১৬. সিরিমাৰিমানৰণ্ণনা

যুত্তা চ তে পরমঅলঙ্কতা হযাতি সিরিমাৰিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপে. তেন চ সমযেন হেট্ঠা অনন্তরৰত্থুম্হি ৰুত্তা সিরিমা গণিকা সোতাপত্তিফলস্স অধিগতত্তা ৰিস্সজ্জিতকিলিট্ঠকম্মন্তা হুত্ৰা সঙ্ঘস্স অট্ঠ সলাকভত্তানি পট্ঠপেসি. আদিতো পট্ঠায নিবদ্ধং অট্ঠ ভিক্খূ গেহং আগচ্ছন্তি. সা ‘‘সপ্পিং গণ্হথ খীরং গণ্হথা’’তিআদীনি ৰত্ৰা তেসং পত্তে পূরেতি, একেন লদ্ধং তিণ্ণম্পি চতুন্নম্পি পহোতি, দেৰসিকং সোল়সকহাপণপরিব্বযেন পিণ্ডপাতো দীযতি. অথেকদিৰসং একো ভিক্খু তস্সা গেহে অট্ঠকভত্তং ভুঞ্জিত্ৰা তিযোজনমত্থকে একং ৰিহারং অগমাসি. অথ নং সাযং থেরুপট্ঠানে নিসিন্নং পুচ্ছিংসু, ‘‘আৰুসো, কহং ভিক্খং গহেত্ৰা ইধাগতোসী’’তি? ‘‘সিরিমায অট্ঠকভত্তং মে ভুত্ত’’ন্তি. ‘‘তং মনাপং কত্ৰা দেতি, আৰুসো’’তি. ‘‘ন সক্কা তস্সা ভত্তং ৰণ্ণেতুং, অতিপণীতং কত্ৰা দেতি, একেন লদ্ধং তিণ্ণম্পি চতুন্নম্পি পহোতি, তস্সা পন দেয্যধম্মতোপি দস্সনমেৰ উত্তরিতরং’’. সা হি ইত্থী এৰরূপা চ এৰরূপা চাতি তস্সা গুণে কথেসি.

অথেকো ভিক্খু তস্সা গুণকথং সুত্ৰা অদিস্ৰাপি সৰনেনেৰ সিনেহং উপ্পাদেত্ৰা ‘‘মযা তত্থ গন্ত্ৰা তং দট্ঠুং ৰট্টতী’’তি অত্তনো ৰস্সগ্গং কথেত্ৰা তং ভিক্খুং ঠিতিকং পুচ্ছিত্ৰা ‘‘স্ৰে, আৰুসো, তস্মিং গেহে ত্ৰং সঙ্ঘত্থেরো হুত্ৰা অট্ঠকভত্তং লভিস্সসী’’তি সুত্ৰা তঙ্খণঞ্ঞেৰ পত্তচীৰরমাদায পক্কন্তো পাতোৰ অরুণে উগ্গচ্ছন্তে সলাকগ্গং পৰিসিত্ৰা ঠিতো সঙ্ঘত্থেরো হুত্ৰা তস্সা গেহে অট্ঠকভত্তং লভি. যো পন সো ভিক্খু হিয্যো ভুঞ্জিত্ৰা পক্কামি, তস্স গতৰেলাযমেৰস্সা সরীরে রোগো উপ্পজ্জি. তস্মা আভরণানি ওমুঞ্চিত্ৰা নিপজ্জি. অথস্সা দাসিযো অট্ঠকভত্তং লভিতুং আগতে ভিক্খূ দিস্ৰা আরোচেসুং. সা গন্ত্ৰা সহত্থা পত্তে গহেতুং ৰা নিসীদাপেতুং ৰা অসক্কোন্তী দাসিযো আণাপেসি ‘‘অম্মা পত্তে গহেত্ৰা অয্যে নিসীদাপেত্ৰা যাগুং পাযেত্ৰা খজ্জকং দত্ৰা ভত্তৰেলায পত্তে পূরেত্ৰা দেথা’’তি. তা ‘‘সাধু, অয্যে’’তি ভিক্খূ পৰেসেত্ৰা যাগুং পাযেত্ৰা খজ্জকং দত্ৰা ভত্তৰেলায ভত্তস্স পত্তে পূরেত্ৰা তস্সা আরোচযিংসু. সা ‘‘মং পরিগ্গহেত্ৰা নেথ, অয্যে ৰন্দিস্সামী’’তি ৰত্ৰা তাহি পরিগ্গহেত্ৰা ভিক্খূনং সন্তিকং নীতা ৰেধমানেন সরীরেন ভিক্খূ ৰন্দি. সো ভিক্খু তং ওলোকেত্ৰা চিন্তেসি ‘‘গিলানায তাৰ অযং এতিস্সা রূপসোভা, অরোগকালে পন সব্বাভরণপটিমণ্ডিতায ইমিস্সা কীদিসী রূপসম্পত্তী’’তি. অথস্স অনেকৰস্সকোটিসন্নিচিতো কিলেসো সমুদাচরি. সো অঞ্ঞাণী হুত্ৰা ভত্তং ভুঞ্জিতুং অসক্কোন্তো পত্তং আদায ৰিহারং গন্ত্ৰা পত্তং পিধায একমন্তে ঠপেত্ৰা চীৰরকণ্ণং পত্থরিত্ৰা নিপজ্জি. অথ নং একো সহাযকো ভিক্খু যাচন্তোপি ভোজেতুং নাসক্খি, সো ছিন্নভত্তো অহোসি.

