১. সোণকোল়িৰিসত্থেরগাথাৰণ্ণনা
তেরসনিপাতে যাহু রট্ঠেতিআদিকা আযস্মতো সোণস্স কোল়িৰিসস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো তত্থ তত্থ ভৰে পুঞ্ঞানি উপচিনি. অযং কির অনোমদস্সিস্স ভগৰতো কালে মহাৰিভৰো সেট্ঠি হুত্ৰা উপাসকেহি সদ্ধিং ৰিহারং গন্ত্ৰা সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৰা পসন্নমানসো সত্থু চঙ্কমনট্ঠানে সুধায পরিকম্মং কারেত্ৰা নানাৰণ্ণেহি পুপ্ফেহি সন্থরিত্ৰা উপরি নানাৰিরাগৰত্থেহি ৰিতানং বন্ধাপেসি, তথা সত্থু ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ দীঘসালং কারেত্ৰা নিয্যাদেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো পদুমুত্তরস্স ভগৰতো কালে হংসৰতীনগরে সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তি, সিরিৰড্ঢোতিস্স নামং অহোসি. সো ৰযপ্পত্তো ৰিহারং গন্ত্ৰা সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুণন্তো সত্থারং একং ভিক্খুং আরদ্ধৰীরিযানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৰা, সযম্পি তং ঠানন্তরং পত্থেন্তো সত্তাহং মহাদানং পৰত্তেত্ৰা পণিধানমকাসি. সত্থাপি তস্স পত্থনায সমিজ্ঝনভাৰং দিস্ৰা ব্যাকরিত্ৰা পক্কামি.
সোপি যাৰজীৰং কুসলং কত্ৰা দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো পরিনিব্বুতে কস্সপদসবলে অনুপ্পন্নে অম্হাকং ভগৰতি বারাণসিযং কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো গঙ্গাতীরে পণ্ণসালং করিত্ৰা একং পচ্চেকবুদ্ধং তেমাসং চতূহি পচ্চযেহি সক্কচ্চং উপট্ঠহি. পচ্চেকবুদ্ধো ৰুট্ঠৰস্সো পরিপুণ্ণপরিক্খারো গন্ধমাদনমেৰ গতো. সোপি কুলপুত্তো যাৰজীৰং তত্থ পুঞ্ঞানি কত্ৰা ততো চৰিত্ৰা দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো অম্হাকং ভগৰতো কালে চম্পানগরে উসভসেট্ঠিস্স গেহে পটিসন্ধিং গণ্হি. তস্স পটিসন্ধিগ্গহণতো পট্ঠায সেট্ঠিস্স মহাভোগক্খন্ধো অভিৰড্ঢি. তস্স জাতদিৰসে সকলনগরে মহাসক্কারসম্পন্নো অহোসি, তস্স পুব্বে পচ্চেকবুদ্ধস্স সতসহস্সগ্ঘনিকরত্তকম্বলপরিচ্চাগেন সুৰণ্ণৰণ্ণো সুখুমালতরো চ অত্তভাৰো অহোসি, তেনস্স সোণোতি নামং অকংসু. মহতা পরিৰারেন ৰড্ঢতি, তস্স হত্থপাদতলানি বন্ধুজীৰকপুপ্ফৰণ্ণানি অহেসুং, সতৰিহতকপ্পাসস্স ৰিয সম্ফস্সো পাদতলেসু মণিকুণ্ডলাৰট্টৰণ্ণানি লোমানি জাযিংসু. ৰযপ্পত্তস্স তস্স তিণ্ণং উতূনং অনুচ্ছৰিকে তযো পাসাদে কারেত্ৰা নাটকানি উপট্ঠাপেসুং. সো তত্থ মহতিং সম্পত্তিং অনুভৰন্তো দেৰকুমারো ৰিয পটিৰসতি.
