৪. হুংহুঙ্কসুত্তৰণ্ণনা

৪. চতুত্থে অজপালনিগ্রোধেতি তস্স কির ছাযাযং অজপালা গন্ত্ৰা নিসীদন্তি, তেনস্স ‘‘অজপালনিগ্রোধো’’ত্ৰেৰ নামং উদপাদি. কেচি পন ‘‘যস্মা তত্থ ৰেদে সজ্ঝাযিতুং অসমত্থা মহল্লকব্রাহ্মণা পাকারপরিক্খেপযুত্তানি নিৰেসনানি কত্ৰা সব্বে ৰসিংসু, তস্মা অজপালনিগ্রোধোতি নামং জাত’’ন্তি ৰদন্তি. তত্রাযং ৰচনত্থো – ন জপন্তীতি অজপা, মন্তানং অনজ্ঝাযকাতি অত্থো, অজপা লন্তি আদিযন্তি নিৰাসং এত্থাতি অজপালোতি. যস্মা ৰা মজ্ঝন্হিকে সমযে অন্তো পৰিট্ঠে অজে অত্তনো ছাযায পালেতি রক্খতি, তস্মা ‘অজপালো’তিস্স নামং রূল়্হন্তি অপরে. সব্বথাপি নামমেতং তস্স রুক্খস্স, তস্স সমীপে. সমীপত্থে হি এতং ভুম্মং ‘‘অজপালনিগ্রোধে’’তি.

ৰিমুত্তিসুখপটিসংৰেদীতি তত্রপি ধম্মং ৰিচিনন্তো ৰিমুত্তিসুখঞ্চ পটিসংৰেদেন্তো নিসীদি. বোধিরুক্খতো পুরত্থিমদিসাভাগে এস রুক্খো হোতি. সত্তাহন্তি চ ইদং ন পল্লঙ্কসত্তাহতো অনন্তরসত্তাহং. ভগৰা হি পল্লঙ্কসত্তাহতো অপরানিপি তীণি সত্তাহানি বোধিসমীপেযেৰ ৰীতিনামেসি.

তত্রাযং অনুপুব্বিকথা – ভগৰতি কির সম্মাসম্বোধিং পত্ৰা সত্তাহং একপল্লঙ্কেন নিসিন্নে ‘‘ন ভগৰা ৰুট্ঠাতি, কিন্নু খো অঞ্ঞেপি বুদ্ধত্তকরা ধম্মা অত্থী’’তি একচ্চানং দেৰতানং কঙ্খা উদপাদি. অথ ভগৰা অট্ঠমে দিৰসে সমাপত্তিতো ৰুট্ঠায দেৰতানং কঙ্খং ঞত্ৰা কঙ্খাৰিধমনত্থং আকাসে উপ্পতিত্ৰা যমকপাটিহারিযং দস্সেত্ৰা তাসং কঙ্খং ৰিধমেত্ৰা পল্লঙ্কতো ঈসকং পাচীননিস্সিতে উত্তরদিসাভাগে ঠত্ৰা চত্তারি অসঙ্খ্যেয্যানি কপ্পসতসহস্সঞ্চ উপচিতানং পারমীনং বলাধিগমট্ঠানং পল্লঙ্কং বোধিরুক্খঞ্চ অনিমিসেহি চক্খূহি ওলোকযমানো সত্তাহং ৰীতিনামেসি, তং ঠানং অনিমিসচেতিযং নাম জাতং. অথ পল্লঙ্কস্স চ ঠিতট্ঠানস্স চ অন্তরা পুরত্থিমতো চ পচ্ছিমতো চ আযতে রতনচঙ্কমে চঙ্কমন্তো সত্তাহং ৰীতিনামেসি, তং রতনচঙ্কমচেতিযং নাম জাতং. ততো পচ্ছিমদিসাভাগে দেৰতা রতনঘরং মাপযিংসু, তত্থ পল্লঙ্কেন নিসীদিত্ৰা অভিধম্মপিটকং ৰিসেসতো অনন্তনযং সমন্তপট্ঠানং ৰিচিনন্তো সত্তাহং ৰীতিনামেসি, তং ঠানং রতনঘরচেতিযং নাম জাতং. এৰং বোধিসমীপেযেৰ চত্তারি সত্তাহানি ৰীতিনামেত্ৰা পঞ্চমে সত্তাহে বোধিরুক্খতো অজপালনিগ্রোধং উপসঙ্কমিত্ৰা তস্স মূলে পল্লঙ্কেন নিসীদি.

