্জন্তী’’তি এৰং সামঞ্ঞতো ৰুত্তানং অযোনিসো মনসিকারপচ্চযানং কামাসৰাদীনম্পি অধিট্ঠানং, তস্মা তেপি আসৰে তেনেৰ পুগ্গলেন দস্সেত্ৰা ইদানি দস্সনা পহাতব্বে আসৰে দস্সেন্তো সো এৰং অযোনিসো মনসি করোতি, অহোসিং নু খো অহন্তিআদিমাহ. ৰিচিকিচ্ছাসীসেন চেত্থ দিট্ঠাসৰম্পি দস্সেতুং ইমং দেসনং আরভি.

তস্সত্থো, যস্স তে ইমিনা ৰুত্তনযেন আসৰা উপ্পজ্জন্তি, সো পুথুজ্জনো, যো চাযং ‘‘অস্সুতৰা’’তিআদিনা নযেন ৰুত্তো, সো পুথুজ্জনো এৰং অযোনিসো অনুপাযেন উপ্পথেন মনসি করোতি. কথং? অহোসিং নু খো…পে…সো কুহিং গামী ভৰিস্সতীতি. কিং ৰুত্তং হোতি, সো এৰং অযোনিসো মনসি করোতি, যথাস্স ‘‘অহং অহোসিং নু খো’’তিআদিনা নযেন ৰুত্তা সোল়সৰিধাপি ৰিচিকিচ্ছা উপ্পজ্জতীতি.

তত্থ অহোসিং নু খো ননু খোতি সস্সতাকারঞ্চ অধিচ্চসমুপ্পত্তিআকারঞ্চ নিস্সায অতীতে অত্তনো ৰিজ্জমানতং অৰিজ্জমানতঞ্চ কঙ্খতি. কিং কারণন্তি ন ৰত্তব্বং. উম্মত্তকো ৰিয হি বালপুথুজ্জনো যথা ৰা তথা ৰা পৰত্ততি. অপিচ অযোনিসো মনসিকারোযেৰেত্থ কারণং. এৰং অযোনিসো মনসিকারস্স পন কিং কারণন্তি. স্ৰেৰ পুথুজ্জনভাৰো অরিযানং অদস্সনাদীনি ৰা. ননু চ পুথুজ্জনোপি যোনিসো মনসি করোতীতি. কো ৰা এৰমাহ ন মনসি করোতীতি. ন পন তত্থ পুথুজ্জনভাৰো কারণং, সদ্ধম্মস্সৰনকল্যাণমিত্তাদীনি তত্থ কারণানি. ন হি মচ্ছমংসাদীনি অত্তনো অত্তনো পকতিযা সুগন্ধানি, অভিসঙ্খারপচ্চযা পন সুগন্ধানিপি হোন্তি.

কিং নু খো অহোসিন্তি জাতিলিঙ্গূপপত্তিযো নিস্সায খত্তিযো নু খো অহোসিং, ব্রাহ্মণৰেস্সসুদ্দগহট্ঠপব্বজিতদেৰমনুস্সানং অঞ্ঞতরোতি কঙ্খতি.

কথং নু খোতি সণ্ঠানাকারং নিস্সায দীঘো নু খো অহোসিং, রস্সওদাতকণ্হপ্পমাণিকঅপ্পমাণিকাদীনং অঞ্ঞতরোতি কঙ্খতি. কেচি পন ইস্সরনিম্মানাদিং নিস্সায কেন নু খো কারণেন অহোসিন্তি হেতুতো কঙ্খতীতি ৰদন্তি.

কিং হুত্ৰা কিং অহোসিন্তি জাতিআদীনি নিস্সায খত্তিযো হুত্ৰা নু খো ব্রাহ্মণো অহোসিং…পে… দেৰো হুত্ৰা মনুস্সোতি অত্তনো পরম্পরং কঙ্খতি. সব্বত্থেৰ পন অদ্ধানন্তি কালাধিৰচনমেতং.

ভৰিস্সামি নু খো ননু খোতি সস্সতাকারঞ্চ উচ্ছেদাকারঞ্চ নিস্সায অনাগতে অত্তনো ৰিজ্জমানতং অৰিজ্জমানতঞ্চ কঙ্খতি. সেসমেত্থ ৰুত্তনযমেৰ.

এতরহি ৰা পচ্চুপ্পন্নমদ্ধানন্তি ইদানি ৰা পটিসন্ধিং আদিং কত্ৰা চুতিপরিযন্তং সব্বম্পি ৰত্তমানকালং গহেত্ৰা. অজ্ঝত্তং কথংকথী হোতীতি অত্তনো খন্ধেসু ৰিচিকিচ্ছো হোতি. অহং নু খোস্মীতি অত্তনো অত্থিভাৰং কঙ্খতি. যুত্তং পনেতন্তি? যুত্তং অযুত্তন্তি কা এত্থ চিন্তা. অপিচেত্থ ইদং ৰত্থুম্পি উদাহরন্তি. চূল়মাতায কির পুত্তো মুণ্ডো, মহামাতায পুত্তো অমুণ্ডো, তং পুত্তং মুণ্ডেসুং. সো উট্ঠায অহং নু খো চূল়মাতায পুত্তোতি চিন্তেসি. এৰং অহং নু খোস্মীতি কঙ্খা হোতি.

নো নু খোস্মীতি অত্তনো নত্থিভাৰং কঙ্খতি. তত্রাপি ইদং ৰত্থু – একো কির মচ্ছে গণ্হন্তো উদকে চিরট্ঠানেন সীতিভূতং অত্তনো ঊরুং মচ্ছোতি চিন্তেত্ৰা পহরি. অপরো সুসানপস্সে খেত্তং রক্খন্তো ভীতো সঙ্কুটিতো সযি. সো পটিবুজ্ঝিত্ৰা অত্তনো জণ্ণুকানি দ্ৰে যক্খাতি চিন্তেত্ৰা পহরি. এৰং নো নু খোস্মীতি কঙ্খতি.

কিং নু খোস্মীতি খত্তিযোৰ সমানো অত্তনো খত্তিযভাৰং কঙ্খতি. এস নযো সেসেসু. দেৰো পন সমানো দেৰভাৰং অজানন্তো নাম নত্থি. সোপি পন ‘‘অহং রূপী নু খো অরূপী নু খো’’তিআদিনা নযেন কঙ্খতি. খত্তিযাদযো কস্মা ন জানন্তীতি চে. অপচ্চক্খা তেসং তত্থ তত্থ কুলে উপ্পত্তি. গহট্ঠাপি চ পোত্থলিকাদযো পব্বজিতসঞ্ঞিনো. পব্বজিতাপি ‘‘কুপ্পং নু খো মে কম্ম’’ন্তিআদিনা নযেন গহট্ঠসঞ্ঞিনো. মনুস্সাপি চ রাজানো ৰিয অত্তনি দেৰসঞ্ঞিনো হোন্তি.

কথং নু খোস্মীতি ৰুত্তনযমেৰ. কেৰলঞ্চেত্থ অব্ভন্তরে জীৰো নাম অত্থীতি গহেত্ৰা তস্স সণ্ঠানাকারং নিস্সায দীঘো নু খোস্মি, রস্সচতুরংসছল়ংসঅট্ঠংসসোল়সংসাদীনং অঞ্ঞতরপ্পকারোতি কঙ্খন্তো কথং নু খোস্মীতি কঙ্খতীতি ৰেদিতব্বো. সরীরসণ্ঠানং পন পচ্চুপ্পন্নং অজানন্তো নাম নত্থি.

কুতো আগতো, সো কুহিং গামী ভৰিস্সতীতি অত্তভাৰস্স আগতিগতিট্ঠানং কঙ্খতি.

১৯. এৰং সোল়সপ্পভেদং ৰিচিকিচ্ছং দস্সেত্ৰা ইদানি যং ইমিনা ৰিচিকিচ্ছাসীসেন দিট্ঠাসৰং দস্সেতুং অযং দেসনা আরদ্ধা. তং দস্সেন্তো তস্স এৰং অযোনিসো মনসিকরোতো ছন্নং দিট্ঠীনন্তিআদিমাহ. তত্থ তস্স পুগ্গলস্স যথা অযং ৰিচিকিচ্ছা উপ্পজ্জতি, এৰং অযোনিসো মনসিকরোতো তস্সেৰ সৰিচিকিচ্ছস্স অযোনিসো মনসিকারস্স থামগতত্তা ছন্নং দিট্ঠীনং অঞ্ঞতরা দিট্ঠি উপ্পজ্জতীতি ৰুত্তং হোতি. তত্থ সব্বপদেসু ৰাসদ্দো ৰিকপ্পত্থো, এৰং ৰা এৰং ৰা দিট্ঠি উপ্পজ্জতীতি ৰুত্তং হোতি. অত্থি মে অত্তাতি চেত্থ সস্সতদিট্ঠি সব্বকালেসু অত্তনো অত্থিতং গণ্হাতি. সচ্চতো থেততোতি ভূততো চ থিরতো চ, ‘‘ইদং সচ্চ’’ন্তি ভূততো সুট্ঠু দল়্হভাৰেনাতি ৰুত্তং হোতি. নত্থি মে অত্তাতি অযং পন উচ্ছেদদিট্ঠি, সতো সত্তস্স তত্থ তত্থ ৰিভৰগ্গহণতো. অথ ৰা পুরিমাপি তীসু কালেসু অত্থীতি গহণতো সস্সতদিট্ঠি, পচ্চুপ্পন্নমেৰ অত্থীতি গণ্হন্তো উচ্ছেদদিট্ঠি. পচ্ছিমাপি অতীতানাগতেসু নত্থীতি গহণতো ভস্মন্তাহুতিযোতি গহিতদিট্ঠিকানং ৰিয, উচ্ছেদদিট্ঠি. অতীতে এৰ নত্থীতি গণ্হন্তো অধিচ্চসমুপ্পত্তিকস্সেৰ সস্সতদিট্ঠি.