তং দিৰসমেৰ সাযন্হসমযে সিরিমা কালমকাসি. রাজা সত্থু সাসনং পেসেসি ‘‘ভন্তে, জীৰকস্স কনিট্ঠভগিনী সিরিমা কালমকাসী’’তি. সত্থা তং সুত্ৰা রঞ্ঞো সাসনং পহিণি ‘‘সিরিমায সরীরঝাপনকিচ্চং নত্থি, আমকসুসানে তং যথা কাকাদযো ন খাদন্তি, তথা নিপজ্জাপেত্ৰা রক্খাপেথা’’তি. রাজা তথা অকাসি. পটিপাটিযা তযো দিৰসা অতিক্কন্তা, চতুত্থে দিৰসে সরীরং উদ্ধুমাযি, নৰহি ৰণমুখেহি পুল়ৰকা পগ্ঘরিংসু, সকলসরীরং ভিন্নসালিভত্তচাটি ৰিয অহোসি. রাজা নগরে ভেরিং চরাপেসি ‘‘ঠপেত্ৰা গেহরক্খণকদারকে সিরিমায দস্সনত্থং অনাগচ্ছন্তানং অট্ঠ কহাপণা দণ্ডো’’তি. সত্থু সন্তিকঞ্চ পেসেসি ‘‘বুদ্ধপ্পমুখো কির সঙ্ঘো সিরিমায দস্সনত্থং আগচ্ছতূ’’তি. সত্থা ভিক্খূনং আরোচাপেসি ‘‘সিরিমায দস্সনত্থং গমিস্সামা’’তি.

সোপি দহরভিক্খু চত্তারো দিৰসে কস্সচি ৰচনং অগ্গহেত্ৰা ছিন্নভত্তোৰ নিপজ্জি. পত্তে ভত্তং পূতিকং জাতং, পত্তে মলম্পি উট্ঠহি. অথ সো সহাযকভিক্খুনা উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘আৰুসো সত্থা সিরিমায দস্সনত্থং গচ্ছতী’’তি ৰুচ্চমানো তথা ছাতজ্ঝত্তোপি ‘‘সিরিমা’’তি ৰুত্তপদেযেৰ সহসা উট্ঠহিত্ৰা ‘‘সত্থা সিরিমং দট্ঠুং গচ্ছতি, ত্ৰম্পি গমিস্সসী’’তি? ‘‘আম গমিস্সামী’’তি ভত্তং ছড্ডেত্ৰা পত্তং ধোৰিত্ৰা থৰিকায পক্খিপিত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং অগমাসি. সত্থা ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো একপস্সে অট্ঠাসি, ভিক্খুনিসঙ্ঘোপি রাজপরিসাপি উপাসকপরিসাপি উপাসিকাপরিসাপি একেকপস্সে অট্ঠংসু.

