৫. উব্বিরিথেরীগাথাৰণ্ণনা
অম্ম, জীৰাতিআদিকা উব্বিরিযা থেরিযা গাথা. অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারা তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনন্তী পদুমুত্তরস্স ভগৰতো কালে হংসৰতীনগরে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তা একদিৰসং মাতাপিতূসু মঙ্গলং অনুভৰিতুং গেহন্তরগতেসু অদুতিযা সযং গেহে ওহীনা উপকট্ঠায ৰেলায ভগৰতো সাৰকং একং খীণাসৰত্থেরং গেহদ্ৰারসমীপেন গচ্ছন্তং দিস্ৰা ভিক্খং দাতুকামা, ‘‘ভন্তে, ইধ পৰিসথা’’তি ৰত্ৰা থেরে গেহং পৰিট্ঠে পঞ্চপতিট্ঠিতেন থেরং ৰন্দিত্ৰা গোনকাদীহি আসনং পঞ্ঞাপেত্ৰা অদাসি. নিসীদি থেরো পঞ্ঞত্তে আসনে. সা পত্তং গহেত্ৰা পিণ্ডপাতস্স পূরেত্ৰা থেরস্স হত্থে ঠপেসি. থেরো অনুমোদনং কত্ৰা পক্কামি. সা তেন পুঞ্ঞকম্মেন তাৰতিংসেসু নিব্বত্তিত্ৰা তত্থ যাৰতাযুকং উল়ারদিব্বসম্পত্তিং অনুভৰিত্ৰা ততো চুতা সুগতীসুযেৰ সংসরন্তী ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৰত্থিযং গহপতিমহাসালকুলে নিব্বত্তিত্ৰা উব্বিরীতি লদ্ধনামা অভিরূপা দস্সনীযা পাসাদিকা অহোসি. সা ৰযপ্পত্তকালে কোসলরঞ্ঞা অত্তনো গেহং নীতা, কতিপযসংৰচ্ছরাতিক্কমেন একং ধীতরং লভি. তস্সা জীৰন্তীতি নামং অকংসু. রাজা তস্সা ধীতরং দিস্ৰা তুট্ঠমানসো উব্বিরিযা অভিসেকং অদাসি. ধীতা পনস্সা আধাৰিত্ৰা পরিধাৰিত্ৰা ৰিচরণকালে কালমকাসি. মাতা যত্থ তস্সা সরীরনিক্খেপো কতো, তং সুসানং গন্ত্ৰা দিৰসে দিৰসে পরিদেৰতি. একদিৰসং সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা থোকং নিসীদিত্ৰা গতা অচিরৰতীনদিযা তীরে ঠত্ৰা ধীতরং আরব্ভ পরিদেৰতি. তং দিস্ৰা সত্থা গন্ধকুটিযং যথানিসিন্নোৰ অত্তানং দস্সেত্ৰা ‘‘কস্মা ৰিপ্পলপসী’’তি পুচ্ছি. ‘‘মম ধীতরং আরব্ভ ৰিপ্পলপামি, ভগৰা’’তি. ‘‘ইমস্মিং সুসানে ঝাপিতা তৰ ধীতরো চতুরাসীতিসহস্সমত্তা, তাসং কতর সন্ধায ৰিপ্পলপসী’’তি. তাসং তং তং আল়াহনট্ঠানং দস্সেত্ৰা –
৫১. ‘‘অম্ম জীৰাতি ৰনম্হি কন্দসি, অত্তানং অধিগচ্ছ উব্বিরি;
চুল্লাসীতিসহস্সানি, সব্বা জীৰসনামিকা;
এতম্হাল়াহনে দড্ঢা, তাসং কমনুসোচসী’’তি. – সউপড্ঢগাথমাহ;
তত্থ, অম্ম, জীৰাতি মাতুপচারনামেন ধীতুযা আলপনং, ইদঞ্চস্সা ৰিপ্পলপনাকারদস্সনং. ৰনম্হি কন্দসীতি ৰনমজ্ঝে পরিদেৰসি. অত্তানং অধিগচ্ছ উব্বিরীতি উব্বিরি তৰ অত্তানমেৰ তাৰ বুজ্ঝস্সু যাথাৰতো জানাহি. চুল্লাসীতিসহস্সানীতি চতুরাসীতিসহস্সানি. সব্বা জীৰসনামিকাতি তা সব্বাপি জীৰন্তি, যা সমাননামিকা. এতম্হাল়াহনে দড্ঢাতি এতম্হি সুসানে ঝাপিতা. তাসং কমনুসোচসীতি তাসু জীৰন্তীনামাসু চতুরাসীতিসহস্সমত্তাসু কং সন্ধায ত্ৰং অনুসোচসি অনুসোকং আপজ্জসীতি এৰং সত্থারা ধম্মে দেসিতে দেসনানুসারেন ঞাণং পেসেত্ৰা ৰিপস্সনং আরভিত্ৰা সত্থু দেসনাৰিলাসেন অত্তনো চ হেতুসম্পত্তিযা যথাঠাতাৰ ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা মগ্গপটিপাটিযা অগ্গফলে অরহত্তে পতিট্ঠাসি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থেরী ২.২.৩৭-৬০) –
‘‘নগরে হংসৰতিযা, অহোসিং বালিকা তদা;
মাতা চ মে পিতা চেৰ, কম্মন্তং অগমংসু তে.
‘‘মজ্ঝন্হিকম্হি সূরিযে, অদ্দসং সমণং অহং;
ৰীথিযা অনুগচ্ছন্তং, আসনং পঞ্ঞপেসহং.
‘‘গোনকাৰিকতিকাহি, পঞ্ঞপেত্ৰা মমাসনং;
পসন্নচিত্তা সুমনা, ইদং ৰচনমব্রৰিং.
