৫. ব্রাহ্মণসুত্তৰণ্ণনা
৫. পঞ্চমে সাৰত্থিযন্তি এৰংনামকে নগরে. তঞ্হি সৰত্থস্স নাম ইসিনো নিৰাসট্ঠানে মাপিতত্তা সাৰত্থীতি ৰুচ্চতি, যথা কাকন্দী, মাকন্দীতি. এৰং তাৰ অক্খরচিন্তকা. অট্ঠকথাচরিযা পন ভণন্তি – যংকিঞ্চি মনুস্সানং উপভোগপরিভোগং সব্বমেত্থ অত্থীতি সাৰত্থি. সত্থসমাযোগে চ কিমেত্থ ভণ্ডমত্থীতি পুচ্ছিতে সব্বমত্থীতিপি ৰচনং উপাদায সাৰত্থীতি.
‘‘সব্বদা সব্বূপকরণং, সাৰত্থিযং সমোহিতং;
তস্মা সব্বমুপাদায, সাৰত্থীতি পৰুচ্চতী’’তি. (ম. নি. অট্ঠ. ১.১৪);
তস্সং সাৰত্থিযং, সমীপত্থে চেতং ভুম্মৰচনং. জেতৰনেতি অত্তনো পচ্চত্থিকে জিনাতীতি জেতো, রঞ্ঞা ৰা পচ্চত্থিকজনে জিতে জাতোতি জেতো, মঙ্গলকম্যতায ৰা তস্স এৰং নামমেৰ কতন্তি জেতো. ৰনযতীতি ৰনং, অত্তনো সম্পত্তিযা সত্তানং অত্তনি ভত্তিং করোতি উপ্পাদেতীতি অত্থো. ৰনুকে ইতি ৰা ৰনং, নানাৰিধকুসুমগন্ধসম্মোদমত্তকোকিলাদিৰিহঙ্গৰিরুতালাপেহি মন্দমারুতচলিতরুক্খসাখাপল্লৰহত্থেহি চ ‘‘এথ মং পরিভুঞ্জথা’’তি পাণিনো যাচতি ৰিযাতি অত্থো. জেতস্স ৰনং জেতৰনং. তঞ্হি জেতেন কুমারেন রোপিতং সংৰদ্ধিতং পরিপালিতং. সোৰ তস্স সামী অহোসি, তস্মা জেতৰনন্তি ৰুচ্চতি, তস্মিং জেতৰনে.
অনাথপিণ্ডিকস্স আরামেতি মাতাপিতূহি গহিতনামৰসেন সুদত্তো নাম সো মহাসেট্ঠি, সব্বকামসমিদ্ধিতায পন ৰিগতমলমচ্ছেরতায করুণাদিগুণসমঙ্গিতায চ নিচ্চকালং অনাথানং পিণ্ডং দেতি, তস্মা অনাথপিণ্ডিকোতি ৰুচ্চতি. আরমন্তি এত্থ পাণিনো ৰিসেসেন পব্বজিতাতি আরামো, পুপ্ফফলাদিসোভায নাতিদূরনাচ্চাসন্নতাদিপঞ্চৰিধসেনাসনঙ্গসম্পত্তিযা চ ততো ততো আগম্ম রমন্তি অভিরমন্তি অনুক্কণ্ঠিতা হুত্ৰা ৰসন্তীতি অত্থো. ৰুত্তপ্পকারায ৰা সম্পত্তিযা তত্থ তত্থ গতেপি অত্তনো অব্ভন্তরংযেৰ আনেত্ৰা রমেতীতি আরামো. সো হি অনাথপিণ্ডিকেন গহপতিনা জেতস্স রাজকুমারস্স হত্থতো অট্ঠারসহি হিরঞ্ঞকোটীহি কোটিসন্থারেন কিণিত্ৰা অট্ঠারসহি হিরঞ্ঞকোটীহি সেনাসনানি কারাপেত্ৰা অট্ঠারসহি হিরঞ্ঞকোটীহি ৰিহারমহং নিট্ঠাপেত্ৰা এৰং চতুপঞ্ঞাসহিরঞ্ঞকোটিপরিচ্চাগেন বুদ্ধপ্পমুখস্স সঙ্ঘস্স নিয্যাতিতো, তস্মা ‘‘অনাথপিণ্ডিকস্স আরামো’’তি ৰুচ্চতি. তস্মিং অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে.