সত্থা রাজানং পুচ্ছি ‘‘কা এসা, মহারাজা’’তি? ‘‘ভন্তে, জীৰকস্স কনিট্ঠভগিনী সিরিমা নামা’’তি. ‘‘সিরিমা এসা’’তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. তেন হি নগরে ভেরিং চরাপেহি ‘‘সহস্সং দত্ৰা সিরিমং গণ্হন্তূ’’তি. রাজা তথা কারেসি, একোপি ‘‘হ’’ন্তি ৰা ‘‘হু’’ন্তি ৰা ৰদন্তো নাম নাহোসি. রাজা সত্থু আরোচেসি ‘‘ন গণ্হন্তি ভন্তে’’তি, তেন হি মহারাজ অগ্ঘং ওহাপেহীতি. রাজা ‘‘পঞ্চসতানি দত্ৰা গণ্হন্তূ’’তি ভেরিং চরাপেত্ৰা কঞ্চি গণ্হনকং অদিস্ৰা ‘‘অড্ঢতেয্যসতানি, দ্ৰেসতানি, সতং, পঞ্ঞাসং, পঞ্চৰীসতি, ৰীসতি কহাপণে, দস কহাপণে, পঞ্চ কহাপণে, একং কহাপণং, অড্ঢং, পাদং, মাসকং, কাকণিকং দত্ৰা সিরিমং গণ্হন্তূ’’তি ভেরিং চরাপেত্ৰা ‘‘মুধাপি গণ্হন্তূ’’তি ভেরিং চরাপেসি, তথাপি ‘‘হ’’ন্তি ৰা ‘‘হু’’ন্তি ৰা ৰদন্তো নাম নাহোসি. রাজা ‘‘মুধাপি, ভন্তে, গণ্হন্তো নত্থী’’তি আহ. সত্থা ‘‘পস্সথ, ভিক্খৰে, মহাজনস্স পিযমাতুগামং, ইমস্মিংযেৰ নগরে সহস্সং দত্ৰা পুব্বে একদিৰসং লভিংসু, ইদানি মুধাপি গণ্হন্তো নত্থি এৰরূপং নাম রূপং খযৰযপ্পত্তং আহরিমেহি অলঙ্কারেহি ৰিচিত্তকতং নৰন্নং ৰণ্ণমুখানং ৰসেন অরুভূতং তীহি অট্ঠিসতেহি সমুস্সিতং নিচ্চাতুরং কেৰলং বালমহাজনেন বহুধা সঙ্কপ্পিততায বহুসঙ্কপ্পং অদ্ধুৰং অত্তভাৰ’’ন্তি দস্সেন্তো –

‘‘পস্স চিত্তকতং বিম্বং, অরুকাযং সমুস্সিতং;

আতুরং বহুসঙ্কপ্পং, যস্স নত্থি ধুৰং ঠিতী’’তি. (থেরগা. ১১৬০) –

গাথমাহ. দেসনাপরিযোসানে সিরিমায পটিবদ্ধচিত্তো ভিক্খু ৰিগতছন্দরাগো হুত্ৰা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি, চতুরাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি.

তেন চ সমযেন সিরিমা দেৰকঞ্ঞা অত্তনো ৰিভৰসমিদ্ধিং ওলোকেত্ৰা আগতট্ঠানং ওলোকেন্তী পুরিমত্তভাৰে অত্তনো সরীরসমীপে ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতং ভগৰন্তং ঠিতং মহাজনকাযঞ্চ সন্নিপতিতং দিস্ৰা পঞ্চহি দেৰকঞ্ঞাসতেহি পরিৰুতা পঞ্চহি রথসতেহি দিস্সমানকাযা আগন্ত্ৰা রথতো ওতরিত্ৰা সপরিৰারা ভগৰন্তং ৰন্দিত্ৰা কতঞ্জলী অট্ঠাসি. তেন চ সমযেন আযস্মা ৰঙ্গীসো ভগৰতো অৰিদূরে ঠিতো হোতি. সো ভগৰন্তং এতদৰোচ ‘‘পটিভাতি মং ভগৰা একং পঞ্হং পুচ্ছিতু’’ন্তি. ‘‘পটিভাতু তং ৰঙ্গীসা’’তি ভগৰা অৰোচ. আযস্মা ৰঙ্গীসো তং সিরিমং দেৰধীতরং –

১৩৭. ‘‘যুত্তা চ তে পরমঅলঙ্কতা হযা, অধোমুখা অঘসিগমা বলী জৰা;

অভিনিম্মিতা পঞ্চরথাসতা চ তে, অন্ৰেন্তি তং সারথিচোদিতা হযা.

১৩৮. ‘‘সা তিট্ঠসি রথৰরে অলঙ্কতা,

ওভাসযং জলমিৰ জোতি পোৰকো;

পুচ্ছামি তং ৰরতনু অনোমদস্সনে,

কস্মা নু কাযা অনধিৰরং উপাগমী’’তি. – পটিপুচ্ছি;

