১. উল়ারৰিমানৰণ্ণনা

পারিচ্ছত্তকৰগ্গে উল়ারো তে যসো ৰণ্ণোতি উল়ারৰিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপে. তেন সমযেন রাজগহে আযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স উপট্ঠাককুলে একা দারিকা দানজ্ঝাসযা দানসংৰিভাগরতা অহোসি. সা যং তস্মিং গেহে পুরেভত্তং খাদনীযভোজনীযং উপ্পজ্জতি, তত্থ অত্তনা লদ্ধপটিৰীসতো উপড্ঢং দেতি, উপড্ঢং অত্তনা পরিভুঞ্জতি, অদত্ৰা পন ন ভুঞ্জতি, দক্খিণেয্যে অপস্সন্তীপি ঠপেত্ৰা দিট্ঠকালে দেতি, যাচকানম্পি দেতিযেৰ. অথস্সা মাতা ‘‘মম ধীতা দানজ্ঝাসযা দানসংৰিভাগরতা’’তি হট্ঠতুট্ঠা তস্সা দিগুণং ভাগং দেতি. দেন্তী চ একস্মিং ভাগে তায সংৰিভাগে কতে পুন অপরং দেতি, সা ততোপি সংৰিভাগং করোতিযেৰ.

এৰং গচ্ছন্তে কালে তং ৰযপ্পত্তং মাতাপিতরো তস্মিংযেৰ নগরে অঞ্ঞতরস্মিং কুলে কুমারস্স অদংসু. তং পন কুলং মিচ্ছাদিট্ঠিকং হোতি অস্সদ্ধং অপ্পসন্নং. অথাযস্মা মহামোগ্গল্লানো রাজগহে সপদানং পিণ্ডায চরমানো তস্সা দারিকায সসুরস্স গেহদ্ৰারে অট্ঠাসি. তং দিস্ৰা সা দারিকা পসন্নচিত্তা ‘‘পৰিসথ ভন্তে’’তি পৰেসেত্ৰা ৰন্দিত্ৰা সস্সুযা ঠপিতং পূৰং তং অপস্সন্তী ‘‘তস্সা কথেত্ৰা অনুমোদাপেস্সামী’’তি ৰিস্সাসেন গহেত্ৰা থেরস্স অদাসি, থেরো অনুমোদনং কত্ৰা পক্কামি. দারিকা ‘‘তুম্হেহি ঠপিতং পূৰং মহামোগ্গল্লানত্থেরস্স অদাসি’’ন্তি সস্সুযা কথেসি. সা তং সুত্ৰা ‘‘কিন্নামিদং পাগব্ভিযং, অযং মম সন্তকং অনাপুচ্ছিত্ৰাৰ সমণস্স অদাসী’’তি তং কটতটাযমানা কোধাভিভূতা যুত্তাযুত্তং অচিন্তেন্তী পুরতো ঠিতং মুসলখণ্ডং গহেত্ৰা অংসকূটে পহরি. সা সুখুমালতায পরিক্খীণাযুকতায চ তেনেৰ পহারেন বলৰদুক্খাভিভূতা হুত্ৰা কতিপাহেনেৰ কালং কত্ৰা তাৰতিংসেসু নিব্বত্তি. তস্সা সতিপি অঞ্ঞস্মিং সুচরিতকম্মে থেরস্স কতদানমেৰ সাতিসযং হুত্ৰা উপট্ঠাসি. তং আযস্মা মহামোগ্গল্লানো হেট্ঠা ৰুত্তনযেনেৰ গন্ত্ৰা –

২৮৬. ‘‘উল়ারো তে যসো ৰণ্ণো, সব্বা ওভাসতে দিসা;

নারিযো নচ্চন্তি গাযন্তি, দেৰপুত্তা অলঙ্কতা.

২৮৭. ‘‘মোদেন্তি পরিৰারেন্তি, তৰ পূজায দেৰতে;

সোৰণ্ণানি ৰিমানানি, তৰিমানি সুদস্সনে.

২৮৮. ‘‘তুৰংসি ইস্সরা তেসং, সব্বকামসমিদ্ধিনী;

অভিজাতা মহন্তাসি, দেৰকাযে পমোদসি;

দেৰতে পুচ্ছিতাচিক্খ, কিস্স কম্মস্সিদং ফল’’ন্তি. –

তীহি গাথাহি পুচ্ছি.

