১৩. সিরিমণ্ডত্থেরগাথাৰণ্ণনা

ছন্নমতিৰস্সতীতিআদিকা আযস্মতো সিরিমণ্ডত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি উপচিনিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সংসুমারগিরে ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা সিরিমণ্ডোতি লদ্ধনামো ৰযপ্পত্তো ভেসকলাৰনে ভগৰতি ৰিহরন্তে সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা ধম্মং সুত্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৰা লদ্ধূপসম্পদো সমণধম্মং করোন্তো একস্মিং উপোসথদিৰসে পাতিমোক্খুদ্দেসট্ঠানে নিসিন্নো নিদানুদ্দেসস্স পরিযোসানে ‘‘আৰিকতা হিস্স ফাসু হোতী’’তি (মহাৰ. ১৩৪) পাল়িযা অত্থং উপধারেন্তো আপন্নং আপত্তিং অনাৰিকত্ৰা পটিচ্ছাদেন্তো উপরূপরি আপত্তিযো আপজ্জতি, তেনস্স ন ফাসু হোতি, আৰিকত্ৰা পন যথাধম্মং পটিকরোন্তস্স ফাসু হোতীতি ইমমত্থং মনসি কত্ৰা ‘‘অহো সত্থু সাসনং সুৰিসুদ্ধ’’ন্তি লদ্ধপ্পসাদো তথা উপ্পন্নং পীতিং ৰিক্খম্ভেত্ৰা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পত্ৰা অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৰেক্খিত্ৰা পসন্নমানসো ভিক্খূনং ওৰাদং দেন্তো –

৪৪৭. ‘‘ছন্নমতিৰস্সতি, ৰিৰটং নাতিৰস্সতি;

তস্মা ছন্নং ৰিৰরেথ, এৰং তং নাতিৰস্সতি.

৪৪৮. ‘‘মচ্চুনাব্ভাহতো লোকো, জরায পরিৰারিতো;

তণ্হাসল্লেন ওতিণ্ণো, ইচ্ছাধূপাযিতো সদা. (সং. নি. ১.৬৬);

৪৪৯. ‘‘মচ্চুনাব্ভাহতো লোকো, পরিক্খিত্তো জরায চ;

হঞ্ঞতি নিচ্চমত্তাণো, পত্তদণ্ডোৰ তক্করো.

৪৫০. ‘‘আগচ্ছন্তগ্গিখন্ধাৰ, মচ্চু ব্যাধি জরা তযো;

পচ্চুগ্গন্তুং বলং নত্থি, জৰো নত্থি পলাযিতুং.

৪৫১. ‘‘অমোঘং দিৰসং কযিরা, অপ্পেন বহুকেন ৰা;

যং যং ৰিজহতে রত্তিং, তদূনং তস্স জীৰিতং.

৪৫২. ‘‘চরতো তিট্ঠতো ৰাপি, আসীনসযনস্স ৰা;

উপেতি চরিমা রত্তি, ন তে কালো পমজ্জিতু’’ন্তি. –

ইমা গাথা অভাসি.