অথ অম্হাকং সত্থরি সব্বঞ্ঞুতং পত্ৰা পৰত্তিতৰরধম্মচক্কে রাজগহং উপনিস্সায ৰিহরন্তে বিম্বিসাররঞ্ঞা পক্কোসাপিতো অসীতিযা গামিকসহস্সেহি সদ্ধিং রাজগহং আগতো, সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা ধম্মং সুত্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধো মাতাপিতরো অনুজানাপেত্ৰা সাসনে পব্বজিত্ৰা লদ্ধূপসম্পদো সত্থু সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা, জনসংসগ্গপরিহরণত্থং সীতৰনে ৰসন্তো ‘‘মম সরীরং সুখুমালং, ন চ সক্কা সুখেনেৰ সুখং অধিগন্তুং, কাযং কিলমেত্ৰা সমণধম্মং কাতুং ৰট্টতী’’তি ঠানচঙ্কমমেৰ অধিট্ঠায, পধানমনুযুঞ্জন্তো পাদতলেসু ফোটেসু উট্ঠহিতেসুপি ৰেদনং অজ্ঝুপেক্খিত্ৰা দল়্হং ৰীরিযং করোন্তো অচ্চারদ্ধৰীরিযতায ৰিসেসং নিব্বত্তেতুং অসক্কোন্তো, ‘‘এৰং ৰাযমন্তোপি অহং মগ্গং ৰা ফলং ৰা নিব্বত্তেতুং ন সক্কোমি, কিং মে পব্বজ্জায, হীনাযাৰত্তিত্ৰা ভোগে চ ভুঞ্জিস্সামি, পুঞ্ঞানি চ করিস্সামী’’তি চিন্তেসি. সত্থা তস্স চিত্তাচারং ঞত্ৰা তত্থ গন্ত্ৰা ৰীণূপমোৰাদেন ওৰদিত্ৰা ৰীরিযসমতাযোজনৰিধিং দস্সেন্তো কম্মট্ঠানং সোধেত্ৰা গিজ্ঝকূটং গতো. সোণত্থেরোপি সত্থু সম্মুখা ওৰাদং লভিত্ৰা ৰীরিযসমতং যোজেত্ৰা ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা অরহত্তে পতিট্ঠাসি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ১.৫.২৫-৫৩) –
‘‘অনোমদস্সিস্স মুনিনো, লোকজেট্ঠস্স তাদিনো;
সুধায লেপনং কত্ৰা, চঙ্কমং কারযিং অহং.
‘‘নানাৰণ্ণেহি পুপ্ফেহি, চঙ্কমং সন্থরিং অহং;
আকাসে ৰিতানং কত্ৰা, ভোজযিং বুদ্ধমুত্তমং.
‘‘অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰান, অভিৰাদেত্ৰান সুব্বতং;
দীঘসালং ভগৰতো, নিয্যাদেসিমহং তদা.
‘‘মম সঙ্কপ্পমঞ্ঞায, সত্থা লোকে অনুত্তরো;
পটিগ্গহেসি ভগৰা, অনুকম্পায চক্খুমা.
‘‘পটিগ্গহেত্ৰান সম্বুদ্ধো, দক্খিণেয্যো সদেৰকে;
ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৰা, ইমা গাথা অভাসথ.
‘‘যো সো হট্ঠেন চিত্তেন, দীঘসালং অদাসি মে;
তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.
‘‘ইমস্স মচ্চুকালম্হি, পুঞ্ঞকম্মসমঙ্গিনো;
সহস্সযুত্তস্সরথো, উপট্ঠিস্সতি তাৰদে.
‘‘তেন যানেনযং পোসো, দেৰলোকং গমিস্সতি;
অনুমোদিস্সরে দেৰা, সম্পত্তে কুলসম্ভৰে.
‘‘মহারহং ব্যম্হং সেট্ঠং, রতনমত্তিকলেপনং;
কূটাগারৰরূপেতং, ব্যম্হং অজ্ঝাৰসিস্সতি.
‘‘তিংসকপ্পসহস্সানি, দেৰলোকে রমিস্সতি;
পঞ্চৰীসতি কপ্পানি, দেৰরাজা ভৰিস্সতি.
