৮. ততিযনাৰাৰিমানৰণ্ণনা

সুৰণ্ণচ্ছদনং নাৰন্তি ততিযনাৰাৰিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৰা জনপদচারিকং চরন্তো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং কোসলজনপদে যেন থূণং নাম ব্রাহ্মণগামো তদৰসরি. অস্সোসুং খো থূণেয্যকা ব্রাহ্মণগহপতিকা ‘‘সমণো কির গোতমো অম্হাকং গামখেত্তং অনুপ্পত্তো’’তি. অথ থূণেয্যকা ব্রাহ্মণগহপতিকা অপ্পসন্না মিচ্ছাদিট্ঠিকা মচ্ছেরপকতা ‘‘সচে সমণো গোতমো ইমং গামং পৰিসিত্ৰা দ্ৰীহতীহং ৰসেয্য, সব্বং ইমং জনং অত্তনো ৰচনে পতিট্ঠপেয্য, ততো ব্রাহ্মণধম্মো পতিট্ঠং ন লভেয্যা’’তি তত্থ ভগৰতো অৰাসায পরিসক্কন্তা নদীতিত্থেসু ঠপিতনাৰাযো অপনেসুং, সেতুসঙ্কমনানি চ অৰলঞ্জে অকংসু, তথা পপামণ্ডপাদীনি, একং উদপানং ঠপেত্ৰা ইতরানি উদপানানি তিণাদীহি পূরেত্ৰা পিদহিংসু. তেন ৰুত্তং উদানে (উদা. ৬৯) ‘‘অথ খো থূণেয্যকা ব্রাহ্মণগহপতিকা উদপানং তিণস্স চ ভুসস্স চ যাৰ মুখতো পূরেসুং ‘মা তে মুণ্ডকা সমণকা পানীযং অপংসূ’’’তি.

ভগৰা তেসং তং ৰিপ্পকারং ঞত্ৰা তে অনুকম্পন্তো সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন আকাসেন নদিং অতিক্কমিত্ৰা গন্ত্ৰা অনুক্কমেন থূণং ব্রাহ্মণগামং পত্ৰা মগ্গা ওক্কম্ম অঞ্ঞতরস্মিং রুক্খমূলে পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. তেন চ সমযেন সম্বহুলা উদকহারিনিযো ভগৰতো অৰিদূরেন অতিক্কমন্তি. তস্মিঞ্চ গামে ‘‘সচে সমণো গোতমো ইধাগমিস্সতি, ন তস্স পচ্চুগ্গমনাদিকং কাতব্বং, গেহং আগতস্স চস্স সাৰকানঞ্চ ভিক্খাপি ন দাতব্বা’’তি কতিকা কতা হোতি.

তত্থ অঞ্ঞতরস্স ব্রাহ্মণস্স দাসী ঘটেন পানীযং গহেত্ৰা গচ্ছন্তী ভগৰন্তং ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতং নিসিন্নং দিস্ৰা ভিক্খূ চ মগ্গপরিস্সমেন কিলন্তে তসিতে ঞত্ৰা পসন্নচিত্তা পানীযং দাতুকামা হুত্ৰা ‘‘যদিপি মে গামৰাসিনো ‘সমণস্স গোতমস্স ন কিঞ্চি দাতব্বং, সামীচিকম্মম্পি ন কাতব্ব’ন্তি কতিকং কত্ৰা ঠিতা, এৰং সন্তেপি যদি অহং ঈদিসে পুঞ্ঞক্খেত্তে দক্খিণেয্যে লভিত্ৰা পানীযদানমত্তেনাপি অত্তনো পতিট্ঠং ন করেয্যং, কদাহং ইতো দুক্খজীৰিততো মুচ্চিস্সামি, কামং মে অয্যকো সব্বেপিমে গামৰাসিনো মং হনন্তু ৰা বন্ধন্তু ৰা, ঈদিসে পুঞ্ঞক্খেত্তে পানীযদানং দস্সামি এৰা’’তি সন্নিট্ঠানং কত্ৰা অঞ্ঞাহি উদকহারিনীহি ৰারিযমানাপি জীৰিতে নিরপেক্খা সীসতো পানীযঘটং ওতারেত্ৰা উভোহি হত্থেহি পরিগ্গহেত্ৰা একমন্তে ঠপেত্ৰা সঞ্জাতপীতিসোমনস্সা ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৰন্দিত্ৰা পানীযেন নিমন্তেসি. ভগৰা তস্সা চিত্তপ্পসাদং ওলোকেত্ৰা তং অনুগ্গণ্হন্তো পানীযং পরিস্সাৰেত্ৰা হত্থপাদে ধোৰিত্ৰা পানীযং পিৰি, ঘটে উদকং পরিক্খযং ন গচ্ছতি. সা তং দিস্ৰা পুন পসন্নচিত্তা একস্স ভিক্খুস্স অদাসি, তথা অপরস্স অপরস্সাতি সব্বেসম্পি অদাসি, উদকং ন খীযতেৰ. সা হট্ঠতুট্ঠা যথাপুণ্ণেন ঘটেন গেহাভিমুখী অগমাসি. তস্সা সামিকো ব্রাহ্মণো পানীযস্স দিন্নভাৰং সুত্ৰা ‘‘ইমায গামৰত্তং ভিন্নং, অহঞ্চ গারয্হো কতো’’তি কোধেন পজ্জলন্তো তটতটাযমানো তং ভূমিযং পাতেত্ৰা হত্থেহি চ পাদেহি চ পহরি. সা তেন উপক্কমেন জীৰিতক্খযং পত্ৰা তাৰতিংসভৰনে নিব্বতি, ৰিমানং চস্সা পঠমনাৰাৰিমানে ৰুত্তসদিসং উপ্পজ্জি.

অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি ‘‘ইঙ্ঘ মে ত্ৰং, আনন্দ, উদপানতো পানীযং আহরা’’তি. থেরো ‘‘ইদানি, ভন্তে, উদপানো থূণেয্যকেহি দূসিতো, ন সক্কা পানীযং আহরিতু’’ন্তি আহ. ভগৰা দুতিযম্পি ততিযম্পি আণাপেসি. ততিযৰারে থেরো ভগৰতো পত্তং আদায উদপানাভিমুখো অগমাসি. গচ্ছন্তে থেরে উদপানে উদকং পরিপুণ্ণং হুত্ৰা উত্তরিত্ৰা সমন্ততো সন্দতি, সব্বং তিণভুসং উপলৰিত্ৰা সযমেৰ অপগচ্ছতি. তেন সন্দমানেন সলিলেন উপরূপরি ৰড্ঢন্তেন অঞ্ঞে জলাসযে পূরেত্ৰা তং গামং পরিক্খিপন্তেন গামপ্পদেসো অজ্ঝোত্থরীযতি. তং পাটিহারিযং দিস্ৰা ব্রাহ্মণা অচ্ছরিযব্ভুতচিত্তজাতা ভগৰন্তং খমাপেসুং, তঙ্খণঞ্ঞেৰ উদকোঘো অন্তরধাযি. তে ভগৰতো চ ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ নিৰাসট্ঠানং সংৰিধায স্ৰাতনায নিমন্তেত্ৰা দুতিযদিৰসে মহাদানং সজ্জেত্ৰা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পণীতেন খাদনীযেন ভোজনীযেন পরিৰিসিত্ৰা সব্বে থূণেয্যকা ব্রাহ্মণগহপতিকা ভগৰন্তং ভুত্তাৰিং ওনীতপত্তপাণিং পযিরুপাসন্তা নিসীদিংসু.

তেন চ সমযেন সা দেৰতা অত্তনো সম্পত্তিং পচ্চৰেক্খিত্ৰা তস্সা কারণং উপধারেন্তী তং ‘‘পানীযদান’’ন্তি ঞত্ৰা পীতিসোমনস্সজাতা ‘‘হন্দাহং ইদানেৰ ভগৰন্তং ৰন্দিস্সামি, সম্মাপটিপন্নেসু কতানং অপ্পকানম্পি কারানং উল়ারফলতঞ্চ মনুস্সলোকে পাকটং করিস্সামী’’তি উস্সাহজাতা অচ্ছরাসহস্সপরিৰারা উয্যানাদিসহিতেন ৰিমানেন সদ্ধিংযেৰ মহতিযা দেৰিদ্ধিযা মহন্তেন দেৰানুভাৰেন মহাজনকাযস্স পস্সন্তস্সেৰ আগন্ত্ৰা ৰিমানতো ওরুয্হ ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা অভিৰাদেত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গয্হ অট্ঠাসি. অথ নং ভগৰা তস্সা পরিসায কম্মফলং পচ্চক্খতো ৰিভাৰেতুকামো –

৬৩. ‘‘সুৰণ্ণচ্ছদনং নাৰং, নারি আরুয্হ তিট্ঠসি;

ওগাহসি পোক্খরণিং, পদ্মং ছিন্দসি পাণিনা.

৬৪. ‘‘কূটাগারা নিৰেসা তে, ৰিভত্তা ভাগসো মিতা;

দদ্দল্লমানা আভন্তি, সমন্তা চতুরো দিসা.

৬৫. ‘‘কেন তেতাদিসো ৰণ্ণো, কেন তে ইধ মিজ্ঝতি;

উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.

