৯. উসভত্থেরগাথাৰণ্ণনা
অম্বপল্লৰসঙ্কাসন্তি আযস্মতো উসভত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি করোন্তো সিখিস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৰসং সত্থারং পিণ্ডায চরন্তং দিস্ৰা পসন্নমানসো কোসম্বফলং অদাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কপিলৰত্থুস্মিং সাকিযরাজকুলে নিব্বত্তিত্ৰা উসভোতি লদ্ধনামো ৰযপ্পত্তো সত্থু ঞাতিসমাগমে বুদ্ধানুভাৰং দিস্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজি. সো পব্বজিতকালতো পট্ঠায সমণধম্মং অকত্ৰা দিৰা সঙ্গণিকারামো সকলরত্তিং নিদ্দাযমানো ৰীতিনামেতি. সো একদিৰসং মুট্ঠস্সতি অসম্পজানো নিদ্দং ওক্কন্তো সুপিনে কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা অম্বপল্লৰৰণ্ণং চীৰরং পারুপিত্ৰা হত্থিগীৰাযং নিসীদিত্ৰা নগরং পিণ্ডায পৰিট্ঠং তত্থেৰ মনুস্সে সম্পত্তে দিস্ৰা লজ্জায হত্থিক্খন্ধতো ওরুয্হ অত্তানং দিস্ৰা পটিবুদ্ধো, ‘‘ঈদিসং নাম সুপিনং মুট্ঠস্সতিনা অসম্পজানেন নিদ্দাযমানেন মযা দিট্ঠ’’ন্তি উপ্পন্নসংৰেগো ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা নচিরস্সেৰ অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৫২.১২-১৬) –
‘‘ককুধং ৰিলসন্তংৰ, দেৰদেৰং নরাসভং;
রথিযং পটিপজ্জন্তং, কোসম্বং অদদিং তদা.
‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং ফলং অদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অথ থেরো যথাদিট্ঠং সুপিনং অঙ্কুসং কত্ৰা অরহত্তস্স অধিগতত্তা তস্সেৰ সুপিনস্স কিত্তনৰসেন অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো –
১৯৭. ‘‘অম্বপল্লৰসঙ্কাসং, অংসে কত্ৰান চীৰরং;
নিসিন্নো হত্থিগীৰাযং, গামং পিণ্ডায পাৰিসিং.
১৯৮. ‘‘হত্থিক্খন্ধতো ওরুয্হ, সংৰেগং অলভিং তদা;
সোহং দিত্তো তদা সন্তো, পত্তো মে আসৰক্খযো’’তি. – গাথাদ্ৰযমাহ;
তত্থ অম্বপল্লৰসঙ্কাসং, অংসে কত্ৰান চীৰরন্তি অম্বপল্লৰাকারং পৰাল়ৰণ্ণং চীৰরং খন্ধে করিত্ৰা উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা. গামন্তি অত্তনো রাজধানিং হত্থিক্খন্ধে নিসিন্নো পিণ্ডায পাৰিসিং, পৰিট্ঠমত্তোৰ মহাজনেন ওলোকিযমানো হত্থিক্খন্ধতো ওরুয্হ ঠিতো পটিবুজ্ঝিং, পবুদ্ধোৰ সংৰেগং অলভিং তদা ‘‘মুট্ঠস্সতি অসম্পজানো হুত্ৰা নিদ্দাযোক্কমনেন এতং জাত’’ন্তি. অপরে পন ‘‘রাজাৰ হুত্ৰা রত্তিভাগে এৰরূপং সুপিনং দিস্ৰা ৰিভাতায রত্তিযা হত্থিক্খন্ধং আরুয্হ নগরৰীথিযং চরন্তো তং সুপিনং সরিত্ৰা হত্থিক্খন্ধতো ওরুয্হ সংৰেগং লভিত্ৰা সত্থু সন্তিকে পব্বজিত্ৰা অরহত্তং পত্ৰা উদানং উদানেন্তো ইমা গাথা অভাসী’’তি ৰদন্তি. দিত্তোতি তস্মিং রাজকালে জাতিমদভোগমদাদিপরিদপ্পিতো সমানো সংৰেগমলভিন্তি যোজনা.
উসভত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.