‘‘সত্তসত্ততিক্খত্তুঞ্চ, চক্কৰত্তী ভৰিস্সতি;
যসোধরসনামা তে, সব্বেপি একনামকা.
‘‘দ্ৰে সম্পত্তী অনুভোত্ৰা, ৰড্ঢেত্ৰা পুঞ্ঞসঞ্চযং;
অট্ঠৰীসতিকপ্পম্হি, চক্কৰত্তী ভৰিস্সতি.
‘‘তত্রাপি ব্যম্হং পৰরং, ৰিস্সকম্মেন মাপিতং;
দসসদ্দাৰিৰিত্তং তং, পুরমজ্ঝাৰসিস্সতি.
‘‘অপরিমেয্যে ইতো কপ্পে, ভূমিপালো মহিদ্ধিকো;
ওক্কাকো নাম নামেন, রাজা রট্ঠে ভৰিস্সতি.
‘‘সোল়সিত্থিসহস্সানং, সব্বাসং পৰরা চ সা;
অভিজাতা খত্তিযানী, নৰ পুত্তে জনেস্সতি.
‘‘নৰ পুত্তে জনেত্ৰান, খত্তিযানী মরিস্সতি;
তরুণী চ পিযা কঞ্ঞা, মহেসিত্তং করিস্সতি.
‘‘ওক্কাকং তোসযিত্ৰান, ৰরং কঞ্ঞা লভিস্সতি;
ৰরং লদ্ধান সা কঞ্ঞা, পুত্তে পব্বাজযিস্সতি.
‘‘পব্বাজিতা চ তে সব্বে, গমিস্সন্তি নগুত্তমং;
জাতিভেদভযা সব্বে, ভগিনীহি ৰসিস্সরে.
‘‘একা চ কঞ্ঞা ব্যাধীহি, ভৰিস্সতি পরিক্খতা;
মা নো জাতি পভিজ্জীতি, নিখণিস্সন্তি খত্তিযা.
‘‘খত্তিযো নীহরিত্ৰান, তায সদ্ধিং ৰসিস্সতি;
ভৰিস্সতি তদা ভেদো, ওক্কাককুলসম্ভৰো.
‘‘তেসং পজা ভৰিস্সন্তি, কোল়িযা নাম জাতিযা;
তত্থ মানুসকং ভোগং, অনুভোস্সতিনপ্পকং.
‘‘তম্হা কাযা চৰিত্ৰান, দেৰলোকং গমিস্সতি;
তত্রাপি পৰরং ব্যম্হং, লভিস্সতি মনোরমং.
‘‘দেৰলোকা চৰিত্ৰান, সুক্কমূলেন চোদিতো;
আগন্ত্ৰান মনুস্সত্তং, সোণো নাম ভৰিস্সতি.
‘‘আরদ্ধৰীরিযো পহিতত্তো, পদহং সত্থু সাসনে;
সব্বাসৰে পরিঞ্ঞায, নিব্বাযিস্সতিনাসৰো.
‘‘অনন্তদস্সী ভগৰা, গোতমো সক্যপুঙ্গৰো;
ৰিসেসঞ্ঞূ মহাৰীরো, অগ্গট্ঠানে ঠপেস্সতি.
‘‘ৰুট্ঠম্হি দেৰে চতুরঙ্গুলম্হি, তিণে অনিলেরিতঅঙ্গণম্হি;
ঠত্ৰান যোগস্স পযুত্ততাদিনো, ততোত্তরিং পারমতা ন ৰিজ্জতি.
‘‘উত্তমে দমথে দন্তো, চিত্তং মে সুপণীহিতং;
ভারো মে ওহিতো সব্বো, নিব্বুতোম্হি অনাসৰো.
‘‘অঙ্গীরসো মহানাগো, অভিজাতোৰ কেসরী;
ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৰা, এতদগ্গে ঠপেসি মং.
‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অরহত্তং পন পত্ৰা অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৰেক্খিত্ৰা উদানৰসেন অঞ্ঞাব্যাকরণৰসেন চ –
৬৩২. ‘‘যাহু রট্ঠে সমুক্কট্ঠো, রঞ্ঞো অঙ্গস্স পদ্ধগূ;
স্ৰাজ্জ ধম্মেসু উক্কট্ঠো, সোণো দুক্খস্স পারগূ.
৬৩৩. ‘‘পঞ্চ ছিন্দে পঞ্চ জহে, পঞ্চ চুত্তরি ভাৰযে;
পঞ্চসঙ্গাতিগো ভিক্খু, ওঘতিণ্ণোতি ৰুচ্চতি.
৬৩৪. ‘‘উন্নল়স্স পমত্তস্স, বাহিরাসস্স ভিক্খুনো;
সীলং সমাধি পঞ্ঞা চ, পারিপূরিং ন গচ্ছতি.
৬৩৫. ‘‘যঞ্হি কিচ্চং অপৰিদ্ধং, অকিচ্চং পন করীযতি;
উন্নল়ানং পমত্তানং, তেসং ৰড্ঢন্তি আসৰা.
৬৩৬. ‘‘যেসঞ্চ সুসমারদ্ধা, নিচ্চং কাযগতা সতি;
অকিচ্চং তে ন সেৰন্তি, কিচ্চে সাতচ্চকারিনো;
সতানং সম্পজানানং, অত্থং গচ্ছন্তি আসৰা.
৬৩৭. ‘‘উজুমগ্গম্হি অক্খাতে, গচ্ছথ মা নিৰত্তথ;
অত্তনা চোদযত্তানং, নিব্বানমভিহারযে.
৬৩৮. ‘‘অচ্চারদ্ধম্হি ৰীরিযম্হি, সত্থা লোকে অনুত্তরো;
ৰীণোপমং করিত্ৰা মে, ধম্মং দেসেতি চক্খুমা;
তস্সাহং ৰচনং সুত্ৰা, ৰিহাসিং সাসনে রতো.
৬৩৯. ‘‘সমথং পটিপাদেসিং, উত্তমত্থস্স পত্তিযা;
তিস্সো ৰিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
৬৪০. ‘‘নেক্খম্মে অধিমুত্তস্স, পৰিৰেকঞ্চ চেতসো;
অব্যাবজ্ঝাধিমুত্তস্স, উপাদানক্খযস্স চ.
৬৪১. ‘‘তণ্হক্খযাধিমুত্তস্স, অসম্মোহঞ্চ চেতসো;
দিস্ৰা আযতনুপ্পাদং, সম্মা চিত্তং ৰিমুচ্চতি.
৬৪২. ‘‘তস্স সম্মা ৰিমুত্তস্স, সন্তচিত্তস্স ভিক্খুনো;
কতস্স পতিচযো নত্থি, করণীযং ন ৰিজ্জতি.
৬৪৩. ‘‘সেলো যথা একঘনো, ৰাতেন ন সমীরতি;
এৰং রূপা রসা সদ্দা, গন্ধা ফস্সা চ কেৰলা.