‘‘সন্তত্তা কুথিতা ভূমি, সূরো মজ্ঝন্হিকে ঠিতো;
মালুতা চ ন ৰাযন্তি, কালো চেৰেত্থ মেহিতি.
‘‘পঞ্ঞত্তমাসনমিদং, তৰত্থায মহামুনি;
অনুকম্পং উপাদায, নিসীদ মম আসনে.
‘‘নিসীদি তত্থ সমণো, সুদন্তো সুদ্ধমানসো;
তস্স পত্তং গহেত্ৰান, যথারন্ধং অদাসহং.
‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;
জহিত্ৰা মানুসং দেহং, তাৰতিংসমগচ্ছহং.
‘‘তত্থ মে সুকতং ব্যম্হং, আসনেন সুনিম্মিতং;
সট্ঠিযোজনমুব্বেধং, তিংসযোজনৰিত্থতং.
‘‘সোণ্ণমযা মণিমযা, অথোপি ফলিকামযা;
লোহিতঙ্গমযা চেৰ, পল্লঙ্কা ৰিৰিধা মম.
‘‘তূলিকাৰিকতিকাহি, কট্টিস্সচিত্তকাহি চ;
উদ্ধএকন্তলোমী চ, পল্লঙ্কা মে সুসণ্ঠিতা.
‘‘যদা ইচ্ছামি গমনং, হাসখিড্ডসমপ্পিতা;
সহ পল্লঙ্কসেট্ঠেন, গচ্ছামি মম পত্থিতং.
‘‘অসীতিদেৰরাজূনং, মহেসিত্তমকারযিং;
সত্ততিচক্কৰত্তীনং, মহেসিত্তমকারযিং.
‘‘ভৰাভৰে সংসরন্তী, মহাভোগং লভামহং;
ভোগে মে ঊনতা নত্থি, একাসনস্সিদং ফলং.
‘‘দুৰে ভৰে সংসরামি, দেৰত্তে অথ মানুসে;
অঞ্ঞে ভৰে ন জানামি, একাসনস্সিদং ফলং.
‘‘দুৰে কুলে পজাযামি, খত্তিযে চাপি ব্রাহ্মণে;
উচ্চাকুলীনা সব্বত্থ, একাসনস্সিদং ফলং.
‘‘দোমনস্সং ন জানামি, চিত্তসন্তাপনং মম;
ৰেৰণ্ণিযং ন জানামি, একাসনস্সিদং ফলং.
‘‘ধাতিযো মং উপট্ঠন্তি, খুজ্জা চেলাপিকা বহূ;
অঙ্কেন অঙ্কং গচ্ছামি, একাসনস্সিদং ফলং.
‘‘অঞ্ঞা ন্হাপেন্তি ভোজেন্তি, অঞ্ঞা রমেন্তি মং সদা;
অঞ্ঞা গন্ধং ৰিলিম্পন্তি, একাসনস্সিদং ফলং.
‘‘মণ্ডপে রুক্খমূলে ৰা, সুঞ্ঞাগারে ৰসন্তিযা;
মম সঙ্কপ্পমঞ্ঞায, পল্লঙ্কো উপতিট্ঠতি.
‘‘অযং পচ্ছিমকো ময্হং, চরিমো ৰত্ততে ভৰো;
অজ্জাপি রজ্জং ছড্ডেত্ৰা, পব্বজিং অনগারিযং.
‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, যং দানমদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, একাসনস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অরহত্তে পন পতিট্ঠায অত্তনা অধিগতৰিসেসং পকাসেন্তী –
৫২. ‘‘অব্বহী তৰ মে সল্লং, দুদ্দসং হদযস্সিতং;
যং মে সোকপরেতায, ধীতুসোকং ব্যপানুদি.
৫৩. ‘‘সাজ্জ অব্বূল়্হসল্লাহং, নিচ্ছাতা পরিনিব্বুতা;
বুদ্ধং ধম্মঞ্চ সঙ্ঘঞ্চ, উপেমি সরণং মুনি’’ন্তি. –
ইমা দ্ৰে গাথা অভাসি.
তত্থ অব্বহী ৰত মে সল্লং, দুদ্দসং হদযস্সিতন্তি অনুপচিতকুসলসম্ভারেহি যাথাৰতো দুদ্দসং মম চিত্তসন্নিস্সিতং পীল়াজননতো দুন্নীহরণতো অন্তো তুদনতো চ ‘‘সল্ল’’ন্তি লদ্ধনামং সোকং তণ্হঞ্চ অব্বহী ৰত নীহরি ৰত. যং মে সোকপরেতাযাতি যস্মা সোকেন অভিভূতায ময্হং ধীতুসোকং ব্যপানুদি অনৰসেসতো নীহরি, তস্মা অব্বহী ৰত মে সল্লন্তি যোজনা.
সাজ্জ অব্বূল়্হসল্লাহন্তি সা অহং অজ্জ সব্বসো উদ্ধটতণ্হাসল্লা ততো এৰ নিচ্ছাতা পরিনিব্বুতা. মুনিন্তি সব্বঞ্ঞুবুদ্ধং তদুপদেসিতমগ্গফলনিব্বানপভেদং নৰৰিধলোকুত্তরধম্মঞ্চ, তত্থ পতিট্ঠিতং অট্ঠঅরিযপুগ্গলসমূহসঙ্খাতং সঙ্ঘঞ্চ, অনুত্তরেহি তেহি যোজনতো সকলৰট্টদুক্খৰিনাসনতো চ সরণং তাণং লেণং পরাযণন্তি, উপেমি উপগচ্ছামি বুজ্ঝামি সেৰামি চাতি অত্থো.
উব্বিরিথেরীগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.