৫. চুন্দসুত্তৰণ্ণনা

৭৫. পঞ্চমে মল্লেসূতি এৰংনামকে জনপদে. মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেনাতি গুণমহত্তসঙ্খ্যামহত্তেহি মহতা. সো হি ভিক্খুসঙ্ঘো সীলাদিগুণৰিসেসযোগেনপি মহা তত্থ সব্বপচ্ছিমকস্স সোতাপন্নভাৰতো, সঙ্খ্যামহত্তেনপি মহা অপরিচ্ছিন্নগণনত্তা. আযুসঙ্খারোস্সজ্জনতো পট্ঠায হি আগতাগতা ভিক্খূ ন পক্কমিংসু. চুন্দস্সাতি এৰংনামকস্স. কম্মারপুত্তস্সাতি সুৰণ্ণকারপুত্তস্স. সো কির অড্ঢো মহাকুটুম্বিকো ভগৰতো পঠমদস্সনেনেৰ সোতাপন্নো হুত্ৰা অত্তনো অম্বৰনে সত্থুৰসনানুচ্ছৰিকং গন্ধকুটিং, ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ রত্তিট্ঠানদিৰাট্ঠানউপট্ঠানসালাকুটিমণ্ডপচঙ্কমনাদিকে চ সম্পাদেত্ৰা পাকারপরিক্খিত্তং দ্ৰারকোট্ঠকযুত্তং ৰিহারং কত্ৰা বুদ্ধপ্পমুখস্স সঙ্ঘস্স নিয্যাদেসি. তং সন্ধায ৰুত্তং – ‘‘তত্র সুদং ভগৰা পাৰাযং ৰিহরতি চুন্দস্স কম্মারপুত্তস্স অম্বৰনে’’তি.

পটিযাদাপেত্ৰাতি সম্পাদেত্ৰা. ‘‘সূকরমদ্দৰন্তি সূকরস্স মুদুসিনিদ্ধং পৰত্তমংস’’ন্তি মহাঅট্ঠকথাযং ৰুত্তং. কেচি পন ‘‘সূকরমদ্দৰন্তি ন সূকরমংসং, সূকরেহি মদ্দিতৰংসকল়ীরো’’তি ৰদন্তি. অঞ্ঞে ‘‘সূকরেহি মদ্দিতপ্পদেসে জাতং অহিছত্তক’’ন্তি. অপরে পন ‘‘সূকরমদ্দৰং নাম একং রসাযন’’ন্তি ভণিংসু. তঞ্হি চুন্দো কম্মারপুত্তো ‘‘অজ্জ ভগৰা পরিনিব্বাযিস্সতী’’তি সুত্ৰা ‘‘অপ্পেৰ নাম নং পরিভুঞ্জিত্ৰা চিরতরং তিট্ঠেয্যা’’তি সত্থু চিরজীৰিতুকম্যতায অদাসীতি ৰদন্তি.

তেন মং পরিৰিসাতি তেন মমং ভোজেহি. কস্মা ভগৰা এৰমাহ? পরানুদ্দযতায. তঞ্চ কারণং পাল়িযং ৰুত্তমেৰ. তেন অভিহটভিক্খায পরেসং অপরিভোগারহতো চ তথা ৰত্তুং ৰট্টতীতি দস্সিতং হোতি. তস্মিং কির সূকরমদ্দৰে দ্ৰিসহস্সদীপপরিৰারেসু চতূসু মহাদীপেসু দেৰতা ওজং পক্খিপিংসু. তস্মা তং অঞ্ঞো কোচি সম্মা জীরাপেতুং ন সক্কোতি, তমত্থং পকাসেন্তো সত্থা পরূপৰাদমোচনত্থং ‘‘নাহং তং, চুন্দ, পস্সামী’’তিআদিনা সীহনাদং নদি. যে হি পরে উপৰদেয্যুং ‘‘অত্তনা পরিভুত্তাৰসেসং নেৰ ভিক্খূনং, ন অঞ্ঞেসং মনুস্সানং অদাসি, আৰাটে নিখণাপেত্ৰা ৰিনাসেসী’’তি, ‘‘তেসং ৰচনোকাসো মা হোতূ’’তি পরূপৰাদমোচনত্থং সীহনাদং নদি.