৬৬. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৰি মহানুভাৰে, মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং,

কেনাসি এৰং জলিতানুভাৰা, ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি. –

চতূহি গাথাহি পুচ্ছি.

৬৭. ‘‘সা দেৰতা অত্তমনা, সম্বুদ্ধেনেৰ পুচ্ছিতা;

পঞ্হং পুট্ঠা ৰিযাকাসি, যস্স কম্মস্সিদং ফল’’ন্তি. –

সঙ্গীতিকারা আহংসু.

৬৮. ‘‘অহং মনুস্সেসু মনুস্সভূতা, পুরিমায জাতিযা মনুস্সলোকে;

দিস্ৰান ভিক্খূ তসিতে কিলন্তে, উট্ঠায পাতুং উদকং অদাসিং.

৬৯. ‘‘যো ৰে কিলন্তান পিপাসিতানং, উট্ঠায পাতুং উদকং দদাতি;

সীতোদকা তস্স ভৰন্তি নজ্জো, পহূতমল্যা বহুপুণ্ডরীকা.

৭০. ‘‘তং আপগা অনুপরিযন্তি সব্বদা, সীতোদকা ৰালুকসন্থতা নদী;

অম্বা চ সালা তিলকা চ জম্বুযো, উদ্দালকা পাটলিযো চ ফুল্লা.

৭১. ‘‘তংভূমিভাগেহি উপেতরূপং, ৰিমানসেট্ঠং ভুস সোভমানং;

তস্সীধ কম্মস্স অযং ৰিপাকো, এতাদিসং পুঞ্ঞকতা লভন্তি.

৭২. ‘‘কূটাগারা নিৰেসা মে, ৰিভত্তা ভাগসো মিতা;

দদ্দল্লমানা আভন্তি, সমন্তা চতুরো দিসা.

৭৩. ‘‘তেন মেতাদিসো ৰণ্ণো, তেন মে ইধ মিজ্ঝতি;

তপ্পজ্জন্তি চ মে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.

৭৪. ‘‘অক্খামি তে বুদ্ধ মহানুভাৰ, মনুস্সভূতা যমকাসি পুঞ্ঞং;

তেনম্হি এৰং জলিতানুভাৰা, ৰণ্ণো চ মে সব্বদিসা পভাসতি;

এতস্স কম্মস্স ফলং মমেদং, অত্থায বুদ্ধো উদকং অপাযী’’তি. –

ৰিস্সজ্জনগাথাযো.

৬৩. তত্থ কিঞ্চাপি সা দেৰতা যদা ভগৰা পুচ্ছি, তদা তং নাৰং আরুয্হ ন ঠিতা, ন পোক্খরণিং ওগাহতি, নাপি পদুমং ছিন্দতি, কম্মানুভাৰচোদিতা পন অভিণ্হং জলৰিহারপসুতা তথা করোতীতি তং কিরিযাৰিচ্ছেদং দস্সনৰসেনেৰং ৰুত্তং. অযঞ্চ অত্থো ন কেৰলমিধেৰ, অথ খো হেট্ঠিমেসুপি এৰমেৰ দট্ঠব্বো.

৭২. কূটাগারাতি সুৰণ্ণমযকণ্ণিকাবদ্ধগেহৰন্তো. নিৰেসাতি নিৰেসনানি, কচ্ছরানীতি অত্থো. তেনাহ ‘‘ৰিভত্তা ভাগসো মিতা’’তি. তানি হি চতুসালভূতানি অঞ্ঞমঞ্ঞস্স পটিবিম্বভূতানি ৰিয পটিৰিভত্তরূপানি সমপ্পমাণতায ভাগসো মিতানি ৰিয হোন্তি. দদ্দল্লমানাতি অতিৰিয ৰিজ্জোতমানা. আভন্তীতি মণিরতনকনকরংসিজালেহি ওভাসেন্তি.

৭৪. মমাতি ইদং পুব্বাপরাপেক্খং, মম কম্মস্স মম অত্থাযাতি অযঞ্হেত্থ যোজনা. উদকং অপাযীতি যদেতং উদকদানং ৰুত্তং, এতস্স পুঞ্ঞকম্মস্স ইদং ফলং যাযং দিব্বসম্পত্তি, যস্মা মমত্থায সদেৰকে লোকে অগ্গদক্খিণেয্যো বুদ্ধো ভগৰা মযা দিন্নং উদকং অপাযীতি. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.

এৰং পসন্নমানসায দেৰতায ভগৰা সামুক্কংসিকং ধম্মদেসনং করোন্তো সচ্চানি পকাসেসি. সা দেসনাপরিযোসানে সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, সম্পত্তপরিসাযপি ধম্মদেসনা সাত্থিকা অহোসি.

ততিযনাৰাৰিমানৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.