১৩৭. তত্থ যুত্তা চ তে পরমঅলঙ্কতা হযাতি পরমং অতিৰিয ৰিসেসতো অলঙ্কতা, পরমেহি ৰা উত্তমেহি দিব্বেহি অস্সালঙ্কারেহি অলঙ্কতা, পরমা ৰা অগ্গা সেট্ঠা আজানীযা সব্বালঙ্কারেহি অলঙ্কতা হযা অস্সা তে তৰ রথে যোজিতা, যুত্তা ৰা তে রথস্স চ অনুচ্ছৰিকা, অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰা সদিসতায যুত্তা সংসট্ঠাতি অত্থো. এত্থ চ ‘‘পরমঅলঙ্কতা’’তি পুরিমস্মিং পক্খে সন্ধিং অকত্ৰা দুতিযস্মিং পক্খে অৰিভত্তিকনিদ্দেসো দট্ঠব্বো. অধোমুখাতি হেট্ঠামুখা. যদিপি তে তদা পকতিযাৰ ঠিতা, দেৰলোকতো ওরোহণৰসেন ‘‘অধোমুখা’’তি ৰুত্তা. অঘসিগমাতি ৰেহাসংগমা. বলীতি বলৰন্তো. জৰাতি জৰনকা, বলৰন্তো চেৰ ৰেগৰন্তো চাতি অত্থো. অভিনিম্মিতাতি তৰ পুঞ্ঞকম্মেন নিম্মিতা নিব্বত্তা. সযং নিম্মিতমেৰ ৰা সন্ধায ‘‘অভিনিম্মিতা’’তি ৰুত্তং নিম্মানরতিভাৰতো সিরিমায দেৰধীতায. পঞ্চরথাসতাতি গাথাসুখত্থং থকারস্স দীঘং লিঙ্গৰিপল্লাসঞ্চ কত্ৰা ৰুত্তং, ৰিভত্তিঅলোপো ৰা দট্ঠব্বো, পঞ্চ রথসতানীতি অত্থো. অন্ৰেন্তি তং সারথিচোদিতা হযাতি সারথীহি চোদিতা ৰিয রথেসু যুত্তা ইমে হযা ভদ্দে, দেৰতে, তং অনুগচ্ছন্তি. ‘‘সারথিঅচোদিতা’’তি কেচি পঠন্তি, সারথীহি অচোদিতা এৰ অনুগচ্ছন্তীতি অত্থো. ‘‘সারথিচোদিতা হযা’’তি একংযেৰ ৰা পদং গাথাসুখত্থং দীঘং কত্ৰা ৰুত্তং, সারথিচোদিতহযা পঞ্চ রথসতাতি যোজনা.

১৩৮. সা তিট্ঠসীতি সা ত্ৰং তিট্ঠসি. রথৰরেতি রথুত্তমে. অলঙ্কতাতি সট্ঠিসকটভারেহি দিব্বালঙ্কারেহি অলঙ্কতসরীরা. ওভাসযং জলমিৰ জোতি পাৰকোতি ওভাসেন্তী জোতিরিৰ জলন্তী পাৰকো ৰিয চ তিট্ঠসি, সমন্ততো ওভাসেন্তী জলন্তী তিট্ঠসীতি ৰুত্তং হোতি. ‘‘জোতী’’তি চ চন্দিমসূরিযনক্খত্ততারকরূপানং সাধারণনামং. ৰরতনূতি উত্তমরূপধরে সব্বঙ্গসোভনে. ততো এৰ অনোমদস্সনে অলামকদস্সনে, দস্সনীযে পাসাদিকেতি অত্থো. কস্মা নু কাযা অনধিৰরং উপাগমীতি কুতো নাম দেৰকাযতো অনুত্তরং সম্মাসম্বুদ্ধং পযিরুপাসনায উপগঞ্ছি উপগতাসি.

এৰং থেরেন পুচ্ছিতা সা দেৰতা অত্তানং আৰিকরোন্তী –

১৩৯. ‘‘কামগ্গপত্তানং যমাহুনুত্তরং, নিম্মায নিম্মায রমন্তি দেৰতা;

তস্মা কাযা অচ্ছরা কামৰণ্ণিনী, ইধাগতা অনধিৰরং নমস্সিতু’’ন্তি. –

গাথমাহ.

১৩৯. তত্থ কামগ্গপত্তানং যমাহুনুত্তরন্তি কামূপভোগেহি অগ্গভাৰং পত্তানং পরনিম্মিতৰসৰত্তীনং দেৰানং যং দেৰকাযং যসেন ভোগাদিৰসেন চ অনুত্তরন্তি ৰদন্তি, ততো কাযা. নিম্মায নিম্মায রমন্তি দেৰতাতি নিম্মানরতিদেৰতা অত্তনা যথারুচিতে কামে সযং নিম্মিনিত্ৰা নিম্মিনিত্ৰা রমন্তি কীল়ন্তি লল়ন্তা অভিরমন্তি. তস্মা কাযাতি তস্মা নিম্মানরতিদেৰনিকাযা. কামৰণ্ণিনীতি কামরূপধরা যথিচ্ছিতরূপধারিনী. ইধাগতাতি ইধ ইমস্মিং মনুস্সলোকে, ইমং ৰা মনুস্সলোকং আগতা.

