৭. মিত্তাথেরীগাথাৰণ্ণনা
চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিন্তিআদিকা অপরায মিত্তায থেরিযা গাথা. অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারা তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনন্তী ৰিপস্সিস্স ভগৰতো কালে খত্তিযকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্ৰা বন্ধুমস্স রঞ্ঞো অন্তেপুরিকা হুত্ৰা ৰিপস্সিস্স ভগৰতো সাৰিকং একং খীণাসৰত্থেরিং দিস্ৰা পসন্নমানসা হুত্ৰা তস্সা হত্থতো পত্তং গহেত্ৰা পণীতস্স খাদনীযভোজনীযস্স পূরেত্ৰা মহগ্ঘেন সাটকযুগেন সদ্ধিং অদাসি. সা তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তী ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কপিলৰত্থুস্মিং সক্যরাজকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্ৰা সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধা উপাসিকা অহোসি. সা অপরভাগে মহাপজাপতিগোতমিযা সন্তিকে পব্বজিত্ৰা কতপুব্বকিচ্চা ৰিপস্সনায কম্মং করোন্তী ন চিরস্সেৰ সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থেরী ২.১.৪৬-৫৯) –
‘‘নগরে বন্ধুমতিযা, বন্ধুমা নাম খত্তিযো;
তস্স রঞ্ঞো অহুং ভরিযা, একজ্ঝং চারযামহং.
‘‘রহোগতা নিসীদিত্ৰা, এৰং চিন্তেসহং তদা;
আদায গমনীযঞ্হি, কুসলং নত্থি মে কতং.
‘‘মহাভিতাপং কটুকং, ঘোররূপং সুদারুণং;
নিরযং নূন গচ্ছামি, এত্থ মে নত্থি সংসযো.
‘‘রাজানং উপসঙ্কম্ম, ইদং ৰচনমব্রৰিং;
একং মে সমণং দেহি, ভোজযিস্সামি খত্তিয.
‘‘অদাসি মে মহারাজা, সমণং ভাৰিতিন্দ্রিযং;
তস্স পত্তং গহেত্ৰান, পরমন্নেন পূরযিং.
‘‘পূরযিত্ৰা পরমন্নং, গন্ধালেপং অকাসহং;
জালেন পিদহিত্ৰান, ৰত্থযুগেন ছাদযিং.
‘‘আরম্মণং মমং এতং, সরামি যাৰজীৰিতং;
তত্থ চিত্তং পসাদেত্ৰা, তাৰতিংসমগচ্ছহং.
‘‘তিংসানং দেৰরাজূনং, মহেসিত্তমকারযিং;
মনসা পত্থিতং ময্হং, নিব্বত্ততি যথিচ্ছিতং.
‘‘ৰীসানং চক্কৰত্তীনং, মহেসিত্তমকারযিং;
ওচিতত্তাৰ হুত্ৰান, সংসরামি ভৰেস্ৰহং.
‘‘সব্ববন্ধনমুত্তাহং, অপেতা মে উপাদিকা;
সব্বাসৰপরিক্খীণা, নত্থি দানি পুনব্ভৰো.
‘‘একনৰুতিতো কপ্পে, যং দানমদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, পিণ্ডপাতস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি. (অপ. থেরী ২.১.৪৬-৫৯);
অরহত্তং পন পত্ৰা অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৰেক্খিত্ৰা পীতিসোমনস্সজাতা উদানৰসেন –
৩১. ‘‘চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিং, যা চ পক্খস্স অট্ঠমী;
পাটিহারিযপক্খঞ্চ, অট্ঠঙ্গসুসমাগতং.
৩২. ‘‘উপোসথং উপাগচ্ছিং, দেৰকাযাভিনন্দিনী;
সাজ্জ একেন ভত্তেন, মুণ্ডা সঙ্ঘাটিপারুতা;
দেৰকাযং ন পত্থেহং, ৰিনেয্য হদযে দর’’ন্তি. – ইমা দ্ৰে গাথা অভাসি;
তত্থ চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিন্তি চতুদ্দসন্নং পূরণী চাতুদ্দসী, পঞ্চদসন্নং পূরণী পঞ্চদসী, তং চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিঞ্চ, পক্খস্সাতি সম্বন্ধো. অচ্চন্তসংযোগে চেতং উপযোগৰচনং. যা চ পক্খস্স অট্ঠমী, তঞ্চাতি যোজনা. পাটিহারিযপক্খঞ্চাতি পরিহরণকপক্খঞ্চ চাতুদ্দসীপঞ্চদসীঅট্ঠমীনং যথাক্কমং আদিতো অন্ততো ৰা পৰেসনিগ্গমৰসেন উপোসথসীলস্স পরিহরিতব্বপক্খঞ্চ তেরসীপাটিপদসত্তমীনৰমীসু চাতি অত্থো. অট্ঠঙ্গসুসমাগতন্তি পাণাতিপাতা ৰেরমণিআদীহি অট্ঠহি অঙ্গেহি সুট্ঠু সমন্নাগতং. উপোসথং উপাগচ্ছিন্তি উপৰাসং উপগমিং, উপৰসিন্তি অত্থো. যং সন্ধায ৰুত্তং –
‘‘পাণং ন হনে ন চাদিন্নমাদিযে, মুসা ন ভাসে ন চ মজ্জপো সিযা;
অব্রহ্মচরিযা ৰিরমেয্য মেথুনা, রত্তিং ন ভুঞ্জেয্য ৰিকালভোজনং.
‘‘মালং ন ধারে ন চ গন্ধমাচরে, মঞ্চে ছমাযং ৰ সযেথ সন্থতে;
এতঞ্হি অট্ঠঙ্গিকমাহুপোসথং, বুদ্ধেন দুক্খন্তগুনা পকাসিত’’ন্তি. (সু. নি. ৪০২-৪০৩);
দেৰকাযাভিনন্দিনীতি তত্রূপপত্তিআকঙ্খাৰসেন চাতুমহারাজিকাদিং দেৰকাযং অভিপত্থেন্তী উপোসথং উপাগচ্ছিন্তি যোজনা. সাজ্জ একেন ভত্তেনাতি সা অহং অজ্জ ইমস্মিংযেৰ দিৰসে একেন ভত্তভোজনক্খণেন. মুণ্ডা সঙ্ঘাটিপারুতাতি মুণ্ডিতকেসা সঙ্ঘাটিপারুতসরীরা চ হুত্ৰা পব্বজিতাতি অত্থো. দেৰকাযং ন পত্থেহন্তি অগ্গমগ্গস্স অধিগতত্তা কঞ্চি দেৰনিকাযং অহং ন পত্থযে. তেনেৰাহ – ‘‘ৰিনেয্য হদযে দর’’ন্তি, চিত্তগতং কিলেসদরথং সমুচ্ছেদৰসেন ৰিনেত্ৰাতি অত্থো. ইদমেৰ চস্সা অঞ্ঞাব্যাকরণং অহোসি.
মিত্তাথেরীগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.