তম্হা সমাধিম্হা ৰুট্ঠাসীতি ততো ফলসমাপত্তিসমাধিতো যথাকালপরিচ্ছেদং ৰুট্ঠহি, ৰুট্ঠহিত্ৰা চ পন তত্থ এৰং নিসিন্নে ভগৰতি একো ব্রাহ্মণো তং গন্ত্ৰা পঞ্হং পুচ্ছি. তেন ৰুত্তং ‘‘অথ খো অঞ্ঞতরো’’তিআদি. তত্থ অঞ্ঞতরোতি নামগোত্তৰসেন অনভিঞ্ঞাতো অপাকটো একো. হুংহুঙ্কজাতিকোতি সো কির দিট্ঠমঙ্গলিকো মানথদ্ধো মানৰসেন কোধৰসেন চ সব্বং অৰোক্খজাতিকং পস্সিত্ৰা জিগুচ্ছন্তো ‘‘হুংহু’’ন্তি করোন্তো ৰিচরতি, তস্মা ‘‘হুংহুঙ্কজাতিকো’’তি ৰুচ্চতি, ‘‘হুহুক্কজাতিকো’’তিপি পাঠো. ব্রাহ্মণোতি জাতিযা ব্রাহ্মণো.

যেন ভগৰাতি যস্সং দিসাযং ভগৰা নিসিন্নো. ভুম্মত্থে হি এতং করণৰচনং. যেন ৰা দিসাভাগেন ভগৰা উপসঙ্কমিতব্বো, তেন দিসাভাগেন উপসঙ্কমি. অথ ৰা যেনাতি হেতুঅত্থে করণৰচনং, যেন কারণেন ভগৰা দেৰমনুস্সেহি উপসঙ্কমিতব্বো, তেন কারণেন উপসঙ্কমীতি অত্থো. কেন চ কারণেন ভগৰা উপসঙ্কমিতব্বো? নানপ্পকাররোগদুক্খাভিপীল়িতত্তা আতুরকাযেহি মহাজনেহি মহানুভাৰো ভিসক্কো ৰিয রোগতিকিচ্ছনত্থং, নানাৰিধকিলেসব্যাধিপীল়িতত্তা আতুরচিত্তেহি দেৰমনুস্সেহি কিলেসব্যাধিতিকিচ্ছনত্থং ধম্মস্সৰনপঞ্হপুচ্ছনাদিকারণেহি ভগৰা উপসঙ্কমিতব্বো. তেন অযম্পি ব্রাহ্মণো অত্তনো কঙ্খং ছিন্দিতুকামো উপসঙ্কমি.

উপসঙ্কমিত্ৰাতি উপসঙ্কমনপরিযোসানদীপনং. অথ ৰা যং ঠানং উপসঙ্কমি, ততোপি ভগৰতো সমীপভূতং আসন্নতরং ঠানং উপগন্ত্ৰাতি অত্থো. সম্মোদীতি সমং সম্মা ৰা মোদি, ভগৰা চানেন, সোপি ভগৰতা ‘‘কচ্চি ভোতো খমনীযং কচ্চি যাপনীয’’ন্তিআদিনা পটিসন্থারকরণৰসেন সমপ্পৰত্তমোদো অহোসি. সম্মোদনীযন্তি সম্মোদনারহং সম্মোদজননযোগ্গং. কথন্তি কথাসল্লাপং. সারণীযন্তি সরিতব্বযুত্তং সাধুজনেহি পৰত্তেতব্বং, কালন্তরে ৰা চিন্তেতব্বং. ৰীতিসারেত্ৰাতি নিট্ঠাপেত্ৰা. একমন্তন্তি ভাৰনপুংসকনিদ্দেসো. একস্মিং ঠানে, অতিসম্মুখাদিকে ছ নিসজ্জদোসে ৰজ্জেত্ৰা একস্মিং পদেসেতি অত্থো. এতদৰোচাতি এতং ইদানি ৰত্তব্বং ‘‘কিত্তাৰতা নু খো’’তিআদিৰচনং অৰোচ.

