১২. ব্রহ্মদত্তত্থেরগাথাৰণ্ণনা
অক্কোধস্সাতিআদিকা আযস্মতো ব্রহ্মদত্তত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি উপচিনিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৰত্থিযং কোসলরঞ্ঞো পুত্তো হুত্ৰা নিব্বত্তি, ব্রহ্মদত্তোতিস্স নামং অহোসি. সো ৰযপ্পত্তো জেতৰনমহে বুদ্ধানুভাৰং দিস্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৰা ৰিপস্সনায কম্মং করোন্তো সহ পটিসম্ভিদাহি ছল়ভিঞ্ঞো অহোসি. তং একদিৰসং নগরে পিণ্ডায চরন্তং অঞ্ঞতরো ব্রাহ্মণো অক্কোসি. থেরো তং সুত্ৰাপি তুণ্হীভূতো পিণ্ডায চরতিযেৰ, ব্রাহ্মণো পুনপি অক্কোসিযেৰ. মনুস্সা এৰং অক্কোসন্তম্পি নং ‘‘অযং থেরো ন কিঞ্চি ভণতী’’তি আহংসু. তং সুত্ৰা থেরো তেসং মনুস্সানং ধম্মং দেসেন্তো –
৪৪১. ‘‘অক্কোধস্স কুতো কোধো, দন্তস্স সমজীৰিনো;
সম্মদঞ্ঞা ৰিমুত্তস্স, উপসন্তস্স তাদিনো.
৪৪২. ‘‘তস্সেৰ তেন পাপিযো, যো কুদ্ধং পটিকুজ্ঝতি;
কুদ্ধং অপ্পটিকুজ্ঝন্তো, সঙ্গামং জেতি দুজ্জযং.
৪৪৩. ‘‘উভিন্নমত্থং চরতি, অত্তনো চ পরস্স চ;
পরং সঙ্কুপিতং ঞত্ৰা, যো সতো উপসম্মতি.
৪৪৪. ‘‘উভিন্নং তিকিচ্ছন্তং তং, অত্তনো চ পরস্স চ;
জনা মঞ্ঞন্তি বালোতি, যে ধম্মস্স অকোৰিদা. (সং. নি. ১.১৮৯);
৪৪৫. ‘‘উপ্পজ্জে তে সচে কোধো, আৰজ্জ ককচূপমং;
উপ্পজ্জে চে রসে তণ্হা, পুত্তমংসূপমং সর.
৪৪৬. ‘‘সচে ধাৰতি চিত্তং তে, কামেসু চ ভৰেসু চ;
খিপ্পং নিগ্গণ্হ সতিযা, কিট্ঠাদং ৰিয দুপ্পসু’’ন্তি. –
ইমা গাথা অভাসি.
তত্থ অক্কোধস্সাতি কোধরহিতস্স মগ্গেন সমুচ্ছিন্নকোধস্স. কুতো কোধোতি কুতো নাম হেতু কোধো উপ্পজ্জেয্য, তস্স উপ্পত্তিকারণং নত্থীতি অত্থো. দন্তস্সাতি উত্তমেন দমেন অগ্গমগ্গদমথেন দন্তস্স. সমজীৰিনোতি কাযৰিসমাদীনি সব্বসো পহায কাযসমাদীনং ৰসেন সমং জীৰন্তস্স সত্তট্ঠানিযেন সম্পজঞ্ঞেন সম্মদেৰ ৰত্তন্তস্স. সম্মদঞ্ঞা ৰিমুত্তস্সাতি সম্মা অঞ্ঞায অভিঞ্ঞেয্যাদিকে ধম্মে জানিত্ৰা সব্বাসৰেহি ৰিপ্পমুত্তস্স. ততো এৰ সব্বকিলেসদরথপরিল়াহৰূপসমেন উপসন্তস্স. ইট্ঠাদীসু তাদিলক্খণপ্পত্তিযা তাদিনো খীণাসৰস্স কুতো কোধোতি অঞ্ঞাপদেসেন থেরো অত্তনো কোধাভাৰং তস্স চ কারণানি ৰত্ৰা ইদানি কোধে অকোধে চ আদীনৰানিসংসদস্সনেন ধম্মং কথেন্তো ‘‘তস্সেৰা’’তিআদিমাহ. তত্থ যো কুদ্ধং পটিকুজ্ঝতীতি যো পুগ্গলো অত্তনো উপরি কুদ্ধং কুপিতং পুগ্গলং পটিকুজ্ঝতি, তস্সেৰ তেন পটিকুজ্ঝনপচ্চক্কোসনপটিপ্পহরণাদিনা পাপিযো ইধলোকে ৰিঞ্ঞূগরহাদিৰসেন পরলোকে নিরযদুক্খাদিৰসেন অভদ্দকতরং অকল্যাণতরং হোতি. কুজ্ঝনেন পন অকুদ্ধস্স পাপং হোতীতি ৰত্তব্বমেৰ নত্থি. কেচি পন ‘‘যো অকুদ্ধং পটিকুদ্ধং আরব্ভ কুজ্ঝতী’’তি অত্থং ৰদন্তি. কুদ্ধং অপ্পটিকুজ্ঝন্তোতি যো পন কুদ্ধং পুগ্গলং ‘‘অযং কুদ্ধো কোধপরেতো’’তি ঞত্ৰা ন পটিকুজ্ঝতি খমতি, সো দুজ্জযং কিলেসসঙ্গামং জেতি নাম. ন কেৰলঞ্চস্স কিলেসসঙ্গামজযো এৰ, অথ খো উভযহিতপটিপত্তিম্পীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘উভিন্নমত্থং…পে… উপসম্মতী’’তি. যো পরং পুগ্গলং সঙ্কুপিতং কুদ্ধং ‘‘কোধপরেতো’’তি ঞত্ৰা তং মেত্তাযন্তো অজ্ঝুপেক্খন্তো ৰা সতো সম্পজানো হুত্ৰা উপসম্মতি খমতি ন পটিপ্ফরতি. সো অত্তনো চ পরস্স চাতি উভিন্নং উভযলোকসুখাৰহং অত্থং হিতং চরতি.