তত্থ ছন্নন্তি ছাদিতং যথাভূতং অৰিৰটং অপ্পকাসিতং দুচ্চরিতং. অতিৰস্সতীতি আপত্তিৰস্সঞ্চেৰ কিলেসৰস্সঞ্চ অতিৰিয ৰস্সতি. আপত্তিযা হি ছাদনং অলজ্জিভাৰাদিনা তাদিসোৰ, ছাদনেন ততো অঞ্ঞথাৰ পুনপি তথারূপং ততো ৰা পাপিট্ঠতরং আপত্তিং আপজ্জেয্যাতি ছাদনং ৰস্সনস্স কারণং ৰুত্তং. ৰিৰটন্তি পকাসিতং অপ্পটিচ্ছন্নং. নাতিৰস্সতীতি এত্থ অতীতি উপসগ্গমত্তং, ন ৰস্সতীতি অত্থো. অৰস্সনঞ্চেত্থ ৰুত্তৰিপরিযাযেন ৰেদিতব্বং চিত্তসন্তানস্স ৰিসোধিতত্তা. তস্মাতি ৰুত্তমেৰত্থং কারণভাৰেন পচ্চামসতি, ছন্নস্স দুচ্চরিতস্স আপত্তিৰস্সাদীনং অতিৰস্সনতো ৰিৰটস্স চ অৰস্সনতোতি অত্থো. ছন্নং ৰিৰরেথাতি পুথুজ্জনভাৰেন ছাদনাধিপ্পাযে উপ্পন্নেপি তং অননুৰত্তিত্ৰা ৰিৰরেথ আৰিকরেয্য, যথাধম্মং পটিকরেয্য. এৰন্তি ৰিৰরণেন যথাধম্মং পটিপত্তিযা. তন্তি তং ছন্নং দুচ্চরিতং. নাতিৰস্সতি আপত্তিৰস্সং কিলেসৰস্সঞ্চ ন ৰস্সতি, সুদ্ধন্তে পুগ্গলং পতিট্ঠপেতীতি অত্থো.

ইদানি ‘‘একংসেন সীঘংযেৰ চ অত্তা সোধেতব্বো, অপ্পমাদো কাতব্বো’’তি তস্স কারণং সংৰেগৰত্থুং দস্সেন্তো ‘‘মচ্চুনাব্ভাহতো লোকো’’তিআদিমাহ. তত্থ মচ্চুনাব্ভাহতো লোকোতি অযং সব্বোপি সত্তলোকো চোরো ৰিয চোরঘাতকেন, সব্বৰট্টনিপাতিনা মচ্চুনা মরণেন অভিহতো, ন তস্স হত্থতো মুচ্চতি. জরায পরিৰারিতোতি অযং লোকো উপ্পাদতো উদ্ধং মরণূপনযনরসায জরায পরিৰারিতো অজ্ঝোত্থটো, জরাসঙ্ঘাতপরিমুক্কোতি অত্থো. তণ্হাসল্লেন ওতিণ্ণোতি সরীরস্স অন্তো নিমুগ্গেন ৰিসপীতখুরপ্পেন ৰিয উপাদানলক্খণেন তণ্হাসঙ্খাতেন সল্লেন ওতিণ্ণো হদযব্ভন্তরে ওগাল়্হো. তণ্হা হি পীল়াজননতো অন্তো তুদনতো দুরুদ্ধারতো চ ‘‘সল্লো’’তি ৰুচ্চতি. ইচ্ছাধূপাযিতোতি আরম্মণাভিপত্থনলক্খণায ইচ্ছায সন্তাপিতো. তং ৰিসযং ইচ্ছন্তো হি পুগ্গলো যদিচ্ছিতং ৰিসযং লভন্তো ৰা অলভন্তো ৰা তায এৰ অনুদহনলক্খণায ইচ্ছায সন্তত্তো পরিল়াহপ্পত্তো হোতি. সদাতি সব্বকালং, ইদঞ্চ পদং সব্বপদেসু যোজেতব্বং.

পরিক্খিত্তো জরায চাতি ন কেৰলং মচ্চুনা অব্ভাহতোযেৰ, অথ খো জরায চ পরিক্খিত্তো. জরায সমৰরুদ্ধো জরাপাকারপরিক্খিত্তো, ন তং সমতিক্কমতীতি অত্থো. হঞ্ঞতি নিচ্চমত্তাণোতি অতাণো অসরণো হুত্ৰা নিচ্চকালং জরামরণেহি হঞ্ঞতি ৰিবাধীযতি. যথা কিং? পত্তদণ্ডোৰ তক্করো যথা তক্করো চোরো কতাপরাধো ৰজ্ঝপ্পত্তো অতাণো রাজাণায হঞ্ঞতি, এৰমযং লোকো জরামরণেহীতি দস্সেতি.