অত্তনাৰ অত্তানং সঞ্জানামীতি সঞ্ঞাক্খন্ধসীসেন খন্ধে অত্তাতি গহেত্ৰা সঞ্ঞায অৰসেসক্খন্ধে সঞ্জানতো ইমিনা অত্তনা ইমং অত্তানং সঞ্জানামীতি হোতি. অত্তনাৰ অনত্তানন্তি সঞ্ঞাক্খন্ধংযেৰ অত্তাতি গহেত্ৰা, ইতরে চত্তারোপি অনত্তাতি গহেত্ৰা সঞ্ঞায তেসং জানতো এৰং হোতি. অনত্তনাৰ অত্তানন্তি সঞ্ঞাক্খন্ধং অনত্তাতি. ইতরে চত্তারো অত্তাতি গহেত্ৰা সঞ্ঞায তেসং জানতো এৰং হোতি, সব্বাপি সস্সতুচ্ছেদদিট্ঠিযোৰ.

ৰদো ৰেদেয্যোতিআদযো পন সস্সতদিট্ঠিযা এৰ অভিনিৰেসাকারা. তত্থ ৰদতীতি ৰদো, ৰচীকম্মস্স কারকোতি ৰুত্তং হোতি. ৰেদযতীতি ৰেদেয্যো, জানাতি অনুভৰতি চাতি ৰুত্তং হোতি. কিং ৰেদেতীতি, তত্র তত্র কল্যাণপাপকানং কম্মানং ৰিপাকং পটিসংৰেদেতি. তত্র তত্রাতি তেসু তেসু যোনিগতিট্ঠিতিনিৰাসনিকাযেসু আরম্মণেসু ৰা. নিচ্চোতি উপ্পাদৰযরহিতো. ধুৰোতি থিরো সারভূতো. সস্সতোতি সব্বকালিকো. অৰিপরিণামধম্মোতি অত্তনো পকতিভাৰং অৰিজহনধম্মো, ককণ্টকো ৰিয নানপ্পকারতং নাপজ্জতি. সস্সতিসমন্তি চন্দসূরিযসমুদ্দমহাপথৰীপব্বতা লোকৰোহারেন সস্সতিযোতি ৰুচ্চন্তি. সস্সতীহি সমং সস্সতিসমং. যাৰ সস্সতিযো তিট্ঠন্তি, তাৰ তথেৰ ঠস্সতীতি গণ্হতো এৰংদিট্ঠি হোতি.

ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, দিট্ঠিগতন্তিআদীসু. ইদন্তি ইদানি ৰত্তব্বস্স পচ্চক্খনিদস্সনং. দিট্ঠিগতসম্বন্ধেন চ ইদন্তি ৰুত্তং, ন দিট্ঠিসম্বন্ধেন. এত্থ চ দিট্ঠিযেৰ দিট্ঠিগতং, গূথগতং ৰিয. দিট্ঠীসু ৰা গতমিদং দস্সনং দ্ৰাসট্ঠিদিট্ঠিঅন্তোগধত্তাতিপি দিট্ঠিগতং. দিট্ঠিযা ৰা গতং দিট্ঠিগতং. ইদঞ্হি অত্থি মে অত্তাতিআদি দিট্ঠিযা গমনমত্তমেৰ, নত্থেত্থ অত্তা ৰা নিচ্চো ৰা কোচীতি ৰুত্তং হোতি. সা চাযং দিট্ঠি দুন্নিগ্গমনট্ঠেন গহনং. দুরতিক্কমট্ঠেন সপ্পটিভযট্ঠেন চ কন্তারো, দুব্ভিক্খকন্তারৰাল়কন্তারাদযো ৰিয. সম্মাদিট্ঠিযা ৰিনিৰিজ্ঝনট্ঠেন ৰিলোমনট্ঠেন ৰা ৰিসূকং. কদাচি সস্সতস্স, কদাচি উচ্ছেদস্স গহণতো ৰিরূপং ফন্দিতন্তি ৰিপ্ফন্দিতং. বন্ধনট্ঠেন সংযোজনং. তেনাহ ‘‘দিট্ঠিগহনং…পে… দিট্ঠিসংযোজন’’ন্তি. ইদানিস্স তমেৰ বন্ধনত্থং দস্সেন্তো দিট্ঠিসংযোজনসংযুত্তোতিআদিমাহ. তস্সাযং সঙ্খেপত্থো. ইমিনা দিট্ঠিসংযোজনেন সংযুত্তো পুথুজ্জনো এতেহি জাতিআদীহি ন পরিমুচ্চতীতি. কিং ৰা বহুনা, সকলৰট্টদুক্খতোপি ন মুচ্চতীতি.

২০. এৰং ছপ্পভেদং দিট্ঠাসৰং দস্সেত্ৰা যস্মা সীলব্বতপরামাসো কামাসৰাদিৰচনেনেৰ দস্সিতো হোতি. কামসুখত্থঞ্হি ভৰসুখভৰৰিসুদ্ধিঅত্থঞ্চ অৰিজ্জায অভিভূতা ইতো বহিদ্ধা সমণব্রাহ্মণা সীলব্বতানি পরামসন্তি, তস্মা তং অদস্সেত্ৰা দিট্ঠিগ্গহণেন ৰা তস্স গহিতত্তাপি তং অদস্সেত্ৰাৰ ইদানি যো পুগ্গলো দস্সনা পহাতব্বে আসৰে পজহতি, তং দস্সেত্ৰা তেসং আসৰানং পহানং দস্সেতুং পুব্বে ৰা অযোনিসো মনসিকরোতো পুথুজ্জনস্স তেসং উপ্পত্তিং দস্সেত্ৰা ইদানি তব্বিপরীতস্স পহানং দস্সেতুং সুতৰা চ খো, ভিক্খৰেতিআদিমাহ.

তস্সত্থো, যাৰ ‘‘সো ইদং দুক্খ’’ন্তি আগচ্ছতি, তাৰ হেট্ঠা ৰুত্তনযেন চ ৰুত্তপচ্চনীকতো চ ৰেদিতব্বো. পচ্চনীকতো চ সব্বাকারেন অরিযধম্মস্স অকোৰিদাৰিনীতপচ্চনীকতো অযং ‘‘সুতৰা অরিযসাৰকো অরিযধম্মস্স কোৰিদো অরিযধম্মে সুৰিনীতো’’তি ৰেদিতব্বো. অপিচ খো সিখাপত্তৰিপস্সনতো পভুতি যাৰ গোত্রভু, তাৰ তদনুরূপেন অত্থেন অযং অরিযসাৰকোতি ৰেদিতব্বো.

২১. ‘‘সো ইদং দুক্খন্তি যোনিসো মনসি করোতী’’তিআদীসু পন অযং অত্থৰিভাৰনা, সো চতুসচ্চকম্মট্ঠানিকো অরিযসাৰকো তণ্হাৰজ্জা তেভূমকা খন্ধা দুক্খং, তণ্হা দুক্খসমুদযো, উভিন্নং অপ্পৰত্তি নিরোধো, নিরোধসম্পাপকো মগ্গোতি এৰং পুব্বেৰ আচরিযসন্তিকে উগ্গহিতচতুসচ্চকম্মট্ঠানো অপরেন সমযেন ৰিপস্সনামগ্গং সমারুল়্হো সমানো তে তেভূমকে খন্ধে ইদং দুক্খন্তি যোনিসো মনসি করোতি, উপাযেন পথেন সমন্নাহরতি চেৰ ৰিপস্সতি চ. এত্থ হি যাৰ সোতাপত্তিমগ্গো, তাৰ মনসিকারসীসেনেৰ ৰিপস্সনা ৰুত্তা. যা পনাযং তস্সেৰ দুক্খস্স সমুট্ঠাপিকা পভাৰিকা তণ্হা, অযং সমুদযোতি যোনিসো মনসি করোতি. যস্মা পন দুক্খঞ্চ সমুদযো চ ইদং ঠানং পত্ৰা নিরুজ্ঝন্তি নপ্পৰত্তন্তি, তস্মা যদিদং নিব্বানং নাম, অযং দুক্খনিরোধোতি যোনিসো মনসি করোতি. নিরোধসম্পাপকং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদাতি যোনিসো মনসি করোতি, উপাযেন পথেন সমন্নাহরতি চেৰ ৰিপস্সতি চ.

তত্রাযং উপাযো, অভিনিৰেসো নাম ৰট্টে হোতি, ৰিৰট্টে নত্থি. তস্মা ‘‘অযং অত্থি ইমস্মিং কাযে পথৰীধাতু, আপোধাতূ’’তিআদিনা নযেন সকসন্ততিযং চত্তারি ভূতানি তদনুসারেন উপাদারূপানি চ পরিগ্গহেত্ৰা অযং রূপক্খন্ধোতি ৰৰত্থপেতি. তং ৰৰত্থাপযতো উপ্পন্নে তদারম্মণে চিত্তচেতসিকে ধম্মে ইমে চত্তারো অরূপক্খন্ধাতি ৰৰত্থপেতি. ততো ইমে পঞ্চক্খন্ধা দুক্খন্তি ৰৰত্থপেতি. তে পন সঙ্খেপতো নামঞ্চ রূপঞ্চাতি দ্ৰে ভাগাযেৰ হোন্তি. ইদঞ্চ নামরূপং সহেতু সপ্পচ্চযং উপ্পজ্জতি. তস্স অযং হেতু অযং পচ্চযোতি অৰিজ্জাভৰতণ্হাকম্মাহারাদিকে হেতুপচ্চযে ৰৰত্থপেতি. ততো তেসং পচ্চযানঞ্চ পচ্চযুপ্পন্নধম্মানঞ্চ যাথাৰসরসলক্খণং ৰৰত্থপেত্ৰা ইমে ধম্মা অহুত্ৰা হোন্তীতি অনিচ্চলক্খণং আরোপেতি, উদযব্বযপীল়িতত্তা দুক্খাতি দুক্খলক্খণং আরোপেতি. অৰসৰত্তনতো অনত্তাতি অনত্তলক্খণং আরোপেতি. এৰং তীণি লক্খণানি আরোপেত্ৰা পটিপাটিযা ৰিপস্সনং পৰত্তেন্তো সোতাপত্তিমগ্গং পাপুণাতি.

