৯. উপাতিধাৰন্তিসুত্তৰণ্ণনা
৫৯. নৰমে রত্তন্ধকারতিমিসাযন্তি রত্তিযং অন্ধকারে মহাতিমিসাযং. রত্তীপি হি অন্ধকারৰিরহিতা হোতি, যা পুণ্ণমায রত্তি জুণ্হোভাসিতা. অন্ধকারোপি ‘‘তিমিসা’’তি ন ৰত্তব্বো হোতি অব্ভমহিকাদিউপক্কিলেসৰিরহিতে দেৰে. মহন্ধকারো হি ‘‘তিমিসা’’তি ৰুচ্চতি. অযং পন অমাৰসী রত্তি দেৰো চ মেঘপটলসঞ্ছন্নো. তেন ৰুত্তং – ‘‘রত্তন্ধকারতিমিসাযন্তি রত্তিযা অন্ধকারে মহাতিমিসায’’ন্তি. অব্ভোকাসেতি অপ্পটিচ্ছন্নে ওকাসে ৰিহারঙ্গণে. তেলপ্পদীপেসু ঝাযমানেসূতি তেলপজ্জোতেসু জলমানেসু.
ননু চ ভগৰতো ব্যামপ্পভা পকতিযা ব্যামমত্তপ্পদেসং অভিব্যাপেত্ৰা চন্দিমসূরিযালোকং অভিভৰিত্ৰা ঘনবহলং বুদ্ধালোকং ৰিস্সজ্জেন্তী অন্ধকারং ৰিধমিত্ৰা তিট্ঠতি, কাযপ্পভাপি নীলপীতাদিৰসেন ছব্বণ্ণঘনবুদ্ধরস্মিযো ৰিস্সজ্জেত্ৰা পকতিযাৰ সমন্ততো অসীতিহত্থপ্পদেসং ওভাসেন্তী তিট্ঠতি, এৰং বুদ্ধালোকেনেৰ একোভাসভূতে ভগৰতো নিসিন্নোকাসে পদীপকরণে কিচ্চং নত্থীতি? সচ্চং নত্থি, তথাপি পুঞ্ঞত্থিকা উপাসকা ভগৰতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ পূজাকরণত্থং দেৰসিকং তেলপ্পদীপং উপট্ঠপেন্তি. তথা হি ৰুত্তং – সামঞ্ঞফলেপি ‘‘এতে মণ্ডলমালে দীপা ঝাযন্তী’’তি (দী. নি. ১.১৫৯). ‘‘রত্তন্ধকারতিমিসায’’ন্তি ইদম্পি তস্সা রত্তিযা সভাৰকিত্তনত্থং ৰুত্তং, ন পন ভগৰতো নিসিন্নোকাসস্স অন্ধকারভাৰতো. পূজাকরণত্থমেৰ হি তদাপি উপাসকেহি পদীপা কারিতা.
তস্মিঞ্হি দিৰসে সাৰত্থিৰাসিনো বহূ উপাসকা পাতোৰ সরীরপটিজগ্গনং কত্ৰা ৰিহারং গন্ত্ৰা উপোসথঙ্গানি সমাদিযিত্ৰা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিমন্তেত্ৰা নগরং পৰিসিত্ৰা মহাদানানি পৰত্তেত্ৰা ভগৰন্তং ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ অনুগন্ত্ৰা নিৰত্তিত্ৰা অত্তনো অত্তনো গেহানি গন্ত্ৰা সযম্পি পরিভুঞ্জিত্ৰা সুদ্ধৰত্থনিৰত্থা সুদ্ধুত্তরাসঙ্গা গন্ধমালাদিহত্থা ৰিহারং গন্ত্ৰা ভগৰন্তং পূজেত্ৰা কেচি মনোভাৰনীযে ভিক্খূ পযিরুপাসন্তা কেচি যোনিসোমনসিকরোন্তা দিৰসভাগং ৰীতিনামেসুং. তে সাযন্হসমযে ভগৰতো সন্তিকে ধম্মং সুত্ৰা সত্থরি ধম্মসভামণ্ডপতো পট্ঠায গন্ধকুটিসমীপে অজ্ঝোকাসে পঞ্ঞত্তৰরবুদ্ধাসনে নিসিন্নে, ভিক্খুসঙ্ঘে চ ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা পযিরুপাসন্তে উপোসথৰিসোধনত্থঞ্চেৰ যোনিসোমনসিকারপরিব্রূহনত্থঞ্চ নগরং অগন্ত্ৰা ৰিহারেযেৰ ৰসিতুকামা ওহীযিংসু. অথ তে ভগৰতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ পূজাকরণত্থং বহূ তেলপ্পদীপে আরোপেত্ৰা সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ অঞ্জলিং কত্ৰা ভিক্খূনং পরিযন্তে নিসিন্না কথং সমুট্ঠাপেসুং, ‘‘ভন্তে, ইমে তিত্থিযা নানাৰিধানি দিট্ঠিগতানি অভিনিৰিস্স ৰোহরন্তি, তথা ৰোহরন্তা চ কদাচি সস্সতং, কদাচি অসস্সতং, উচ্ছেদাদীসু অঞ্ঞতরন্তি একস্মিংযেৰ অট্ঠত্ৰা নৰনৰানি দিট্ঠিগতানি ‘ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি পগ্গয্হ তিট্ঠন্তি উম্মত্তকসদিসা, তেসং তথা অভিনিৰিট্ঠানং কা গতি, কো অভিসম্পরাযো’’তি. তেন চ সমযেন বহূ পটঙ্গপাণকা পতন্তা পতন্তা তেসু তেলপ্পদীপেসু নিপতন্তি. তেন ৰুত্তং – ‘‘তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা অধিপাতকা’’তিআদি.
