৬. সপ্পদাসত্থেরগাথাৰণ্ণনা
পণ্ণৰীসতীতিআদিকা আযস্মতো সপ্পদাসত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কপিলৰত্থুস্মিং সুদ্ধোদনমহারাজস্স পুরোহিতপুত্তো হুত্ৰা নিব্বত্তি, তস্স সপ্পদাসোতি নামং অহোসি. সো ৰযপ্পত্তো সত্থু ঞাতিসমাগমে পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৰা কিলেসাভিভৰেন চেতোসমাধিং অলভন্তো ব্রহ্মচরিযং চরিত্ৰা সংৰেগজাতো পচ্ছা সত্থং আহরন্তো যোনিসো মনসিকারং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পাপুণিত্ৰা অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো –
৪০৫. ‘‘পণ্ণৰীসতি ৰস্সানি, যতো পব্বজিতো অহং;
অচ্ছরাসঙ্ঘাতমত্তম্পি, চেতোসন্তিমনজ্ঝগং.
৪০৬. ‘‘অলদ্ধা চিত্তস্সেকগ্গং, কামরাগেন অট্টিতো;
বাহা পগ্গয্হ কন্দন্তো, ৰিহারা উপনিক্খমিং.
৪০৭. ‘‘সত্থং ৰা আহরিস্সামি, কো অত্থো জীৰিতেন মে;
কথঞ্হি সিক্খং পচ্চক্খং, কালং কুব্বেথ মাদিসো.
৪০৮. ‘‘তদাহং খুরমাদায, মঞ্চকম্হি উপাৰিসিং;
পরিনীতো খুরো আসি, ধমনিং ছেত্তুমত্তনো.
৪০৯. ‘‘ততো মে মনসীকারো, যোনিসো উদপজ্জথ;
আদীনৰো পাতুরহু, নিব্বিদা সমতিট্ঠথ.
৪১০. ‘‘ততো চিত্তং ৰিমুচ্চি মে, পস্স ধম্মসুধম্মতং;
তিস্সো ৰিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি. –
ইমা গাথা অভাসি.
তত্থ পণ্ণৰীসতিৰস্সানি, যতো পব্বজিতো অহন্তি যতো পট্ঠায অহং পব্বজিতো তানিমানি পণ্ণৰীসতিৰস্সানি. অচ্ছরাসঙ্ঘাতমত্তম্পি, চেতোসন্তিমনজ্ঝগন্তি সোহং এত্তকং কালং ব্রহ্মচরিযং চরন্তো অচ্ছরাসঙ্ঘাতমত্তম্পি অঙ্গুলিফোটনমত্তম্পি খণং চেতোসন্তিং চেতসো সমাধানং ন লভিং.
এৰং পন অলদ্ধা চিত্তস্সেকগ্গতং, তত্থ কারণমাহ ‘‘কামরাগেন অট্টিতো’’তি. তত্থ অট্টিতোতি পীল়িতো, অভিভূতোতি অত্থো. বাহা পগ্গয্হ কন্দন্তোতি ‘‘ইদমিধ অতিৰিয অযুত্তং ৰত্ততি, যদাহং নিয্যানিকে সাসনে পব্বজিত্ৰা অত্তানং কিলেসপঙ্কতো উদ্ধরিতুং ন সক্কোমী’’তি উদ্ধংমুখো বাহা পগ্গয্হ কন্দমানো. ৰিহারা উপনিক্খমিন্তি ৰসনকৰিহারতো বহি নিক্খন্তো.
যেনাধিপ্পাযেন নিক্খন্তো, তং দস্সেতুং ‘‘সত্থং ৰা আহরিস্সামী’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ সত্থং ৰা আহরিস্সামীতি ৰা-সদ্দো ৰিকপ্পনত্থো. তেন ‘‘রুক্খা ৰা পপতিস্সামি, উব্বন্ধিত্ৰা ৰা মরিস্সামী’’তিআদিকে মরণপ্পকারে সঙ্গণ্হাতি. সিক্খন্তি অধিসীলসিক্খং. পচ্চক্খন্তি পচ্চাচিক্খন্তো পরিচ্চজন্তো. ‘‘পচ্চক্খা’’তিপি পাল়ি, পচ্চক্খাযাতি অত্থো. কালন্তি মরণং. কথঞ্হি নাম মাদিসো সিক্খাপচ্চক্খানেন কালং করেয্যাতি অত্থো. সিক্খাপচ্চক্খানঞ্হি অরিযস্স ৰিনযে মরণং নাম. যথাহ ভগৰা – ‘‘মরণঞ্হেতং, ভিক্খৰে, যো সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৰত্ততী’’তি (ম. নি. ৩.৬৩). ‘‘সিক্খং পচ্চক্খা’’তি পন পাঠে কথঞ্হি নাম মাদিসো সিক্খং পচ্চক্খায কালং করেয্য, সিক্খাসমঙ্গী এৰ পন হুত্ৰা কালং করেয্য? তস্মা সত্থং ৰা আহরিস্সামি, কো অত্থো জীৰিতেন মেতি যোজনা.
তদাহন্তি যদা কিলেসাভিভৰেন সমণধম্মং কাতুং অসমত্থতায জীৰিতে নিব্বিন্দন্তো তদা. খুরন্তি নিসিতখুরং, খুরসদিসং ৰা সত্থকং. মঞ্চকম্হি উপাৰিসিন্তি পরেসং নিৰারণভযেন ওৰরকং পৰিসিত্ৰা মঞ্চকে নিসীদিং. পরিনীতোতি উপনীতো, গলে ঠপিতোতি অধিপ্পাযো. ধমনিন্তি ‘‘কণ্ঠে ধমনিং, কণ্ঠধমনিং গলৰলয’’ন্তিপি ৰদন্তি. ছেত্তুন্তি ছিন্দিতুং.
ততো মে মনসীকারো, যোনিসো উদপজ্জথাতি ‘‘যদাহং মরিস্সামী’’তি কণ্ঠে ধমনিং ছিন্দিতুং খুরং উপনেসিং, ততো পরং ‘‘অরোগং নু খো মে সীল’’ন্তি পচ্চৰেক্খন্তস্স অক্খণ্ডং অচ্ছিদ্দং সুপরিসুদ্ধং সীলং দিস্ৰা পীতি উপ্পজ্জি, পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভি, পস্সদ্ধকাযস্স নিরামিসং সুখং অনুভৰন্তস্স চিত্তস্স সমাহিততায ৰিপস্সনাৰসেন যোনিসো মনসিকারো উপ্পজ্জি. অথ ৰা ততোতি কণ্ঠে খুরস্স উপনযতো ৰণে জাতে উপ্পন্নং ৰেদনং ৰিক্খম্ভেন্তো ৰিপস্সনায ৰসেন যোনিসোমনসিকারো উপ্পজ্জি. ইদানি ততো পরং মগ্গফলপচ্চৰেক্খণঞাণং উপ্পন্নভাৰং দস্সেতুং ‘‘আদীনৰো পাতুরহূ’’তিআদি ৰুত্তং. তং হেট্ঠা ৰুত্তত্থমেৰ.
সপ্পদাসত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.