তস্মিং খণে চত্তারি সচ্চানি একপটিৰেধেনেৰ পটিৰিজ্ঝতি, একাভিসমযেন অভিসমেতি. দুক্খং পরিঞ্ঞাপটিৰেধেন পটিৰিজ্ঝতি, সমুদযং পহানপটিৰেধেন, নিরোধং সচ্ছিকিরিযাপটিৰেধেন, মগ্গং ভাৰনাপটিৰেধেন. দুক্খঞ্চ পরিঞ্ঞাভিসমযেন অভিসমেতি…পে… মগ্গং ভাৰনাভিসমযেন অভিসমেতি, নো চ খো অঞ্ঞমঞ্ঞেন ঞাণেন. একঞাণেনেৰ হি এস নিরোধং আরম্মণতো, সেসানি কিচ্চতো পটিৰিজ্ঝতি চেৰ অভিসমেতি চ. ন হিস্স তস্মিং সমযে এৰং হোতি – ‘‘অহং দুক্খং পরিজানামী’’তি ৰা…পে… ‘‘মগ্গং ভাৰেমী’’তি ৰা. অপিচ খ্ৰস্স আরম্মণং কত্ৰা পটিৰেধৰসেন নিরোধং সচ্ছিকরোতো এৰং তং ঞাণং দুক্খপরিঞ্ঞাকিচ্চম্পি সমুদযপহানকিচ্চম্পি মগ্গভাৰনাকিচ্চম্পি করোতিযেৰ. তস্সেৰং উপাযেন যোনিসো মনসিকরোতো তীণি সংযোজনানি পহীযন্তি, ৰীসতিৰত্থুকা সক্কাযদিট্ঠি, অট্ঠৰত্থুকা ৰিচিকিচ্ছা, ‘‘সীলেন সুদ্ধি ৰতেন সুদ্ধী’’তি সীলব্বতানং পরামসনতো সীলব্বতপরামাসোতি. তত্থ চতূসু আসৰেসু সক্কাযদিট্ঠিসীলব্বতপরামাসা দিট্ঠাসৰেন সঙ্গহিতত্তা আসৰা চেৰ সংযোজনা চ. ৰিচিকিচ্ছা সংযোজনমেৰ, ন আসৰো. ‘‘দস্সনা পহাতব্বা আসৰা’’তি এত্থ পরিযাপন্নত্তা পন আসৰাতি.

‘‘ইমে ৰুচ্চন্তি…পে… পহাতব্বা’’তি ইমে সক্কাযদিট্ঠিআদযো দস্সনা পহাতব্বা নাম আসৰাতি দস্সেন্তো আহ. অথ ৰা যা অযং ছন্নং দিট্ঠীনং অঞ্ঞতরা দিট্ঠি উপ্পজ্জতীতি এৰং সরূপেনেৰ সক্কাযদিট্ঠি ৰিভত্তা. তং সন্ধাযাহ ‘‘ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে’’তি. সা চ যস্মা সহজাতপহানেকট্ঠেহি সদ্ধিং পহীযতি. দিট্ঠাসৰে হি পহীযমানে তংসহজাতো চতূসু দিট্ঠিসম্পযুত্তচিত্তেসু কামাসৰোপি অৰিজ্জাসৰোপি পহীযতি. পহানেকট্ঠো পন চতূসু দিট্ঠিৰিপ্পযুত্তেসু নাগসুপণ্ণাদিসমিদ্ধিপত্থনাৰসেন উপ্পজ্জমানো ভৰাসৰো. তেনেৰ সম্পযুত্তো অৰিজ্জাসৰোপি, দ্ৰীসু দোমনস্সচিত্তেসু পাণাতিপাতাদিনিব্বত্তকো অৰিজ্জাসৰোপি, তথা ৰিচিকিচ্ছাচিত্তসম্পযুত্তো অৰিজ্জাসৰোপীতি এৰং সব্বথাপি অৰসেসা তযোপি আসৰা পহীযন্তি. তস্মা বহুৰচননিদ্দেসো কতোতি এৰমেত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো. এস পোরাণানং অধিপ্পাযো.

দস্সনা পহাতব্বাতি দস্সনং নাম সোতাপত্তিমগ্গো, তেন পহাতব্বাতি অত্থো. কস্মা সোতাপত্তিমগ্গো দস্সনং? পঠমং নিব্বানদস্সনতো. ননু গোত্রভু পঠমতরং পস্সতীতি? নো ন পস্সতি. দিস্ৰা কত্তব্বকিচ্চং পন ন করোতি সংযোজনানং অপ্পহানতো. তস্মা পস্সতীতি ন ৰত্তব্বো. যত্থ কত্থচি রাজানং দিস্ৰাপি পণ্ণাকারং দত্ৰা কিচ্চনিপ্ফত্তিযা অদিট্ঠত্তা ‘‘অজ্জাপি রাজানং ন পস্সামী’’তি ৰদন্তো গামৰাসী পুরিসো চেত্থ নিদস্সনং.

দস্সনাপহাতব্বআসৰৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সংৰরাপহাতব্বআসৰৰণ্ণনা

২২. এৰং দস্সনেন পহাতব্বে আসৰে দস্সেত্ৰা ইদানি তদনন্তরুদ্দিট্ঠে সংৰরা পহাতব্বে দস্সেতুং, কতমে চ, ভিক্খৰে, আসৰা সংৰরা পহাতব্বাতি আহ. এৰং সব্বত্থ সম্বন্ধো ৰেদিতব্বো. ইতো পরঞ্হি অত্থমত্তমেৰ ৰণ্ণযিস্সাম.

ননু চ দস্সনেন ভাৰনাযাতি ইমেহি দ্ৰীহি অপ্পহাতব্বো আসৰো নাম নত্থি, অথ কস্মা ৰিসুং সংৰরাদীহি পহাতব্বে দস্সেতীতি. সংৰরাদীহি পুব্বভাগে ৰিক্খম্ভিতা আসৰা চতূহি মগ্গেহি সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তি, তস্মা তেসং মগ্গানং পুব্বভাগে ইমেহি পঞ্চহাকারেহি ৰিক্খম্ভনপ্পহানং দস্সেন্তো এৰমাহ. তস্মা যো চাযং ৰুত্তো পঠমো দস্সনমগ্গোযেৰ, ইদানি ভাৰনানামেন ৰুচ্চিস্সন্তি তযো মগ্গা, তেসং সব্বেসম্পি অযং পুব্বভাগপটিপদাতি ৰেদিতব্বা.

তত্থ ইধাতি ইমস্মিং সাসনে. পটিসঙ্খাতি পটিসঙ্খায. তত্থাযং সঙ্খাসদ্দো ঞাণকোট্ঠাসপঞ্ঞত্তিগণনাসু দিস্সতি. ‘‘সঙ্খাযেকং পটিসেৰতী’’তিআদীসু (ম. নি. ২.১৬৮) হি ঞাণে দিস্সতি. ‘‘পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খা সমুদাচরন্তী’’তিআদীসু (ম. নি. ১.২০১) কোট্ঠাসে. ‘‘তেসং তেসং ধম্মানং সঙ্খা সমঞ্ঞা’’তিআদীসু (ধ. স. ১৩১৩) পঞ্ঞত্তিযং. ‘‘ন সুকরং সঙ্খাতু’’ন্তিআদীসু (সং. নি. ২.১২৮) গণনাযং. ইধ পন ঞাণে দট্ঠব্বো.

পটিসঙ্খা যোনিসোতি হি উপাযেন পথেন পটিসঙ্খায ঞত্ৰা পচ্চৰেক্খিত্ৰাতি অত্থো. এত্থ চ অসংৰরে আদীনৰপটিসঙ্খা যোনিসো পটিসঙ্খাতি ৰেদিতব্বা. সা চাযং ‘‘ৰরং, ভিক্খৰে, তত্তায অযোসলাকায আদিত্তায সম্পজ্জলিতায সজোতিভূতায চক্খুন্দ্রিযং সম্পলিমট্ঠং, ন ত্ৰেৰ চক্খুৰিঞ্ঞেয্যেসু রূপেসু অনুব্যঞ্জনসো নিমিত্তগ্গাহো’’তিআদিনা (সং. নি. ৪.২৩৫) আদিত্তপরিযাযনযেন ৰেদিতব্বা. চক্খুন্দ্রিযসংৰরসংৰুতো ৰিহরতীতি এত্থ চক্খুমেৰ ইন্দ্রিযং চক্খুন্দ্রিযং, সংৰরণতো সংৰরো, পিদহনতো থকনতোতি ৰুত্তং হোতি. সতিযা এতং অধিৰচনং. চক্খুন্দ্রিযে সংৰরো চক্খুন্দ্রিযসংৰরো. তিত্থকাকো আৰাটকচ্ছপো ৰনমহিংসোতিআদযো ৰিয.

