১. মণ্ডূকদেৰপুত্তৰিমানৰণ্ণনা

মহারথৰগ্গে কো মে ৰন্দতি পাদানীতি মণ্ডূকদেৰপুত্তৰিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৰা চম্পাযং ৰিহরতি গগ্গরায পোক্খরণিযা তীরে. সো পচ্চূসৰেলাযং বুদ্ধাচিণ্ণং মহাকরুণাসমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৰা ততো ৰুট্ঠায ৰেনেয্যবন্ধৰে সত্তে ৰোলোকেন্তো অদ্দস ‘‘অজ্জ মযি সাযন্হসমযে ধম্মং দেসেন্তে একো মণ্ডূকো মম সরে নিমিত্তং গণ্হন্তো পরূপক্কমেন মরিত্ৰা দেৰলোকে নিব্বত্তিত্ৰা মহতা দেৰপরিৰারেন মহাজনস্স পস্সন্তস্সেৰ আগমিস্সতি, তত্থ বহূনং ধম্মাভিসমযো ভৰিস্সতী’’তি দিস্ৰা পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং চম্পানগরং পিণ্ডায পৰিসিত্ৰা, ভিক্খূনং সুলভপিণ্ডপাতং কত্ৰা কতভত্তকিচ্চো ৰিহারং পৰিসিত্ৰা ভিক্খূসু ৰত্তং দস্সেত্ৰা, অত্তনো অত্তনো দিৰাট্ঠানং গতেসু গন্ধকুটিং পৰিসিত্ৰা ফলসমাপত্তিসুখেন দিৰসভাগং খেপেত্ৰা, সাযন্হসমযে চতূসু পরিসাসু সন্নিপতিতাসু সুরভিগন্ধকুটিতো নিক্খমিত্ৰা তঙ্খণানুরূপেন পাটিহারিযেন পোক্খরণিতীরে ধম্মসভামণ্ডপং পৰিসিত্ৰা অলঙ্কতৰরবুদ্ধাসনে নিসিন্নো মনোসিলাতলে সীহনাদং নদন্তো অছম্ভীতকেসরসীহো ৰিয অট্ঠঙ্গসমন্নাগতং ব্রহ্মস্সরং নিচ্ছারেন্তো অচিন্তেয্যেন বুদ্ধানুভাৰেন অনুপমায বুদ্ধলীলায ধম্মং দেসেতুং আরভি.

তস্মিঞ্চ খণে একো মণ্ডূকো পোক্খরণিতো আগন্ত্ৰা ‘‘ধম্মো এসো ৰুচ্চতী’’তি ধম্মসঞ্ঞায সরে নিমিত্তং গণ্হন্তো পরিসপরিযন্তে নিপজ্জি. অথেকো ৰচ্ছপালো তং পদেসং আগতো সত্থারং ধম্মং দেসেন্তং পরিসঞ্চ পরমেন উপসমেন ধম্মং সুণন্তং দিস্ৰা তগ্গতমানসো দণ্ডমোলুব্ভ তিট্ঠন্তো মণ্ডূকং অনোলোকেত্ৰা তস্স সীসে সন্নিরুম্ভিত্ৰা অট্ঠাসি. সো ধম্মসঞ্ঞায পসন্নচিত্তো তাৰদেৰ কালং কত্ৰা তাৰতিংসভৰনে দ্ৰাদসযোজনিকে কনকৰিমানে নিব্বত্তিত্ৰা সুত্তপ্পবুদ্ধো ৰিয তত্থ অচ্ছরাসঙ্ঘপরিৰুতং অত্তানং দিস্ৰা ‘‘কুতো নু খো ইধ অহং নিব্বত্তো’’তি আৰজ্জেন্তো পুরিমজাতিং দিস্ৰা ‘‘অহম্পি নাম ইধ উপ্পজ্জিং, ঈদিসঞ্চ সম্পত্তিং পটিলভিং, কিং নু খো কম্মং অকাসি’’ন্তি উপধারেন্তো অঞ্ঞং ন অদ্দস অঞ্ঞত্র ভগৰতো সরে নিমিত্তগ্গাহা. সো তাৰদেৰ সহ ৰিমানেন আগন্ত্ৰা ৰিমানতো ওতরিত্ৰা, মহাজনস্স পস্সন্তস্সেৰ মহতা পরিৰারেন মহন্তেন দিব্বানুভাৰেন উপসঙ্কমিত্ৰা, ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গয্হ নমস্সমানো অট্ঠাসি. অথ নং ভগৰা জানন্তোৰ মহাজনস্স কম্মফলং বুদ্ধানুভাৰঞ্চ পচ্চক্খং কাতুং –

৮৫৭. ‘‘কো মে ৰন্দতি পাদানি, ইদ্ধিযা যসসা জলং;

অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন, সব্বা ওভাসযং দিসা’’তি. –

পুচ্ছি. তত্থ কোতি দেৰনাগযক্খমনুস্সাদীসু কো, কতমোতি অত্থো. মেতি মম. পাদানীতি পাদে. ইদ্ধিযাতি ইমায ঈদিসায দেৰিদ্ধিযা. যসসাতি ইমিনা ঈদিসেন পরিৰারেন পরিচ্ছেদেন চ. জলন্তি ৰিজ্জোতমানো. অভিক্কন্তেনাতি অতিৰিয কন্তেন কমনীযেন সুন্দরেন. ৰণ্ণেনাতি ছৰিৰণ্ণেন, সরীরৰণ্ণনিভাযাতি অত্থো.

