৩. দণ্ডসুত্তৰণ্ণনা

১৩. ততিযে কুমারকাতি দারকা. অন্তরা চ সাৰত্থিং অন্তরা চ জেতৰনন্তি অন্তরাসদ্দো ‘‘তদন্তরং কো জানেয্য, অঞ্ঞত্র তথাগতা’’তি (অ. নি. ৬.৪৪; ১০.৭৫), ‘‘জনা সঙ্গম্ম মন্তেন্তি, মঞ্চ ত্ৰঞ্চ কিমন্তর’’ন্তিআদীসু (সং. নি. ১.২২৮) কারণে আগতো. ‘‘অদ্দসা মং, ভন্তে, অঞ্ঞতরা ইত্থী ৰিজ্জন্তরিকায ভাজনং ধোৰন্তী’’তিআদীসু (ম. নি. ২.১৪৯) খণে. ‘‘যস্সন্তরতো ন সন্তি কোপা’’তিআদীসু (উদা. ২০) চিত্তে. ‘‘অন্তরা ৰোসানমাপাদী’’তিআদীসু ৰেমজ্ঝে. ‘‘অপিচাযং, ভিক্খৰে, তপোদা দ্ৰিন্নং মহানিরযানং অন্তরিকায আগচ্ছতী’’তিআদীসু (পারা. ২৩১) ৰিৰরে. স্ৰাযমিধাপি ৰিৰরে ৰেদিতব্বো. তস্মা সাৰত্থিযা চ জেতৰনস্স চ ৰিৰরেতি, এৰমেত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো. অন্তরাসদ্দযোগতো চেত্থ উপযোগৰচনং ‘‘অন্তরা চ সাৰত্থিং অন্তরা চ জেতৰন’’ন্তি. ঈদিসেসু ঠানেসু অক্খরচিন্তকা ‘‘অন্তরা গামঞ্চ নদিঞ্চ গচ্ছতী’’তি একমেৰ অন্তরাসদ্দং পযুজ্জন্তি, সো দুতিযপদেনপি যোজেতব্বো হোতি. ইধ পন যোজেত্ৰা ৰুত্তো.

অহিং দণ্ডেন হনন্তীতি বিলতো নিক্খমিত্ৰা গোচরায গচ্ছন্তং কণ্হসপ্পং ছাতজ্ঝত্তং অনুবন্ধিত্ৰা যট্ঠীহি পোথেন্তি. তেন চ সমযেন ভগৰা সাৰত্থিং পিণ্ডায গচ্ছন্তো অন্তরামগ্গে তে দারকে অহিং দণ্ডেন হনন্তে দিস্ৰা ‘‘কস্মা কুমারকা ইমং অহিং দণ্ডেন হনথা’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ডংসনভযেন, ভন্তে’’তি চ ৰুত্তে ‘‘ইমে অত্তনো সুখং করিস্সামাতি ইমং পহরন্তা নিব্বত্তট্ঠানে দুক্খং অনুভৰিস্সন্তি, অহো অৰিজ্জায নিকতিকোসল্ল’’ন্তি ধম্মসংৰেগং উপ্পাদেসি. তেনেৰ চ ধম্মসংৰেগেন উদানং উদানেসি. তেন ৰুত্তং ‘‘অথ খো ভগৰা’’তিআদি.

তত্থ এতমত্থং ৰিদিত্ৰাতি ‘‘ইমে দারকা অত্তসুখায পরদুক্খং করোন্তা সযং পরত্থ সুখং ন লভিস্সন্তী’’তি এতমত্থং জানিত্ৰাতি এৰমেকে ৰণ্ণেন্তি. অঞ্ঞেসং দুপ্পটিপন্নানং সুখপরিযেসনং আযতিং দুক্খায সংৰত্ততি, সুপ্পটিপন্নানং একন্তেন সুখায সংৰত্ততি. তস্মা ‘‘পরৰিহেসাৰিনিমুত্তা অচ্চন্তমেৰ সুখভাগিনো ৰত ময্হং ওৰাদপ্পটিকরা’’তি সোমনস্সৰসেনেৰেতম্পি সত্থা উদানং উদানেসীতি ৰদন্তি. অপরে পন ভণন্তি ‘‘এৰং তেহি কুমারকেহি পৰত্তিতং পরৰিহেঠনং সব্বাকারেন আদীনৰতো ৰিদিত্ৰা পরৰিহেসায পরানুকম্পায চ যথাক্কমং আদীনৰানিসংসৰিভাৰনং ইমং উদানং উদানেসী’’তি.

তত্থ সুখকামানীতি একন্তেনেৰ অত্তনো সুখস্স ইচ্ছনতো সুখানুগিদ্ধানি. ভূতানীতি পাণিনো. যো দণ্ডেন ৰিহিংসতীতি এত্থ দণ্ডেনাতি দেসনামত্তং, দণ্ডেন ৰা লেড্ডুসত্থপাণিপ্পহারাদীহি ৰাতি অত্থো. অথ ৰা দণ্ডেনাতি দণ্ডনেন. ইদং ৰুত্তং হোতি – যো সুখকামানি সব্বভূতানি জাতিআদিনা ঘট্টনৰসেন ৰচীদণ্ডেন ৰা পাণিমুগ্গরসত্থাদীহি পোথনতাল়নচ্ছেদনাদিৰসেন সরীরদণ্ডেন ৰা সতং ৰা সহস্সং ৰা ঠাপনৰসেন ধনদণ্ডেন ৰাতি ইমেসু দণ্ডেসু যেন কেনচি দণ্ডেন ৰিহিংসতি ৰিহেঠেতি দুক্খং পাপেতি, অত্তনো সুখমেসানো, পেচ্চ সো ন লভতে সুখন্তি সো পুগ্গলো অত্তনো সুখং এসন্তো গৰেসন্তো পত্থেন্তো পেচ্চ পরলোকে মনুস্সসুখং দিব্বসুখং নিব্বানসুখন্তি তিৰিধম্পি সুখং ন লভতি, অঞ্ঞদত্থু তেন দণ্ডেন দুক্খমেৰ লভতীতি অত্থো.

পেচ্চ সো লভতে সুখন্তি যো খন্তিমেত্তানুদ্দযসম্পন্নো ‘‘যথাহং সুখকামো দুক্খপ্পটিকূলো, এৰং সব্বেপী’’তি চিন্তেত্ৰা সম্পত্তৰিরতিআদীসু ঠিতো ৰুত্তনযেন কেনচি দণ্ডেন সব্বানিপি ভূতানি ন হিংসতি ন বাধতি, সো পুগ্গলো পরলোকে মনুস্সভূতো মনুস্সসুখং, দেৰভূতো দিব্বসুখং, উভযং অতিক্কমন্তো নিব্বানসুখং লভতীতি. এত্থ চ তাদিসস্স পুগ্গলস্স অৰস্সংভাৰিতায তং সুখং পচ্চুপ্পন্নং ৰিয হোতীতি দস্সনত্থং ‘‘লভতে’’তি ৰুত্তং. পুরিমগাথাযপি এসেৰ নযো.

ততিযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.