তত্থ কিঞ্চাপি চক্খুন্দ্রিযে সংৰরো ৰা অসংৰরো ৰা নত্থি. ন হি চক্খুপসাদং নিস্সায সতি ৰা মুট্ঠসচ্চং ৰা উপ্পজ্জতি. অপিচ যদা রূপারম্মণং চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছতি, তদা ভৰঙ্গে দ্ৰিক্খত্তুং উপ্পজ্জিত্ৰা নিরুদ্ধে কিরিযমনোধাতু আৰজ্জনকিচ্চং সাধযমানা উপ্পজ্জিত্ৰা নিরুজ্ঝতি, ততো চক্খুৰিঞ্ঞাণং দস্সনকিচ্চং, ততো ৰিপাকমনোধাতু সম্পটিচ্ছনকিচ্চং, ততো ৰিপাকাহেতুকমনোৰিঞ্ঞাণধাতু সন্তীরণকিচ্চং, ততো কিরিযাহেতুকমনোৰিঞ্ঞাণধাতু ৰোট্ঠব্বনকিচ্চং সাধযমানা উপ্পজ্জিত্ৰা নিরুজ্ঝতি. তদনন্তরং জৰনং জৰতি.

তত্থপি নেৰ ভৰঙ্গসমযে, ন আৰজ্জনাদীনং অঞ্ঞতরসমযে সংৰরো ৰা অসংৰরো ৰা অত্থি. জৰনক্খণে পন সচে দুস্সীল্যং ৰা মুট্ঠসচ্চং ৰা অঞ্ঞাণং ৰা অক্খন্তি ৰা কোসজ্জং ৰা উপ্পজ্জতি, অযং অসংৰরো হোতি. এৰং হোন্তোপি সো চক্খুন্দ্রিযে অসংৰরোতি ৰুচ্চতি. কস্মা? তস্মিঞ্হি সতি দ্ৰারম্পি অগুত্তং হোতি, ভৰঙ্গম্পি আৰজ্জনাদীনি ৰীথিচিত্তানিপি. যথা কিং, যথা নগরে চতূসু দ্ৰারেসু অসংৰুতেসু কিঞ্চাপি অন্তো ঘরকোট্ঠকগব্ভাদযো সুসংৰুতা, তথাপি অন্তোনগরে সব্বং ভণ্ডং অরক্খিতং অগোপিতমেৰ হোতি. নগরদ্ৰারেন হি পৰিসিত্ৰা চোরা যদিচ্ছন্তি, তং করেয্যুং, এৰমেৰ জৰনে দুস্সীল্যাদীসু উপ্পন্নেসু, তস্মিং অসংৰরে সতি দ্ৰারম্পি অগুত্তং হোতি, ভৰঙ্গম্পি আৰজ্জনাদীনি ৰীথিচিত্তানিপীতি.

তস্মিং পন সীলাদীসু উপ্পন্নেসু দ্ৰারম্পি গুত্তং হোতি, ভৰঙ্গম্পি আৰজ্জনাদীনি ৰীথিচিত্তানিপি. যথা কিং? যথা নগরদ্ৰারেসু সুসংৰুতেসু কিঞ্চাপি অন্তো ঘরাদযো অসংৰুতা, তথাপি অন্তোনগরে সব্বং ভণ্ডং সুরক্খিতং সুগোপিতমেৰ হোতি. নগরদ্ৰারেসু হি পিহিতেসু চোরানং পৰেসো নত্থি, এৰমেৰ জৰনে সীলাদীসু উপ্পন্নেসু দ্ৰারম্পি সুগুত্তং হোতি, ভৰঙ্গম্পি আৰজ্জনাদীনি ৰীথিচিত্তানিপি. তস্মা জৰনক্খণে উপ্পজ্জমানোপি চক্খুন্দ্রিযে সংৰরোতি ৰুত্তো. ইধ চাযং সতিসংৰরো অধিপ্পেতোতি ৰেদিতব্বো. চক্খুন্দ্রিযসংৰরেন সংৰুতো চক্খুন্দ্রিযসংৰরসংৰুতো, উপেতোতি ৰুত্তং হোতি. তথা হি, পাতিমোক্খসংৰরসংৰুতোতি ইমস্স ৰিভঙ্গে ‘‘ইমিনা পাতিমোক্খসংৰরেন উপেতো হোতি…পে… সমন্নাগতো’’তি (ৰিভ. ৫১১) ৰুত্তং. তং একজ্ঝং কত্ৰা চক্খুন্দ্রিযসংৰরেন সংৰুতোতি এৰমত্থো ৰেদিতব্বো.

অথ ৰা সংৰরীতি সংৰুতো, থকেসি পিদহীতি ৰুত্তং হোতি. চক্খুন্দ্রিযে সংৰরসংৰুতো চক্খুন্দ্রিযসংৰরসংৰুতো, চক্খুন্দ্রিযসংৰরসঞ্ঞিতং সতিকৰাটং চক্খুদ্ৰারে, ঘরদ্ৰারে কৰাটং ৰিয সংৰরি থকেসি পিদহীতি ৰুত্তং হোতি. অযমেৰ চেত্থ অত্থো সুন্দরতরো. তথা হি ‘‘চক্খুন্দ্রিযসংৰরং অসংৰুতস্স ৰিহরতো সংৰুতস্স ৰিহরতো’’তি এতেসু পদেসু অযমেৰ অত্থো দিস্সতি.

ৰিহরতীতি এৰং চক্খুন্দ্রিযসংৰরসংৰুতো যেন কেনচি ইরিযাপথৰিহারেন ৰিহরতি. যঞ্হিস্সাতিআদিম্হি যং চক্খুন্দ্রিযসংৰরং অস্স ভিক্খুনো অসংৰুতস্স অথকেত্ৰা অপিদহিত্ৰা ৰিহরন্তস্সাতি এৰমত্থো ৰেদিতব্বো. অথ ৰা, যে-কারস্স যন্তি আদেসো. হিকারো চ পদপূরণো, যে অস্সাতি অত্থো.

উপ্পজ্জেয্যুন্তি নিব্বত্তেয্যুং. আসৰা ৰিঘাতপরিল়াহাতি চত্তারো আসৰা চ অঞ্ঞে চ ৰিঘাতকরা কিলেসপরিল়াহা ৰিপাকপরিল়াহা চ. চক্খুদ্ৰারে হি ইট্ঠারম্মণং আপাথগতং কামস্সাদৰসেন অস্সাদযতো অভিনন্দতো কামাসৰো উপ্পজ্জতি, ঈদিসং অঞ্ঞস্মিম্পি সুগতিভৰে লভিস্সামীতি ভৰপত্থনায অস্সাদযতো ভৰাসৰো উপ্পজ্জতি, সত্তোতি ৰা সত্তস্সাতি ৰা গণ্হন্তস্স দিট্ঠাসৰো উপ্পজ্জতি, সব্বেহেৰ সহজাতং অঞ্ঞাণং অৰিজ্জাসৰোতি চত্তারো আসৰা উপ্পজ্জন্তি. তেহি সম্পযুত্তা অপরে কিলেসা ৰিঘাতপরিল়াহা, আযতিং ৰা তেসং ৰিপাকা. তেপি হি অসংৰুতস্সেৰ ৰিহরতো উপ্পজ্জেয্যুন্তি ৰুচ্চন্তি.

এৰংস তেতি এৰং অস্স তে. এৰং এতেন উপাযেন ন হোন্তি, নো অঞ্ঞথাতি ৰুত্তং হোতি. এস নযো পটিসঙ্খা যোনিসো সোতিন্দ্রিযসংৰরসংৰুতোতিআদীসু.

ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, আসৰা সংৰরা পহাতব্বাতি ইমে ছসু দ্ৰারেসু চত্তারো চত্তারো কত্ৰা চতুৰীসতি আসৰা সংৰরেন পহাতব্বাতি ৰুচ্চন্তি. সব্বত্থেৰ চেত্থ সতিসংৰরো এৰ সংৰরোতি ৰেদিতব্বো.

সংৰরাপহাতব্বআসৰৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পটিসেৰনাপহাতব্বআসৰৰণ্ণনা

২৩. পটিসঙ্খা যোনিসো চীৰরন্তিআদীসু যং ৰত্তব্বং, তং সব্বং ৰিসুদ্ধিমগ্গে সীলকথাযং ৰুত্তমেৰ. যঞ্হিস্সাতি যং চীৰরপিণ্ডপাতাদীসু ৰা অঞ্ঞতরং অস্স. অপ্পটিসেৰতোতি এৰং যোনিসো অপ্পটিসেৰন্তস্স. সেসং ৰুত্তনযমেৰ. কেৰলং পনিধ অলদ্ধং চীৰরাদিং পত্থযতো লদ্ধং ৰা অস্সাদযতো কামাসৰস্স উপ্পত্তি ৰেদিতব্বা. ঈদিসং অঞ্ঞস্মিম্পি সম্পত্তিভৰে সুগতিভৰে লভিস্সামীতি ভৰপত্থনায অস্সাদযতো ভৰাসৰস্স, অহং লভামি ন লভামীতি ৰা ময্হং ৰা ইদন্তি অত্তসঞ্ঞং অধিট্ঠহতো দিট্ঠাসৰস্স উপ্পত্তি ৰেদিতব্বা. সব্বেহেৰ পন সহজাতো অৰিজ্জাসৰোতি এৰং চতুন্নং আসৰানং উপ্পত্তি ৰিপাকপরিল়াহা চ নৰৰেদনুপ্পাদনতোপি ৰেদিতব্বা.

ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, আসৰা পটিসেৰনা পহাতব্বাতি ইমে একমেকস্মিং পচ্চযে চত্তারো চত্তারো কত্ৰা সোল়স আসৰা ইমিনা ঞাণসংৰরসঙ্খাতেন পচ্চৰেক্খণপটিসেৰনেন পহাতব্বাতি ৰুচ্চন্তি.