৬৪৪. ‘‘ইট্ঠা ধম্মা অনিট্ঠা চ, নপ্পৰেধেন্তি তাদিনো;
ঠিতং চিত্তং ৰিসঞ্ঞুত্তং, ৰযঞ্চস্সানুপস্সতী’’তি. – ইমা গাথা অভাসি;
তত্থ যাহু রট্ঠে সমুক্কট্ঠোতি যো অহু অহোসি অঙ্গরট্ঠে অসীতিযা গামিকসহস্সেহি ভোগসম্পত্তিযা ইস্সরিযসম্পত্তিযা চ সম্মা অতিৰিয উক্কট্ঠো সেট্ঠো. রঞ্ঞো অঙ্গস্স পদ্ধগূতি চতূহি সঙ্গহৰত্থূহি পরিসায রঞ্জনট্ঠেন রঞ্ঞো অঙ্গাধিপতিনো বিম্বিসারস্স পরিৰারভূতো গহপতিৰিসেসো তস্স রট্ঠে কুটুম্বিকো অহূতি যোজেতব্বং. স্ৰাজ্জ ধম্মেসু উক্কট্ঠোতি সো সোণো অজ্জেতরহি লোকুত্তরধম্মেসু উক্কট্ঠো জাতো, গিহিকালেপি কেহিচি উক্কট্ঠোযেৰ হুত্ৰা ইদানি পব্বজিতকালেপি উক্কট্ঠোযেৰ হোতীতি অত্তানমেৰ পরং ৰিয দস্সেতি. দুক্খস্স পারগূতি সকলস্স ৰট্টদুক্খস্স পারং পরিযন্তং গতো, এতেন ধম্মেসু উক্কট্ঠোতি অৰিসেসেন ৰুত্তং উক্কট্ঠভাৰং ৰিসেসেতি অরহত্তাধিগমদীপনতো.
ইদানি যায পটিপত্তিযা দুক্খপারগূ জাতো, অঞ্ঞাপদেসেন তং দস্সেন্তো ‘‘পঞ্চ ছিন্দে’’তি গাথমাহ. তস্সত্থো – অপাযকামসুগতিসম্পাপকানি পঞ্চোরম্ভাগিযানি সংযোজনানি পুরিসো সত্থেন পাদে বদ্ধরজ্জুকং ৰিয হেট্ঠিমেন মগ্গত্তযেন ছিন্দেয্য, রূপারূপভৰসম্পাপকানি পঞ্চ উদ্ধম্ভাগিযানি সংযোজনানি পুরিসো গীৰায বদ্ধরজ্জুকং ৰিয অগ্গমগ্গেন জহেয্য, ছিন্দেয্য, তেসং পন উদ্ধম্ভাগিযসংযোজনানং পহানায পঞ্চ সদ্ধাদীনি ইন্দ্রিযানি উত্তরি ভাৰযে ভাৰেয্য. এৰংভূতো পন ভিক্খু রাগসঙ্গো দোসমোহমানদিট্ঠিসঙ্গোতি পঞ্চন্নং সঙ্গানং অতিক্কমনেন পঞ্চসঙ্গাতিগো হুত্ৰা, কামোঘো, ভৰোঘো, দিট্ঠোঘো, অৰিজ্জোঘোতি চতুন্নং ওঘানং তিণ্ণত্তা ওঘতিণ্ণোতি ৰুচ্চতি.
অযঞ্চ ওঘতরণপটিপত্তিসীলাদীনং পারিপূরিযাৰ হোতি, সীলাদযো চ মানাদিপ্পহানেন পারিপূরিং গচ্ছন্তি, ন অঞ্ঞথাতি দস্সেন্তো ‘‘উন্নল়স্সা’’তি গাথমাহ. তত্থ উন্নল়স্সাতি উগ্গততুচ্ছমানস্স. মানো হি উন্নমনাকারৰুত্তিযা তুচ্ছভাৰেন নল়ো ৰিযাতি ‘‘নল়ো’’তি ৰুচ্চতি. পমত্তস্সাতি সতিৰোস্সগ্গেন পমাদং আপন্নস্স. বাহিরাসস্সাতি বাহিরেসু আযতনেসু আসাৰতো, কামেসু অৰীতরাগস্সাতি অত্থো. সীলং সমাধি পঞ্ঞা চ, পারিপূরিং ন গচ্ছতীতি তস্স সীলাদীনং পটিপক্খসেৰিনো লোকিযোপি তাৰ সীলাদিগুণো পারিপূরিং ন গচ্ছতি, পগেৰ লোকুত্তরো.
