২. উচ্ছুদাযিকাৰিমানৰণ্ণনা
ওভাসযিত্ৰা পথৰিং সদেৰকন্তি উচ্ছুদাযিকাৰিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৰা রাজগহে ৰিহরতীতিআদি সব্বং অনন্তরৰিমানে ৰুত্তসদিসং. অযং পন ৰিসেসো – ইধ উচ্ছু দিন্না, সস্সুযা চ পীঠকেন পহটা, তঙ্খণঞ্ঞেৰ মতা তাৰতিংসেসু উপ্পন্না, তস্সংযেৰ রত্তিযং থেরস্স উপট্ঠানং আগতা, কেৰলকপ্পং গিজ্ঝকূটং চন্দো ৰিয সূরিযো ৰিয চ ওভাসেন্তী থেরং ৰন্দিত্ৰা পঞ্জলিকা নমস্সমানা একমন্তং অট্ঠাসি. অথ নং থেরো –
২৯৬. ‘‘ওভাসযিত্ৰা পথৰিং সদেৰকং, অতিরোচসি চন্দিমসূরিযা ৰিয;
সিরিযা চ ৰণ্ণেন যসেন তেজসা, ব্রহ্মাৰ দেৰে তিদসে সহিন্দকে.
২৯৭. ‘‘পুচ্ছামি তং উপ্পলমালধারিনী, আৰেল়িনী কঞ্চনসন্নিভত্তচে;
অলঙ্কতে উত্তমৰত্থধারিনী, কা ত্ৰং সুভে দেৰতে ৰন্দসে মমং.
২৯৮. ‘‘কিং ত্ৰং পুরে কম্মমকাসি অত্তনা, মনুস্সভূতা পুরিমায জাতিযা;
দানং সুচিণ্ণং অথ সীলসংযমং, কেনূপপন্না সুগতিং যসস্সিনী;
দেৰতে পুচ্ছিতাচিক্খ, কিস্স কম্মস্সিদং ফল’’ন্তি. –
ইমাহি গাথাহি পুচ্ছি.
২৯৬-৭. তত্থ ওভাসযিত্ৰা পথৰিং সদেৰকন্তি চন্দিমসূরিযরস্মিসম্মিস্সেহি সিনেরুপস্সৰিনিগ্গতেহি পভাৰিসরেহি ৰিজ্জোতযমানতায দেৰেন আকাসেন সহাতি সদেৰকং উপগতভূমিভাগভূতং ইমং পথৰিং ৰিজ্জোতেত্ৰা, একোভাসং একপজ্জোতং কত্ৰাতি অত্থো. ওভাসযিত্ৰা পথৰিং চন্দিমসূরিযা ৰিযাতি যোজনা. অতিরোচসীতি অতিক্কমিত্ৰা রোচসি. তং পন অতিরোচনং কেন কিং ৰিয কেন ৰাতি আহ ‘‘সিরিযা’’তিআদি. তত্থ সিরিযাতি সোভগ্গাদিসোভাৰিসেসেন. তেজসাতি অত্তনো আনুভাৰেন. আৰেল়িনীতি রতনমযপুপ্ফাৰেল়ৰতী.
এৰং থেরেন পুচ্ছিতা দেৰতা ইমাহি গাথাহি ৰিস্সজ্জেসি –
২৯৯. ‘‘ইদানি ভন্তে ইমমেৰ গামং, পিণ্ডায অম্হাকং ঘরং উপাগমি;
ততো তে উচ্ছুস্স অদাসি খণ্ডিকং, পসন্নচিত্তা অতুলায পীতিযা.
৩০০. ‘‘সস্সু চ পচ্ছা অনুযুঞ্জতে মমং, কহং নু উচ্ছুং ৰধুকে অৰাকিরি;
ন ছড্ডিতং নো পন খাদিতং মযা, সন্তস্স ভিক্খুস্স সযং অদাসহং.
৩০১. ‘‘তুয্হং ন্ৰিদং ইস্সরিযং অথো মম, ইতিস্সা সস্সু পরিভাসতে মমং;
পীঠং গহেত্ৰা পহারং অদাসি মে, ততো চুতা কালকতাম্হি দেৰতা.
৩০২. ‘‘তদেৰ কম্মং কুসলং কতং মযা, সুখঞ্চ কম্মং অনুভোমি অত্তনা;
দেৰেহি সদ্ধিং পরিচারযামহং, মোদামহং কামগুণেহি পঞ্চহি.
৩০৩. ‘‘তদেৰ কম্মং কুসলং কতং মযা, সুখঞ্চ কম্মং অনুভোমি অত্তনা;
দেৰিন্দগুত্তা তিদসেহি রক্খিতা, সমপ্পিতা কামগুণেহি পঞ্চহি.
৩০৪. ‘‘এতাদিসং পুঞ্ঞফলং অনপ্পকং, মহাৰিপাকা মম উচ্ছুদক্খিণা;
দেৰেহি সদ্ধিং পরিচারযামহং, মোদামহং কামগুণেহি পঞ্চহি.
