২. পিণ্ডোলভারদ্ৰাজত্থেরগাথাৰণ্ণনা
নযিদং অনযেনাতিআদিকা আযস্মতো পিণ্ডোলভারদ্ৰাজত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযং কির পদুমুত্তরস্স ভগৰতো কালে সীহযোনিযং নিব্বত্তিত্ৰা পব্বতগুহাযং ৰিহরতি. ভগৰা তস্স অনুগ্গহং কাতুং গোচরায পক্কন্তকালে সযনগুহং পৰিসিত্ৰা নিরোধং সমাপজ্জিত্ৰা নিসীদি. সীহো গোচরং গহেত্ৰা নিৰত্তো গুহাদ্ৰারে ভগৰন্তং দিস্ৰা হট্ঠতুট্ঠো জলজথলজপুপ্ফেহি পূজং কত্ৰা চিত্তং পসাদেন্তো ভগৰতো আরক্খত্থায অরঞ্ঞে ৰাল়মিগে অপনেতুং তীসু ৰেলাসু সীহনাদং নদন্তো বুদ্ধগতায সতিযা অট্ঠাসি. যথা পঠমদিৰসং, এৰং সত্তাহং পূজেসি. ভগৰা সত্তাহচ্চযেন নিরোধা ৰুট্ঠহিত্ৰা ‘‘ৰত্তিস্সতি ইমস্স এত্তকো উপনিস্সযো’’তি তস্স পস্সন্তস্সেৰ আকাসং পক্খন্দিত্ৰা ৰিহারমেৰ গতো. সীহো পালিলেয্যকহত্থী ৰিয বুদ্ধৰিযোগদুক্খং অধিৰাসেতুং অসক্কোন্তো কালং কত্ৰা হংসৰতীনগরে মহাভোগকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তো নগরৰাসীহি সদ্ধিং ৰিহারং গতো ধম্মদেসনং সুত্ৰা সত্তাহং মহাদানং পৰত্তেত্ৰা যাৰজীৰং পুঞ্ঞানি কত্ৰা অপরাপরং দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো অম্হাকং ভগৰতো কালে কোসম্বিযং রঞ্ঞো উতেনস্স পুরোহিতপুত্তো হুত্ৰা নিব্বত্তি ভারদ্ৰাজো নাম নামেন. সো ৰযপ্পত্তো তযো ৰেদে উগ্গহেত্ৰা পঞ্চ মাণৰকসতানি মন্তে ৰাচেন্তো মহগ্ঘসভাৰেন অননুরূপাচারত্তা তেহি পরিচ্চজ্জন্তো রাজগহং গন্ত্ৰা ভগৰতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ লাভসক্কারং দিস্ৰা সাসনে পব্বজিত্ৰা ভোজনে অমত্তঞ্ঞূ হুত্ৰা ৰিচরন্তো সত্থারা উপাযেন মত্তঞ্ঞুতায পতিট্ঠাপিতো ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা নচিরস্সেৰ ছল়ভিঞ্ঞো অহোসি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৫০.১০৪-১০৯) –
‘‘মিগলুদ্দো পুরে আসিং, ৰিপিনে ৰিচরং তদা;
অদ্দসং ৰিরজং বুদ্ধং, সব্বধম্মান পারগুং.
‘‘পিযালফলমাদায, বুদ্ধসেট্ঠস্সদাসহং;
পুঞ্ঞক্খেত্তস্স ৰীরস্স, পসন্নো সেহি পাণিভি.
‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং ফলং অদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
ছল়ভিঞ্ঞো পন হুত্ৰা ‘‘ভগৰতো সম্মুখা যং সাৰকেহি পত্তব্বং, তং মযা পত্ত’’ন্তি, ভিক্খুসঙ্ঘে চ ‘‘যস্স মগ্গে ৰা ফলে ৰা কঙ্খা অত্থি, সো মং পুচ্ছতূ’’তি সীহনাদং নদি. তেন তং ভগৰা, ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং সীহনাদিকানং যদিদং পিণ্ডোলভারদ্ৰাজো’’তি (অ. নি. ১.১৮৮, ১৯৫) এতদগ্গে ঠপেসি. সো একদিৰসং অত্তনো সন্তিকং উপগতং গিহিকালে সহাযভূতং মচ্ছরিং মিচ্ছাদিট্ঠিব্রাহ্মণং অনুকম্পমানো তস্স দানকথং কথেত্ৰা তেন চ ‘‘অযং মম ধনং ৰিনাসেতুকামো’’তি ভকুটিং কত্ৰাপি ‘‘তুয্হং একভত্তং দেমী’’তি ৰুত্তে, ‘‘তং সঙ্ঘস্স দেহি মা ময্হ’’ন্তি সঙ্ঘস্স পরিণামেসি. পুন ব্রাহ্মণেন ‘‘অযং মং বহূনং দাপেতুকামো’’তি অপ্পচ্চযে পকাসিতে দুতিযদিৰসং ধম্মসেনাপতিনা সঙ্ঘগতায দক্খিণায মহপ্ফলভাৰপ্পকাসনেন তং পসাদেত্ৰা, ‘‘অযং ব্রাহ্মণো ‘আহারগেধেন মং দানে নীযোজেসী’তি মঞ্ঞতি, আহারস্স পন মযা সব্বসো পরিঞ্ঞাতভাৰং ন জানাতি, হন্দ নং জানাপেমী’’তি –
১২৩. ‘‘নযিদং অনযেন জীৰিতং, নাহারো হদযস্স সন্তিকো;
আহারট্ঠিতিকো সমুস্সযো, ইতি দিস্ৰান চরামি এসনং.