এত্থ চ ‘‘জেতৰনে’’তি ৰচনং পুরিমসামিপরিকিত্তনং, ‘‘অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে’’তি পচ্ছিমসামিপরিকিত্তনং. উভযম্পি দ্ৰিন্নং পরিচ্চাগৰিসেসপরিদীপনেন পুঞ্ঞকামানং আযতিং দিট্ঠানুগতিআপজ্জনত্থং. তত্থ হি দ্ৰারকোট্ঠকপাসাদকরণৰসেন ভূমিৰিক্কযলদ্ধা অট্ঠারস হিরঞ্ঞকোটিযো অনেককোটিঅগ্ঘনকা রুক্খা চ জেতস্স পরিচ্চাগো, চতুপঞ্ঞাস কোটিযো অনাথপিণ্ডিকস্স. ইতি তেসং পরিচ্চাগপরিকিত্তনেন ‘‘এৰং পুঞ্ঞকামা পুঞ্ঞানি করোন্তী’’তি দস্সেন্তো ধম্মভণ্ডাগারিকো অঞ্ঞেপি পুঞ্ঞকামে তেসং দিট্ঠানুগতিআপজ্জনে নিযোজেতীতি.
তত্থ সিযা – যদি তাৰ ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি, ‘‘জেতৰনে’’তি ন ৰত্তব্বং. অথ জেতৰনে ৰিহরতি, ‘‘সাৰত্থিয’’ন্তি ন ৰত্তব্বং. ন হি সক্কা উভযত্থ একং সমযং ৰিহরিতুন্তি. ন খো পনেতং এৰং দট্ঠব্বং, ননু অৰোচুম্হা ‘‘সমীপত্থে এতং ভুম্মৰচন’’ন্তি. তস্মা যদিদং সাৰত্থিযা সমীপে জেতৰনং, তত্থ ৰিহরন্তো ‘‘সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে’’তি ৰুত্তো. গোচরগামনিদস্সনত্থং হিস্স সাৰত্থিৰচনং, পব্বজিতানুরূপনিৰাসট্ঠানদস্সনত্থং সেসৰচনন্তি.
আযস্মা চ সারিপুত্তোতিআদীসু আযস্মাতি পিযৰচনং. চসদ্দো সমুচ্চযত্থো. রূপসারিযা নাম ব্রাহ্মণিযা পুত্তোতি সারিপুত্তো. মহামোগ্গল্লানোতি পূজাৰচনং. গুণৰিসেসেহি মহন্তো মোগ্গল্লানোতি হি মহামোগ্গল্লানো. রেৰতোতি খদিরৰনিকরেৰতো, ন কঙ্খারেৰতো. একস্মিঞ্হি দিৰসে ভগৰা রত্তসাণিপরিক্খিত্তো ৰিয সুৰণ্ণযূপো, পৰাল়ধজপরিৰারিতো ৰিয সুৰণ্ণপব্বতো, নৰুতিহংসসহস্সপরিৰারিতো ৰিয ধতরট্ঠো হংসরাজা, সত্তরতনসমুজ্জলায চতুরঙ্গিনিযা সেনায পরিৰারিতো ৰিয চক্কৰত্তি রাজা, মহাভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো গগনমজ্ঝে চন্দং উট্ঠাপেন্তো ৰিয চতুন্নং পরিসানং মজ্ঝে ধম্মং দেসেন্তো নিসিন্নো হোতি. তস্মিং সমযে ইমে অগ্গসাৰকা মহাসাৰকা চ ভগৰতো পাদে ৰন্দনত্থায উপসঙ্কমিংসু.