তত্থ সদেৰকেতিআদীসু সহ দেৰেহীতি সদেৰকো, সহ মারেনাতি সমারকো, সহ ব্রহ্মুনাতি সব্রহ্মকো, সহ সমণব্রাহ্মণেহীতি সস্সমণব্রাহ্মণী, পজাতত্তা পজা, সহ দেৰমনুস্সেহীতি সদেৰমনুস্সা. তস্মিং সদেৰকে লোকে…পে… সদেৰমনুস্সায. তত্থ সদেৰকৰচনেন পঞ্চকামাৰচরদেৰগ্গহণং, সমারকৰচনেন ছট্ঠকামাৰচরদেৰগ্গহণং, সব্রহ্মকৰচনেন ব্রহ্মকাযিকাদিব্রহ্মগ্গহণং, সস্সমণব্রাহ্মণীৰচনেন সাসনস্স পচ্চত্থিকপচ্চামিত্তসমণব্রাহ্মণগ্গহণং সমিতপাপবাহিতপাপসমণব্রাহ্মণগ্গহণঞ্চ, পজাৰচনেন সত্তলোকগ্গহণং, সদেৰমনুস্সৰচনেন সম্মুতিদেৰঅৰসেসমনুস্সগ্গহণং. এৰমেত্থ তীহি পদেহি ওকাসলোকৰসেন, দ্ৰীহি পজাৰসেন সত্তলোকো গহিতোতি ৰেদিতব্বো. অপরো নযো – সদেৰকৰচনেন অরূপাৰচরলোকো গহিতো, সমারকৰচনেন ছকামাৰচরদেৰলোকো, সব্রহ্মকৰচনেন রূপী ব্রহ্মলোকো, সস্সমণব্রাহ্মণৰচনেন চতুপরিসৰসেন সম্মুতিদেৰেহি সহ মনুস্সলোকো, অৰসেসসত্তলোকো ৰা গহিতোতি ৰেদিতব্বো.

ভুত্তাৰিস্সাতি ভুত্তৰতো. খরোতি ফরুসো. আবাধোতি ৰিসভাগরোগো. পবাল়্হাতি বলৰতিযো. মারণন্তিকাতি মরণন্তা মরণসমীপপাপনসমত্থা. সতো সম্পজানো অধিৰাসেসীতি সতিং উপট্ঠিতং কত্ৰা ঞাণেন পরিচ্ছিন্দিত্ৰা অধিৰাসেসি. অৰিহঞ্ঞমানোতি ৰেদনানুৰত্তনৰসেন অসল্লক্খিতধম্মো ৰিয অপরাপরং পরিৰত্তনং অকরোন্তো অপীল়িযমানো অদুক্খিযমানো ৰিয অধিৰাসেসি. ভগৰতো হি ৰেল়ুৰগামকেযেৰ তা ৰেদনা উপ্পন্না, সমাপত্তিবলেন পন ৰিক্খম্ভিতা যাৰ পরিনিব্বানদিৰসা ন উপ্পজ্জিংসু দিৰসে দিৰসে সমাপত্তীহি পটিপণামনতো. তং দিৰসং পন পরিনিব্বাযিতুকামো ‘‘কোটিসহস্সহত্থীনং বলং ধারেন্তানং ৰজিরসঙ্ঘাতসমানকাযানং অপরিমিতকালং উপচিতপুঞ্ঞসম্ভারানম্পি ভৰে সতি এৰরূপা ৰেদনা পৰত্তন্তি, কিমঙ্গং পন অঞ্ঞেস’’ন্তি সত্তানং সংৰেগজননত্থং সমাপত্তিং ন সমাপজ্জি, তেন ৰেদনা খরা ৰত্তিংসু. আযামাতি এহি যাম.

চুন্দস্স ভত্তং ভুঞ্জিত্ৰাতিআদিকা অপরভাগে ধম্মসঙ্গাহকেহি ঠপিতা গাথা. তত্থ ভুত্তস্স চ সূকরমদ্দৰেনাতি ভুত্তস্স উদপাদি, ন পন ভুত্তপচ্চযা. যদি হি অভুত্তস্স উপ্পজ্জিস্সা, অতিখরো অভৰিস্সা, সিনিদ্ধভোজনং পন ভুত্তত্তা তনুকা ৰেদনা অহোসি, তেনেৰ পদসা গন্তুং অসক্খি. এতেন য্ৰাযং ‘‘যস্স তং পরিভুত্তং সম্মা পরিণামং গচ্ছেয্য অঞ্ঞত্র তথাগতস্সা’’তি সীহনাদো নদিতো, তস্স সাত্থকতা দস্সিতা. বুদ্ধানঞ্হি অট্ঠানে গজ্জিতং নাম নত্থি. যস্মা তং পরিভুত্তং ভগৰতো ন কিঞ্চি ৰিকারং উপ্পাদেসি, কম্মেন পন লদ্ধোকাসেন উপ্পাদিযমানং ৰিকারং অপ্পমত্ততায উপসমেন্তো সরীরে বলং উপ্পাদেসি, যেন যথা ৰক্খমানং তিৰিধং পযোজনং সম্পাদেসি, তস্মা সম্মদেৰ তং পরিণামং গতং, মারণন্তিকত্তা পন ৰেদনানং অৰিঞ্ঞাতং অপাকটং অহোসীতি. ৰিরিচ্চমানোতি অভিণ্হং পৰত্তলোহিতৰিরেচনোৰ সমানো. অৰোচাতি অত্তনা ইচ্ছিতট্ঠানে পরিনিব্বানত্থায এৰমাহ.