৩০৫. ‘‘এতাদিসং পুঞ্ঞফলং অনপ্পকং, মহাজুতিকা মম উচ্ছুদক্খিণা;
দেৰিন্দগুত্তা তিদসেহি রক্খিতা, সহস্সনেত্তোরিৰ নন্দনে ৰনে.
৩০৬. ‘‘তুৰঞ্চ ভন্তে অনুকম্পকং ৰিদুং, উপেচ্চ ৰন্দিং কুসলঞ্চ পুচ্ছিসং;
ততো তে উচ্ছুস্স অদাসি খণ্ডিকং, পসন্নচিত্তা অতুলায পীতিযা’’তি.
২৯৯. তত্থ ইদানীতি অনন্তরাতীতদিৰসত্তা আহ, অধুনাতি অত্থো. ইমমেৰ গামন্তি ইমস্মিংযেৰ গামে, রাজগহং সন্ধায ৰদতি. ৰুত্তঞ্হি ‘‘গামোপি নিগমোপি নগরম্পি ‘গামো’ ইচ্চেৰ ৰুচ্চতী’’তি. ভুম্মত্থে চেতং উপযোগৰচনং. উপাগমীতি উপগতো অহোসি. অতুলাযাতি অনুপমায, অপ্পমাণায ৰা.
৩০০. অৰাকিরীতি অপনেসি ছড্ডেসি, ৰিনাসেসি ৰা. সন্তস্সাতি সাধুরূপস্স সন্তকিলেসস্স পরিস্সমমপ্পত্তস্স ৰা.
৩০১. তুয্হং নূতি নু-সদ্দো অনত্তমনতাসূচনে নিপাতো, সো ‘‘মমা’’তি এত্থাপি আনেত্ৰা যোজেতব্বো ‘‘মম নূ’’তি. ইদং ইস্সরিযন্তি গেহে আধিপচ্চং সন্ধাযাহ. ততো চুতাতি ততো মনুস্সলোকতো চুতা. যস্মা ঠিতট্ঠানতো অপগতাপি ‘‘চুতা’’তি ৰুচ্চতি, তস্মা চুতিং ৰিসেসেতুং ‘‘কালকতা’’তি ৰুত্তং. কালকতাপি চ ন যত্থ কত্থচি নিব্বত্তা, অপিচ খো দেৰত্তং উপগতাতি দস্সেন্তী আহ ‘‘অম্হি দেৰতা’’তি.
৩০২. তদেৰ কম্মং কুসলং কতং মযাতি তদেৰ উচ্ছুখণ্ডদানমত্তং কুসলং কম্মং কতং মযা, অঞ্ঞং ন জানামীতি অত্থো. সুখঞ্চ কম্মন্তি সুখঞ্চ কম্মফলং. কম্মফলঞ্হি ইধ ‘‘কম্ম’’ন্তি ৰুত্তং উত্তরপদলোপেন, কারণোপচারেন ৰা ‘‘কুসলানং, ভিক্খৰে, ধম্মানং সমাদানহেতু এৰমিদং পুঞ্ঞং পৰড্ঢতি (দী. নি. ৩.৮০). অনুভোমি সকং পুঞ্ঞ’’ন্তি (ৰি. ৰ. ১৩৩) চ আদীসু ৰিয. কম্মন্তি ৰা করণত্থে উপযোগৰচনং, কম্মেনাতি অত্থো. কম্মে ৰা ভৰং কম্মং যথা কম্মন্তি. অথ ৰা কামেতব্বতায কম্মং. তঞ্হি সুখরজনীযভাৰতো কামূপসংহিতং কামেতব্বন্তি কমনীযং. অত্তনাতি অত্তনা এৰ, সযংৰসিতায সেরিভাৰেন সযমেৰাতি অত্থো. পরিচারযামহং অত্তানন্তি পুরিমগাথায ‘‘অত্তনা’’তি ৰুত্তং পদং ৰিভত্তিৰিপরিণামেন ‘‘অত্তান’’ন্তি যোজেতব্বং.
৩০৩-৫. দেৰিন্দগুত্তাতি দেৰিন্দেন সক্কেন গুত্তা, দেৰিন্দো ৰিয ৰা গুত্তা মহাপরিৰারতায. সমপ্পিতাতি সুট্ঠু অপ্পিতা সমন্নাগতা. মহাৰিপাকাতি ৰিপুলফলা. মহাজুতিকাতি মহাতেজা, মহানুভাৰাতি অত্থো.
৩০৬. তুৰন্তি তং. অনুকম্পকন্তি কারুণিকং. ৰিদুন্তি সপ্পঞ্ঞং, সাৰকপারমিযা মত্থকং পত্তন্তি অত্থো. উপেচ্চাতি উপগন্ত্ৰা. ৰন্দিন্তি পঞ্চপতিট্ঠিতেন অভিৰাদযিং. কুসলঞ্চ আরোগ্য পুচ্ছিসং অপুচ্ছিং, অতুলায পীতিযা ইদঞ্চ কুসলং অনুস্সরামীতি অধিপ্পাযো. সেসং হেট্ঠা ৰুত্তনযমেৰ.
উচ্ছুদাযিকাৰিমানৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.