এৰং দেৰতায অত্তনো নিম্মানরতিদেৰতাভাৰে কথিতে পুন থেরো তস্সা পুরিমভৰং তত্থ কতপুঞ্ঞকম্মং লদ্ধিঞ্চ কথাপেতুকামো –

১৪০. ‘‘কিং ত্ৰং পুরে সুচরিতমাচরীধ, কেনচ্ছসি ত্ৰং অমিতযসা সুখেধিতা;

ইদ্ধী চ তে অনধিৰরা ৰিহঙ্গমা, ৰণ্ণো চ তে দস দিসা ৰিরোচতি.

১৪১. ‘‘দেৰেহি ত্ৰং পরিৰুতা সক্কতা চসি,

কুতো চুতা সুগতিগতাসি দেৰতে;

কস্স ৰা ত্ৰং ৰচনকরানুসাসনিং,

আচিক্খ মে ত্ৰং যদি বুদ্ধসাৰিকা’’তি. – দ্ৰে গাথা অভাসি;

১৪০. তত্থ আচরীতি দীঘং কত্ৰা ৰুত্তং, উপচিনীতি অত্থো. ইধাতি নিপাতমত্তং, ইধ ৰা ইমস্মিং দেৰত্তভাৰে. কেনচ্ছসীতি কেন পুঞ্ঞকম্মেন অস্সত্থা অচ্ছসি. ‘‘কেনাসি ত্ৰ’’ন্তি কেচি পঠন্তি. অমিতযসাতি ন মিতযসা অনপ্পকপরিৰারা. সুখেধিতাতি সুখেন ৰড্ঢিতা, সুপরিব্রূহিতদিব্বসুখাতি অত্থো. ইদ্ধীতি দিব্বানুভাৰো. অনধিৰরাতি অধিকা ৰিসিট্ঠা অঞ্ঞা এতিস্সা নত্থীতি অনধিৰরা, অতিউত্তমাতি অত্থো. ৰিহঙ্গমাতি ৰেহাসগামিনী. দস দিসাতি দসপি দিসা. ৰিরোচতীতি ওভাসেতি.

১৪১. পরিৰুতা সক্কতা চসীতি সমন্ততো পরিৰারিতা সম্ভাৰিতা চ অসি. কুতো চুতা সুগতিগতাসীতি পঞ্চসু গতীসু কতরগতিতো চুতা হুত্ৰা সুগতিং ইমং দেৰগতিং পটিসন্ধিৰসেন উপগতা অসি. কস্স ৰা ত্ৰং ৰচনকরানুসাসনিন্তি কস্স নু ৰা সত্থু সাসনে পাৰচনে ওৰাদানুসাসনিসম্পটিচ্ছনেন ত্ৰং ৰচনকরা অসীতি যোজনা. কস্স ৰা ত্ৰং সত্থু ৰচনকরা অনুসাসকস্স অনুসিট্ঠিযং পতিট্ঠানেনাতি এৰং ৰা এত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. এৰং অনুদ্দেসিকৰসেন তস্সা লদ্ধিং পুচ্ছিত্ৰা পুন উদ্দেসিকৰসেন ‘‘আচিক্খ মে ত্ৰং যদি বুদ্ধসাৰিকা’’তি পুচ্ছতি. তত্থ বুদ্ধসাৰিকাতি সব্বম্পি ঞেয্যধম্মং সযম্ভুঞাণেন হত্থতলে আমলকং ৰিয পচ্চক্খতো বুদ্ধত্তা বুদ্ধস্স ভগৰতো ধম্মস্সৰনন্তে জাতাতি বুদ্ধসাৰিকা.

এৰং থেরেন পুচ্ছিতমত্থং কথেন্তী দেৰতা ইমা গাথা অভাসি –

১৪২. ‘‘নগন্তরে নগরৰরে সুমাপিতে, পরিচারিকা রাজৰরস্স সিরিমতো;

নচ্চে গীতে পরমসুসিক্খিতা অহুং, সিরিমাতি মং রাজগহে অৰেদিংসু.

১৪৩. ‘‘বুদ্ধো চ মে ইসিনিসভো ৰিনাযকো, অদেসযী সমুদযদুক্খনিচ্চতং;

অসঙ্খতং দুক্খনিরোধ সস্সতং, মগ্গঞ্চিমং অকুটিলমঞ্জসং সিৰং.

১৪৪. ‘‘সুত্ৰানহং অমতপদং অসঙ্খতং, তথাগতস্সনধিৰরস্স সাসনং;

সীলেস্ৰহং পরমসুসংৰুতা অহুং, ধম্মে ঠিতা নরৰরবুদ্ধদেসিতে.

