৮. ৰিসাখাসুত্তৰণ্ণনা

৭৮. অট্ঠমে ৰিসাখায মিগারমাতুযা নত্তা কালঙ্কতা হোতীতি ৰিসাখায মহাউপাসিকায পুত্তস্স ধীতা কুমারিকা কালঙ্কতা হোতি. সা কির ৰত্তসম্পন্না সাসনে অভিপ্পসন্না মহাউপাসিকায গেহং পৰিট্ঠানং ভিক্খূনং ভিক্খুনীনঞ্চ অত্তনা কাতব্বৰেয্যাৰচ্চং পুরেভত্তং পচ্ছাভত্তঞ্চ অপ্পমত্তা অকাসি, অত্তনো পিতামহিযা চিত্তানুকূলং পটিপজ্জি. তেন ৰিসাখা গেহতো বহি গচ্ছন্তী সব্বং তস্সাযেৰ ভারং কত্ৰা গচ্ছতি, রূপেন চ দস্সনীযা পাসাদিকা, ইতি সা তস্সা ৰিসেসতো পিযা মনাপা অহোসি. সা রোগাভিভূতা কালমকাসি. তেন ৰুত্তং – ‘‘তেন খো পন সমযেন ৰিসাখায মিগারমাতুযা নত্তা কালঙ্কতা হোতি পিযা মনাপা’’তি. অথ মহাউপাসিকা তস্সা মরণেন সোকং সন্ধারেতুং অসক্কোন্তী দুক্খী দুম্মনা সরীরনিক্খেপং কারেত্ৰা ‘‘অপি নাম সত্থু সন্তিকং গতকালে চিত্তস্সাদং লভেয্য’’ন্তি ভগৰন্তং উপসঙ্কমি. তেন ৰুত্তং – ‘‘অথ খো ৰিসাখা মিগারমাতা’’তিআদি. তত্থ দিৰা দিৰস্সাতি দিৰসস্সাপি দিৰা, মজ্ঝন্হিকে কালেতি অত্থো.

ভগৰা ৰিসাখায ৰট্টাভিরতিং জানন্তো উপাযেন সোকতনুকরণত্থং ‘‘ইচ্ছেয্যাসি ত্ৰং ৰিসাখে’’তিআদিমাহ. তত্থ যাৰতিকাতি যত্তকা. তদা কির সত্ত জনকোটিযো সাৰত্থিযং পটিৰসন্তি. তং সন্ধায ভগৰা ‘‘কীৰবহুকা পন ৰিসাখে সাৰত্থিযা মনুস্সা দেৰসিকং কালং করোন্তী’’তি পুচ্ছি. ৰিসাখা ‘‘দসপি, ভন্তে’’তিআদিমাহ. তত্থ তীণীতি তযো. অযমেৰ ৰা পাঠো. অৰিৰিত্তাতি অসুঞ্ঞা.

অথ ভগৰা অত্তনো অধিপ্পাযং পকাসেন্তো ‘‘অপি নু ত্ৰং কদাচি করহচি অনল্লৰত্থা ৰা ভৰেয্যাসি অনল্লকেসা ৰা’’তি আহ. ননু এৰং সন্তে তযা সব্বকালং সোকাভিভূতায মতানং পুত্তাদীনং অমঙ্গলূপচারৰসেন উদকোরোহণেন অল্লৰত্থায অল্লকেসায এৰ ভৰিতব্বন্তি দস্সেতি. তং সুত্ৰা উপাসিকা সংৰেগজাতা ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’তি পটিক্খিপিত্ৰা পিযৰত্থুং ৰিপ্পটিসারতো অত্তনো চিত্তস্স নিৰত্তভাৰং সত্থু আরোচেন্তী ‘‘অলং মে, ভন্তে, তাৰবহুকেহি পুত্তেহি চ নত্তারেহি চা’’তি আহ.

অথস্সা ভগৰা ‘‘দুক্খং নামেতং পিযৰত্থুনিমিত্তং, যত্তকানি পিযৰত্থূনি, তত্তকানি দুক্খানি. তস্মা সুখকামেন দুক্খপ্পটিকূলেন সব্বসো পিযৰত্থুতো চিত্তং ৰিৰেচেতব্ব’’ন্তি ধম্মং দেসেন্তো ‘‘যেসং খো ৰিসাখে সতং পিযানি, সতং তেসং দুক্খানী’’তিআদিমাহ. তত্থ সতং পিযানীতি সতং পিযাযিতব্বৰত্থূনি. ‘‘সতং পিয’’ন্তিপি কেচি পঠন্তি. এত্থ চ যস্মা একতো পট্ঠায যাৰ দস, তাৰ সঙ্খ্যা সঙ্খ্যেয্যপ্পধানা, তস্মা ‘‘যেসং দস পিযানি, দস তেসং দুক্খানী’’তিআদিনা পাল়ি আগতা. কেচি পন ‘‘যেসং দস পিযানং, দস নেসং দুক্খান’’ন্তিআদিনা পঠন্তি, তং ন সুন্দরং. যস্মা পন ৰীসতিতো পট্ঠায যাৰ সতং, তাৰ সঙ্খ্যা সঙ্খ্যেয্যপ্পধানাৰ, তস্মা তত্থাপি সঙ্খ্যেয্যপ্পধানতংযেৰ গহেত্ৰা ‘‘যেসং খো ৰিসাখে সতং পিযানি, সতং তেসং দুক্খানী’’তিআদিনা পাল়ি আগতা. সব্বেসম্পি চ ‘‘যেসং একং পিযং, একং তেসং দুক্খ’’ন্তি পাঠো, ন পন দুক্খস্সাতি. এতস্মিঞ্হি পক্খে একরসা একজ্ঝাসযা চ ভগৰতো দেসনা হোতি. তস্মা যথাৰুত্তনযাৰ পাল়ি ৰেদিতব্বা.