১২৪. ‘‘পঙ্কোতি হি নং অৰেদযুং, যাযং ৰন্দনপূজনা কুলেসু;
সুখুমং সল্লং দুরুব্বহং, সক্কারো কাপুরিসেন দুজ্জহো’’তি. –
গাথাদ্ৰযং অভাসি.
তত্থ নযিদং অনযেন জীৰিতন্তি ইদং মম জীৰিতং অনযেন অঞাযেন ৰেল়ুদানপুপ্ফদানাদিঅনেসনায ন হোতি জীৰিতনিকন্তিযা অভাৰতো. নাহারো হদযস্স সন্তিকোতি আহারো চ আহরিযমানো মগ্গফলঞাণং ৰিয হদযস্স চিত্তস্স সন্তিকরো ন হোতি, কেৰলং পন সজ্জুকং খুদাপটিঘাতমত্তং করোতীতি অধিপ্পাযো. অথ ৰা নাহারো হদযস্স সন্তিকোতি আহারো রসতণ্হাৰত্থু মে হদযস্স সন্তিকো আসত্তো ন হোতি রসতণ্হায এৰ অভাৰতো. ‘‘সন্তিকে’’তিপি পঠন্তি. যো হি আহারগিদ্ধো লাভসক্কারপ্পসুতো ৰিচরতি, তস্স আহারো হদযস্স সন্তিকে নাম অভিণ্হং মনসিকাতব্বতো. যো পন পরিঞ্ঞাতাহারো, সো তত্থ পহীনচ্ছন্দরাগো, ন তস্সাহারো হদযস্স সন্তিকে নাম – ‘‘কথং নু খো লভেয্য’’ন্তিআদিমনসিকরণস্সেৰ অভাৰতো. যদি হি জীৰিতনিকন্তি আহাররসতণ্হা চ নত্থি, অথ কস্মা পিণ্ডায চরসীতি অনুযোগং মনসি কত্ৰা আহ ‘‘আহারট্ঠিতিকো সমুস্সযো, ইতি দিস্ৰান চরামি এসন’’ন্তি. আহারো ভোজনং ঠিতি ঠানং পচ্চযো এতস্সাতি আহারট্ঠিতিকো. ‘‘আহারপটিবদ্ধৰুত্তিকো সমুস্সযো কাযো’’ইতি দিস্ৰান এৰং ঞত্ৰা ইমমত্থং বুদ্ধিযং ঠপেত্ৰা চরামি এসনং, ভিক্খাপরিযেসনং করোমীতি অত্থো.
পচ্চযনিমিত্তং কুলানি উপসঙ্কমন্তো তত্থ ৰন্দনপূজনাহি লাভসক্কারেহি চ বজ্ঝতীতি এৰং মাদিসেসু ন চিন্তেতব্বন্তি দস্সেন্তো ‘‘পঙ্কো’’তিগাথং অভাসি. তস্সত্থো – যা অযং পচ্চযনিমিত্তং উপগতানং পব্বজিতানং কুলেসু গেহৰাসীসু পৰত্তিস্সতি গুণসম্ভাৰনা পূজনা চ, যস্মা তং অভাৰিতত্তানং ওসীদাপনট্ঠেন মলীনভাৰকরণেন চ পঙ্কো কদ্দমোতি বুদ্ধাদযো অৰেদযুং অব্ভঞ্ঞাসুং পৰেদেসুং ৰা, তস্মা সা সপ্পুরিসানং বন্ধায ন হোতি সক্কারাসায পগেৰ পহীনত্তা. অসপ্পুরিসস্স পন সক্কারাসা দুৰিঞ্ঞেয্যসভাৰতায পীল়াজননতো অন্তো তুদনতো উদ্ধরিতুং অসক্কুণেয্যতো চ সুখুমং সল্লং দুরুব্বহং. ততো এৰ তেন সক্কারো কাপুরিসেন দুজ্জহো দুরুব্বহেয্যো তস্স পহানপটিপত্তিযা অপ্পটিপজ্জনতো, সক্কারাসাপহানেন পহীনো হোতীতি. তং সুত্ৰা ব্রাহ্মণো থেরে অভিপ্পসন্নো অহোসি.
পিণ্ডোলভারদ্ৰাজত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.