১৪৫. ‘‘ঞত্ৰানহং ৰিরজপদং অসঙ্খতং, তথাগতেননধিৰরেন দেসিতং;

তত্থেৰহং সমথসমাধিমাফুসিং, সাযেৰ মে পরমনিযামতা অহু.

১৪৬. ‘‘লদ্ধানহং অমতৰরং ৰিসেসনং, একংসিকা অভিসমযে ৰিসেসিয;

অসংসযা বহুজনপূজিতা অহং, খিড্ডারতিং পচ্চনুভোমনপ্পকং.

১৪৭. ‘‘এৰং অহং অমতদসম্হি দেৰতা, তথাগতস্সনধিৰরস্স সাৰিকা;

ধম্মদ্দসা পঠমফলে পতিট্ঠিতা, সোতাপন্না ন চ পন মত্থি দুগ্গতি.

১৪৮. ‘‘সা ৰন্দিতুং অনধিৰরং উপাগমিং, পাসাদিকে কুসলরতে চ ভিক্খৰো;

নমস্সিতুং সমণসমাগমং সিৰং, সগারৰা সিরিমতো ধম্মরাজিনো.

১৪৯. ‘‘দিস্ৰা মুনিং মুদিতমনম্হি পীণিতা, তথাগতং নরৰরদম্মসারথিং;

তণ্হচ্ছিদং কুসলরতং ৰিনাযকং, ৰন্দামহং পরমহিতানুকম্পক’’ন্তি.

১৪২. তত্থ নগন্তরেতি ইসিগিলিৰেপুল্লৰেভারপণ্ডৰগিজ্ঝকূটসঙ্খাতানং পঞ্চন্নং পব্বতানং অন্তরে ৰেমজ্ঝে, যতো তং নগরং ‘‘গিরিব্বজ’’ন্তি ৰুচ্চতি. নগরৰরেতি উত্তমনগরে, রাজগহং সন্ধাযাহ. সুমাপিতেতি মহাগোৰিন্দপণ্ডিতেন ৰত্থুৰিজ্জাৰিধিনা সম্মদেৰ নিৰেসিতে. পরিচারিকাতি সংগীতপরিচরিযায উপট্ঠাযিকা. রাজৰরস্সাতি বিম্বিসারমহারাজস্স. সিরিমতোতি এত্থ ‘‘সিরীতি বুদ্ধিপুঞ্ঞানং অধিৰচন’’ন্তি ৰদন্তি. অথ ৰা পুঞ্ঞনিব্বত্তা সরীরসোভগ্গাদিসম্পত্তি কতপুঞ্ঞং নিস্সযতি, কতপুঞ্ঞেহি ৰা নিস্সীযতীতি ‘‘সিরী’’তি ৰুচ্চতি, সা এতস্স অত্থীতি সিরিমা, তস্স সিরিমতো. পরমসুসিক্খিতাতি অতিৰিয সম্মদেৰ চ সিক্খিতা. অহুন্তি অহোসিং. অৰেদিংসূতি অঞ্ঞাসুং.

১৪৩. ইসিনিসভোতি গৰসতজেট্ঠকো উসভো, গৰসহস্সজেট্ঠকো ৰসভো, ৰজসতজেট্ঠকো ৰা উসভো, ৰজসহস্সজেট্ঠকো ৰসভো, সব্বগৰসেট্ঠো সব্বপরিস্সযসহো সেতো পাসাদিকো মহাভারৰহো অসনিসতসদ্দেহিপি অসম্পকম্পিযো নিসভো. রথা সো অত্তনো নিসভবলেন সমন্নাগতো চতূহি পাদেহি পথৰিং উপ্পীল়েত্ৰা কেনচি পরিস্সযেন অকম্পিযো অচলট্ঠানেন তিট্ঠতি, এৰং ভগৰা দসহি তথাগতবলেহি সমন্নাগতো চতূহি ৰেসারজ্জপাদেহি অট্ঠপরিসপথৰিং উপ্পীল়েত্ৰা সদেৰকে লোকে কেনচি পচ্চত্থিকেন পচ্চামিত্তেন অকম্পিযো অচলট্ঠানেন তিট্ঠতি, তস্মা নিসভো ৰিযাতি নিসভো. সীলাদীনং ধম্মক্খন্ধানং এসনট্ঠেন ‘‘ইসী’’তি লদ্ধৰোহারেসু সেক্খাসেক্খইসীসু নিসভো, ইসীনং ৰা নিসভো, ইসি চ সো নিসভো চাতি ৰা ইসিনিসভো. ৰেনেয্যসত্তে ৰিনেতীতি ৰিনাযকো, নাযকৰিরহিতোতি ৰা ৰিনাযকো, সযম্ভূতি অত্থো.