কস্মা পন ভগৰা এৰং রোগে উপ্পন্নে কুসিনারং অগমাসি, কিং অঞ্ঞত্থ ন সক্কা পরিনিব্বাযিতুন্তি? পরিনিব্বাযিতুং নাম ন কত্থচি ন সক্কা, এৰং পন চিন্তেসি – মযি কুসিনারং গতে মহাসুদস্সনসুত্তদেসনায (দী. নি. ২.২৪১) অট্ঠুপ্পত্তি ভৰিস্সতি, তায যা দেৰলোকে অনুভৰিতব্বসদিসা সম্পত্তি মনুস্সলোকে মযা অনুভূতা, তং দ্ৰীহি ভাণৰারেহি পটিমণ্ডেত্ৰা দেসেস্সামি, তং সুত্ৰা বহূ জনা কুসলং কত্তব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি. সুভদ্দোপি কত্থ মং উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্হং পুচ্ছিত্ৰা ৰিস্সজ্জনপরিযোসানে সরণেসু পতিট্ঠায পব্বজিত্ৰা লদ্ধূপসম্পদো কম্মট্ঠানং ভাৰেত্ৰা মযি ধরন্তেযেৰ অরহত্তং পত্ৰা পচ্ছিমসাৰকো নাম ভৰিস্সতি. অঞ্ঞত্থ মযি পরিনিব্বুতে ধাতুনিমিত্তং মহাকলহো ভৰিস্সতি, লোহিতং নদী ৰিয সন্দিস্সতি. কুসিনারাযং পন পরিনিব্বুতে দোণব্রাহ্মণো তং ৰিৰাদং ৰূপসমেত্ৰা ধাতুযো ৰিভজিত্ৰা দস্সতীতি ইমানি তীণি কারণানি পস্সন্তো ভগৰা মহতা উস্সাহেন কুসিনারং অগমাসি.

ইঙ্ঘাতি চোদনত্থে নিপাতো. কিলন্তোস্মীতি পরিস্সন্তো অস্মি. তেন যথাৰুত্তৰেদনানং বলৰভাৰং এৰ দস্সেতি. ভগৰা হি অত্তনো আনুভাৰেন তদা পদসা অগমাসি, অঞ্ঞেসং পন যথা পদুদ্ধারম্পি কাতুং ন সক্কা, তথা ৰেদনা তিখিণা খরা কটুকা ৰত্তিংসু. তেনেৰাহ ‘‘নিসীদিস্সামী’’তি.

ইদানীতি অধুনা. লুল়িতন্তি মদ্দিতং ৰিয আকুলং. আৰিলন্তি আলুলং. অচ্ছোদকাতি তনুপসন্নসলিলা. সাতোদকাতি মধুরতোযা. সীতোদকাতি সীতলজলা. সেতোদকাতি নিক্কদ্দমা. উদকঞ্হি সভাৰতো সেতৰণ্ণং, ভূমিৰসেন কদ্দমাৰিলতায চ অঞ্ঞাদিসং হোতি, ককুধাপি নদী ৰিমলৰালিকা সমোকিণ্ণা সেতৰণ্ণা সন্দতি. তেন ৰুত্তং ‘‘সেতোদকা’’তি. সুপতিত্থাতি সুন্দরতিত্থা. রমণীযাতি মনোহরভূমিভাগতায রমিতব্বা যথাৰুত্তউদকসম্পত্তিযা চ মনোরমা.

