১. অপরাসামাথেরীগাথাৰণ্ণনা
তিকনিপাতে পণ্ণৰীসতিৰস্সানীতিআদিকা অপরায সামায থেরিযা গাথা. অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারা তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনন্তী ৰিপস্সিস্স ভগৰতো কালে চন্দভাগায নদিযা তীরে কিন্নরযোনিযং নিব্বত্তি. সা তত্থ কিন্নরেহি সদ্ধিং কীল়াপসুতা ৰিচরতি. অথেকদিৰসং সত্থা তস্সা কুসলবীজরোপনত্থং তত্থ গন্ত্ৰা নদীতীরে চঙ্কমি. সা ভগৰন্তং দিস্ৰা হট্ঠতুট্ঠা সল়লপুপ্ফানি আদায সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা তেহি পুপ্ফেহি ভগৰন্তং পূজেসি. সা তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তী ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কোসম্বিযং কুলঘরে নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তা সামাৰতিযা সহাযিকা হুত্ৰা তস্সা মতকালে সংৰেগজাতা পব্বজিত্ৰা পঞ্চৰীসতি ৰস্সানি চিত্তসমাধানং অলভিত্ৰা মহল্লিকাকালে সুগতোৰাদং লভিত্ৰা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থেরী ২.২.২২-২৯) –
‘‘চন্দভাগানদীতীরে, অহোসিং কিন্নরী তদা;
অদ্দসাহং দেৰদেৰং, চঙ্কমন্তং নরাসভং.
‘‘ওচিনিত্ৰান সল়লং, বুদ্ধসেট্ঠস্সদাসহং;
উপসিঙ্ঘি মহাৰীরো, সল়লং দেৰগন্ধিকং.
‘‘পটিগ্গহেত্ৰা সম্বুদ্ধো, ৰিপস্সী লোকনাযকো;
উপসিঙ্ঘি মহাৰীরো, পেক্খমানায মে তদা.
‘‘অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰান, ৰন্দিত্ৰা দ্ৰিপদুত্তমং;
সকং চিত্তং পসাদেত্ৰা, ততো পব্বতমারুহিং.
‘‘একনৰুতিতো কপ্পে, যং পুপ্ফমদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অরহত্তং পন পত্ৰা অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৰেক্খিত্ৰা উদানৰসেন –
৩৯. ‘‘পণ্ণৰীসতি ৰস্সানি, যতো পব্বজিতায মে;
নাভিজানামি চিত্তস্স, সমং লদ্ধং কুদাচনং.
৪০. ‘‘অলদ্ধা চেতসো সন্তিং, চিত্তে অৰসৰত্তিনী;
ততো সংৰেগমাপাদিং, সরিত্ৰা জিনসাসনং.
৪১. ‘‘বহূহি দুক্খধম্মেহি, অপ্পমাদরতায মে;
তণ্হক্খযো অনুপ্পত্তো, কতং বুদ্ধস্স সাসনং;
অজ্জ মে সত্তমী রত্তি, যতো তণ্হা ৰিসোসিতা’’তি. –
ইমা গাথা অভাসি.
তত্থ চিত্তস্স সমন্তি চিত্তস্স ৰূপসমং, চেতোসমথমগ্গফলসমাধীতি অত্থো.
ততোতি তস্মা চিত্তৰসং ৰত্তেতুং অসমত্থভাৰতো. সংৰেগমাপাদিন্তি সত্থরি ধরন্তেপি পব্বজিতকিচ্চং মত্থকং পাপেতুং অসক্কোন্তী পচ্ছা কথং পাপযিস্সামীতি সংৰেগং ঞাণুত্রাসং আপজ্জিং. সরিত্ৰা জিনসাসনন্তি কাণকচ্ছপোপমাদিসত্থুওৰাদং (সং. নি. ৫.১১১৭; ম. নি. ৩.২৫২) অনুস্সরিত্ৰা. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.
অপরাসামাথেরীগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.