৬. সমিদ্ধিত্থেরগাথাৰণ্ণনা

সদ্ধাযাহং পব্বজিতোতি আযস্মতো সমিদ্ধিত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুরিমবুদ্ধেসু কত্তাধিকারো তত্থ তত্থ পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো ইতো চতুনৰুতে কপ্পে সিদ্ধত্থং ভগৰন্তং পস্সিত্ৰা পসন্নমানসো সৰণ্টানি পুপ্ফানি কণ্ণিকবদ্ধানি গহেত্ৰা পূজেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰলোকে নিব্বত্তিত্ৰা অপরাপরং পুঞ্ঞানি কত্ৰা সুগতীসুযেৰ পরিৰত্তেন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে রাজগহে কুলগেহে নিব্বত্তি. তস্স জাতকালতো পট্ঠায তং কুলং ধনধঞ্ঞাদীহি ৰড্ঢি, অত্তভাৰো চস্স অভিরূপো দস্সনীযো গুণৰা ইতি ৰিভৰসমিদ্ধিযা চ গুণসমিদ্ধিযা চ সমিদ্ধীত্ৰেৰ পঞ্ঞাযিত্থ. সো বিম্বিসারসমাগমে বুদ্ধানুভাৰং দিস্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৰা ভাৰনায যুত্তপ্পযুত্তো ৰিহরন্তো ভগৰতি তপোদারামে ৰিহরন্তে একদিৰসং এৰং চিন্তেসি – ‘‘লাভা ৰত মে সত্থা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো, স্ৰাক্খাতে চাহং ধম্মৰিনযে পব্বজিতো, সব্রহ্মচারী চ মে সীলৰন্তো কল্যাণধম্মা’’তি. তস্সেৰং চিন্তেন্তস্স উল়ারং পীতিসোমনস্সং উদপাদি. তং অসহন্তো মারো পাপিমা থেরস্স অৰিদূরে মহন্তং ভেরৰসদ্দমকাসি, পথৰিযা উন্দ্রিযনকালো ৰিয অহোসি. থেরো ভগৰতো তমত্থং আরোচেসি. ভগৰা ‘‘মারো তুয্হং ৰিচক্খুকম্মায চেতেতি, গচ্ছ, ভিক্খু তত্থ অচিন্তেত্ৰা ৰিহরাহী’’তি আহ. থেরো তত্থ গন্ত্ৰা ৰিহরন্তো নচিরস্সেৰ ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ১.২১.৩০-৩৪) –

‘‘কণিকারংৰ জোতন্তং, নিসিন্নং পব্বতন্তরে;

ওভাসেন্তং দিসা সব্বা, সিদ্ধত্থং নরসারথিং.

‘‘ধনুং অদ্ৰেজ্ঝং কত্ৰান, উসুং সন্নয্হহং তদা;

পুপ্ফং সৰণ্টং ছেত্ৰান, বুদ্ধস্স অভিরোপযিং.

‘‘চতুন্নৰুতিতো কপ্পে, যং পুপ্ফমভিরোপযিং;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.

‘‘একপঞ্ঞাসিতো কপ্পে, একো আসিং জুতিন্ধরো;

সত্তরতনসম্পন্নো, চক্কৰত্তী মহব্বলো.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অরহত্তং পন পত্ৰা তত্থেৰ ৰিহরন্তস্স থেরস্স খীণাসৰভাৰং অজানন্তো পুরিমনযেনেৰ মারো মহন্তং ভেরৰসদ্দং অকাসি. তং সুত্ৰা থেরো অভীতো অচ্ছম্ভী ‘‘তাদিসানং মারানং সতম্পি সহস্সম্পি ময্হং লোমম্পি ন কম্পেতী’’তি অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো ‘‘সদ্ধাযাহং পব্বজিতো’’তি গাথং অভাসি.

৪৬. তত্থ সদ্ধাযাতি ধম্মচ্ছন্দসমুট্ঠানায কম্মফলসদ্ধায চেৰ রতনত্তযসদ্ধায চ. অহন্তি অত্তানং নিদ্দিসতি. পব্বজিতোতি উপগতো. অগারস্মাতি গেহতো ঘরাৰাসতো ৰা. অনগারিযন্তি পব্বজ্জং, সা হি যংকিঞ্চি কসিৰাণিজ্জাদিকম্মং ‘অগারস্স হিত’ন্তি অগারিযং নাম, তদভাৰতো ‘‘অনগারিযা’’তি ৰুচ্চতি. সতি পঞ্ঞা চ মে ৰুড্ঢাতি সরণলক্খণা সতি, পজাননলক্খণা পঞ্ঞাতি ইমে ধম্মা ৰিপস্সনাক্খণতো পট্ঠায মগ্গপটিপাটিযা যাৰ অরহত্তা মে ৰুড্ঢা ৰড্ঢিতা, ন দানি ৰড্ঢেতব্বা অত্থি সতিপঞ্ঞা ৰেপুল্লপ্পত্তাতি দস্সেতি. চিত্তঞ্চ সুসমাহিতন্তি অট্ঠসমাপত্তিৰসেন চেৰ লোকুত্তরসমাধিৰসেন চ চিত্তং মে সুট্ঠু সমাহিতং, ন দানি তস্স সমাধাতব্বং অত্থি, সমাধি ৰেপুল্লপ্পত্তোতি দস্সেতি. তস্মা কামং করস্সু রূপানীতি পাপিম মং উদ্দিস্স যানি কানিচি ৰিপ্পকারানি যথারুচিং করোহি, তেহি পন নেৰ মং ব্যাধযিস্সসি মম সরীরকম্পনমত্তম্পি কাতুং ন সক্খিস্সসি, কুতো চিত্তঞ্ঞথত্তং? তস্মা তৰ কিরিযা অপ্পটিচ্ছিতপহেনকং ৰিয ন কিঞ্চি অত্থং সোধেতি, কেৰলং তৰ চিত্তৰিঘাতমত্তফলাতি থেরো মারং তজ্জেসি. তং সুত্ৰা মারো ‘‘জানাতি মং সমণো’’তি তত্থেৰন্তরধাযি.

সমিদ্ধিত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.