ভিক্খূ আমন্তেসীতি অত্তানং পরিৰারেত্ৰা নিসিন্নভিক্খূ তে আগচ্ছন্তে দস্সেত্ৰা অভাসি. ভগৰা হি তে আযস্মন্তে সীলসমাধিপঞ্ঞাদিগুণসম্পন্নে পরমেন উপসমেন সমন্নাগতে পরমায আকপ্পসম্পত্তিযা যুত্তে উপসঙ্কমন্তে পস্সিত্ৰা পসন্নমানসো তেসং গুণৰিসেসপরিকিত্তনত্থং ভিক্খূ আমন্তেসি ‘‘এতে, ভিক্খৰে, ব্রাহ্মণা আগচ্ছন্তি, এতে, ভিক্খৰে, ব্রাহ্মণা আগচ্ছন্তী’’তি. পসাদৰসেন এতং আমেডিতং, পসংসাৰসেনাতিপি ৰত্তুং যুত্তং. এৰং ৰুত্তেতি এৰং ভগৰতা তে আযস্মন্তে ‘‘ব্রাহ্মণা’’তি ৰুত্তে. অঞ্ঞতরোতি নামগোত্তেন অপাকটো, তস্সং পরিসাযং নিসিন্নো একো ভিক্খু. ব্রাহ্মণজাতিকোতি ব্রাহ্মণকুলে জাতো. সো হি উল়ারভোগা ব্রাহ্মণমহাসালকুলা পব্বজিতো. তস্স কির এৰং অহোসি ‘‘ইমে লোকিযা উভতোসুজাতিযা ব্রাহ্মণসিক্খানিপ্ফত্তিযা চ ব্রাহ্মণো হোতি, ন অঞ্ঞথাতি ৰদন্তি, ভগৰা চ এতে আযস্মন্তে ব্রাহ্মণাতি ৰদতি, হন্দাহং ভগৰন্তং ব্রাহ্মণলক্খণং পুচ্ছেয্য’’ন্তি এতদত্থমেৰ হি ভগৰা তদা তে থেরে ‘‘ব্রাহ্মণা’’তি অভাসি. ব্রহ্মং অণতীতি ব্রাহ্মণোতি হি জাতিব্রাহ্মণানং নিব্বচনং. অরিযা পন বাহিতপাপতায ব্রাহ্মণা. ৰুত্তঞ্হেতং – ‘‘বাহিতপাপোতি ব্রাহ্মণো, সমচরিযা সমণোতি ৰুচ্চতী’’তি (ধ. প. ৩৮৮). ৰক্খতি চ ‘‘বাহিত্ৰা পাপকে ধম্মে’’তি.
এতমত্থং ৰিদিত্ৰাতি এতং ব্রাহ্মণসদ্দস্স পরমত্থতো সিখাপত্তমত্থং জানিত্ৰা. ইমং উদানন্তি ইমং পরমত্থব্রাহ্মণভাৰদীপকং উদানং উদানেসি.
তত্থ বাহিত্ৰাতি বহি কত্ৰা, অত্তনো সন্তানতো নীহরিত্ৰা সমুচ্ছেদপ্পহানৰসেন পজহিত্ৰাতি অত্থো. পাপকে ধম্মেতি লামকে ধম্মে, দুচ্চরিতৰসেন তিৰিধদুচ্চরিতধম্মে, চিত্তুপ্পাদৰসেন দ্ৰাদসাকুসলচিত্তুপ্পাদে, কম্মপথৰসেন দসাকুসলকম্মপথে, পৰত্তিভেদৰসেন অনেকভেদভিন্নে সব্বেপি অকুসলধম্মেতি অত্থো. যে চরন্তি সদা সতাতি যে সতিৰেপুল্লপ্পত্ততায সব্বকালং রূপাদীসু ছসুপি আরম্মণেসু সততৰিহারৰসেন সতা সতিমন্তো হুত্ৰা চতূহি ইরিযাপথেহি চরন্তি. সতিগ্গহণেনেৰ চেত্থ সম্পজঞ্ঞম্পি গহিতন্তি ৰেদিতব্বং. খীণসংযোজনাতি চতূহিপি অরিযমগ্গেহি দসৰিধস্স সংযোজনস্স সমুচ্ছিন্নত্তা পরিক্খীণসংযোজনা. বুদ্ধাতি চতুসচ্চসম্বোধেন বুদ্ধা. তে চ পন সাৰকবুদ্ধা, পচ্চেকবুদ্ধা, সম্মাসম্বুদ্ধাতি তিৰিধা, তেসু ইধ সাৰকবুদ্ধা অধিপ্পেতা. তে ৰে লোকস্মি ব্রাহ্মণাতি তে সেট্ঠত্থেন ব্রাহ্মণসঙ্খাতে ধম্মে অরিযায জাতিযা জাতা, ব্রাহ্মণভূতস্স ৰা ভগৰতো ওরসপুত্তাতি ইমস্মিং সত্তলোকে পরমত্থতো ব্রাহ্মণা নাম, ন জাতিগোত্তমত্তেহি, ন জটাধারণাদিমত্তেন ৰাতি অত্থো. এৰং ইমেসু দ্ৰীসু সুত্তেসু ব্রাহ্মণকরা ধম্মা অরহত্তং পাপেত্ৰা কথিতা, নানজ্ঝাসযতায পন সত্তানং দেসনাৰিলাসেন অভিলাপনানত্তেন দেসনানানত্তং ৰেদিতব্বং.
পঞ্চমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.