৯. দীপৰিমানৰণ্ণনা
অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেনাতি দীপৰিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৰতি সাৰত্থিযং ৰিহরন্তে উপোসথদিৰসে সম্বহুলা উপাসকা উপোসথিকা হুত্ৰা পুরেভত্তং যথাৰিভৰং দানং দত্ৰা কালস্সেৰ ভুঞ্জিত্ৰা সুদ্ধৰত্থনিৰত্থা সুদ্ধুত্তরাসঙ্গা গন্ধমালাদিহত্থা পচ্ছাভত্তং ৰিহারং গন্ত্ৰা মনোভাৰনীযে ভিক্খূ পযিরুপাসিত্ৰা সাযন্হে ধম্মং সুণন্তি. ৰিহারেযেৰ ৰসিতুকামানং তেসং ধম্মং সুণন্তানংযেৰ সূরিযো অত্থঙ্গতো, অন্ধকারো জাতো. তত্থেকা অঞ্ঞতরা ইত্থী ‘‘ইদানি দীপালোকং কাতুং যুত্ত’’ন্তি চিন্তেত্ৰা অত্তনো গেহতো পদীপেয্যং আহরাপেত্ৰা পদীপং উজ্জালেত্ৰা ধম্মাসনস্স পুরতো ঠপেত্ৰা ধম্মং সুণি. সা তেন পদীপদানেন অত্তমনা পীতিসোমনস্সজাতা হুত্ৰা ৰন্দিত্ৰা অত্তনো গেহং গতা. সা অপরভাগে কালং কত্ৰা তাৰতিংসভৰনে জোতিরসৰিমানে নিব্বত্তি. সরীরসোভা পনস্সা অতিৰিয পভস্সরা অঞ্ঞে দেৰে অভিভৰিত্ৰা দস দিসা ওভাসযমানা তিট্ঠতি. অথেকদিৰসং আযস্মা মহামোগ্গল্লানো দেৰচারিকং চরন্তোতি সব্বং হেট্ঠা আগতনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. ইধ পন –
৭৫. ‘‘অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন, যা ত্ৰং তিট্ঠসি দেৰতে;
ওভাসেন্তী দিসা সব্বা, ওসধী ৰিয তারকা.
৭৬. ‘‘কেন তেতাদিসো ৰণ্ণো, কেন তে ইধ মিজ্ঝতি;
উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.
৭৭. ‘‘কেন ত্ৰং ৰিমলোভাসা, অতিরোচসি দেৰতা;
কেন তে সব্বগত্তেহি, সব্বা ওভাসতে দিসা.
৭৮. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৰি মহানুভাৰে, মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং;
কেনাসি এৰং জলিতানুভাৰা, ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি. –
চতূহি গাথাহি পুচ্ছি.
৭৯. ‘‘সা দেৰতা অত্তমনা, মোগ্গল্লানেন পুচ্ছিতা;
পঞ্হং পুট্ঠা ৰিযাকাসি, যস্স কম্মস্সিদং ফলং’’.
৮০. ‘‘অহং মনুস্সেসু মনুস্সভূতা, পুরিমায জাতিযা মনুস্সলোকে;
তমন্ধকারম্হি তিমীসিকাযং, পদীপকালম্হি অদাসি দীপং.
৮১. ‘‘যো অন্ধকারম্হি তিমীসিকাযং, পদীপকালম্হি দদাতি দীপং;
উপ্পজ্জতি জোতিরসং ৰিমানং, পহূতমল্যং বহুপুণ্ডরীকং.
৮২. ‘‘তেন মেতাদিসো ৰণ্ণো, তেন মে ইধ মিজ্ঝতি;
উপ্পজ্জন্তি চ মে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.
৮৩. ‘‘তেনাহং ৰিমলোভাসা, অতিরোচামি দেৰতা;
তেন মে সব্বগত্তেহি, সব্বা ওভাসতে দিসা.