পটিসেৰনাপহাতব্বআসৰৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

অধিৰাসনাপহাতব্বআসৰৰণ্ণনা

২৪. পটিসঙ্খা যোনিসো খমো হোতি সীতস্সাতি উপাযেন পথেন পচ্চৰেক্খিত্ৰা খমো হোতি সীতস্স সীতং খমতি সহতি, ন অৰীরপুরিসো ৰিয অপ্পমত্তকেনপি সীতেন চলতি কম্পতি কম্মট্ঠানং ৰিজহতি. অপিচ খো লোমসনাগত্থেরো ৰিয অনপ্পকেনাপি সীতেন ফুট্ঠো ন চলতি ন কম্পতি, কম্মট্ঠানমেৰ মনসি করোতি. থেরো কির চেতিযপব্বতে পিযঙ্গুগুহাযং পধানঘরে ৰিহরন্তো অন্তরট্ঠকে হিমপাতসমযে লোকন্তরিকনিরযে পচ্চৰেক্খিত্ৰা কম্মট্ঠানং অৰিজহন্তোৰ অব্ভোকাসে ৰীতিনামেসি. এৰং উণ্হাদীসুপি অত্থযোজনা ৰেদিতব্বা.

কেৰলঞ্হি যো ভিক্খু অধিমত্তম্পি উণ্হং সহতি স্ৰেৰ থেরো ৰিয, অযং ‘‘খমো উণ্হস্সা’’তি ৰেদিতব্বো. থেরো কির গিম্হসমযে পচ্ছাভত্তং বহিচঙ্কমে নিসীদি. কম্মট্ঠানং মনসিকরোন্তো সেদাপিস্স কচ্ছেহি মুচ্চন্তি. অথ নং অন্তেৰাসিকো আহ ‘‘ইধ, ভন্তে, নিসীদথ, সীতলো ওকাসো’’তি. থেরো ‘‘উণ্হভযেনেৰম্হি আৰুসো ইধ নিসিন্নো’’তি অৰীচিমহানিরযং পচ্চৰেক্খিত্ৰা নিসীদিযেৰ. উণ্হন্তি চেত্থ অগ্গিসন্তাপোৰ ৰেদিতব্বো. সূরিযসন্তাপৰসেন পনেতং ৰত্থু ৰুত্তং.

যো চ দ্ৰে তযো ৰারে ভত্তং ৰা পানীযং ৰা অলভমানোপি অনমতগ্গে সংসারে অত্তনো পেত্তিৰিসযূপপত্তিং পচ্চৰেক্খিত্ৰা অৰেধেন্তো কম্মট্ঠানং ন ৰিজহতিযেৰ. অধিমত্তেহি ডংসমকসৰাতাতপসম্ফস্সেহি ফুট্ঠো চাপি তিরচ্ছানূপপত্তিং পচ্চৰেক্খিত্ৰা অৰেধেন্তো কম্মট্ঠানং ন ৰিজহতিযেৰ. সরীসপসম্ফস্সেন ফুট্ঠো চাপি অনমতগ্গে সংসারে সীহব্যগ্ঘাদিমুখেসু অনেকৰারং পরিৰত্তিতপুব্বভাৰং পচ্চৰেক্খিত্ৰা অৰেধেন্তো কম্মট্ঠানং ন ৰিজহতিযেৰ পধানিযত্থেরো ৰিয. অযং ‘‘খমো জিঘচ্ছায…পে… সরীসপসম্ফস্সান’’ন্তি ৰেদিতব্বো.

থেরং কির খণ্ডচেলৰিহারে কণিকারপধানিযঘরে অরিযৰংসং সুণন্তং ঘোরৰিসো সপ্পো ডংসি. থেরো জানিত্ৰাপি পসন্নচিত্তো নিসিন্নো ধম্মংযেৰ সুণাতি. ৰিসৰেগো থদ্ধো অহোসি. থেরো উপসম্পদমণ্ডলং আদিং কত্ৰা সীলং পচ্চৰেক্খিত্ৰা পরিসুদ্ধসীলোহমস্মীতি পীতিং উপ্পাদেসি. সহ পীতুপ্পাদা ৰিসং নিৰত্তিত্ৰা পথৰিং পাৰিসি. থেরো তত্থেৰ চিত্তেকগ্গতং লভিত্ৰা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি.

যো পন অক্কোসৰসেন দুরুত্তে দুরুত্তত্তাযেৰ চ দুরাগতে অপি অন্তিমৰত্থুসঞ্ঞিতে ৰচনপথে সুত্ৰা খন্তিগুণংযেৰ পচ্চৰেক্খিত্ৰা ন ৰেধতি দীঘভাণকঅভযত্থেরো ৰিয. অযং ‘‘খমো দুরুত্তানং দুরাগতানং ৰচনপথান’’ন্তি ৰেদিতব্বো.

থেরো কির পচ্চযসন্তোসভাৰনারামতায মহাঅরিযৰংসপ্পটিপদং কথেসি, সব্বো মহাগামো আগচ্ছতি. থেরস্স মহাসক্কারো উপ্পজ্জতি. তং অঞ্ঞতরো মহাথেরো অধিৰাসেতুং অসক্কোন্তো দীঘভাণকো অরিযৰংসং কথেমীতি সব্বরত্তিং কোলাহলং করোসীতিআদীহি অক্কোসি. উভোপি চ অত্তনো অত্তনো ৰিহারং গচ্ছন্তা গাৰুতমত্তং একপথেন অগমংসু. সকলগাৰুতম্পি সো তং অক্কোসিযেৰ. ততো যত্থ দ্ৰিন্নং ৰিহারানং মগ্গো ভিজ্জতি, তত্থ ঠত্ৰা দীঘভাণকত্থেরো তং ৰন্দিত্ৰা ‘‘এস, ভন্তে, তুম্হাকং মগ্গো’’তি আহ. সো অসুণন্তো ৰিয অগমাসি. থেরোপি ৰিহারং গন্ত্ৰা পাদে পক্খালেত্ৰা নিসীদি. তমেনং অন্তেৰাসিকো ‘‘কিং, ভন্তে, সকলগাৰুতং পরিভাসন্তং ন কিঞ্চি অৰোচুত্থা’’তি আহ. থেরো ‘‘খন্তিযেৰ, আৰুসো, ময্হং ভারো, ন অক্খন্তি. একপদুদ্ধারেপি কম্মট্ঠানৰিযোগং ন পস্সামী’’তি আহ. এত্থ চ ৰচনমেৰ ৰচনপথোতি ৰেদিতব্বো.

যো পন উপ্পন্না সারীরিকা ৰেদনা দুক্খমনট্ঠেন দুক্খা, বহলট্ঠেন তিব্বা, ফরুসট্ঠেন খরা, তিখিণট্ঠেন কটুকা, অস্সাদৰিরহতো অসাতা, মনং অৰড্ঢনতো অমনাপা, পাণহরণসমত্থতায পাণহরা অধিৰাসেতিযেৰ, ন ৰেধতি. এৰং সভাৰো হোতি চিত্তলপব্বতে পধানিযত্থেরো ৰিয. অযং ‘‘উপ্পন্নানং…পে… অধিৰাসনজাতিকো’’তি ৰেদিতব্বো.

থেরস্স কির রত্তিং পধানেন ৰীতিনামেত্ৰা ঠিতস্স উদরৰাতো উপ্পজ্জি. সো তং অধিৰাসেতুং অসক্কোন্তো আৰত্ততি পরিৰত্ততি. তমেনং চঙ্কমপস্সে ঠিতো পিণ্ডপাতিযত্থেরো আহ ‘‘আৰুসো, পব্বজিতো নাম অধিৰাসনসীলো হোতী’’তি. সো ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি অধিৰাসেত্ৰা নিচ্চলো সযি. ৰাতো নাভিতো যাৰ হদযং ফালেতি. থেরো ৰেদনং ৰিক্খম্ভেত্ৰা ৰিপস্সন্তো মুহুত্তেন অনাগামী হুত্ৰা পরিনিব্বাযীতি.

যঞ্হিস্সাতি সীতাদীসু যংকিঞ্চি একধম্মম্পি অস্স. অনধিৰাসযতোতি অনধিৰাসেন্তস্স অক্খমন্তস্স. সেসং ৰুত্তনযমেৰ. আসৰুপ্পত্তি পনেত্থ এৰং ৰেদিতব্বা. সীতেন ফুট্ঠস্স উণ্হং পত্থযন্তস্স কামাসৰো উপ্পজ্জতি, এৰং সব্বত্থ. নত্থি নো সম্পত্তিভৰে সুগতিভৰে সীতং ৰা উণ্হং ৰাতি ভৰং পত্থযন্তস্স ভৰাসৰো. ময্হং সীতং উণ্হন্তি গাহো দিট্ঠাসৰো. সব্বেহেৰ সম্পযুত্তো অৰিজ্জাসৰোতি.

‘‘ইমে ৰুচ্চন্তি…পে… অধিৰাসনা পহাতব্বা’’তি ইমে সীতাদীসু একমেকস্স ৰসেন চত্তারো চত্তারো কত্ৰা অনেকে আসৰা ইমায খন্তিসংৰরসঙ্খাতায অধিৰাসনায পহাতব্বাতি ৰুচ্চন্তীতি অত্থো. এত্থ চ যস্মা অযং খন্তি সীতাদিধম্মে অধিৰাসেতি, অত্তনো উপরি আরোপেত্ৰা ৰাসেতিযেৰ. ন অসহমানা হুত্ৰা নিরস্সতি, তস্মা ‘‘অধিৰাসনা’’তি ৰুচ্চতীতি ৰেদিতব্বা.