উভিন্নং তিকিচ্ছন্তং তন্তি তং অত্তনো চ পরস্স চাতি উভিন্নং দ্ৰিন্নং কোধব্যাধিতিকিচ্ছায তিকিচ্ছন্তং খমন্তং পুগ্গলং যে জনা ধম্মস্স অরিযাচারধম্মে অকুসলা, তে বালা ‘‘অযং অৰিদ্দসু যো অত্তানং অক্কোসন্তস্স পহরন্তস্স কিঞ্চি ন করোতী’’তি মঞ্ঞন্তি, তং তেসং অযোনিসো মঞ্ঞনন্তি অধিপ্পাযো. ‘‘তিকিচ্ছন’’ন্তিপি পঠন্তি, তিকিচ্ছনসভাৰন্তি অত্থো.
এৰং থেরেন ৰুচ্চমানং ধম্মং সুত্ৰা অক্কোসকব্রাহ্মণো সংৰিগ্গো পসন্নচিত্তো চ হুত্ৰা থেরং খমাপেত্ৰা তস্সেৰ সন্তিকে পব্বজি. থেরো তস্স কম্মট্ঠানং দেন্তো ‘‘ইমস্স মেত্তাভাৰনা যুত্তা’’তি মেত্তাকম্মট্ঠানং দত্ৰা কোধপরিযুট্ঠানাদীসু পচ্চৰেক্খণাদিৰিধিং দস্সেন্তো ‘‘উপ্পজ্জে তে’’তিআদিমাহ. তত্থ উপ্পজ্জে তে সচেতি সচে তে কম্মট্ঠানং অনুযুঞ্জন্তস্স কঞ্চি পুগ্গলং নিস্সায চিরপরিচযো কোধো উপ্পজ্জেয্য, তস্স ৰূপসমায –
‘‘উভতোদণ্ডকেন চেপি, ভিক্খৰে, ককচেন চোরা ওচরকা অঙ্গমঙ্গানি ওকন্তেয্যুং, তত্রাপি যো মনো পদূসেয্য, ন মে সো তেন সাসনকরো’’তি (ম. নি. ১.২৩২) –
সত্থারা ৰুত্তং ককচূপমং ওৰাদং আৰজ্জেহি. উপ্পজ্জে চে রসে তণ্হাতি সচে তে মধুরাদিভেদে রসে তণ্হা অভিলাসো উপ্পজ্জেয্য, তস্স ৰূপসমায –
‘‘পুত্তমংসং জাযম্পতিকা যথা কন্তারনিত্থরণত্থমেৰ খাদিংসু, ন রসতণ্হায এৰং কুলপুত্তোপি পব্বজিতো পিণ্ডপাতং পটিসেৰতি…পে… ফাসুৰিহারো চা’’তি (সং. নি. ২.৬৩ অত্থতো সমানং) –
এৰং ৰুত্তং পুত্তমংসূপমোৰাদং সর অনুস্সর.
সচে ধাৰতি তে চিত্তন্তি অযোনিসো মনসি করোতো তৰ চিত্তং কামেসু পঞ্চকামগুণেসু ছন্দরাগৰসেন, কামভৰাদীসু ভৰেসু ভৰপত্থনাৰসেন সচে ধাৰতি সরতি জৰতি. খিপ্পং নিগ্গণ্হ সতিযা, কিট্ঠাদং ৰিয দুপ্পসুন্তি তথা ধাৰিতুং অদেন্তো যথা নাম পুরিসো কিট্ঠাদং সস্সখাদকং দুপ্পসুং দুট্ঠগোণং যোত্তেন থম্ভে বন্ধিত্ৰা অত্তনো ৰসে ৰত্তেতি, এৰং সতিযা সতিযোত্তেন সম্মাধিথম্ভে বন্ধন্তো খিপ্পং সীঘমেৰ নিগ্গণ্হ, যথা কিলেসৰিগমেন নিব্বিসেৰনং হোতি, তথা দমেহীতি. কেচি পন ‘‘থেরো পুথুজ্জনোৰ হুত্ৰা অক্কোসং অধিৰাসেন্তো তেসং মনুস্সানং অরিযগুণে পকাসেন্তো ধম্মং কথেত্ৰা পচ্ছা দ্ৰীহি গাথাহি অত্তানং ওৰদন্তো ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পত্ৰা অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো ইমাযেৰ গাথা অভাসী’’তি ৰদন্তি.
ব্রহ্মদত্তত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.