তত্থ কিত্তাৰতাতি কিত্তকেন পমাণেন. নূতি সংসযত্থে নিপাতো. খোতি পদপূরণে. ভোতি ব্রাহ্মণানং জাতিসমুদাগতং আলপনং. তথা হি ৰুত্তং – ‘‘ভোৰাদি নাম সো হোতি, সচে হোতি সকিঞ্চনো’’তি (ম. নি. ২.৪৫৭; ধ. প. ৩৯৬). গোতমাতি ভগৰন্তং গোত্তেন আলপতি. কথং পনাযং ব্রাহ্মণো সম্পতিসমাগতো ভগৰতো গোত্তং জানাতীতি? নাযং সম্পতিসমাগতো, ছব্বস্সানি পধানকরণকালে উপট্ঠহন্তেহি পঞ্চৰগ্গিযেহি সদ্ধিং চরমানোপি, অপরভাগে তং ৰতং ছড্ডেত্ৰা উরুৰেলাযং সেননিগমে একো অদুতিযো হুত্ৰা পিণ্ডায চরমানোপি তেন ব্রাহ্মণেন দিট্ঠপুব্বো চেৰ সল্লপিতপুব্বো চ. তেন সো পুব্বে পঞ্চৰগ্গিযেহি গয্হমানং ভগৰতো গোত্তং অনুস্সরন্তো, ‘‘ভো গোতমা’’তি ভগৰন্তং গোত্তেন আলপতি. যতো পট্ঠায ৰা ভগৰা মহাভিনিক্খমনং নিক্খমন্তো অনোমনদীতীরে পব্বজিতো, ততো পভুতি ‘‘সমণো গোতমো’’তি চন্দো ৰিয সূরিযো ৰিয চ পাকটো পঞ্ঞাতো, ন তস্স গোত্তজাননে কারণং গৰেসিতব্বং.

ব্রাহ্মণকরণাতি ব্রাহ্মণং করোন্তীতি ব্রাহ্মণকরণা, ব্রাহ্মণভাৰকরাতি অত্থো. এত্থ চ কিত্তাৰতাতি এতেন যেহি ধম্মেহি ব্রাহ্মণো হোতি, তেসং ধম্মানং পরিমাণং পুচ্ছতি. কতমে চ পনাতি ইমিনা তেসং সরূপং পুচ্ছতি.

এতমত্থং ৰিদিত্ৰাতি এতং তেন পুট্ঠস্স পঞ্হস্স সিখাপত্তং অত্থং ৰিদিত্ৰা তাযং ৰেলাযং ইমং উদানং উদানেসি, ন পন তস্স ব্রাহ্মণস্স ধম্মং দেসেসি. কস্মা? ধম্মদেসনায অভাজনভাৰতো. তথা হি তস্স ব্রাহ্মণস্স ইমং গাথং সুত্ৰা ন সচ্চাভিসমযো অহোসি. যথা চ ইমস্স, এৰং উপকস্স আজীৰকস্স বুদ্ধগুণপ্পকাসনং. ধম্মচক্কপ্পৰত্তনতো হি পুব্বভাগে ভগৰতা ভাসিতং পরেসং সুণন্তানম্পি তপুস্সভল্লিকানং সরণদানং ৰিয ৰাসনাভাগিযমেৰ জাতং, ন সেক্খভাগিযং, ন নিব্বেধভাগিযং. এসা হি ধম্মতাতি.

তত্থ যো ব্রাহ্মণোতি যো বাহিতপাপধম্মতায ব্রাহ্মণো, ন দিট্ঠমঙ্গলিকতায হুংহুঙ্কারকসাৰাদিপাপধম্মযুত্তো হুত্ৰা কেৰলং জাতিমত্তকেন ব্রহ্মঞ্ঞং পটিজানাতি. সো ব্রাহ্মণো বাহিতপাপধম্মত্তা হুংহুঙ্কারপ্পহানেন নিহুংহুঙ্কো, রাগাদিকসাৰাভাৰেন নিক্কসাৰো, ভাৰনানুযোগযুত্তচিত্ততায যতত্তো, সীলসংযমেন ৰা সংযতচিত্ততায যতত্তো, চতুমগ্গঞাণসঙ্খাতেহি ৰেদেহি অন্তং সঙ্খারপরিযোসানং নিব্বানং, ৰেদানং ৰা অন্তং গতত্তা ৰেদন্তগূ. মগ্গব্রহ্মচরিযস্স ৰুসিতত্তা ৰুসিতব্রহ্মচরিযো, ধম্মেন সো ব্রহ্মৰাদং ৰদেয্য ‘‘ব্রাহ্মণো অহ’’ন্তি এতং ৰাদং ধম্মেন ঞাযেন ৰদেয্য. যস্স সকললোকসন্নিৰাসেপি কুহিঞ্চি একারম্মণেপি রাগুস্সদো, দোসুস্সদো, মোহুস্সদো, মানুস্সদো, দিট্ঠুস্সদোতি ইমে উস্সদা নত্থি, অনৰসেসং পহীনাতি অত্থো.

চতুত্থসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.