অথ দেৰপুত্তো অত্তনো পুরিমজাতিআদিং আৰি করোন্তো ইমাহি গাথাহি ব্যাকাসি –

৮৫৮. ‘‘মণ্ডূকোহং পুরে আসিং, উদকে ৰারিগোচরো;

তৰ ধম্মং সুণন্তস্স, অৰধী ৰচ্ছপালকো.

৮৫৯. ‘‘মুহুত্তং চিত্তপসাদস্স, ইদ্ধিং পস্স যসঞ্চ মে;

আনুভাৰঞ্চ মে পস্স, ৰণ্ণং পস্স জুতিঞ্চ মে.

৮৬০. ‘‘যে চ তে দীঘমদ্ধানং, ধম্মং অস্সোসুং গোতম;

পত্তা তে অচলট্ঠানং, যত্থ গন্ত্ৰা ন সোচরে’’তি.

৮৫৮. তত্থ পুরেতি পুরিমজাতিযং. উদকেতি ইদং তদা অত্তনো উপ্পত্তিট্ঠানদস্সনং. উদকে মণ্ডূকোতি এতেন উদ্ধুমাযিকাদিকস্স থলে মণ্ডূকস্স নিৰত্তনং কতং হোতি. গাৰো চরন্তি এত্থাতি গোচরো, গোচরো ৰিযাতি গোচরো, ঘাসেসনট্ঠানং. ৰারি উদকং গোচরো এতস্সাতি ৰারিগোচরো. উদকচারীপি হি কোচি কচ্ছপাদি অৰারিগোচরোপি হোতীতি ‘‘ৰারিগোচরো’’তি ৰিসেসেত্ৰা ৰুত্তং. তৰ ধম্মং সুণন্তস্সাতি ব্রহ্মস্সরেন করৰীকরুতমঞ্জুনা দেসেন্তস্স তৰ ধম্মং ‘‘ধম্মো এসো ৰুচ্চতী’’তি সরে নিমিত্তগ্গাহৰসেন সুণন্তস্স, অনাদরে চেতং সামিৰচনং ৰেদিতব্বং. অৰধী ৰচ্ছপালকোতি ৰচ্ছে রক্খন্তো গোপালদারকো মম সমীপং আগন্ত্ৰা দণ্ডমোলুব্ভিত্ৰা তিট্ঠন্তো মম সীসে দণ্ডং সন্নিরুম্ভিত্ৰা মং মারেসি.

৮৫৯. মুহুত্তং চিত্তপসাদস্সাতি তৰ ধম্মে মুহুত্তমত্তং উপ্পন্নস্স চিত্তপসাদস্স হেতুভূতস্স ইদ্ধিন্তি সমিদ্ধিং, দিব্বৰিভূতিন্তি অত্থো. যসন্তি পরিৰারং. আনুভাৰন্তি কামৰণ্ণিতাদিদিব্বানুভাৰং. ৰণ্ণন্তি সরীরৰণ্ণসম্পত্তিং. জুতিন্তি দ্ৰাদসযোজনানি ফরণসমত্থং পভাৰিসেসং.

৮৬০. যেতি যে সত্তা. চ-সদ্দো ব্যতিরেকে. তেতি তৰ. দীঘমদ্ধানন্তি বহুৰেলং. অস্সোসুন্তি সুণিংসু. গোতমাতি ভগৰন্তং গোত্তেন আলপতি. অচলট্ঠানন্তি নিব্বানং. অযঞ্হেত্থ অত্থো – গোতম ভগৰা অহং ৰিয ইত্তরমেৰ কালং অসুণিত্ৰা যে পন কতপুঞ্ঞা চিরং কালং তৰ ধম্মং অস্সোসুং সোতুং লভিংসু, তে দীঘরত্তং সংসারব্যসনাভিভূতা ইমে সত্তা যত্থ গন্ত্ৰা ন সোচেয্যুং, তং অসোকং সস্সতভাৰেন অচলং সন্তিপদং পত্তা এৰ, ন তেসং তস্স পত্তিযা অন্তরাযোতি.

অথস্স ভগৰা সম্পত্তপরিসায চ উপনিস্সযসম্পত্তিং ওলোকেত্ৰা ৰিত্থারেন ধম্মং দেসেসি. দেসনাপরিযোসানে সো দেৰপুত্তো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, চতুরাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি. দেৰপুত্তো ভগৰন্তং ৰন্দিত্ৰা তিক্খত্তুং পদক্খিণং কত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ অঞ্জলিং কত্ৰা সহ পরিৰারেন দেৰলোকমেৰ গতোতি.

মণ্ডূকদেৰপুত্তৰিমানৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.