অধিৰাসনাপহাতব্বআসৰৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পরিৰজ্জনাপহাতব্বআসৰৰণ্ণনা

২৫. পটিসঙ্খা যোনিসো চণ্ডং হত্থিং পরিৰজ্জেতীতি অহং সমণোতি চণ্ডস্স হত্থিস্স আসন্নে ন ঠাতব্বং. ততোনিদানঞ্হি মরণম্পি সিযা মরণমত্তম্পি দুক্খন্তি এৰং উপাযেন পথেন পচ্চযেন পচ্চৰেক্খিত্ৰা চণ্ডং হত্থিং পরিৰজ্জেতি পটিক্কমতি. এস নযো সব্বত্থ. চণ্ডন্তি চ দুট্ঠং, ৰাল়ন্তি ৰুত্তং হোতি. খাণুন্তি খদিরখাণুআদিং. কণ্টকট্ঠানন্তি কণ্টকানং ঠানং, যত্থ কণ্টকা ৰিজ্জন্তি, তং ওকাসন্তি ৰুত্তং হোতি. সোব্ভন্তি সব্বতো পরিচ্ছিন্নতটং. পপাতন্তি একতো ছিন্নতটং. চন্দনিকন্তি উচ্ছিট্ঠোদকগব্ভমলাদীনং ছড্ডনট্ঠানং. ওল়িগল্লন্তি তেসংযেৰ সকদ্দমাদীনং সন্দনোকাসং. তং জণ্ণুমত্তম্পি অসুচিভরিতং হোতি, দ্ৰেপি চেতানি ঠানানি অমনুস্সদুট্ঠানি হোন্তি. তস্মা তানি ৰজ্জেতব্বানি. অনাসনেতি এত্থ পন অযুত্তং আসনং অনাসনং, তং অত্থতো অনিযতৰত্থুকং রহোপটিচ্ছন্নাসনন্তি ৰেদিতব্বং. অগোচরেতি এত্থপি চ অযুত্তো গোচরো অগোচরো, সো ৰেসিযাদিভেদতো পঞ্চৰিধো. পাপকে মিত্তেতি লামকে দুস্সীলে মিত্তপতিরূপকে, অমিত্তে ৰা. ভজন্তন্তি সেৰমানং. ৰিঞ্ঞূ সব্রহ্মচারীতি পণ্ডিতা বুদ্ধিসম্পন্না সব্রহ্মচারযো, ভিক্খূনমেতং অধিৰচনং. তে হি এককম্মং একুদ্দেসো সমসিক্খতাতি ইমং ব্রহ্মং সমানং চরন্তি, তস্মা সব্রহ্মচারীতি ৰুচ্চন্তি. পাপকেসু ঠানেসূতি লামকেসু ঠানেসু. ওকপ্পেয্যুন্তি সদ্দহেয্যুং, অধিমুচ্চেয্যুং ‘‘অদ্ধা অযমাযস্মা অকাসি ৰা করিস্সতি ৰা’’তি.

যঞ্হিস্সাতি হত্থিআদীসু যংকিঞ্চি একম্পি অস্স. সেসং ৰুত্তনযমেৰ. আসৰুপ্পত্তি পনেত্থ এৰং ৰেদিতব্বা. হত্থিআদিনিদানেন দুক্খেন ফুট্ঠস্স সুখং পত্থযতো কামাসৰো উপ্পজ্জতি. নত্থি নো সম্পত্তিভৰে সুগতিভৰে ঈদিসং দুক্খন্তি ভৰং পত্থেন্তস্স ভৰাসৰো. মং হত্থী মদ্দতি, মং অস্সোতি গাহো দিট্ঠাসৰো. সব্বেহেৰ সম্পযুত্তো অৰিজ্জাসৰোতি.

ইমে ৰুচ্চন্তি…পে… পরিৰজ্জনা পহাতব্বাতি ইমে হত্থিআদীসু একেকস্স ৰসেন চত্তারো চত্তারো কত্ৰা অনেকে আসৰা ইমিনা সীলসংৰরসঙ্খাতেন পরিৰজ্জনেন পহাতব্বাতি ৰুচ্চন্তীতি ৰেদিতব্বা.

পরিৰজ্জনাপহাতব্বআসৰৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ৰিনোদনাপহাতব্বআসৰৰণ্ণনা

২৬. পটিসঙ্খা যোনিসো উপ্পন্নং কামৰিতক্কং নাধিৰাসেতীতি ‘‘ইতি পাযং ৰিতক্কো অকুসলো, ইতিপি সাৰজ্জো, ইতিপি দুক্খৰিপাকো, সো চ খো অত্তব্যাবাধায সংৰত্ততী’’তিআদিনা নযেন যোনিসো কামৰিতক্কে আদীনৰং পচ্চৰেক্খিত্ৰা তস্মিং তস্মিং আরম্মণে উপ্পন্নং জাতমভিনিব্বত্তং কামৰিতক্কং নাধিৰাসেতি, চিত্তং আরোপেত্ৰা ন ৰাসেতি, অব্ভন্তরে ৰা ন ৰাসেতীতিপি অত্থো.

অনধিৰাসেন্তো কিং করোতীতি? পজহতি ছড্ডেতি.

কিং কচৰরং ৰিয পিটকেনাতি? ন হি, অপিচ খো নং ৰিনোদেতি তুদতি ৰিজ্ঝতি নীহরতি.

কিং বলিবদ্দং ৰিয পতোদেনাতি? ন হি, অথ খো নং ব্যন্তীকরোতি ৰিগতন্তং করোতি. যথাস্স অন্তোপি নাৰসিস্সতি অন্তমসো ভঙ্গমত্তম্পি, তথা নং করোতি.

কথং পন নং তথা করোতীতি? অনভাৰং গমেতীতি অনু অনু অভাৰং গমেতি, ৰিক্খম্ভনপ্পহানেন যথা সুৰিক্খম্ভিতো হোতি, তথা করোতীতি ৰুত্তং হোতি. এস নযো ব্যাপাদৰিহিংসাৰিতক্কেসু.

এত্থ চ কামৰিতক্কোতি ‘‘যো কামপটিসংযুত্তো তক্কো ৰিতক্কো মিচ্ছাসঙ্কপ্পো’’তি ৰিভঙ্গে (ৰিভ. ৯১০) ৰুত্তো. এস নযো ইতরেসু. উপ্পন্নুপ্পন্নেতি উপ্পন্নে উপ্পন্নে, উপ্পন্নমত্তেযেৰাতি ৰুত্তং হোতি. সকিং ৰা উপ্পন্নে ৰিনোদেত্ৰা দুতিযৰারে অজ্ঝুপেক্খিতা ন হোতি, সতক্খত্তুম্পি উপ্পন্নে উপ্পন্নে ৰিনোদেতিযেৰ. পাপকে অকুসলেতি লামকট্ঠেন পাপকে, অকোসল্লতায অকুসলে. ধম্মেতি তেযেৰ কামৰিতক্কাদযো সব্বেপি ৰা নৰ মহাৰিতক্কে. তত্থ তযো ৰুত্তা এৰ. অৰসেসা ‘‘ঞাতিৰিতক্কো জনপদৰিতক্কো অমরৰিতক্কো পরানুদ্দযতাপটিসংযুত্তো ৰিতক্কো লাভসক্কারসিলোকপটিসংযুত্তো ৰিতক্কো অনৰঞ্ঞত্তিপটিসংযুত্তো ৰিতক্কো’’তি (মহানি. ২০৭) ইমে ছ.

যঞ্হিস্সাতি এতেসু ৰিতক্কেসু যংকিঞ্চি অস্স, সেসং ৰুত্তনযমেৰ. কামৰিতক্কো পনেত্থ কামাসৰো এৰ. তব্বিসেসো ভৰাসৰো. তংসম্পযুত্তো দিট্ঠাসৰো. সব্বৰিতক্কেসু অৰিজ্জাসৰোতি এৰং আসৰুপ্পত্তিপি ৰেদিতব্বা.

ইমে ৰুচ্চন্তি…পে… ৰিনোদনা পহাতব্বাতি ইমে কামৰিতক্কাদিৰসেন ৰুত্তপ্পকারা আসৰা ইমিনা তস্মিং তস্মিং ৰিতক্কে আদীনৰপচ্চৰেক্খণসহিতেন ৰীরিযসংৰরসঙ্খাতেন ৰিনোদনেন পহাতব্বাতি ৰুচ্চন্তীতি ৰেদিতব্বা.

ৰিনোদনাপহাতব্বআসৰৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ভাৰনাপহাতব্বআসৰৰণ্ণনা

২৭. পটিসঙ্খা যোনিসো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতীতি অভাৰনায আদীনৰং, ভাৰনায চ আনিসংসং উপাযেন পথেন পচ্চৰেক্খিত্ৰা সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি, এস নযো সব্বত্থ. এত্থ চ কিঞ্চাপি ইমে উপরিমগ্গত্তযসমযসম্ভূতা লোকুত্তরবোজ্ঝঙ্গা এৰ অধিপ্পেতা, তথাপি আদিকম্মিকানং বোজ্ঝঙ্গেসু অসম্মোহত্থং লোকিযলোকুত্তরমিস্সকেন নেসং নযেন অত্থৰণ্ণনং করিস্সামি. ইধ পন লোকিযনযং পহায লোকুত্তরনযো এৰ গহেতব্বো. তত্থ সতিসম্বোজ্ঝঙ্গন্তিআদিনা নযেন ৰুত্তানং সত্তন্নং আদিপদানংযেৰ তাৰ –

অত্থতো লক্খণাদীহি, কমতো চ ৰিনিচ্ছযো;

অনূনাধিকতো চেৰ, ৰিঞ্ঞাতব্বো ৰিভাৰিনা.

