৬. চূল়কত্থেরগাথাৰণ্ণনা
নদন্তি মোরা সুসিখা সুপেখুণাতি আযস্মতো চূল়কত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনন্তো ইতো একতিংসে কপ্পে সিখিস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৰসং সত্থারং দিস্ৰা পসন্নমানসো ছত্তপণ্ণিফলং অদাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে রাজগহে ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা চূল়কোতি লদ্ধনামো ৰযপ্পত্তো ধনপালদমনে সত্থরি লদ্ধপ্পসাদো পব্বজিত্ৰা সমণধম্মং করোন্তো ইন্দসালগুহাযং ৰসতি, সো একদিৰসং গুহাদ্ৰারে নিসিন্নো মগধক্খেত্তং ওলোকেসি. তস্মিং খণে পাৰুসকালমেঘো গম্ভীরমধুরনিগ্ঘোসো সতপটলসহস্সপটলো অঞ্জন সিখরসন্নিকাসো নভং পূরেত্ৰা পৰস্সতি, মযূরসঙ্ঘা চ মেঘগজ্জিতং সুত্ৰা হট্ঠতুট্ঠা কেকাসদ্দং মুঞ্চিত্ৰা তত্থ তত্থ পদেসে নচ্চন্তা ৰিচরন্তি. থেরস্সপি আৰাসগব্ভে মেঘৰাতফস্সেহি অপগতধম্মত্তা পস্সদ্ধকরজকাযে কল্লতং পত্তে উতুসপ্পাযলাভেন চিত্তং একগ্গং অহোসি, কম্মট্ঠানৰীথিং ওতরি, সো তং ঞত্ৰা কালসম্পদাদিকিত্তনমুখেন অত্তানং ভাৰনায উস্সাহেন্তো –
২১১. ‘‘নদন্তি মোরা সুসিখা সুপেখুণা, সুনীলগীৰা সুমুখা সুগজ্জিনো;
সুসদ্দলা চাপি মহামহী অযং, সুব্যাপিতম্বু সুৰলাহকং নভং.
২১২. ‘‘সুকল্লরূপো সুমনস্স ঝাযতং, সুনিক্কমো সাধু সুবুদ্ধসাসনে;
সুসুক্কসুক্কং নিপুণং সুদুদ্দসং, ফুসাহি তং উত্তমমচ্চুতং পদ’’ন্তি. –
দ্ৰে গাথা অভাসি.
তত্থ নদন্তি মোরা সুসিখা সুপেখুণা, সুনীলগীৰা সুমুখা সুগজ্জিনোতি এতে মত্থকে উট্ঠিতাহি সুন্দরাহি সিখাহি সমন্নাগতত্তা সুসিখা, নানাৰণ্ণেহি অনেকেহি সোভনেহি ভদ্দকপিঞ্ছেহি সমন্নাগতত্তা সুপেখুণা, রাজীৰৰণ্ণসঙ্কাসায সুন্দরায নীলৰণ্ণায গীৰায সমন্নাগতত্তা সুনীলগীৰা, সুন্দরমুখতায সুমুখা, মনুঞ্ঞৰাদিতায সুগজ্জিনো, মোরা সিখণ্ডিনো ছজ্জসংৰাদী কেকাসদ্দং মুঞ্চন্তা নদন্তি রৰন্তি. সুসদ্দলা চাপি মহামহী অযন্তি অযঞ্চ মহাপথৰী সুসদ্দলা সুন্দরহরিততিণা. সুব্যাপিতম্বূতি অভিনৰৰুট্ঠিযা তহং তহং ৰিস্সন্দমানসলিলতায সুট্ঠু ব্যাপিতজলা ৰিততজলা. ‘‘সুসুক্কতম্বূ’’তিপি পাঠো, সুৰিসুদ্ধজলাতি অত্থো. সুৰলাহকং নভন্তি ইদঞ্চ নভং আকাসং নীলুপ্পলদলসন্নিভেহি সমন্ততো পূরেত্ৰা ঠিতেহি সুন্দরেহি ৰলাহকেহি মেঘেহি সুৰলাহকং.
সুকল্লরূপো সুমনস্স ঝাযতন্তি ইদানি উতুসপ্পাযলাভেন সুট্ঠু কল্লরূপো কম্মনিযসভাৰো ত্ৰং, নীৰরণেহি অনজ্ঝারূল়্হচিত্ততায সুন্দরমনস্স যোগাৰচরস্স যং আরম্মণূপনিজ্ঝানৰসেন লক্খণূপনিজ্ঝানৰসেন চ ঝাযতং. সুনিক্কমো…পে… অচ্চুতং পদন্তি এৰং ঝাযন্তো চ সাধু সুবুদ্ধস্স সম্মাসম্বুদ্ধস্স সাসনে সুন্দরনিক্কমো হুত্ৰা সুপরিসুদ্ধসীলতায সুসুক্কং, ৰিসুদ্ধসভাৰতায সব্বস্সপি সংকিলেসস্স গোচরভাৰানুপগমনতো সুক্কং, নিপুণঞাণগোচরতায নিপুণং, পরমগম্ভীরতায সুদুদ্দসং, পণীতভাৰেন সেট্ঠভাৰেন চ উত্তমং, নিচ্চসভাৰতায অচ্চুতং পদং তং নিব্বানং ফুসাহি অত্তপচ্চক্খকরণেন সম্মাপটিপত্তিযা সচ্ছিকরোহীতি.
এৰং থেরো অত্তানং ওৰদন্তোৰ উতুসপ্পাযলাভেন সমাহিতচিত্তো ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ১.৩৯.৩৭-৪২) –
‘‘কণিকারংৰ জলিতং, পুণ্ণমাযেৰ চন্দিমং;
জলন্তং দীপরুক্খংৰ, অদ্দসং লোকনাযকং.
‘‘কদলিফলং পগ্গয্হ, অদাসিং সত্থুনো অহং;
পসন্নচিত্তো সুমনো, ৰন্দিত্ৰান অপক্কমিং.
‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং ফলমদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অরহত্তং পন পত্ৰা থেরো অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৰেক্খিত্ৰা পীতিসোমনস্সজাতো ‘‘নদন্তি মোরা’’তিআদিনা তাযেৰ গাথা পচ্চুদাহাসি. তেনস্স ইদমেৰ অঞ্ঞাব্যাকরণং অহোসীতি.
চূল়কত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.