কিলন্তোস্মি চুন্দক, নিপজ্জিস্সামীতি তথাগতস্স হি –

‘‘কাল়াৰকঞ্চ গঙ্গেয্যং, পণ্ডরং তম্বপিঙ্গলং;

গন্ধমঙ্গলহেমঞ্চ, উপোসথছদ্দন্তিমে দসা’’তি. –

এৰং ৰুত্তেসু দসসু হত্থিকুলেসু কাল়াৰকসঙ্খাতানং যং দসন্নং পকতিহত্থীনং বলং, তং একস্স গঙ্গেয্যস্সাতি এৰং দসগুণিতায গণনায পকতিহত্থীনং কোটিসহস্সবলপ্পমাণং সরীরবলং. তং সব্বম্পি তস্মিং দিৰসে পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায চঙ্গৰারে পক্খিত্তউদকং ৰিয পরিক্খযং গতং. পাৰায তিগাৰুতে কুসিনারা. এতস্মিং অন্তরে পঞ্চৰীসতিযা ঠানেসু নিসীদিত্ৰা মহন্তং উস্সাহং কত্ৰা আগচ্ছন্তো সূরিযত্থঙ্গমনৰেলায ভগৰা কুসিনারং পাপুণীতি এৰং ‘‘রোগো নাম সব্বং আরোগ্যং মদ্দন্তো আগচ্ছতী’’তি ইমমত্থং দস্সেন্তো সদেৰকস্স লোকস্স সংৰেগকরং ৰাচং ভাসন্তো ‘‘কিলন্তোস্মি, চুন্দক, নিপজ্জিস্সামী’’তি আহ.

সীহসেয্যন্তি এত্থ কামভোগীসেয্যা পেতসেয্যা তথাগতসেয্যা সীহসেয্যাতি চতস্সো সেয্যা. তত্থ ‘‘যেভুয্যেন, ভিক্খৰে, কামভোগী ৰামেন পস্সেন সেয্যং কপ্পেন্তী’’তি (অ. নি. ৪.২৪৬) অযং কামভোগীসেয্যা. ‘‘যেভুয্যেন, ভিক্খৰে, পেতা উত্তানা সেন্তী’’তি (অ. নি. ৪.২৪৬) অযং পেতসেয্যা. চতুত্থজ্ঝানং তথাগতসেয্যা. ‘‘সীহো, ভিক্খৰে, মিগরাজা দক্খিণেন পস্সেন সেয্যং কপ্পেতী’’তি (অ. নি. ৪.২৪৬) অযং সীহসেয্যা. অযঞ্হি তেজুস্সদইরিযাপথত্তা উত্তমসেয্যা নাম. তেন ৰুত্তং – ‘‘দক্খিণেন পস্সেন সীহসেয্যং কপ্পেসী’’তি. পাদে পাদন্তি দক্খিণপাদে ৰামপাদং. অচ্চাধাযাতি অতিআধায, গোপ্ফকং অতিক্কম্ম ঠপেত্ৰা. গোপ্ফকেন হি গোপ্ফকে, জাণুনা জাণুম্হি সঙ্ঘট্টিযমানে অভিণ্হং ৰেদনা উপ্পজ্জন্তি, সেয্যা ফাসুকা ন হোতি. যথা পন ন সঙ্ঘট্টেতি, এৰং অতিক্কম্ম ঠপিতে ৰেদনা নুপ্পজ্জন্তি, সেয্যা ফাসুকা হোতি. তস্মা এৰং নিপজ্জি.