তত্থ সতিসম্বোজ্ঝঙ্গে তাৰ সরণট্ঠেন সতি. সা পনেসা উপট্ঠানলক্খণা, অপিলাপনলক্খণা ৰা. ৰুত্তম্পি হেতং ‘‘যথা, মহারাজ, রঞ্ঞো ভণ্ডাগারিকো রঞ্ঞো সাপতেয্যং অপিলাপেতি, এত্তকং, মহারাজ, হিরঞ্ঞং, এত্তকং সুৰণ্ণং, এত্তকং সাপতেয্যন্তি, এৰমেৰ খো, মহারাজ, সতি উপ্পজ্জমানা কুসলাকুসলসাৰজ্জানৰজ্জহীনপণীতকণ্হসুক্কসপ্পটিভাগে ধম্মে অপিলাপেতি. ইমে চত্তারো সতিপট্ঠানা’’তি (মি. প. ২.১.১৩) ৰিত্থারো. অপিলাপনরসা. কিচ্চৰসেনেৰ হিস্স এতং লক্খণং থেরেন ৰুত্তং. অসম্মোসরসা ৰা. গোচরাভিমুখভাৰপচ্চুপট্ঠানা. সতি এৰ সম্বোজ্ঝঙ্গো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো. তত্থ বোধিযা বোধিস্স ৰা অঙ্গোতি বোজ্ঝঙ্গো.

কিং ৰুত্তং হোতি? যা হি অযং ধম্মসামগ্গী, যায লোকিযলোকুত্তরমগ্গক্খণে উপ্পজ্জমানায লীনুদ্ধচ্চপতিট্ঠানাযূহন-কামসুখত্তকিলমথানুযোগ-উচ্ছেদসস্সতাভিনিৰেসাদীনং অনেকেসং উপদ্দৰানং পটিপক্খভূতায সতিধম্মৰিচযৰীরিযপীতিপস্সদ্ধিসমাধিউপেক্খাসঙ্খাতায ধম্মসামগ্গিযা অরিযসাৰকো বুজ্ঝতীতি কত্ৰা ‘‘বোধী’’তি ৰুচ্চতি. বুজ্ঝতীতি কিলেসসন্তাননিদ্দায উট্ঠহতি, চত্তারি ৰা অরিযসচ্চানি পটিৰিজ্ঝতি, নিব্বানমেৰ ৰা সচ্ছিকরোতীতি ৰুত্তং হোতি. যথাহ ‘‘সত্ত বোজ্ঝঙ্গে ভাৰেত্ৰা অনুত্তরং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো’’তি. তস্সা ধম্মসামগ্গিসঙ্খাতায বোধিযা অঙ্গোতিপি বোজ্ঝঙ্গো, ঝানঙ্গমগ্গঙ্গাদযো ৰিয.

যোপেস যথাৰুত্তপ্পকারায এতায ধম্মসামগ্গিযা বুজ্ঝতীতি কত্ৰা অরিযসাৰকো ‘‘বোধী’’তি ৰুচ্চতি, তস্স বোধিস্স অঙ্গোতিপি বোজ্ঝঙ্গো, সেনঙ্গরথঙ্গাদযো ৰিয. তেনাহু অট্ঠকথাচরিযা ‘‘বুজ্ঝনকস্স পুগ্গলস্স অঙ্গাতি ৰা বোজ্ঝঙ্গা’’তি. অপিচ ‘‘বোজ্ঝঙ্গাতি কেনট্ঠেন বোজ্ঝঙ্গা? বোধায সংৰত্তন্তীতি বোজ্ঝঙ্গা, বুজ্ঝন্তীতি বোজ্ঝঙ্গা, অনুবুজ্ঝন্তীতি বোজ্ঝঙ্গা, পটিবুজ্ঝন্তীতি বোজ্ঝঙ্গা, সম্বুজ্ঝন্তীতি বোজ্ঝঙ্গা’’তিআদিনা (পটি. ম. ৩.১৭) পটিসম্ভিদানযেনাপি অত্থো ৰেদিতব্বো. পসত্থো সুন্দরো ৰা বোজ্ঝঙ্গোতি সম্বোজ্ঝঙ্গো. এৰং সতি এৰ সম্বোজ্ঝঙ্গো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো. তং সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং. এৰং তাৰ একস্স আদিপদস্স অত্থতো লক্খণাদীহি চ ৰিনিচ্ছযো ৰিঞ্ঞাতব্বো.

দুতিযাদীসু পন চতুসচ্চধম্মে ৰিচিনাতীতি ধম্মৰিচযো. সো পন ৰিচযলক্খণো, ওভাসনরসো, অসম্মোহপচ্চুপট্ঠানো. ৰীরভাৰতো ৰিধিনা ঈরযিতব্বতো চ ৰীরিযং. তং পগ্গহলক্খণং, উপত্থম্ভনরসং, অনোসীদনপচ্চুপট্ঠানং. পীণযতীতি পীতি. সা ফরণলক্খণা, তুট্ঠিলক্খণা ৰা, কাযচিত্তানং পীণনরসা, তেসংযেৰ ওদগ্যপচ্চুপট্ঠানা. কাযচিত্তদরথপস্সম্ভনতো পস্সদ্ধি. সা উপসমলক্খণা, কাযচিত্তদরথনিম্মদ্দনরসা, আযচিত্তানং অপরিপ্ফন্দনভূতসীতিভাৰপচ্চুপট্ঠানা. সমাধানতো সমাধি. সো অৰিক্খেপলক্খণো, অৰিসারলক্খণো ৰা, চিত্তচেতসিকানং সম্পিণ্ডনরসো, চিত্তট্ঠিতিপচ্চুপট্ঠানো. অজ্ঝুপেক্খনতো উপেক্খা. সা পটিসঙ্খানলক্খণা, সমৰাহিতলক্খণা ৰা, ঊনাধিকতানিৰারণরসা, পক্খপাতুপচ্ছেদরসা ৰা, মজ্ঝত্তভাৰপচ্চুপট্ঠানা. সেসং ৰুত্তনযমেৰ. এৰং সেসপদানম্পি অত্থতো লক্খণাদীহি চ ৰিনিচ্ছযো ৰিঞ্ঞাতব্বো.

কমতোতি এত্থ চ ‘‘সতিঞ্চ খ্ৰাহং, ভিক্খৰে, সব্বত্থিকং ৰদামী’’তি (সং. নি. ৫.২৩৪) ৰচনতো সব্বেসং সেসবোজ্ঝঙ্গানং উপকারকত্তা সতিসম্বোজ্ঝঙ্গোৰ পঠমং ৰুত্তো. ততো পরং ‘‘সো তথা সতো ৰিহরন্তো তং ধম্মং পঞ্ঞায পৰিচিনতী’’তিআদিনা (ৰিভ. ৪৬৯) নযেন সেসবোজ্ঝঙ্গানং পুব্বাপরিযৰচনে পযোজনং সুত্তেযেৰ ৰুত্তং. এৰমেত্থ কমতোপি ৰিনিচ্ছযো ৰিঞ্ঞাতব্বো.

অনূনাধিকতোতি কস্মা পন ভগৰতা সত্তেৰ বোজ্ঝঙ্গা ৰুত্তা অনূনা অনধিকাতি. লীনুদ্ধচ্চপটিপক্খতো সব্বত্থিকতো চ. এত্থ হি তযো বোজ্ঝঙ্গা লীনস্স পটিপক্খা. যথাহ – ‘‘যস্মিঞ্চ খো, ভিক্খৰে, সমযে লীনং চিত্তং হোতি, কালো তস্মিং সমযে ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৰনায, কালো ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৰনায, কালো পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৰনাযা’’তি (সং. নি. ৫.২৩৪). তযো উদ্ধচ্চস্স পটিপক্খা. যথাহ – ‘‘যস্মিঞ্চ খো, ভিক্খৰে, সমযে উদ্ধতং চিত্তং হোতি, কালো তস্মিং সমযে পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৰনায, কালো সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৰনায, কালো উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৰনাযা’’তি (সং. নি. ৫.২৩৪). একো পনেত্থ সব্বত্থিকো. যথাহ – ‘‘সতিঞ্চ খ্ৰাহং, ভিক্খৰে, সব্বত্থিকং ৰদামী’’তি. ‘‘সব্বত্থক’’ন্তিপি পাঠো, দ্ৰিন্নম্পি সব্বত্থ ইচ্ছিতব্বন্তি অত্থো. এৰং লীনুদ্ধচ্চপটিপক্খতো সব্বত্থিকতো চ সত্তেৰ বোজ্ঝঙ্গা ৰুত্তা অনূনা অনধিকাতি, এৰমেত্থ অনূনাধিকতোপি ৰিনিচ্ছযো ৰিঞ্ঞাতব্বো.

এৰং তাৰ ‘‘সতিসম্বোজ্ঝঙ্গ’’ন্তিআদিনা নযেন ৰুত্তানং সত্তন্নং আদিপদানংযেৰ অত্থৰণ্ণনং ঞত্ৰা ইদানি ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতন্তিআদীসু এৰং ঞাতব্বা. ভাৰেতীতি ৰড্ঢেতি, অত্তনো চিত্তসন্তানে পুনপ্পুনং জনেতি অভিনিব্বত্তেতীতি অত্থো. ৰিৰেকনিস্সিতন্তি ৰিৰেকে নিস্সিতং. ৰিৰেকোতি ৰিৰিত্ততা. স্ৰাযং তদঙ্গৰিৰেকো ৰিক্খম্ভনসমুচ্ছেদপটিপ্পস্সদ্ধি নিস্সরণৰিৰেকোতি পঞ্চৰিধো. তস্স নানত্তং ‘‘অরিযধম্মে অৰিনীতো’’তি এত্থ ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. অযমেৰ হি তত্থ ৰিনযোতি ৰুত্তো. এৰং এতস্মিং পঞ্চৰিধে ৰিৰেকে.

