৬. বেলট্ঠসীসত্থেরগাথাৰণ্ণনা
যথাপি ভদ্দো আজঞ্ঞোতি আযস্মতো বেলট্ঠসীসত্থেরস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কির পদুমুত্তরস্স ভগৰতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তো ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা ধম্মং সুত্ৰা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৰা সমণধম্মং করোন্তো উপনিস্সযসম্পত্তিযা অভাৰেন ৰিসেসং নিব্বত্তেতুং নাসক্খি. ৰিৰট্টূপনিস্সযং পন বহুং কুসলং উপচিনিত্ৰা দেৰমনুস্সেসু সংসরন্তো ইতো একতিংসে কপ্পে ৰেস্সভুং ভগৰন্তং পস্সিত্ৰা পসন্নচিত্তো মাতুলুঙ্গফলং অদাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৰেসু নিব্বত্তিত্ৰা অপরাপরং পুঞ্ঞানি কত্ৰা সুগতিতো সুগতিং উপগচ্ছন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৰত্থিযং ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তো ভগৰতো অভিসম্বোধিযা পুরেতরমেৰ উরুৰেলকস্সপস্স সন্তিকে তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা অগ্গিং পরিচরন্তো উরুৰেলকস্সপদমনে আদিত্তপরিযাযদেসনায (মহাৰ. ৫৪; সং. নি. ৪.২৮) পুরাণজটিলসহস্সেন সদ্ধিং অরহত্তং পাপুণি. তেন ৰুত্তং অপদানে (অপ. থের ২.৫১.৬৮-৭৩) –
‘‘কণিকারংৰ জোতন্তং, পুণ্ণমাযেৰ চন্দিমং;
জলন্তং দীপরুক্খংৰ, অদ্দসং লোকনাযকং.
‘‘মাতুলুঙ্গফলং গয্হ, অদাসিং সত্থুনো অহং;
দক্খিণেয্যস্স ৰীরস্স, পসন্নো সেহি পাণিভি.
‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং ফলং অদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
এৰং অধিগতারহত্তো আযস্মতো ধম্মভণ্ডাগারিকস্স উপজ্ঝাযো অযং থেরো একদিৰসং ফলসমাপত্তিতো উট্ঠায তং সন্তং পণীতং নিরামিসং সুখং অত্তনো পুব্বযোগঞ্চ পচ্চৰেক্খিত্ৰা পীতিৰেগৰসেন ‘‘যথাপি ভদ্দো আজঞ্ঞো’’তি গাথং অভাসি.
১৬. তত্থ যথাপীতি ওপম্মপটিপাদনত্থে নিপাতো. ভদ্দোতি সুন্দরো থামবলসমত্থজৰপরক্কমাদিসম্পন্নো. আজঞ্ঞোতি আজানীযো জাতিমা কারণাকারণানং আজাননকো. সো তিৰিধো উসভাজঞ্ঞো অস্সাজঞ্ঞো হত্থাজঞ্ঞোতি. তেসু উসভাজঞ্ঞো ইধাধিপ্পেতো. সো চ খো ছেককসনকিচ্চে নিযুত্তো, তেনাহ ‘‘নঙ্গলাৰত্তনী’’তি. নঙ্গলস্স ফালস্স আৰত্তনকো, নঙ্গলং ইতো চিতো চ আৰত্তেত্ৰা খেত্তে কসনকোতি অত্থো. নঙ্গলং ৰা আৰত্তযতি এত্থাতি নঙ্গলাৰত্তং, খেত্তে নঙ্গলপথো, তস্মিং নঙ্গলাৰত্তনি. গাথাসুখত্থঞ্হেত্থ ‘‘ৰত্তনী’’তি দীঘং কত্ৰা ৰুত্তং. সিখীতি মত্থকে অৰট্ঠানতো সিখাসদিসতায সিখা, সিঙ্গং. তদস্স অত্থীতি সিখী. অপরে পন ‘‘ককুধং ইধ ‘সিখা’তি অধিপ্পেত’’ন্তি ৰদন্তি, উভযথাপি পধানঙ্গকিত্তনমেতং ‘‘সিখী’’তি. অপ্পকসিরেনাতি অপ্পকিলমথেন. রত্তিন্দিৰাতি রত্তিযো দিৰা চ, এৰং মমং অপ্পকসিরেন গচ্ছন্তীতি যোজনা. ইদং ৰুত্তং হোতি – যথা ‘‘ভদ্দো উসভাজানীযো কসনে নিযুত্তো ঘনতিণমূলাদিকেপি নঙ্গলপথে তং অগণেন্তো অপ্পকসিরেন ইতো চিতো চ পরিৰত্তেন্তো গচ্ছতি, যাৰ কসনতিণানং পরিস্সমং দস্সেতি, এৰং মমং রত্তিন্দিৰাপি অপ্পকসিরেনেৰ গচ্ছন্তি অতিক্কমন্তী’’তি. তত্থ কারণমাহ ‘‘সুখে লদ্ধে নিরামিসে’’তি. যস্মা কামামিসলোকামিসৰট্টামিসেহি অসম্মিস্সং সন্তং পণীতং ফলসমাপত্তিসুখং লদ্ধং, তস্মাতি অত্থো. পচ্চত্তে চেতং ভুম্মৰচনং যথা ‘‘ৰনপ্পগুম্বে’’ (খু. পা. ৬.১৩; সু. নি. ২৩৬) ‘‘তেন ৰত রে ৰত্তব্বে’’তি (কথা. ১) চ. অথ ৰা ততো পভুতি রত্তিন্দিৰা অপ্পকসিরেন গচ্ছন্তীতি ৰিচারণায আহ – ‘‘সুখে লদ্ধে নিরামিসে’’তি, নিরামিসে সুখে লদ্ধে সতি তস্স লদ্ধকালতো পট্ঠাযাতি অত্থো.
বেলট্ঠসীসত্থেরগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.