তত্থ কারণমাহ ‘‘যঞ্হি কিচ্চ’’ন্তিআদিনা. ভিক্খুনো হি পব্বজিতকালতো পট্ঠায অপরিমাণসীলক্খন্ধগোপনং অরঞ্ঞৰাসো ধুতঙ্গপরিহরণং ভাৰনারামতাতি এৰমাদি কিচ্চং নাম. যেহি পন ইদং যথাৰুত্তং অত্তনো কিচ্চং, তং অপৰিদ্ধং অকরণেন ছড্ডিতং. অকিচ্চন্তি পত্তমণ্ডনং চীৰরকাযবন্ধনঅংসবদ্ধছত্তুপাহনতালৰণ্টধম্মকরণমণ্ডনন্তি এৰমাদি পরিক্খারমণ্ডনং পচ্চযবাহুলিযন্তি এৰমাদি ভিক্খুনো অকিচ্চং নাম, তং কযিরতি, তেসং মাননল়ং উক্খিপিত্ৰা চরণেন উন্নল়ানং সতিৰোস্সগ্গেন পমত্তানং চত্তারোপি আসৰা ৰড্ঢন্তি.
যেসং পন পঞ্ঞাদিগুণো ৰড্ঢতি, তে দস্সেতুং ‘‘যেস’’ন্তিআদি ৰুত্তং. তত্থ সুসমারদ্ধাতি সুট্ঠু পগ্গহিতা. কাযগতা সতীতি, কাযানুপস্সনাভাৰনা. অকিচ্চং তেতি তে এতং পত্তমণ্ডনাদিঅকিচ্চং. ন সেৰন্তীতি ন করোন্তি. কিচ্চেতি, পব্বজিতকালতো পট্ঠায কত্তব্বে অপরিমাণসীলক্খন্ধগোপনাদিকে. সাতচ্চকারিনোতি সততকারিনো তেসং সতিযা অৰিপ্পৰাসেন সতানং সাত্থকসম্পজঞ্ঞং, সপ্পাযসম্পজঞ্ঞং, গোচরসম্পজঞ্ঞং, অসম্মোহসম্পজঞ্ঞন্তি চতূহি সম্পজঞ্ঞেহি সম্পজানানং, চত্তারোপি আসৰা অত্থং গচ্ছন্তি পরিক্খযং অভাৰং গচ্ছন্তীতি অত্থো.
ইদানি অত্তনো সন্তিকে ঠিতভিক্খূনং ওৰাদং দেন্তো ‘‘উজুমগ্গম্হী’’তি গাথমাহ. তত্থ উজুমগ্গম্হি অক্খাতেতি অন্তদ্ৰযপরিৰজ্জনেন কাযৰঙ্কাদিপ্পহানেন চ উজুকে মজ্ঝিমপটিপদাভূতে অরিযমগ্গে সত্থারা ভাসিতে. গচ্ছথাতি পটিপজ্জথ. মা নিৰত্তথাতি অন্তরা ৰোসানং মাপজ্জথ. অত্তনা চোদযত্তানন্তি ইধ অত্থকামো কুলপুত্তো অপাযভযপচ্চৰেক্খণাদিনা অত্তনাৰ অত্তানং চোদেন্তো. নিব্বানমভিহারযেতি, অত্তানং নিব্বানং অভিহরেয্য উপনেয্য, যথা নং সচ্ছিকরোতি, তথা পটিপজ্জেয্যাতি অত্থো.