ৰিৰেকনিস্সিতন্তি তদঙ্গৰিৰেকনিস্সিতং সমুচ্ছেদৰিৰেকনিস্সিতং নিস্সরণৰিৰেকনিস্সিতঞ্চ সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতীতি অযমত্থো ৰেদিতব্বো. তথা হি অযং বোজ্ঝঙ্গভাৰনানুযুত্তো যোগী ৰিপস্সনাক্খণে কিচ্চতো তদঙ্গৰিৰেকনিস্সিতং, অজ্ঝাসযতো নিস্সরণৰিৰেকনিস্সিতং, মগ্গকালে পন কিচ্চতো সমুচ্ছেদৰিৰেকনিস্সিতং, আরম্মণতো নিস্সরণৰিৰেকনিস্সিতং সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি. পঞ্চৰিধৰিৰেকনিস্সিতন্তিপি একে, তে হি ন কেৰলং বলৰৰিপস্সনামগ্গফলক্খণেসু এৰ বোজ্ঝঙ্গে উদ্ধরন্তি, ৰিপস্সনাপাদককসিণজ্ঝানআনাপানাসুভব্রহ্মৰিহারজ্ঝানেসুপি উদ্ধরন্তি. ন চ পটিসিদ্ধা অট্ঠকথাচরিযেহি. তস্মা তেসং মতেন এতেসং ঝানানং পৰত্তিক্খণে কিচ্চতো এৰ ৰিক্খম্ভনৰিৰেকনিস্সিতং. যথা চ ‘‘ৰিপস্সনাক্খণে অজ্ঝাসযতো নিস্সরণৰিৰেকনিস্সিত’’ন্তি ৰুত্তং, এৰং পটিপ্পস্সদ্ধিৰিৰেকনিস্সিতম্পি ভাৰেতীতি ৰত্তুং ৰট্টতি. এস নযো ৰিরাগনিস্সিতাদীসু. ৰিৰেকট্ঠা এৰ হি ৰিরাগাদযো.

কেৰলঞ্হেত্থ ৰোস্সগ্গো দুৰিধো পরিচ্চাগৰোস্সগ্গো চ পক্খন্দনৰোস্সগ্গো চাতি. তত্থ পরিচ্চাগৰোস্সগ্গোতি ৰিপস্সনাক্খণে চ তদঙ্গৰসেন, মগ্গক্খণে চ সমুচ্ছেদৰসেন কিলেসপ্পহানং. পক্খন্দনৰোস্সগ্গোতি ৰিপস্সনাক্খণে তন্নিন্নভাৰেন, মগ্গক্খণে পন আরম্মণকরণেন নিব্বানপক্খন্দনং. তদুভযম্পি ইমস্মিং লোকিযলোকুত্তরমিস্সকে অত্থৰণ্ণনানযে ৰট্টতি. তথা হি অযং সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো যথাৰুত্তেন পকারেন কিলেসে পরিচ্চজতি, নিব্বানঞ্চ পক্খন্দতি. ৰোস্সগ্গপরিণামিন্তি ইমিনা পন সকলেন ৰচনেন ৰোস্সগ্গত্তং পরিণমন্তং পরিণতঞ্চ পরিপচ্চন্তং পরিপক্কঞ্চাতি. ইদং ৰুত্তং হোতি ‘‘অযঞ্হি বোজ্ঝঙ্গভাৰনানুযুত্তো ভিক্খু যথা সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো কিলেসপরিচ্চাগৰোস্সগ্গত্তং নিব্বানপক্খন্দনৰোস্সগ্গত্তঞ্চ পরিপচ্চতি, যথা চ পরিপক্কো হোতি, তথা নং ভাৰেতী’’তি. এস নযো সেসবোজ্ঝঙ্গেসু.

ইধ পন নিব্বানংযেৰ সব্বসঙ্খতেহি ৰিৰিত্তত্তা ৰিৰেকো, সব্বেসং ৰিরাগভাৰতো ৰিরাগো, নিরোধভাৰতো নিরোধোতি ৰুত্তং. মগ্গো এৰ চ ৰোস্সগ্গপরিণামী, তস্মা সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি ৰিৰেকং আরম্মণং কত্ৰা পৰত্তিযা ৰিৰেকনিস্সিতং. তথা ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং. তঞ্চ খো অরিযমগ্গক্খণুপ্পত্তিযা কিলেসানং সমুচ্ছেদতো পরিচ্চাগভাৰেন চ নিব্বানপক্খন্দনভাৰেন চ পরিণতং পরিপক্কন্তি অযমেৰ অত্থো দট্ঠব্বো. এস নযো সেসবোজ্ঝঙ্গেসু.

যঞ্হিস্সাতি এতেসু বোজ্ঝঙ্গেসু যংকিঞ্চি অস্স. সেসং ৰুত্তনযমেৰ. আসৰুপ্পত্তিযং পনেত্থ ইমেসং উপরিমগ্গত্তযসম্পযুত্তানং বোজ্ঝঙ্গানং অভাৰিতত্তা যে উপ্পজ্জেয্যুং কামাসৰো ভৰাসৰো অৰিজ্জাসৰোতি তযো আসৰা, ভাৰযতো এৰংস তে আসৰা ন হোন্তীতি অযং নযো ৰেদিতব্বো.

ইমে ৰুচ্চন্তি…পে… ভাৰনা পহাতব্বাতি ইমে তযো আসৰা ইমায মগ্গত্তযসম্পযুত্তায বোজ্ঝঙ্গভাৰনায পহাতব্বাতি ৰুচ্চন্তীতি ৰেদিতব্বা.

২৮. ইদানি ইমেহি সত্তহাকারেহি পহীনাসৰং ভিক্খুং থোমেন্তো আসৰপ্পহানে চস্স আনিসংসং দস্সেন্তো এতেহেৰ চ কারণেহি আসৰপ্পহানে সত্তানং উস্সুক্কং জনেন্তো যতো খো, ভিক্খৰে…পে… অন্তমকাসি দুক্খস্সাতি আহ. তত্থ যতো খোতি সামিৰচনে তোকারো, যস্স খোতি ৰুত্তং হোতি. পোরাণা পন যস্মিং কালেতি ৰণ্ণযন্তি. যে আসৰা দস্সনা পহাতব্বাতি যে আসৰা দস্সনেন পহাতব্বা, তে দস্সনেনেৰ পহীনা হোন্তি, ন অপ্পহীনেসুযেৰ পহীনসঞ্ঞী হোতি. এৰং সব্বত্থ ৰিত্থারো.

সব্বাসৰসংৰরসংৰুতোতি সব্বেহি আসৰপিধানেহি পিহিতো, সব্বেসং ৰা আসৰানং পিধানেহি পিহিতো. অচ্ছেচ্ছি তণ্হন্তি সব্বম্পি তণ্হং ছিন্দি, সংছিন্দি সমুচ্ছিন্দি. ৰিৰত্তযি সংযোজনন্তি দসৰিধম্পি সংযোজনং পরিৰত্তযি নিম্মলমকাসি. সম্মাতি হেতুনা কারণেন. মানাভিসমযাতি মানস্স দস্সনাভিসমযা পহানাভিসমযা চ. অরহত্তমগ্গো হি কিচ্চৰসেন মানং পস্সতি, অযমস্স দস্সনাভিসমযো. তেন দিট্ঠো পন সো তাৰদেৰ পহীযতি দিট্ঠৰিসেন দিট্ঠসত্তানং জীৰিতং ৰিয. অযমস্স পহানাভিসমযো.

অন্তমকাসি দুক্খস্সাতি এৰং অরহত্তমগ্গেন সম্মা মানস্স দিট্ঠত্তা পহীনত্তা চ যে ইমে ‘‘কাযবন্ধনস্স অন্তো জীরতি (চূল়ৰ. ২৭৮). হরিতন্তং ৰা’’তি (ম. নি. ১.৩০৪) এৰং ৰুত্তঅন্তিমমরিযাদন্তো চ, ‘‘অন্তমিদং, ভিক্খৰে, জীৰিকান’’ন্তি (ইতিৰু. ৯১; সং. নি. ৩.৮০) এৰং ৰুত্তলামকন্তো চ, ‘‘সক্কাযো একো অন্তো’’তি (অ. নি. ৬.৬১) এৰং ৰুত্তকোট্ঠাসন্তো চ, ‘‘এসেৰন্তো দুক্খস্স সব্বপচ্চযসঙ্খযা’’তি (সং. নি. ২.৫১) এৰং ৰুত্তকোটন্তো চাতি এৰং চত্তারো অন্তা, তেসু সব্বস্সেৰ ৰট্টদুক্খস্স অন্তং চতুত্থকোটিসঙ্খাতং অন্তিমকোটিসঙ্খাতং অন্তমকাসি পরিচ্ছেদং পরিৰটুমং অকাসি. অন্তিমসমুস্সযমত্তাৰসেসং দুক্খং অকাসীতি ৰুত্তং হোতি.

অত্তমনা তে ভিক্খূতি সকমনা তুট্ঠমনা, পীতিসোমনস্সেহি ৰা সম্পযুত্তমনা হুত্ৰা. ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি ইদং দুক্খস্স অন্তকিরিযাপরিযোসানং ভগৰতো ভাসিতং সুকথিতং সুলপিতং, এৰমেতং ভগৰা এৰমেতং সুগতাতি মত্থকেন সম্পটিচ্ছন্তা অব্ভনুমোদিংসূতি.

সেসমেত্থ যং ন ৰুত্তং, তং পুব্বে ৰুত্তত্তা চ সুৰিঞ্ঞেয্যত্তা চ ন ৰুত্তং. তস্মা সব্বং ৰুত্তানুসারেন অনুপদসো পচ্চৰেক্খিতব্বং.

ভাৰনাপহাতব্বআসৰৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

সব্বাসৰসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.