৩. মহানাগত্থেরগাথাৰণ্ণনা
যস্স সব্রহ্মচারীসূতিআদিকা আযস্মতো মহানাগত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনন্তো ককুসন্ধস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৰসং ককুসন্ধং ভগৰন্তং অরঞ্ঞং অজ্ঝোগাহেত্ৰা অঞ্ঞতরস্মিং রুক্খমূলে ঝানসুখেন নিসিন্নং দিস্ৰা পসন্নমানসো তস্স দাল়িমফলং অদাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাকেতে মধুৰাসেট্ঠস্স নাম ব্রাহ্মণস্স পুত্তো হুত্ৰা নিব্বত্তি, মহানাগোতিস্স নামং অহোসি. সো ৰিঞ্ঞুতং পত্তো ভগৰতি সাকেতে অঞ্জনৰনে ৰিহরন্তে আযস্মতো গৰম্পতিত্থেরস্স পাটিহারিযং দিস্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধো থেরস্সেৰ সন্তিকে পব্বজিত্ৰা তস্সোৰাদে ঠত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৪৫.১-৭) –
‘‘ককুসন্ধো মহাৰীরো, সব্বধম্মান পারগূ;
গণম্হা ৰূপকট্ঠো সো, অগমাসি ৰনন্তরং.
‘‘বীজমিঞ্জং গহেত্ৰান, লতায আৰুণিং অহং;
ভগৰা তম্হি সমযে, ঝাযতে পব্বতন্তরে.
‘‘দিস্ৰানহং দেৰদেৰং, ৰিপ্পসন্নেন চেতসা;
দক্খিণেয্যস্স ৰীরস্স, বীজমিঞ্জমদাসহং.
‘‘ইমস্মিংযেৰ কপ্পম্হি, যং মিঞ্জমদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, বীজমিঞ্জস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অরহত্তং পন পত্ৰা ৰিমুত্তিসুখেন ৰিহরন্তো থেরো ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ সব্রহ্মচারীসু গারৰং অকত্ৰা ৰিহরন্তে দিস্ৰা তেসং ওৰাদদানৰসেন –
৩৮৭. ‘‘যস্স সব্রহ্মচারীসু, গারৰো নূপলব্ভতি;
পরিহাযতি সদ্ধম্মা, মচ্ছো অপ্পোদকে যথা.
৩৮৮. ‘‘যস্স সব্রহ্মচারীসু, গারৰো নূপলব্ভতি;
ন ৰিরূহতি সদ্ধম্মে, খেত্তে বীজংৰ পূতিকং.
৩৮৯. ‘‘যস্স সব্রহ্মচারীসু, গারৰো নূপলব্ভতি;
আরকা হোতি নিব্বানা, ধম্মরাজস্স সাসনে.
৩৯০. ‘‘যস্স সব্রহ্মচারীসু, গারৰো উপলব্ভতি;
ন ৰিহাযতি সদ্ধম্মা, মচ্ছো বৰ্হোদকে যথা.
৩৯১. ‘‘যস্স সব্রহ্মচারীসু, গারৰো উপলব্ভতি;
সো ৰিরূহতি সদ্ধম্মে, খেত্তে বীজংৰ ভদ্দকং.
৩৯২. ‘‘যস্স সব্রহ্মচারীসু, গারৰো উপলব্ভতি;
সন্তিকে হোতি নিব্বানং, ধম্মরাজস্স সাসনে’’তি. –
ইমা ছ গাথা অভাসি.
তত্থ সব্রহ্মচারীসূতি সমানং ব্রহ্মং সীলাদিধম্মং চরন্তীতি সব্রহ্মচারিনো, সীলদিট্ঠিসামঞ্ঞগতা সহধম্মিকা, তেসু. গারৰোতি গরুভাৰো সীলাদিগুণনিমিত্তং গরুকরণং. নূপলব্ভতীতি ন ৰিজ্জতি ন পৰত্ততি, ন উপতিট্ঠতীতি অত্থো. নিব্বানাতি কিলেসানং নিব্বাপনতো কিলেসক্খযাতি অত্থো. ধম্মরাজস্সাতি সত্থুনো. সত্থা হি সদেৰকং লোকং যথারহং লোকিযলোকুত্তরেন ধম্মেন রঞ্জেতি তোসেতীতি ধম্মরাজা. এত্থ চ ‘‘ধম্মরাজস্স সাসনে’’তি ইমিনা নিব্বানং নাম ধম্মরাজস্সেৰ সাসনে, ন অঞ্ঞত্থ. তত্থ যো সব্রহ্মচারীসু গারৰরহিতো, সো যথা নিব্বানা আরকা হোতি, তথা ধম্মরাজস্স সাসনতোপি আরকা হোতীতি দস্সেতি. বৰ্হোদকেতি বহুউদকে. সন্তিকে হোতি নিব্বানন্তি নিব্বানং তস্স সন্তিকে সমীপে এৰ হোতি. সেসং ৰুত্তনযমেৰ. ইমা এৰ চ থেরস্স অঞ্ঞাব্যাকরণগাথা অহেসুং.
মহানাগত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.