অদেসযী সমুদযদুক্খনিচ্চতন্তি সমুদযসচ্চস্স চ দুক্খসচ্চস্স চ অনিচ্চতং ৰযধম্মতং অভাসি. তেন ‘‘যংকিঞ্চি সমুদযধম্মং, সব্বং তং নিরোধধম্ম’’ন্তি অত্তনো অভিসমযঞাণস্স পৰত্তিআকারং দস্সেতি. সমুদযদুক্খনিচ্চতন্তি ৰা সমুদযসচ্চঞ্চ দুক্খসচ্চঞ্চ অনিচ্চতঞ্চ. তত্থ সমুদযসচ্চদুক্খসচ্চগ্গহণেন ৰিপস্সনায ভূমিং দস্সেতি, অনিচ্চতাগহণেন তস্সা পৰত্তিআকারং দস্সেতি. সঙ্খারানঞ্হি অনিচ্চাকারে ৰিভাৰিতে দুক্খাকারো অনত্তাকারোপি ৰিভাৰিতোযেৰ হোতি তংনিবন্ধনত্তা তেসং. তেনাহ ‘‘যদনিচ্চং, তং দুক্খং, যং দুক্খং, তদনত্তা’’তি (সং. নি. ৩.১৫). অসঙ্খতং দুক্খনিরোধসস্সতন্তি কেনচি পচ্চযেন ন সঙ্খতন্তি অসঙ্খতং, সব্বকালং তথভাৰেন সস্সতং, সকলৰট্টদুক্খনিরোধভাৰতো দুক্খনিরোধং অরিযসচ্চঞ্চ মে অদেসযীতি যোজনা. মগ্গঞ্চিমং অকুটিলমঞ্জসং সিৰন্তি অন্তদ্ৰযপরিৰজ্জনেন কুটিলভাৰকরানং মাযাদীনং কাযৰঙ্কাদীনঞ্চ পহানেন অকুটিলং, ততো এৰ অঞ্জসং, অসিৰভাৰকরানং কামরাগাদীনং সমুচ্ছিন্দনেন সিৰং নিব্বানং. মগ্গন্তি নিব্বানত্থিকেহি মগ্গীযতি, কিলেসে ৰা মারেন্তো গচ্ছতীতি ‘‘মগ্গো’’তি লদ্ধনামং ইদং তুম্হাকঞ্চ মমঞ্চ পচ্চক্খভূতং দুক্খনিরোধগামিনিপটিপদাসঙ্খাতং অরিযসচ্চঞ্চ মে অদেসযীতি যোজনা.

১৪৪. সুত্ৰানহং অমতপদং অসঙ্খতং, তথাগতস্সনধিৰরস্স সাসনন্তি এত্থ অযং সঙ্খেপত্থো – তথা আগমনাদিঅত্থেন তথাগতস্স, সদেৰকে লোকে অগ্গভাৰতো অনধিৰরস্স, সম্মাসম্বুদ্ধস্স অমতপদং অসঙ্খতং নিব্বানং উদ্দিস্স দেসিতত্তা, অমতস্স ৰা নিব্বানস্স পটিপজ্জনুপাযত্তা কেনচিপি অসঙ্খরণীযত্তা চ অমতপদং অসঙ্খতং সাসনং সদ্ধম্মং অহং সুত্ৰানাতি. সীলেস্ৰহন্তি সীলেসু নিপ্ফাদেতব্বেসু অহং. পরমসুসংৰুতাতি অতিৰিয সম্মদেৰ সংৰুতা. অহুন্তি অহোসিং. ধম্মে ঠিতাতি পটিপত্তিধম্মে পতিট্ঠিতা.

১৪৫. ঞত্ৰানাতি সচ্ছিকিরিযাভিসমযৰসেন জানিত্ৰা. তত্থেৰাতি তস্মিংযেৰ খণে, তস্মিংযেৰ ৰা অত্তভাৰে. সমথসমাধিমাফুসিন্তি পচ্চনীকধম্মানং সমুচ্ছেদৰসেন সমনতো ৰূপসমনতো পরমত্থসমথভূতং লোকুত্তরসমাধিং আফুসিং অধিগচ্ছিং. যদিপি যস্মিং খণে নিরোধস্স সচ্ছিকিরিযাভিসমযো, তস্মিংযেৰ খণে মগ্গস্স ভাৰনাভিসমযো, আরম্মণপটিৰেধং পন ভাৰনাপটিৰেধস্সেৰ পুরিমসিদ্ধিকারণং ৰিয কত্ৰা দস্সেতুং –

‘‘ঞত্ৰানহং ৰিরজপদং অসঙ্খতং, তথাগতেননধিৰরেন দেসিতং’’.