এতমত্থং ৰিদিত্ৰা সোকপরিদেৰাদিকং চেতসিকং কাযিকঞ্চ দুক্খং পিযৰত্থুনিমিত্তং পিযৰত্থুম্হি সতি হোতি, অসতি ন হোতীতি এতমত্থং সব্বাকারতো জানিত্ৰা তদত্থপরিদীপনং ইমং উদানং উদানেসি.

তস্সত্থো – ঞাতিভোগরোগসীলদিট্ঠিব্যসনেহি ফুট্ঠস্স অন্তো নিজ্ঝাযন্তস্স বালস্স চিত্তসন্তাপলক্খণা যে কেচি মুদুমজ্ঝাদিভেদেন যাদিসা তাদিসা সোকা ৰা তেহিযেৰ ফুট্ঠস্স সোকুদ্দেহকসমুট্ঠাপিতৰচীৰিপ্পলাপলক্খণা পরিদেৰিতা ৰা অনিট্ঠফোট্ঠব্বপটিহতকাযস্স কাযপীল়নলক্খণা দুক্খা ৰা তথা অৰুত্তত্থস্স ৰিকপ্পনত্থেন ৰাসদ্দেন গহিতা দোমনস্সূপাযাসাদযো ৰা নিস্সযভেদেন চ অনেকরূপা নানাৰিধা ইমস্মিং সত্তলোকে দিস্সন্তি উপলব্ভন্তি, সব্বেপি এতে পিযং পিযজাতিকং সত্তং সঙ্খারঞ্চ পটিচ্চ নিস্সায আগম্ম পচ্চযং কত্ৰা পভৰন্তি নিব্বত্তন্তি. তস্মিং পন যথাৰুত্তে পিযৰত্থুম্হি পিযে অসন্তে পিযভাৰকরে ছন্দরাগে পহীনে ন কদাচিপি এতে ভৰন্তি. ৰুত্তঞ্হেতং – ‘‘পিযতো জাযতী সোকো…পে… পেমতো জাযতী সোকো’’তি চ আদি (ধ. প. ২১২-২১৩). তথা ‘‘পিযপ্পভূতা কলহা ৰিৰাদা, পরিদেৰসোকা সহমচ্ছরেহী’’তি চ আদি (সু. নি. ৮৬৯). এত্থ চ ‘‘পরিদেৰিতা ৰা দুক্খা ৰা’’তি লিঙ্গৰিপল্লাসেন ৰুত্তং, ‘‘পরিদেৰিতানি ৰা দুক্খানি ৰা’’তি ৰত্তব্বে ৰিভত্তিলোপো ৰা কতোতি ৰেদিতব্বো.

তস্মা হি তে সুখিনো ৰীতসোকাতি যস্মা পিযপ্পভূতা সোকাদযো যেসং নত্থি, তস্মা তে এৰ সুখিনো ৰীতসোকা নাম. কে পন তে? যেসং পিযং নত্থি কুহিঞ্চি লোকে যেসং অরিযানং সব্বসো ৰীতরাগত্তা কত্থচিপি সত্তলোকে সঙ্খারলোকে চ পিযং পিযভাৰো ‘‘পুত্তো’’তি ৰা ‘‘ভাতা’’তি ৰা ‘‘ভগিনী’’তি ৰা ‘‘ভরিযা’’তি ৰা পিযং পিযাযনং পিযভাৰো নত্থি, সঙ্খারলোকেপি ‘‘এতং মম সন্তকং, ইমিনাহং ইমং নাম সুখং লভামি লভিস্সামী’’তি পিযং পিযাযনং পিযভাৰো নত্থি. তস্মা অসোকং ৰিরজং পত্থযানো, পিযং ন কযিরাথ কুহিঞ্চি লোকেতি যস্মা চ সুখিনো নাম ৰীতসোকা, ৰীতসোকত্তাৰ কত্থচিপি ৰিসযে পিযভাৰো নত্থি, তস্মা অত্তনো যথাৰুত্তসোকাভাৰেন চ অসোকং অসোকভাৰং রাগরজাদিৰিগমনেন ৰিরজং ৰিরজভাৰং অরহত্তং, সোকস্স রাগরজাদীনঞ্চ অভাৰহেতুভাৰতো ৰা ‘‘অসোকং ৰিরজ’’ন্তি লদ্ধনামং নিব্বানং পত্থযানো কত্তুকম্যতাকুসলচ্ছন্দস্স ৰসেন ছন্দজাতো কত্থচি লোকে রূপাদিধম্মে অন্তমসো সমথৰিপস্সনাধম্মেপি পিযং পিযভাৰং ৰিযাযনং ন কযিরাথ ন উপ্পাদেয্য. ৰুত্তঞ্হেতং – ‘‘ধম্মাপি ৰো, ভিক্খৰে, পহাতব্বা, পগেৰ অধম্মা’’তি (ম. নি. ১.২৪০).

অট্ঠমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.