২৮৬. তত্থ যসোতি পরিৰারো. ৰণ্ণোতি ৰণ্ণনিভা সরীরোভাসো. ‘‘উল়ারো’’তি পন ৰিসেসেত্ৰা ৰুত্তত্তা তস্সা দেৰতায পরিৰারসম্পত্তি চ ৰণ্ণসম্পত্তি চ ৰুত্তা হোতি. তাসু ‘‘উল়ারো তে ৰণ্ণো’’তি সঙ্খেপতো ৰুত্তং ৰণ্ণসম্পত্তিং ৰিসযৰসেন ৰিত্থারতো দস্সেতুং ‘‘সব্বা ওভাসতে দিসা’’তি ৰত্ৰা ‘‘উল়ারো তে যসো’’তি ৰুত্তং পরিৰারসম্পত্তিং ৰত্থুৰসেন ৰিত্থারতো দস্সেতুং ‘‘নারিযো নচ্চন্তী’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ সব্বা ওভাসতে দিসাতি সব্বাসু দিসাসু ৰিজ্জোততে, সব্বা ৰা দিসা ওভাসযতে, ৰিজ্জোতযতীতি অত্থো. ‘‘ওভাসতে’’তি পদস্স ‘‘ওভাসন্তে’’তি কেচি ৰচনৰিপল্লাসেন অত্থং ৰদন্তি, তেহি ‘‘ৰণ্ণেনা’’তি ৰিভত্তি ৰিপরিণামেতব্বা. ৰণ্ণেনাতি চ হেতুম্হি করণৰচনং, ৰণ্ণেন হেতুভূতেনাতি অত্থো. ‘‘সব্বা দিসা’’তি চ জাতিৰসেন দিসাসামঞ্ঞে অপেক্খিতে ৰচনৰিপল্লাসেনপি পযোজনং নত্থি. নারিযোতি এত্থাপি ‘‘অলঙ্কতা’’তি পদং আনেত্ৰা সম্বন্ধিতব্বং. দেৰপুত্তাতি এত্থ চ-সদ্দো লুত্তনিদ্দিট্ঠো. তেন নারিযো দেৰপুত্তা চাতি সমুচ্চযো ৰেদিতব্বো.

২৮৭. মোদেন্তীতি পমোদযন্তি. পূজাযাতি পূজনত্থং পূজানিমিত্তং ৰা, নচ্চন্তি গাযন্তীতি যোজনা. তৰিমানীতি তৰ ইমানি.

২৮৮. সব্বকামসমিদ্ধিনীতি সব্বেহি পঞ্চহি কামগুণেহি, সব্বেহি ৰা তযা কামিতেহি ইচ্ছিতেহি ৰত্থূহি সমিদ্ধা. অভিজাতাতি সুজাতা. মহন্তাসীতি মহতী মহানুভাৰা অসি. দেৰকাযে পমোদসীতি ইমস্মিং দেৰনিকাযে দিব্বসম্পত্তিহেতুকেন পরমেন পমোদনেন পমোদসি.

এৰং থেরেন পুচ্ছিতা সা দেৰতা তমত্থং ৰিস্সজ্জেসি –

২৮৯. ‘‘অহং মনুস্সেসু মনুস্সভূতা, পুরিমায জাতিযা মনুস্সলোকে;

দুস্সীলকুলে সুণিসা অহোসিং, অস্সদ্ধেসু কদরিযেসু অহং.

২৯০. ‘‘সদ্ধা সীলেন সম্পন্না, সংৰিভাগরতা সদা;

পিণ্ডায চরমানস্স, অপূৰং তে অদাসহং.

২৯১. ‘‘তদাহং সস্সুযাচিক্খিং, ‘সমণো আগতো ইধ;

তস্স অদাসহং পূৰং, পসন্না সেহি পাণিভি’.

২৯২. ‘‘ইতিস্সা সস্সু পরিভাসি, অৰিনীতাসি ত্ৰং ৰধু;

ন মং সম্পুচ্ছিতুং ইচ্ছি, ‘সমণস্স দদামহং’.

২৯৩. ‘‘ততো মে সস্সু কুপিতা, পহাসি মুসলেন মং;

কূটঙ্গচ্ছি অৰধি মং, নাসক্খিং জীৰিতুং চিরং.

২৯৪. ‘‘অহং কাযস্স ভেদা, ৰিপ্পমুত্তা ততো চুতা;

দেৰানং তাৰতিংসানং, উপপন্না সহব্যতং.

২৯৫. ‘‘তেন মেতাদিসো ৰণ্ণো…পে…

ৰণ্ণো চ মে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.

২৮৯. তত্থ অস্সদ্ধেসূতি রতনত্তযসদ্ধায কম্মফলসদ্ধায চ অভাৰেন অস্সদ্ধেসু, থদ্ধমচ্ছরিযতায কদরিযেসু সস্সুআদীসু অহং সদ্ধা সীলেন সম্পন্না অহোসিন্তি যোজনা.

২৯০-১. অপূৰন্তি কপল্লপূৰং. তেতি নিপাতমত্তং. সস্সুযা আচিক্খিং গহিতভাৰঞাপনত্থঞ্চ অনুমোদনত্থঞ্চাতি অধিপ্পাযো.

২৯২. ইতিস্সাতি এত্থ অস্সাতি নিপাতমত্তং. সমণস্স দদামহন্তি অহং সমণস্স অপূৰং দদামীতি. যস্মা ন মং সম্পুচ্ছিতুং ইচ্ছি, তস্মা ত্ৰং ৰধু অৰিনীতাসীতি সস্সু পরিভাসীতি যোজনা.

২৯৩. পহাসীতি পহরি. কূটঙ্গচ্ছি অৰধি মন্তি এত্থ কূটন্তি অংসকূটং ৰুত্তং পুরিমপদলোপেন, কূটমেৰ অঙ্গন্তি কূটঙ্গং, তং ছিন্দতীতি কূটঙ্গচ্ছি. এৰং কোধাভিভূতা হুত্ৰা মং অৰধি, মম অংসকূটং ছিন্দি, তেনেৰ উপক্কমেন মতত্তা মং মারেসীতি অত্থো. তেনাহ ‘‘নাসক্খিং জীৰিতুং চির’’ন্তি.

২৯৪. ৰিপ্পমুত্তাতি ততো দুক্খতো সুট্ঠু মুত্তা. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.

উল়ারৰিমানৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.