৩. সীহত্থেরগাথাৰণ্ণনা
সীহপ্পমত্তো ৰিহরাতি আযস্মতো সীহত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কির পুরিমবুদ্ধেসু কতাধিকারো ইতো অট্ঠারসকপ্পসতমত্থকে অত্থদস্সিস্স ভগৰতো কালে চন্দভাগায নদিযা তীরে কিন্নরযোনিযং নিব্বত্তিত্ৰা পুপ্ফভক্খো পুপ্ফনিৰসনো হুত্ৰা ৰিহরন্তো আকাসেন গচ্ছন্তং অত্থদস্সিং ভগৰন্তং দিস্ৰা পসন্নচিত্তো পূজেতুকামো অঞ্জলিং পগ্গয্হ অট্ঠাসি. ভগৰা তস্স অজ্ঝাসযং ঞত্ৰা আকাসতো ওরুয্হ অঞ্ঞতরস্মিং রুক্খমূলে পল্লঙ্কেন নিসীদি. কিন্নরো চন্দনসারং ঘংসিত্ৰা চন্দনগন্ধেন পুপ্ফেহি চ পূজং কত্ৰা ৰন্দিত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে মল্লরাজকুলে নিব্বত্তি, তস্স সীহোতি নামং অহোসি. সো ভগৰন্তং দিস্ৰা পসন্নমানসো ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসীদি. সত্থা তস্স অজ্ঝাসযং ওলোকেত্ৰা ধম্মং কথেসি. সো ধম্মং সুত্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৰা কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা অরঞ্ঞে ৰিহরতি. তস্স চিত্তং নানারম্মণে ৰিধাৰতি, একগ্গং ন হোতি, সকত্থং নিপ্ফাদেতুং ন সক্কোতি. সত্থা তং দিস্ৰা আকাসে ঠত্ৰা –
৮৩. ‘‘সীহপ্পমত্তো ৰিহর, রত্তিন্দিৰমতন্দিতো;
ভাৰেহি কুসলং ধম্মং, জহ সীঘং সমুস্সয’’ন্তি. –
গাথায ওৰদি. সো গাথাৰসানে ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ১.১৪.১৭-২৫) –
‘‘চন্দভাগানদীতীরে, অহোসিং কিন্নরো তদা;
পুপ্ফভক্খো চহং আসিং, পুপ্ফনিৰসনো তথা.
‘‘অত্থদস্সী তু ভগৰা, লোকজেট্ঠো নরাসভো;
ৰিপিনগ্গেন নিয্যাসি, হংসরাজাৰ অম্বরে.
‘‘নমো তে পুরিসাজঞ্ঞ, চিত্তং তে সুৰিসোধিতং;
পসন্নমুখৰণ্ণোসি, ৰিপ্পসন্নমুখিন্দ্রিযো.
‘‘ওরোহিত্ৰান আকাসা, ভূরিপঞ্ঞো সুমেধসো;
সঙ্ঘাটিং পত্থরিত্ৰান, পল্লঙ্কেন উপাৰিসি.
‘‘ৰিলীনং চন্দনাদায, অগমাসিং জিনন্তিকং;
পসন্নচিত্তো সুমনো, বুদ্ধস্স অভিরোপযিং.
‘‘অভিৰাদেত্ৰান সম্বুদ্ধং, লোকজেট্ঠং নরাসভং;
পামোজ্জং জনযিত্ৰান, পক্কামিং উত্তরামুখো.
‘‘অট্ঠারসে কপ্পসতে, চন্দনং যং অপূজযিং;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
‘‘চতুদ্দসে কপ্পসতে, ইতো আসিংসু তে তযো;
রোহণী নাম নামেন, চক্কৰত্তী মহব্বলা.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
যা পন ভগৰতা ওৰাদৰসেন ৰুত্তা ‘‘সীহপ্পমত্তো’’তি গাথা, তত্থ সীহাতি তস্স থেরস্স আলপনং. অপ্পমত্তো ৰিহরাতি সতিযা অৰিপ্পৰাসেন পমাদৰিরহিতো সব্বিরিযাপথেসু সতিসম্পজঞ্ঞযুত্তো হুত্ৰা ৰিহরাহি. ইদানি তং অপ্পমাদৰিহারং সহ ফলেন সঙ্খেপতো দস্সেতুং ‘‘রত্তিন্দিৰ’’ন্তিআদি ৰুত্তং. তস্সত্থো – রত্তিভাগং দিৰসভাগঞ্চ ‘‘চঙ্কমেন নিসজ্জায আৰরণীযেহি ধম্মেহি চিত্তং পরিসোধেতী’’তি (সং. নি. ৪.২৩৯; অ. নি. ৩.১৬; ৰিভ. ৫১৯) ৰুত্তনযেন চতুসম্মপ্পধানৰসেন অতন্দিতো অকুসীতো আরদ্ধৰীরিযো কুসলং সমথৰিপস্সনাধম্মঞ্চ লোকুত্তরধম্মঞ্চ ভাৰেহি উপ্পাদেহি ৰড্ঢেহি চ, এৰং ভাৰেত্ৰা চ জহ সীঘং সমুস্সযন্তি তৰ সমুস্সযং অত্তভাৰং পঠমং তাৰ তপ্পটিবদ্ধছন্দরাগপ্পহানেন সীঘং নচিরস্সেৰ পজহ, এৰংভূতো চ পচ্ছা চরিমকচিত্তনিরোধেন অনৰসেসতো চ পজহিস্সতীতি. অরহত্তং পন পত্ৰা থেরো অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো তমেৰ গাথং পচ্চুদাহাসীতি.
সীহত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.