ইদানি মযাপি এৰমেৰ পটিপন্নন্তি, অত্তনো পটিপত্তিং দস্সেতুং ‘‘অচ্চারদ্ধম্হী’’তিআদি ৰুত্তং. অচ্চারদ্ধম্হি ৰীরিযম্হীতি ৰিপস্সনং ভাৰেন্তেন মযা সমাধিনা ৰীরিযং সমরসং অকত্ৰা অতিৰিয ৰীরিযে পগ্গহিতে. অচ্চারদ্ধৰীরিযতা চস্স হেট্ঠা ৰুত্তাযেৰ. ৰীণোপমং করিত্ৰা মেতি আযস্মতো সোণস্স ‘‘যে খো কেচি ভগৰতো সাৰকা আরদ্ধৰীরিযা ৰিহরন্তি. অহং তেসং অঞ্ঞতরো, অথ চ পন মে নানুপাদায আসৰেহি চিত্তং ৰিমুচ্চতি, তস্মাহং ৰিব্ভমিস্সামী’’তি চিত্তে উপ্পন্নে সত্থা ইদ্ধিযা তস্স সম্মুখে অত্তানং দস্সেত্ৰা ‘‘কস্মা ত্ৰং, সোণ, ‘ৰিব্ভমিস্সামী’তি চিত্তং উপ্পাদেসি, কুসলো ত্ৰং পুব্বে অগারিযভূতো ৰীণায তন্তিস্সরে’’তি পুচ্ছিত্ৰা তেন ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি ৰুত্তে ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, সোণ? যদা তে ৰীণায তন্তিযো অচ্চাযতা হোন্তি, অপি নু তে ৰীণা তস্মিং সমযে সরৰতী ৰা হোতি কম্মঞ্ঞা ৰাতি? নো হেতং, ভন্তে! তং কিং মঞ্ঞসি, সোণ, যদা তে ৰীণায তন্তিযো অতিসিথিলা হোন্তি, অপি নু তে ৰীণা তস্মিং সমযে সরৰতী ৰা হোতি কম্মঞ্ঞা ৰাতি? নো হেতং, ভন্তে. তং কিং মঞ্ঞসি, সোণ, যদা পন তে ৰীণায তন্তিযো নেৰ অচ্চাযতা হোন্তি, নাতিসিথিলা সমে গুণে পতিট্ঠিতা, অপি নু তে ৰীণা তস্মিং সমযে সরৰতী ৰা হোতি কম্মঞ্ঞা ৰাতি? এৰং, ভন্তে. এৰমেৰ খো, সোণ, অচ্চারদ্ধৰীরিযং উদ্ধচ্চায সংৰত্ততি, অতিলীনৰীরিযং কোসজ্জায সংৰত্ততি, তস্মাতিহ ত্ৰং, সোণ, ৰীরিযসমতং অধিট্ঠহ, ইন্দ্রিযানঞ্চ সমতং পটিৰিজ্ঝা’’তি এৰং ৰীণং উপমং কত্ৰা পৰত্তিতেন ৰীণোপমোৰাদেন ময্হং ধম্মং দেসেসি. তস্সাহং ৰচনং সুত্ৰাতি তস্স ভগৰতো ৰচনং ৰীণোপমোৰাদং সুত্ৰা অন্তরা উপ্পন্নং ৰিব্ভমিতুকামতং পহায সত্থু সাসনে রতো অভিরতো ৰিহরিং.
ৰিহরন্তো চ সমথং পটিপাদেসিং ৰীরিযসমতং যোজেন্তো সদ্ধাপঞ্ঞানং ৰিয সমাধিৰীরিযানং সমরসতং উপ্পাদেন্তো ঝানাধিট্ঠানং ৰিপস্সনাসমাধিং সম্পাদেসিং ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেসিং. তত্থ পযোজনং আহ ‘‘উত্তমত্থস্স পত্তিযা’’তি. উত্তমত্থস্স পত্তিযাতি অরহত্তাধিগমাযাতি অত্থো.