৮৪. ‘‘অক্খামি তে ভিক্খু মহানুভাৰ, মনুস্সভূতা যমকাসি পুঞ্ঞং;
তেনম্হি এৰং জলিতানুভাৰা, ৰণ্ণো চ মে সব্বদিসা পভাসতী’’তি. –
ৰিস্সজ্জেসি.
৭৫. তত্থ অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেনাতি এত্থ অভিক্কন্ত-সদ্দো ‘‘অভিক্কন্তা, ভন্তে, রত্তি, নিক্খন্তো পঠমো যামো’’তিআদীসু (অ. নি. ৮.২০; উদা. ৪৫; চূল়ৰ. ৩৮৩) খযে আগতো. ‘‘অযং ইমেসং চতুন্নং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চা’’তিআদীসু (অ. নি. ৪.১০০) সুন্দরে. ‘‘অভিক্কন্তং, ভন্তে, অভিক্কন্তং, ভন্তে’’তিআদীসু (দী. নি. ১.২৫০; পারা. ১৫) অব্ভনুমোদনে. ‘‘অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন, সব্বা ওভাসযং দিসা’’তিআদীসু (ৰি. ৰ. ৮৫৭) অভিরূপে. ইধাপি অভিরূপে এৰ দট্ঠব্বো. তস্মা অভিক্কন্তেনাতি অতিকন্তেন অতিমনাপেন, অভিরূপেনাতি অত্থো. ৰণ্ণেনাতি ছৰিৰণ্ণেন. ওভাসেন্তী দিসা সব্বাতি সব্বাপি দস দিসা জোতেন্তী একালোকং করোন্তী. কিং ৰিযাতি আহ ‘‘ওসধী ৰিয তারকা’’তি. উস্সন্না পভা এতায ধীযতি, ওসধীনং ৰা অনুবলপ্পদাযিকাতি কত্ৰা ‘‘ওসধী’’তি লদ্ধনামা তারকা যথা সমন্ততো আলোকং কুরুমানা তিট্ঠতি, এৰমেৰ ত্ৰং সব্বা দিসা ওভাসযন্তী তিট্ঠসীতি.
৭৭. সব্বগত্তেহীতি সব্বেহি সরীরাৰযৰেহি, সকলেহি অঙ্গপচ্চঙ্গেহি ওভাসতীতি অধিপ্পাযো, হেতুম্হি চেতং করণৰচনং. সব্বা ওভাসতে দিসাতি সব্বাপি দসদিসা ৰিজ্জোততি. ‘‘ওভাসরে’’তিপি পঠন্তি, তেসং সব্বা দিসাতি বহুৰচনমেৰ দট্ঠব্বং.
৮১. পদীপকালম্হীতি পদীপকরণকালে, পদীপুজ্জলনযোগ্গে অন্ধকারেতি অত্থো. তেনাহ ‘‘যো অন্ধকারম্হি তিমীসিকায’’ন্তি, বহলে মহন্ধকারেতি অত্থো. দদাতি দীপন্তি পদীপং উজ্জালেন্তো ৰা অনুজ্জালেন্তো ৰা পদীপদানং দদাতি, পদীপোপকরণানি দক্খিণেয্যে উদ্দিস্স পরিচ্চজতি. উপপজ্জতি জোতিরসং ৰিমানন্তি পটিসন্ধিগ্গহণৰসেন জোতিরসং ৰিমানং উপগচ্ছতীতি. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.
অথ যথাপুচ্ছিতে অত্থে দেৰতায কথিতে থেরো তমেৰ কথং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা দানাদিকথায তস্সা কল্লচিত্তাদিভাৰং ঞত্ৰা সচ্চানি পকাসেসি, সচ্চপরিযোসানে সপরিৰারা সা দেৰতা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. থেরো ততো আগন্ত্ৰা তং পৰত্তিং ভগৰতো আরোচেসি, ভগৰা তস্মিং ৰত্থুস্মিং সম্পত্তপরিসায ৰিত্থারেন ধম্মং দেসেসি. সা দেসনা মহাজনস্স সাত্থিকা জাতা, মহাজনো ৰিসেসতো দীপদানে সক্কচ্চকারী অহোসীতি.
দীপৰিমানৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.