গন্ত্ৰান বুদ্ধোতি ইমা গাথা অপরভাগে ধম্মসঙ্গাহকেহি ঠপিতা. তত্থ নদিকন্তি নদিং. অপ্পটিমোধ লোকেতি অপ্পটিমো ইধ ইমস্মিং সদেৰকে লোকে. ন্হত্ৰা চ পিৰিত্ৰা চুদতারীতি গত্তানং সীতিকরণৰসেন ন্হত্ৰা চ পানীযং পিৰিত্ৰা চ নদিতো উত্তরি. তদা কির ভগৰতি ন্হাযন্তে অন্তোনদিযং মচ্ছকচ্ছপা, উদকং, উভোসু তীরেসু ৰনসণ্ডো, সব্বো চ সো ভূমিভাগোতি সব্বং সুৰণ্ণৰণ্ণমেৰ অহোসি. পুরক্খতোতি গুণৰিসিট্ঠসত্তুত্তমগরুভাৰতো সদেৰকেন লোকেন পূজাসম্মানৰসেন পুরক্খতো. ভিক্খুগণস্স মজ্ঝেতি ভিক্খুসঙ্ঘস্স মজ্ঝে. তদা ভিক্খূ ভগৰতো ৰেদনানং অধিমত্তভাৰং ৰিদিত্ৰা আসন্না হুত্ৰা সমন্ততো পরিৰারেত্ৰাৰ গচ্ছন্তি. সত্থাতি দিট্ঠধম্মিকসম্পরাযিকপরমত্থেহি সত্তানং অনুসাসনতো সত্থা. পৰত্তা ভগৰা ইধ ধম্মেতি ভাগ্যৰন্ততাদীহি ভগৰা ইধ সীলাদিসাসনধম্মে পৰত্তা, ধম্মে ৰা চতুরাসীতিধম্মক্খন্ধসহস্সানি পৰত্তা পৰত্তেতা. অম্বৰনন্তি তস্সা এৰ নদিযা তীরে অম্বৰনং. আমন্তযি চুন্দকন্তি তস্মিং কির খণে আযস্মা আনন্দো উদকসাটিকং পীল়েন্তো ওহীযি, চুন্দকত্থেরো সমীপে অহোসি. তস্মা তং ভগৰা আমন্তযি. পমুখে নিসীদীতি ৰত্তসীসেন সত্থু পুরতো নিসীদি ‘‘কিং নু খো সত্থা আণাপেতী’’তি. এত্তাৰতা ধম্মভণ্ডাগারিকো অনুপ্পত্তো. এৰং অনুপ্পত্তং অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি.

উপদহেয্যাতি উপ্পাদেয্য, ৰিপ্পটিসারস্স উপ্পাদকো কোচি পুরিসো সিযা অপি ভৰেয্য. অলাভাতি যে অঞ্ঞেসং দানং দদন্তানং দানানিসংসসঙ্খাতা লাভা হোন্তি, তে অলাভা. দুল্লদ্ধন্তি পুঞ্ঞৰিসেসেন লদ্ধম্পি মনুস্সত্তং দুল্লদ্ধং. যস্স তেতি যস্স তৰ. উত্তণ্ডুলং ৰা অতিকিলিন্নং ৰা কো তং জানাতি, কীদিসম্পি পচ্ছিমং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জিত্ৰা তথাগতো পরিনিব্বুতো, অদ্ধা তেন যং ৰা তং ৰা দিন্নং ভৰিস্সতীতি. লাভাতি দিট্ঠধম্মিকসম্পরাযিকা দানানিসংসসঙ্খাতা লাভা. সুলদ্ধন্তি তুয্হং মনুস্সত্তং সুলদ্ধং. সম্মুখাতি সম্মুখতো, ন অনুস্সৰেন ন পরম্পরাযাতি অত্থো. মেতন্তি মে এতং মযা এতং. দ্ৰেমেতি দ্ৰে ইমে. সমসমফলাতি সব্বাকারেন সমানফলা.

ননু চ যং সুজাতায দিন্নং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জিত্ৰা তথাগতো অভিসম্বুদ্ধো, তং কিলেসানং অপ্পহীনকালে দানং, ইদং পন চুন্দস্স দানং খীণাসৰকালে, কস্মা এতানি সমফলানীতি? পরিনিব্বানসমতায সমাপত্তিসমতায অনুস্সরণসমতায চ. ভগৰা হি সুজাতায দিন্নং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জিত্ৰা সউপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পরিনিব্বুতো, চুন্দেন দিন্নং ভুঞ্জিত্ৰা অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পরিনিব্বুতোতি এৰং পরিনিব্বানসমতাযপি সমফলানি. অভিসম্বুজ্ঝনদিৰসে চ অগ্গমগ্গস্স হেতুভূতা চতুৰীসতিকোটিসতসহস্সসঙ্খা সমাপত্তিযো সমাপজ্জি, পরিনিব্বানদিৰসেপি সব্বা তা সমাপজ্জি. এৰং সমাপত্তিসমতাযপি সমফলানি. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা –

‘‘যস্স চেতং পিণ্ডপাতং পরিভুঞ্জিত্ৰা অনুত্তরং অপ্পমাণং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, অপ্পমাণো তস্স পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো’’তিআদি. –