ইদানি যথা পটিপন্নস্স সমথৰিপস্সনা সম্পজ্জিংসু, তং অঞ্ঞাপদেসেন দস্সেন্তো ‘‘নেক্খম্মে’’তিআদিমাহ. তত্থ নেক্খম্মেতি পব্বজ্জাদিকে কামনিস্সরণে. অধিমুত্তস্সাতি তত্থ নিন্নপোণপব্ভারভাৰেন যুত্তপ্পযুত্তস্স, পঠমং তাৰ পব্বজ্জাভিমুখো হুত্ৰা কামে পহায পব্বজিত্ৰা চ সীলৰিসোধনং অরঞ্ঞৰাসো ধুতঙ্গপরিহরণং ভাৰনাভিযোগোতি এৰমাদীসু অনৰজ্জধম্মেসু যুত্তপ্পযুত্তস্সাতি অত্থো. পৰিৰেকঞ্চ চেতসোতি চেতসো পৰিৰেকঞ্চ অধিমুত্তস্স এৰং নেক্খম্মাধিমুত্তস্স সতো চতুক্কপঞ্চকজ্ঝানানং নিব্বত্তনেন ৰিৰেকে যুত্তস্স পযুত্তস্স. অব্যাবজ্ঝাধিমুত্তস্সাতি অব্যাবজ্ঝে নিদুক্খতায অধিমুত্তস্স ঝানসমাপত্তিযো নিব্বত্তেত্ৰা সমথসুখে যুত্তপ্পযুত্তস্স. উপাদানক্খযস্স চাতি চতুন্নম্পি উপাদানানং খযন্তে অরহত্তে অধিমুত্তস্স. ভুম্মত্থে হি এতং সামিৰচনং. তং যথাধিগতং ঝানং পাদকং কত্ৰা অরহত্তাধিগমায ৰিপস্সনং অনুযুঞ্জন্তস্সাতি অত্থো.
তণ্হক্খযাধিমুত্তস্সাতি তণ্হা খীযতি এত্থাতি তণ্হক্খযো, নিব্বানং, তস্মিং অধিমুত্তস্স উপাদিং ভযতো, অনুপাদিঞ্চ খেমতো দস্সনেন নিরোধে নিন্নপোণপব্ভারস্স. অসম্মোহঞ্চ চেতসোতি অসম্মোহসম্পজঞ্ঞৰসেন চিত্তস্স অসম্মোহপৰত্তিং সম্মোহসমুচ্ছিন্দনেন ৰা চিত্তস্স অসম্মোহভূতং অরিযমগ্গং অধিমুত্তস্স. দিস্ৰা আযতনুপ্পাদন্তি চক্খাদীনং আযতনানং যথাসকপচ্চযেহি খণে খণে উপ্পাদং, তপ্পটিপক্খতো নিরোধঞ্চ ৰিপস্সনাপঞ্ঞাসহিতায মগ্গপঞ্ঞায দিস্ৰা দস্সনহেতু সম্মা চিত্তং ৰিমুচ্চতীতি সম্মা হেতুনা ঞাযেন মগ্গপটিপাটিযা সব্বাসৰতো চিত্তং ৰিমুচ্চতি.
‘‘তস্স সম্মা ৰিমুত্তস্সা’’তিআদীসু অযং সঙ্খেপত্থো – তস্স ৰুত্তনযেন সম্মদেৰ সব্বসংকিলেসতো ৰিমুত্তস্স, ততো এৰ অচ্চন্তুপসমেন সন্তচিত্তস্স খীণাসৰভিক্খুনো কতস্স কুসলস্স অকুসলস্স ৰা উপচযো নত্থি মগ্গেনেৰ সমুগ্ঘাতিতত্তা, পরিঞ্ঞাদিভেদং করণীযং ন ৰিজ্জতি কতকিচ্চত্তা. এৰং ভূতস্স যথা একঘনো সেলো পব্বতো পকতিৰাতেন ন সমীরতি ন সংকম্পতি, এৰং ইট্ঠা চ অনিট্ঠা চ রূপাদযো আরম্মণধম্মা তাদিনো তাদিভাৰপ্পত্তস্স ঠিতং অনেজং পহীনসব্বসোকতায ৰিসংযুত্তং চিত্তং নপ্পৰেধন্তি ন চালেন্তি. অস্স চ আরম্মণধম্মস্স কালেন কালং ফলসমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৰা ৰিপস্সন্তো ৰযং নিরোধং খণে খণে ভিজ্জনসভাৰং অনুপস্সতীতি অঞ্ঞং ব্যাকাসি.
সোণকোল়িৰিসত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
তেরসনিপাতৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.