১০. তিলদক্খিণৰিমানৰণ্ণনা
অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেনাতি তিলদক্খিণৰিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন চ সমযেন রাজগহে অঞ্ঞতরা ইত্থী গব্ভিনী তিলে ধোৰিত্ৰা আতপে সুক্খাপেতি তেলং কাতুকামা. সা চ পরিক্খীণাযুকা তং দিৰসমেৰ চৰনধম্মা, নিরযসংৰত্তনিকং চস্সা কম্মং ওকাসং কত্ৰা ঠিতং. অথ নং ভগৰা পচ্চূসৰেলাযং লোকং ৰোলোকেন্তো দিব্বচক্খুনা দিস্ৰা চিন্তেসি ‘‘অযং ইত্থী অজ্জ কালং কত্ৰা নিরযে নিব্বত্তিস্সতি, যংনূনাহং তিলভিক্খাপটিগ্গহণেন তং সগ্গূপগং করেয্য’’ন্তি. সো সাৰত্থিতো তঙ্খণেনেৰ রাজগহং গন্ত্ৰা পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায রাজগহে পিণ্ডায চরন্তো অনুপুব্বেন তস্সা গেহদ্ৰারং পাপুণি. সা ইত্থী ভগৰন্তং পস্সিত্ৰা সঞ্জাতপীতিসোমনস্সা সহসা উট্ঠহিত্ৰা কতঞ্জলী অঞ্ঞং দাতব্বযুত্তকং অপস্সন্তী হত্থপাদে ধোৰিত্ৰা তিলে রাসিং কত্ৰা উভোহি হত্থেহি পরিগ্গহেত্ৰা অঞ্জলিপূরং তিলং ভগৰতো পত্তে আকিরিত্ৰা ভগৰন্তং ৰন্দি. তং ভগৰা অনুকম্পমানো ‘‘সুখিনী হোহী’’তি ৰত্ৰা পক্কামি. সা তস্সা রত্তিযা পচ্চূসসমযে কালং কত্ৰা তাৰতিংসভৰনে দ্ৰাদসযোজনিকে কনকৰিমানে সুত্তপবুদ্ধা ৰিয নিব্বত্তি.
অথাযস্মা মহামোগ্গল্লানো দেৰচারিকং চরন্তো তং অচ্ছরাসহস্সপরিৰুতং মহতিযা দেৰিদ্ধিযা ৰিরোচমানমুপগন্ত্ৰা –
৮৫. ‘‘অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন, যা ত্ৰং তিট্ঠসি দেৰতে;
ওভাসেন্তী দিসা সব্বা, ওসধী ৰিয তারকা.
৮৬. ‘‘কেন তেতাদিসো ৰণ্ণো, কেন তে ইধ মিজ্ঝতি;
উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.
৮৭. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৰি মহানুভাৰে,
মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং;
কেনাসি এৰং জলিতানুভাৰা,
ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি. – পুচ্ছি;
৮৮. ‘‘সা দেৰতা অত্তমনা, মোগ্গল্লানেন পুচ্ছিতা;
পঞ্হং পুট্ঠা ৰিযাকাসি, যস্স কম্মস্সিদং ফলং’’.
৮৯. ‘‘অহং মনুস্সেসু মনুস্সভূতা, পুরিমায জাতিযা মনুস্সলোকে.
৯০. ‘‘অদ্দসং ৰিরজং বুদ্ধং, ৰিপ্পসন্নমনাৰিলং;
আসজ্জ দানং অদাসিং, অকামা তিলদক্খিণং;
দক্খিণেয্যস্স বুদ্ধস্স, পসন্না সেহি পাণিভি.
৯১. ‘‘তেন মেতাদিসো ৰণ্ণো, তেন মে ইধ মিজ্ঝতি;
উপ্পজ্জন্তি চ মে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.
৯২. ‘‘অক্খামি তে ভিক্খু মহানুভাৰ, মনুস্সভূতা যমকাসি পুঞ্ঞং;
তেনম্হি এৰং জলিতানুভাৰা, ৰণ্ণো চ মে সব্বদিসা পভাসতী’’তি. –
সা ৰিস্সজ্জেসি.
৯০. তত্থ আসজ্জাতি অযং আসজ্জ-সদ্দো ‘‘আসজ্জ নং তথাগত’’ন্তিআদীসু (চূল়ৰ. ৩৫০) ঘট্টেন আগতো. ‘‘আসজ্জ দানং দেতী’’তিআদীসু (দী. নি. ৩.৩৩৬; অ. নি. ৮.৩১) সমাগমে. ইধাপি সমাগমেযেৰ দট্ঠব্বো. তস্মা আসজ্জাতি সমাগন্ত্ৰা, সমৰাযেন সম্পত্ৰাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘অকামা’’তি. সা হি দেয্যধম্মসংৰিধানপুব্বকং পুরিমসিদ্ধং দানসঙ্কপ্পং ৰিনা সহসা সম্পত্তে ভগৰতি পৰত্তিতং তিলদানং সন্ধাযাহ ‘‘আসজ্জ দানং অদাসিং, অকামা তিলদক্খিণ’’ন্তি. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.
তিলদক্খিণৰিমানৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.