৬. পুণ্ণমাসত্থেরগাথাৰণ্ণনা

পঞ্চ নীৰরণে হিত্ৰাতিআদিকা আযস্মতো পুণ্ণমাসত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো তিস্সস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৰসং সত্থরি অরঞ্ঞে ৰিহরন্তে পংসুকূলচীৰরং দুমসাখায লগ্গেত্ৰা গন্ধকুটিং পৰিট্ঠে ধনুহত্থো গহনং পৰিট্ঠো সত্থু পংসুকূলং দিস্ৰা পসন্নমানসো ধনুং নিক্খিপিত্ৰা বুদ্ধগুণে অনুস্সরিত্ৰা পংসুকূলং ৰন্দি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৰত্থিযং কুটুম্বিযকুলে নিব্বত্তি. তস্স কির জাতদিৰসে তস্মিং গেহে সব্বভাজনানি সুৰণ্ণরতনমযেহি মাসেহি পরিপুণ্ণানেৰ অহেসুং. তেনস্স পুণ্ণমাসোত্ৰেৰ নামং অকংসু. সো ৰযপ্পত্তো দারপরিগ্গহং কত্ৰা একস্মিং পুত্তে উপ্পন্নে ঘরাৰাসং পহায পব্বজিত্ৰা গামকাৰাসে ৰসন্তো ঘটেন্তো ৰাযমন্তো ছল়ভিঞ্ঞো অহোসি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৪৯.১-৮) –

‘‘তিস্সো নামাসি ভগৰা, সযম্ভূ অগ্গপুগ্গলো;

পংসুকূলং ঠপেত্ৰান, ৰিহারং পাৰিসী জিনো.

‘‘ৰিনতং ধনুমাদায, ভক্খত্থায চরিং অহং;

মণ্ডলগ্গং গহেত্ৰান, কাননং পাৰিসিং অহং.

‘‘তত্থদ্দসং পংসুকূলং, দুমগ্গে লগ্গিতং তদা;

চাপং তত্থেৰ নিক্খিপ্প, সিরে কত্ৰান অঞ্জলিং.

‘‘পসন্নচিত্তো সুমনো, ৰিপুলায চ পীতিযা;

বুদ্ধসেট্ঠং সরিত্ৰান, পংসুকূলং অৰন্দহং.

‘‘দ্ৰেনৰুতে ইতো কপ্পে, পংসুকূলমৰন্দহং;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, ৰন্দনায ইদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

ছল়ভিঞ্ঞো পন হুত্ৰা সাৰত্থিং উপগন্ত্ৰা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা সুসানে ৰসতি, তস্স চ অচিরাগতস্সেৰ সতো পুত্তো কালমকাসি. দারকমাতা থেরস্স আগতভাৰং সুত্ৰা, ‘‘মা ইদং অপুত্তকং সাপতেয্যং রাজানো হরেয্যু’’ন্তি তং উপ্পব্বাজেতুকামা মহতা পরিৰারেন থেরস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা পটিসন্থারং কত্ৰা পলোভেতুং আরভি. থেরো অত্তনো ৰীতরাগভাৰজানাপনত্থং আকাসে ঠত্ৰা অত্তনো পটিপত্তিকিত্তনমুখেন তস্সা ধম্মং দেসেন্তো –

১৭১. ‘‘পঞ্চ নীৰরণে হিত্ৰা, যোগক্খেমস্স পত্তিযা;

ধম্মাদাসং গহেত্ৰান, ঞাণদস্সনমত্তনো.

১৭২. ‘‘পচ্চৰেক্খিং ইমং কাযং, সব্বং সন্তরবাহিরং;

অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চ, তুচ্ছো কাযো অদিস্সথা’’তি. –

গাথাদ্ৰযং অভাসি.

তত্থ পঞ্চ নীৰরণে হিত্ৰাতি কামচ্ছন্দাদিকে পঞ্চ নীৰরণে পহায ঝানাধিগমেন ৰিদ্ধংসেত্ৰা. যোগক্খেমস্স পত্তিযাতি কামযোগাদীহি চতূহি যোগেহি খেমস্স অনুপদ্দুতস্স নিব্বানস্স অধিগমায. ধম্মাদাসন্তি ধম্মভূতং আদাসং. যথা হি আদাসো ওলোকেন্তস্স রূপকাযে গুণাগুণং আদংসেতি, এৰং ৰিপস্সনাসঙ্খাতো ধম্মানং সামঞ্ঞৰিসেসাৰবোধনতো ঞাণদস্সনভূতো ধম্মাদাসো ৰিপস্সন্তস্স ৰোদানসংকিলেসধম্মৰিভাৰনেন তপ্পহানসাধনেন চ ৰিসেসতো নামকাযে গুণং আদংসেতি. তেনাহ –

‘‘ধম্মাদাসং গহেত্ৰান, ঞাণদস্সনমত্তনো;

পচ্চৰেক্খিং ইমং কাযং, সব্বং সন্তরবাহির’’ন্তি. –

ইমং কাযং ধম্মসমূহং মম অত্তভাৰং অজ্ঝত্তিকবাহিরাযতনভাৰতো সন্তরবাহিরং সব্বং অনৰসেসং ধম্মাদাসং গহেত্ৰা ‘‘অনিচ্চ’’ন্তিপি ‘‘দুক্খ’’ন্তিপি ‘‘অনত্তা’’তিপি পতিঅৰেক্খিং ঞাণচক্খুনা পস্সিং. এৰং পস্সতা চ মযা অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চাতি অত্তনো সন্তানে পরসন্তানে চ তুচ্ছো কাযো অদিস্সথ নিচ্চসারাদিৰিরহিতো তুচ্ছো খন্ধপঞ্চকসঙ্খাতো অত্তভাৰকাযো ঞাণচক্খুনা যাথাৰতো অপস্সিত্থ. সকলম্পি হি খন্ধপঞ্চকং ‘‘অৰিজ্জানিৰুতস্স, ভিক্খৰে, বালস্স তণ্হাসংযুত্তস্স এৰমযং কাযো সমুদাগতো’’তিআদীসু (সং. নি. ২.১৯) ‘‘কাযো’’তি ৰুচ্চতি. ‘‘অদিস্সথা’’তি চ ইমিনা যদেৰ কাযে দট্ঠব্বং, তং দিট্ঠং, ন দানিস্স কিঞ্চি মযা পস্সিতব্বং অত্থীতি কতকিচ্চতং দস্সেন্তো অঞ্ঞং ব্যাকাসি. এৰং থেরো ইমাহি গাথাহি পুরাণদুতিযিকায ধম্মং দেসেত্ৰা তং সরণেসু চ সীলেসু চ সম্পতিট্ঠাপেত্ৰা উয্যোজেসি.

পুণ্ণমাসত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.