সুজাতা চ অপরভাগে অস্সোসি ‘‘ন কির সা রুক্খদেৰতা, বোধিসত্তো কিরেস, তং কির পিণ্ডপাতং পরিভুঞ্জিত্ৰা অনুত্তরং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো, সত্তসত্তাহং কিরস্স তেন যাপনা অহোসী’’তি. তস্সা ইদং সুত্ৰা ‘‘লাভা ৰত মে’’তি অনুস্সরন্তিযা বলৰপীতিসোমনস্সং উদপাদি. চুন্দস্সপি অপরভাগে ‘‘অৰসানপিণ্ডপাতো কির মযা দিন্নো, ধম্মসীসং কির মযা গহিতং, ময্হং কির পিণ্ডপাতং পরিভুঞ্জিত্ৰা সত্থা অত্তনা চিরকালাভিপত্থিতায অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পরিনিব্বুতো’’তি সুত্ৰা ‘‘লাভা ৰত মে’’তি অনুস্সরতো বলৰপীতিসোমনস্সং উদপাদি. এৰং অনুস্সরণসমতাযপি সমফলানি দ্ৰেপি পিণ্ডপাতদানানীতি ৰেদিতব্বানি.

আযুসংৰত্তনিকন্তি দীঘাযুকসংৰত্তনিকং. উপচিতন্তি পসুতং উপ্পাদিতং. যসসংৰত্তনিকন্তি পরিৰারসংৰত্তনিকং. আধিপতেয্যসংৰত্তনিকন্তি সেট্ঠভাৰসংৰত্তনিকং.

এতমত্থং ৰিদিত্ৰাতি এতং দানস্স মহপ্ফলতঞ্চেৰ সীলাদিগুণেহি অত্তনো চ অনুত্তরদক্খিণেয্যভাৰং অনুপাদাপরিনিব্বানঞ্চাতি তিৰিধম্পি অত্থং সব্বাকারতো ৰিদিত্ৰা তদত্থদীপনং ইমং উদানং উদানেসি.

তত্থ দদতো পুঞ্ঞং পৰড্ঢতীতি দানং দেন্তস্স চিত্তসম্পত্তিযা চ দক্খিণেয্যসম্পত্তিযা চ দানমযং পুঞ্ঞং উপচীযতি, মহপ্ফলতরঞ্চ মহানিসংসতরঞ্চ হোতীতি অত্থো. অথ ৰা দদতো পুঞ্ঞং পৰড্ঢতীতি দেয্যধম্মং পরিচ্চজন্তো পরিচ্চাগচেতনায বহুলীকতায অনুক্কমেন সব্বত্থ অনাপত্তিবহুলো সুৰিসুদ্ধসীলং রক্খিত্ৰা সমথৰিপস্সনঞ্চ ভাৰেতুং সক্কোতীতি তস্স দানাদিৰসেন তিৰিধম্পি পুঞ্ঞং অভিৰড্ঢতীতি এৰমেত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো. সংযমতোতি সীলসংযমেন সংযমন্তস্স, সংৰরে ঠিতস্সাতি অত্থো. ৰেরং ন চীযতীতি পঞ্চৰিধৰেরং ন পৰড্ঢতি, অদোসপধানত্তা ৰা অধিসীলস্স কাযৰাচাচিত্তেহি সযংমন্তো সুৰিসুদ্ধসীলো খন্তিবহুলতায কেনচি ৰেরং ন করোতি, কুতো তস্স উপচযো. তস্মা তস্স সংযমতো সংযমন্তস্স, সংযমহেতু ৰা ৰেরং ন চীযতি. কুসলো চ জহাতি পাপকন্তি কুসলো পন ঞাণসম্পন্নো সুৰিসুদ্ধসীলে পতিট্ঠিতো অট্ঠতিংসায আরম্মণেসু অত্তনো অনুরূপং কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা উপচারপ্পনাভেদং ঝানং সম্পাদেন্তো পাপকং লামকং কামচ্ছন্দাদিঅকুসলং ৰিক্খম্ভনৰসেন জহাতি পরিচ্চজতি. সো তমেৰ ঝানং পাদকং কত্ৰা সঙ্খারেসু খযৰযং পট্ঠপেত্ৰা ৰিপস্সনায কম্মং করোন্তো ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা অরিযমগ্গেন অনৰসেসং পাপকং লামকং অকুসলং সমুচ্ছেদৰসেন জহাতি. রাগদোসমোহক্খযা স নিব্বুতোতি সো এৰং পাপকং পজহিত্ৰা রাগাদীনং খযা অনৰসেসকিলেসনিব্বানেন, ততো পরং খন্ধনিব্বানেন চ নিব্বুতো হোতীতি এৰং ভগৰা চুন্দস্স চ দক্খিণসম্পত্তিং, অত্তনো চ দক্খিণেয্যসম্পত্তিং নিস্সায পীতিৰেগৰিস্সট্ঠং উদানং উদানেসি.

পঞ্চমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.