আগচ্ছন্তগ্গিখন্ধাৰাতি মহাৰনে ডয্হমানে তং অভিভৰন্তা মহন্তা অগ্গিক্খন্ধা ৰিয মচ্চু ব্যাধি জরাতি ইমে তযো অনুদহনট্ঠেন অগ্গিক্খন্ধা ইমং সত্তলোকং অভিভৰন্তা আগচ্ছন্তি, তেসং পন পটিবলো হুত্ৰা পচ্চুগ্গন্তুং অভিভৰিতুং বলং উস্সাহো নত্থি, ইমস্স লোকস্স, জৰো নত্থি পলাযিতুং জৰন্তেসু, অজ্ঝোত্থরন্তেসু. যত্থ তে নাভিভৰন্তি, পিট্ঠিং দস্সেত্ৰা ততো পলাযিতুম্পি ইমস্স লোকস্স জঙ্ঘাজৰো নত্থি, এৰং অত্তনা অসমত্থো মাযাদীহি উপাযেহি অপ্পটিকারে তিৰিধে বলৰতি পচ্চামিত্তে নিচ্চুপট্ঠিতে কিং কাতব্বন্তি চে? অমোঘং দিৰসং কযিরা, অপ্পেন বহুকেন ৰাতি অপ্পেন অন্তমসো গদ্দূহনমত্তম্পি কালং পৰত্তিতেন বহুকেন ৰা সকলং অহোরত্তং পৰত্তিতেন ৰিপস্সনামনসিকারেন অমোঘং অৰঞ্ঝং দিৰসং করেয্য, যস্মা যং যং ৰিজহতে রত্তিং, তদূনং তস্স জীৰিতং অযং সত্তো যং যং রত্তিং ৰিজহতি নাসেতি খেপেতি, তদূনং তেন ঊনং তস্স সত্তস্স জীৰিতং হোতি. এতেন রত্তিক্খযো নাম জীৰিতক্খযো তস্স অনিৰত্তনতোতি দস্সেতি. তেনাহ –

‘‘যমেকরত্তিং পঠমং, গব্ভে ৰসতি মাণৰো;

অব্ভুট্ঠিতোৰ সো যাতি, স গচ্ছং ন নিৰত্ততী’’তি. (জা. ১.১৫.৩৬৩);

ন কেৰলং রত্তিৰসেনেৰ, অথ খো ইরিযাপথৰসেনাপি জীৰিতক্খযো উপধারেতব্বোতি আহ ‘‘চরতো’’তিআদি. চরতোতি গচ্ছন্তস্স. তিট্ঠতোতি ঠিতং কপ্পেন্তস্স. আসীনসযনস্স ৰাতি আসীনস্স সযনস্স ৰা, নিসিন্নস্স নিপজ্জন্তস্স ৰাতি অত্থো. ‘‘আসীদন’’ন্তিপি পঠন্তি, তত্থ সামিঅত্থে উপযোগৰচনং দট্ঠব্বং. উপেতি চরিমা রত্তীতি চরিমকচিত্তসহিতা রত্তি উপগচ্ছতি, রত্তিগ্গহণঞ্চেত্থ দেসনাসীসমত্তং. গমনাদীসু যেন কেনচি ইরিযাপথেন সমঙ্গীভূতস্স চরিমকালোযেৰ, তেনেৰস্স ইরিযাপথক্খণা জীৰিতং খেপেত্ৰা এৰ গচ্ছন্তি, তস্মা ন তে কালো পমজ্জিতুং নাযং তুয্হং পমাদং আপজ্জিতুং কালো ‘‘ইমস্মিং নাম কালে মরণং ন হোতী’’তি অৰিদিতত্তা. ৰুত্তং হি –

‘‘অনিমিত্তমনঞ্ঞাতং, মচ্চানং ইধ জীৰিতং;

কসিরঞ্চ পরিত্তঞ্চ, তঞ্চ দুক্খেন সংযুত’’ন্তি. (সু. নি. ৫৭৯);

তস্মা এৰং অত্তানং ওৰদিত্ৰা অপ্পমত্তেন তীসু সিক্খাসু অনুযোগো কাতব্বোতি অধিপ্পাযো.

সিরিমণ্ডত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.