তত্থেৰহং ‘সমথসমাধিমাফুসি’ন্তি ৰুত্তং যথা ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ রূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি (ম. নি. ১.৪০০; ৩.৪২১; সং. নি. ৪.৬০). ঞত্ৰানাতি ৰা সমানকালৰসেন ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং যথা ‘‘নিহন্ত্ৰান তমং সব্বং, আদিচ্চো নভমুগ্গতো’’তি. সাযেৰাতি যা লোকুত্তরসমাধিফুসনা লদ্ধা, সাযেৰ. পরমনিযামতাতি পরমা উত্তমা মগ্গনিযামতা.

১৪৬. ৰিসেসনন্তি পুথুজ্জনেহি ৰিসেসকং ৰিসিট্ঠভাৰসাধকং. একংসিকাতি ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৰা, স্ৰাক্খাতো ধম্মো, সুপ্পটিপন্নো সঙ্ঘো’’তি একংসগাহৰতী রতনত্তযে নিব্বিচিকিচ্ছা. অভিসমযে ৰিসেসিযাতি সচ্চপটিৰেধৰসেন ৰিসেসং পত্ৰা. ‘‘ৰিসেসিনী’’তিপি পঠন্তি, অভিসমযহেতু ৰিসেসৰতীতি অত্থো. অসংসযাতি সোল়সৰত্থুকায অট্ঠৰত্থুকায চ ৰিচিকিচ্ছায পহীনত্তা অপগতসংসযা. ‘‘অসংসিযা’’তি কেচি পঠন্তি. বহুজনপূজিতাতি সুগতীহি পরেহি পত্থনীযগুণাতি অত্থো. খিড্ডারতিন্তি খিড্ডাভূতং রতিং, অথ ৰা খিড্ডঞ্চ রতিঞ্চ খিড্ডাৰিহারঞ্চ রতিসুখঞ্চ.

১৪৭. অমতদসম্হীতি অমতদসা নিব্বানদস্সাৰিনী অম্হি. ধম্মদ্দসাতি চতুসচ্চধম্মং দিট্ঠৰতী. সোতাপন্নাতি অরিযমগ্গসোতং আদিতো পত্তা. ন চ পন মত্থি দুগ্গতীতি ন চ পন মে অত্থি দুগ্গতি অৰিনিপাতধম্মত্তা.

১৪৮. পাসাদিকেতি পসাদাৰহে. কুসলরতেতি কুসলে অনৰজ্জধম্মে নিব্বানে রতে. ভিক্খৰোতি ভিক্খূ নমস্সিতুং উপাগমিন্তি যোজনা. সমণসমাগমং সিৰন্তি সমণানং সমিতপাপানং বুদ্ধবুদ্ধসাৰকানং সিৰঞ্চ ধম্মং খেমং সমাগমং সঙ্গমং পযিরুপাসিতুং উপাগমিন্তি সম্বন্ধো. সিরিমতো ধম্মরাজিনোতি ভুম্মত্থে সামিৰচনং. সিরিমতি ধম্মরাজিনীতি অত্থো. এৰমেৰ চ কেচি পঠন্তি.

১৪৯. মুদিতমনম্হীতি মোদিতমনা অম্হি. পীণিতাতি তুট্ঠা, পীতিরসৰসেন ৰা তিত্তা. নরৰরদম্মসারথিন্তি নরৰরো চ সো অগ্গপুগ্গলত্তা, দম্মানং দমেতব্বানং ৰেনেয্যানং নিব্বানাভিমুখং সারণতো দম্মসারথি চাতি নরৰরদম্মসারথি, তং. পরমহিতানুকম্পকন্তি পরমেন উত্তমেন হিতেন সব্বসত্তানং অনুকম্পকং.

এৰং সিরিমা দেৰধীতা অত্তনো লদ্ধিপৰেদনমুখেন রতনত্তযে পসাদং পৰেদেত্ৰা ভগৰন্তং ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ ৰন্দিত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা দেৰলোকমেৰ গতা. ভগৰা তমেৰ ওতিণ্ণৰত্থুং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা ধম্মং দেসেসি, দেসনাপরিযোসানে উক্কণ্ঠিতভিক্খু অরহত্তং পাপুণি, সম্পত্তপরিসাযপি সা ধম্মদেসনা সাত্থিকা জাতাতি.

সিরিমাৰিমানৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.