৯. গোতমত্থেরগাথাৰণ্ণনা

সুখং সুপন্তীতি আযস্মতো গোতমত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে ৰিৰট্টূপনিস্সযং পুঞ্ঞং উপচিনন্তো ৰিপস্সিস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৰসং ভগৰন্তং দিস্ৰা পসন্নমানসো আমোদফলমদাসি. তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰলোকে নিব্বত্তিত্ৰা অপরাপরং পুঞ্ঞানি কত্ৰা সুগতীসুযেৰ সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে রাজগহে ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা গোতমোতি লদ্ধনামো সত্তৰস্সিককালে উপনযনং কত্ৰা রতনভিক্খং চরিত্ৰা সহস্সং লভিত্ৰা তং তাদিসে ঠানে ঠপেত্ৰা ৰতং চরন্তো সোল়সসত্তরসৰস্সুদ্দেসিককালে অকল্যাণমিত্তেহি কামেসু পরিনীযমানো একিস্সা রূপূপজীৰিনিযা তং সহস্সভণ্ডিকং দত্ৰা ব্রহ্মচরিযৰিনাসং পত্ৰা তায চস্স ব্রহ্মচারিরূপং দিস্ৰা ৰিরত্তাকারে দস্সিতে একরত্তিৰাসেনেৰ নিব্বিন্নরূপো অত্তনো ব্রহ্মচরিযনিৰাসং ধনজানিঞ্চ সরিত্ৰা ‘‘অযুত্তং মযা কত’’ন্তি ৰিপ্পটিসারী অহোসি. সত্থা তস্স হেতুসম্পত্তিং চিত্তাচারঞ্চ ঞত্ৰা তস্স আসন্নট্ঠানে অত্তানং দস্সেসি. সো সত্থারং দিস্ৰা পসন্নমানসো উপসঙ্কমি, তস্স ভগৰা ধম্মং দেসেসি. সো ধম্মং সুত্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজন্তো খুরগ্গেযেৰ অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৫১.৮০-৮৪) –

‘‘সুৰণ্ণৰণ্ণং সম্বুদ্ধং, আহুতীনং পটিগ্গহং;

রথিযং পটিপজ্জন্তং, আমোদমদদিং ফলং.

‘‘একনৰুতিতো কপ্পে, যং ফলং অদদিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অরহত্তং পন পত্ৰা ঝানসুখেন ফলসুখেন ৰীতিনামেন্তং একো গিহিসহাযো উপগন্ত্ৰা, ‘‘আৰুসো, তযা রতনভিক্খায লদ্ধং পব্বজন্তো কিং অকাসী’’তি পুচ্ছি. তং সুত্ৰা থেরো ‘‘ইদং নাম কত’’ন্তি অনাচিক্খিত্ৰা মাতুগামে দোসং পকাসেত্ৰা অত্তনো ৰীতরাগভাৰেন অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো ‘‘সুখং সুপন্তী’’তিআদিনা গাথাদ্ৰযমাহ.

১৩৭. তত্থ সুখং সুপন্তি মুনযো, যে ইত্থীসু ন বজ্ঝরেতি যে ইত্থীসু ৰিসযভূতাসু নিমিত্তভূতাসু ৰা রাগবন্ধনেন ন বজ্ঝন্তি, তে মুনযো তপস্সিনো সংযতিন্দ্রিযা সুখং সুপন্তি সুখং ৰিহরন্তি, নত্থি তেসং দুক্খন্তি অধিপ্পাযো. ‘‘সুপন্তী’’তি হি নিদস্সনমত্তমেতং. সদা ৰে রক্খিতব্বাসূতি একংসেন সব্বকালং রক্খিতব্বাসু. ইত্থিযো হি সত্তভূমিকে নিপ্পুরিসে পাসাদে উপরিভূমিযং ৰসাপেত্ৰাপি, কুচ্ছিযং পক্খিপিত্ৰাপি ন সক্কা রক্খিতুং, তস্মা তা কিট্ঠাদিগাৰিযো ৰিয সব্বকালং রক্খণীযা হোন্তি. বহুচিত্ততায ৰা সামিকেন ৰত্থালঙ্কারানুপ্পদানাদিনা চিত্তঞ্ঞথত্ততো সব্বকালং রক্খিতব্বা. সরীরসভাৰং ৰা মালাগন্ধাদীহি পটিচ্ছাদনৰসেন রক্খিতব্বচিত্ততায রক্খিতব্বাতি. যাসু সচ্চং সুদুল্লভন্তি যাসু সচ্চৰচনং লদ্ধুং ন সক্কা, ইত্থিযো হি অগ্গিম্পি পৰিসন্তি, ৰিসম্পি খাদন্তি, সত্থম্পি আহরন্তি, উব্বন্ধিত্ৰাপি কালং করোন্তি, ন পন সচ্চে ঠাতুং সক্কোন্তি. তস্মা এৰরূপা ইত্থিযো ৰজ্জেত্ৰা ঠিতা মুনযো সুখিতা ৰতাতি দস্সেতি.

১৩৮. ইদানি যস্স অপ্পহীনত্তা এৰরূপাসু ইত্থীসুপি বজ্ঝন্তি, তস্স কামস্স অত্তনো সুপ্পহীনতং অচ্চন্তনিট্ঠিততঞ্চ দস্সেন্তো দুতিযং গাথমাহ. ৰধং চরিম্হ তে কামাতি অম্ভো কাম, তৰ ৰধং অচ্চন্তসমুচ্ছেদং অরিযমগ্গেন চরিম্হ, ‘‘ৰধং চরিম্হসে’’তিপি পাঠো, ৰধায পহানায মগ্গব্রহ্মচরিযং অচরিম্হাতি অত্থো. অনণা দানি তে মযন্তি ইদানি অগ্গমগ্গপত্তিতো পট্ঠায ইণভাৰকরায পহীনত্তা কাম তে অনণা মযং, ন তুয্হং ইণং ধারেম. অৰীতরাগো হি রাগস্স ৰসে ৰত্তনতো তস্স ইণং ধারেন্তো ৰিয হোতি, ৰীতরাগো পন তং অতিক্কমিত্ৰা পরমেন চিত্তিস্সরিযেন সমন্নাগতো. অনণত্তা এৰ গচ্ছাম দানি নিব্বানং, যত্থ গন্ত্ৰা ন সোচতি যস্মিং নিব্বানে গমনহেতু সব্বসো সোকহেতূনং অভাৰতো ন সোচতি, তং অনুপাদিসেসনিব্বানমেৰ ইদানি গচ্ছাম অনুপাপুণামাতি অত্থো.

গোতমত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.