তত্থ অধিপাতকাতি পটঙ্গপাণকা, যে ‘‘সলভা’’তিপি ৰুচ্চন্তি. তে হি দীপসিখং অধিপতনতো ‘‘অধিপাতকা’’তি অধিপ্পেতা. আপাতপরিপাতন্তি আপাতং পরিপাতং, আপতিত্ৰা আপতিত্ৰা পরিপতিত্ৰা পরিপতিত্ৰা, অভিমুখপাতঞ্চেৰ পরিব্ভমিত্ৰা পাতঞ্চ কত্ৰাতি অত্থো. ‘‘আপাথে পরিপাত’’ন্তি কেচি পঠন্তি, আপাথে পদীপস্স অত্তনো আপাথগমনে সতি পরিপতিত্ৰা পরিপতিত্ৰাতি অত্থো. অনযন্তি অৰড্ঢিং দুক্খং. ব্যসনন্তি ৰিনাসং. পুরিমপদেন হি মরণমত্তং দুক্খং, পচ্ছিমপদেন মরণং তেসং দীপেতি. তত্থ কেচি পাণকা সহ পতনেন মরিংসু, কেচি মরণমত্তং দুক্খং আপজ্জিংসু.
এতমত্থং ৰিদিত্ৰাতি এতং অধিপাতকপাণকানং অত্তহিতং অজানন্তানং অত্তুপক্কমৰসেন নিরত্থকব্যসনাপত্তিং ৰিদিত্ৰা তেসং ৰিয দিট্ঠিগতিকানং দিট্ঠাভিনিৰেসেন অনযব্যসনাপত্তিদীপকং ইমং উদানং উদানেসি.
তত্থ উপাতিধাৰন্তি ন সারমেন্তীতি সীলসমাধিপঞ্ঞাৰিমুত্তিআদিভেদং সারং ন এন্তি, চতুসচ্চাভিসমযৰসেন ন অধিগচ্ছন্তি. তস্মিং পন সউপাযে সারে তিট্ঠন্তেযেৰ ৰিমুত্তাভিলাসায তং উপেন্তা ৰিয হুত্ৰাপি দিট্ঠিৰিপল্লাসেন অতিধাৰন্তি অতিক্কমিত্ৰা গচ্ছন্তি, পঞ্চুপাদানক্খন্ধে ‘‘নিচ্চং সুভং সুখং অত্তা’’তি অভিনিৰিসিত্ৰা গণ্হন্তাতি অত্থো. নৰং নৰং বন্ধনং ব্রূহযন্তীতি তথা গণ্হন্তা চ তণ্হাদিট্ঠিসঙ্খাতং নৰং নৰং বন্ধনং ব্রূহযন্তি ৰড্ঢযন্তি. পতন্তি পজ্জোতমিৰাধিপাতকা, দিট্ঠে সুতে ইতিহেকে নিৰিট্ঠাতি এৰং তণ্হাদিট্ঠিবন্ধনেহি বদ্ধত্তা একে সমণব্রাহ্মণা দিট্ঠে অত্তনা চক্খুৰিঞ্ঞাণেন দিট্ঠিদস্সনেনেৰ ৰা দিট্ঠে অনুস্সৰূপলব্ভমত্তেনেৰ চ সুতে ‘‘ইতিহ একন্ততো এৰমেত’’ন্তি নিৰিট্ঠা দিট্ঠাভিনিৰেসেন ‘‘সস্সত’’ন্তিআদিনা অভিনিৰিট্ঠা, একন্তহিতং ৰা নিস্সরণং অজানন্তা রাগাদীহি একাদসহি অগ্গীহি আদিত্তং ভৰত্তযসঙ্খাতং অঙ্গারকাসুংযেৰ ইমে ৰিয অধিপাতকা ইমং পজ্জোতং পতন্তি, ন ততো সীসং উক্খিপিতুং সক্কোন্তীতি অত্থো.
নৰমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.